Tóm tắt Luận văn Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ở tỉnh Quảng Nam hiện nay
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong đường lối cách mạng Việt Nam, Đảng ta khẳng định:
con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh
tế - xã hội. Đảng chủ trương lấy việc phát huy nguồn lực con người
làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững. Quan điểm
này đã đặt ra cho quá trình phát triển nguồn nhân lực ở nước ta nhiều
nhiệm vụ to lớn, đặc biệt là việc chăm lo giáo dục thế hệ trẻ, trong đó
giáo dục đạo đức đóng vai trò quan trọng. Thông qua giáo dục, con
người sẽ học cách điều chỉnh hành vi, hoàn thiện dần nhân cách. Đặc
biệt, đạo đức truyền thống có vai trò quan trọng trong việc giáo dục
thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước.
Trong lịch sử phát triển của dân tộc, những giá trị đạo đức
truyền thống đã làm nên cốt cách, tinh thần và sức mạnh Việt Nam.
Những giá trị đạo đức truyền thống tuy mang tính ổn định, bền vững
nhưng không phải là nhất thành, bất biến mà luôn vận động, biến đổi
cùng với sự vận động, biến đổi của lịch sử. Khi lịch sử bước sang
một thời kỳ mới thì những giá trị đạo đức truyền thống cũ lại được
thẩm định, chắt lọc và đổi mới cho phù hợp. Đồng thời, những giá trị
mới dần được hình thành làm cho hệ thống giá trị truyền thống của
dân tộc ngày càng phong phú.
Hiện nay, những tác động đa chiều của nền kinh tế thị trường
đòi hỏi chúng ta một mặt, phải quan tâm tới phát triển kinh tế - xã
hội, tạo ra cuộc sống đầy đủ cho nhân dân, mặt khác duy trì và phát
huy giá trị đạo đức truyền thống, đặc biệt cho thế hệ trẻ. Trong xu
thế phát triển và hội nhập quốc tế, thanh niên, sinh viên đang đứng
trước những thời cơ, thuận lợi nhưng cũng phải sẵn sàng đối mặt với
2
những thách thức, khó khăn. Việc tiếp thu những thành tựu khoa học
công nghệ tiên tiến trên thế giới và mở rộng giao lưu hội nhập quốc
tế đã giúp thanh niên, sinh viên có nhận thức, tư duy phát triển, thị
hiếu thẩm mỹ nâng lên. Tuy nhiên, quá trình giao lưu hội nhập cùng
với việc xây dựng nền kinh tế thị trường cũng là mảnh đất màu mỡ
nảy sinh lối sống ích kỷ, vụ lợi, những thói hư tật xấu, những tệ nạn
xã hội đã và đang từng ngày, từng giờ tác động đến đời sống tinh
thần phá vỡ nhiều nét đẹp của văn hóa truyền thống. Mặt trái của cơ
chế thị trường đã tạo ra một bộ phận không nhỏ lớp người trong xã
hội nói chung, một bộ phận thanh niên, sinh viên nói riêng có lối
sống chạy theo đồng tiền, buông thả, quay lưng với văn hóa, với
truyền thống dân tộc.
Trước những thay đổi của đời sống kinh tế - xã hội, thang
giá trị đạo đức của con người cũng có nhiều biến đổi theo cả hai
hướng tích cực và tiêu cực. Bên cạnh việc đổi mới nội dung,
phương pháp, chương trình của một số môn học, hình thức dạy và
học cũng từng bước được cải tiến, hình thức đào tạo ngày một đa
dạng và phong phú hơn thì việc nâng cao công tác giáo dục chính
trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cần được quan tâm một cách đúng
mức như nó cần phải có.
Hiện nay, hầu hết sinh viên vẫn giữ được phẩm chất tốt đẹp
của cha ông ta như yêu nước, đoàn kết, tôn sư trọng đạo, hiếu học,
kính thầy, yêu bạn, lối sống giản dị, chăm chỉ. Tuy nhiên, vẫn còn
một bộ phận không nhỏ sinh viên chỉ quan tâm đến bản thân và nhu
cầu trước mắt, sống thực dụng, kém ý chí vươn lên, học đòi lối sống
xa hoa, hưởng thụ, thiếu trung thực trong học tập, tha hóa nhân cách,
sa vào tệ nạn xã hội. Thực tế này đòi hỏi cần phải tăng cường giáo
dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên, tạo môi trường và
3
khích lệ sinh viên tham gia xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh,
phòng chống các tệ nạn, định hướng để sinh viên phấn đấu rèn luyện
theo chuẩn mực đạo đức xã hội.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn vấn đề “Giáo dục giá
trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ở tỉnh Quảng Nam hiện
nay” làm luận văn Thạc sĩ. Với mục đích nghiên cứu một cách tổng
thể và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Quảng
Nam trong bối cảnh hiện nay.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu và làm sáng tỏ những quan niệm về đạo
đức trong lịch sử triết học và phân tích thực trạng giáo dục đạo đức
truyền thống cho sinh viên các trường Đại học và Cao đẳng ở Quảng
Nam hiện nay, đề tài xây dựng một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Quảng Nam
trong giai đoạn hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Thứ nhất, nghiên cứu vấn đề lý luận chung về đạo đức và giáo
dục đạo đức.
Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng nhận thức và công tác
giáo dục đạo đức cho sinh viên ở Quảng Nam.
Thứ ba, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo
dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Quảng Nam trong giai
đoạn hiện nay.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Lý luận chung về đạo đức và giáo dục
giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Quảng Nam.
4
- Phạm vi nghiên cứu: Vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống cho
sinh viên ở Quảng Nam từ nay đến năm 2020 (dự kiến khảo sát sinh
viên từ 3 trường Đại học Quảng Nam, Trường Cao đẳng Kinh tế - kỹ
thuật Quảng Nam và Trường Cao đẳng Y tế Quảng Nam)
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật
lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt
Nam về văn hóa, tư tưởng.
- Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của
phép biện chứng duy vật, luận văn sử dụng các phương pháp: lịch sử và
lôgíc, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, điều tra xã hội học … nhằm
thực hiện mục đích và nhiệm vụ đặt ra.
5. Bố cục của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn có 3 chương, 7 tiết.
6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Đạo đức và giáo dục đạo đức là vấn đề từ lâu luôn được sự
quan tâm của các cấp lãnh đạo, các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và
của toàn xã hội. Đã có nhiều công trình, bài viết của nhiều tác giả
trong và ngoài nước nghiên cứu về đạo đức và giáo dục đạo đức.
Ở Việt Nam các công trình nghiên cứu về đạo đức và giá trị
truyền thống đạo đức đã được nhiều nhà nghiên cứu đề cập đến.
Trong đó có các tác phẩm tiêu biểu sau:
“Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” của
Trần Văn Giàu (chủ biên), (1980), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
Tác giả đã phân tích các giá trị tinh thần truyền thống Việt Nam, đặc
biệt là chủ nghĩa yêu nước, cái làm nên cốt cách, tinh thần Việt Nam.
Tác giả Phạm Minh Hạc (1996), với công trình “Phát triển
5
giáo dục, phát triển con người phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội. Đã làm rõ vai trò quan trọng của giáo
dục – đào tạo trong việc phát triển con người trong sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng hệ thống giải pháp nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục Việt Nam để phục vụ hiệu quả việc phát
triển con người.
“Giá trị truyền thống trước những thách thức của toàn cầu
hoá” của Nguyễn Trọng Chuẩn - Nguyễn Văn Huyên (chủ biên),
(2002), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Các tác giả đã làm rõ nhiều
vấn đề về giá trị truyền thống dân tộc và những vấn đề đặt ra trong
xu thế toàn cầu hóa; việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa Việt
Nam trong bối cảnh hiện nay.
“Xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa” của TS. Trịnh Duy Huy (2009), Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội. Tác giả đã phân tích tác động của kinh tế thị
trường đối với đạo đức, nêu lên được thực trạng của đạo đức xã hội
trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường ở nước ta. Qua đó, tác
giả đã đưa ra các giải pháp mang tính định hướng đối với việc xây
đựng đạo đức mới trong điều kiện hiện nay.
“Ý thức đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam
hiện nay” của TS. Lê Thị Tuyết Ba (2010), Nxb Khoa học xã hội, Hà
Nội. Tác giả đã phân tích rõ quan niệm của chủ nghĩa duy vật lịch sử
về ý thức đạo đức và vai trò của ý thức đạo đức; đặc biệt tác giả đã
làm rõ những biến đổi của ý thức đạo đức trong điều kiện kinh tế thị
trường và đưa ra các giải pháp mang tính định hướng nhằm xây dựng
ý thức đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta.
“Mấy vấn đề về đạo đức học Mácxít và xây dựng đạo đức
trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay” của PGS.TS.
6
Nguyễn Thế Kiệt (2012), Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.
Tác giả đã khẳng định vai trò to lớn của đạo đức mới trong việc xây
dựng chủ nghĩa xã hội; làm rõ sự biến đổi thang giá trị đạo đức dưới
tác động của kinh tế thị trường ở Việt Nam, sự cần thiết phải có
những giải pháp mang tính định hướng nhằm xây dựng đạo đức mới
gắn liền với việc đấu tranh chống lại sự thoái hóa biến chất về đạo
đức, lối sống hiện nay.
Ngoài ra, còn có các công trình “Tìm hiểu giá trị văn hóa
truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của
Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức, Hồ Sỹ Qúy (Đồng chủ biên)
(2001), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Duy Qúy (2006),
“Đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay, vấn đề và giải pháp”, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Văn Lý (2013), “Kế thừa và đổi
mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang
nền kinh tế thị trường ở Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia – Sự
thật, Hà Nội … đã đề cập đến vấn đề tiếp thu, kế thừa và phát triển
các giá trị đạo đức truyền thống trong điều kiện mới.
Các đề tài luận văn, luận án viết về đạo đức sinh viên như:
Luận án tiến sĩ của Võ Minh Tuấn (2004), “Ý thức đạo đức sinh viên
Việt Nam hiện nay”, Luận văn thạc sĩ triết học của Vũ Thanh Hương
(2004),“Đạo đức sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường hiện
nay ở Việt Nam - thực trạng và giải pháp (qua khảo sát một số
trường Đại học và Cao đẳng ở Hà Nội); Đề tài cấp bộ của Huỳnh
Văn Sơn (2009), “Sự lựa chọn các giá trị đạo đức và nhân văn trong
định hướng lối sống của sinh viên”. Luận án tiến sĩ của Phạm Huy
Thành (2014),“Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống với việc hình
thành và phát triển nhân cách cho sinh viên khu vực Tây Nguyên
trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay”. Đại học Khoa học xã hội và
7
nhân văn. Các đề tài trên đã phân tích làm rõ thực trạng của giáo dục
giá trị đạo đức truyền thống hiện nay. Qua đó, đề xuất các quan điểm
định hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
đạo đức cho sinh viên hiện nay.
Bên cạnh đó, còn có các công trình nghiên cứu về giáo dục
đạo đức truyền thống cho thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay đăng
trên các Tạp chí triết học, Kỷ yếu hội thảo khoa học như: “Bảo vệ
giá trị truyền thống dân tộc” (1994) của Nguyễn Tài Thư, Tạp chí
Triết học, số 6; Nguyễn Văn Huyên (1998), “Giá trị truyền thống,
nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đât nước, dân tộc”
(1998), Tạp chí Triết học, số 4; “Vấn đề bảo vệ các giá trị đạo đức
truyền thống trong nền kinh tế thị trường Việt Nam”(1999) của TS.
Lê Thị Tuyết Ba, Tạp chí Triết học, số 1; “Thực trạng giáo dục giá
trị truyền thống cho học sinh THPT qua hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp”(2003) của Đặng Thúy Anh, Tạp chí Triết học, số 3;
“Chuẩn mực đạo đức trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường ở
nước ta hiện nay” của TS. Lê Thị Tuyết Ba (2003), Tạp chí Triết học
Yếu Hội Thảo Khoa Học; “Tác động toàn cầu hoá đến đạo đức sinh
viên hiện nay”(2004) của Võ Minh Tuấn; “Tư tưởng đạo đức Hồ
Chí Minh và vấn đề giáo dục thanh niên hiện nay”của PGS.TS. Lê
Hữu Ái, TS. Ngô Văn Hà, TS. Lê Thị Tuyết Ba (2008); “Đạo đức
sinh viên trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay” của Phạm Huy
Thành (2010), Tạp chí Giáo dục lý luận …
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên, từ nhiều góc
8
độ khác nhau, đã làm sáng tỏ tác động hai mặt của bối cảnh toàn cầu
hoá và hội nhập kinh tế quốc tế tới sự biến đổi của đạo đức xã hội ở
nước ta trong quá trình đổi mới, đề ra một số phương hướng và giải
pháp nâng cao giáo dục giá trị đạo đức trong bối cảnh mới. Tuy
nhiên, chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống về
giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ở tỉnh Quảng
Nam, đó là lý do tôi chọn đề tài “Giáo dục giá trị đạo đức truyền
thống cho sinh viên ở tỉnh Quảng Nam hiện nay” làm luận văn
tốt nghiệp của mình.
9
CHƢƠNG 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG
1.1. ĐẠO ĐỨC VÀ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG
1.1.1. Quan niệm về đạo đức
Các nhà triết học trước Mác kể cả triết học phương Đông và
phương Tây khi bàn về đạo đức đã có những đóng góp nhất định, nhưng
nhìn chung đều rơi vào quan điểm duy tâm. Họ không nhìn thấy đạo
đức được hình thành từ trong lao động và là sản phẩm của hoạt động có
ý thức của con người, của loài người. Hạn chế lớn nhất của các nhà triết
học trước Mác là không nhìn thấy được mối quan hệ biện chứng giữa
tồn tại xã hội và ý thức xã hội, vai trò quyết định của tồn tại xã hội đối
với ý thức xã hội, không thấy được cơ sở kinh tế trong các quan hệ đạo
đức xã hội.
Khác với tất cả các quan niệm trước đó, C. Mác và Ph. Ăngghen
dựa trên quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử đã xây
dựng một học thuyết đạo đức có tính cách mạng. C.Mác và
Ph.Ăngghen đã khẳng định, đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống
xã hội, là kết quả của sự phát triển lịch sử. C.Mác và Ph.Ăngghen đã
chứng minh rằng: trước khi sáng lập các lý luận và nguyên tắc, bao gồm
cả triết học và lý luận học, con người đã hoạt động, tức là sản xuất ra các
tư liệu vật chất cần thiết cho đời sống. Xuất phát từ vai trò của lao động
đối với sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người. C. Mác đi đến
quan niệm về tính quy định của phương thức sản xuất đối với toàn bộ
hoạt động của con người, của xã hội loài người.
Theo quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin, đạo đức là một
hình thái ý thức xã hội, phán ánh tồn tại xã hội, phán ánh hiện thực
10
đời sống xã hội.
Ngày nay, đạo đức được hiểu là một trong những phương thức
cơ bản điều tiết chuẩn mực hoạt động của con người, là một hình thái
ý thức xã hội, là một dạng của quan hệ xã hội (quan hệ đạo đức) là
đối tượng nghiên cứu của đạo đức học.
Như vậy, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, một trong
những giá trị tinh thần mà xã hội loài người đã sáng tạo ra. Đó là một
hệ thống chuẩn mực, quan niệm, giá trị và nguyên tắc được hình
thành trong đời sống xã hội nhằm điều chỉnh hành vi của con người,
qua đó điều chỉnh mối quan hệ giữa người này với người khác, giữa
cá nhân với xã hội, được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, truyền
thống, tập quán và sức mạnh của dư luận xã hội.
1.1.2. Giá trị đạo đức truyền thống
Giá trị đạo đức truyền thống là toàn bộ những tư tưởng, tình
cảm, những chuẩn mực, quy tắc, phong tục, tập quán đạo đức được
truyền từ đời này sang đời khác và được mọi người hay một cộng
đồng người nhất định tự nguyện noi theo.
Nói đến các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc ta là nói
đến đặc thù của đạo đức Việt Nam với những phẩm chất đạo đức tốt
đẹp đã hình thành và bảo lưu cho đến thời điểm hiện tại. Đó là các
giá trị nhân văn mang tính cộng đồng, tính ổn định tương đối, được
lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện trong các chuẩn
mực mang tính phổ biến có tác dụng điều chỉnh hành vi giữa cá nhân
và cá nhân, giữa cá nhân và xã hội.
Các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc hình thành gắn với
điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam trải qua hàng nghìn năm lịch
sử. Đó là kết quả và động lực to lớn của quá trình dựng nước, giữ
nước và phát triển đất nước. Đồng thời là kết quả của quá trình
11
tiếp thu sáng tạo tinh hoa của nhiều trào lưu tư tưởng, văn hóa lớn
của thế giới để bồi đắp thêm cho những giá trị đạo đức – văn hóa
vốn có của mình.
Chủ nghĩa yêu nước là tình yêu đối với đất nước, lòng trung
thành với Tổ quốc biểu hiện ở khát vọng và hành động tích cực để
phục vụ lợi ích của Tổ quốc và nhân dân. Tình yêu là tình cảm phổ
biến của nhân dân các dân tộc trên thế giới. V.I. Lênin đã từng khẳng
định: “chủ nghĩa yêu nước là một trong những tình cảm sâu sắc nhất
đã được củng cố qua hàng năm, hàng nghìn năm tồn tại của các tổ
quốc biệt lập” [38, tr.226]. Song sự hình thành sớm hay muộn, nội
dung cụ thể, hình thức và mức độ biểu hiện của nó tùy thuộc vào
điều kiện lịch sử đặc thù của từng dân tộc.
Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng sâu sắc, là một giá trị
được tạo nên từ trong chiều sâu văn hóa dân tộc, là nhân tố tinh thần
hợp thành động lực thúc đẩy quá trình phát triển của lịch sử dân tộc.
Tinh thần lao động cần cù, tiết kiệm là một giá trị đạo đức
truyền thống của dân tộc ta, được hình thành do điều kiện sản xuất và
đấu tranh xã hội trong lịch sử dân tộc. Cần cù là biểu hiện thái độ của
con người trong hoạt động sáng tạo ra của cải vật chất, tinh thần và
các mặt hoạt động khác của con người. Nó là kết quả và điều kiện
không thể thiếu được trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội
loài người. Đối với mỗi người Việt Nam, cần cù, siêng năng, sáng
tạo, tiết kiệm trong lao động là điều phải làm vì có như vậy mới có
của cải vật chất.
Truyền thống hiếu học của người Việt Nam được hình thành
từ nhiều thế hệ là một trong những giá trị truyền thống dân tộc, nó
luôn được kế thừa phát huy. Đảng ta luôn ý thức sâu sắc rằng “giáo
dục là quốc sách hàng đầu” là một trong những động lực quan trọng
12
thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Việt Nam từ xưa tới nay. Ngay từ rất sớm con người đã nhận
thức được học hành không chỉ là quyền lợi mà còn nghĩa vụ của mỗi
cá nhân. Người xưa từng nói: “Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất
học, bất tri đạo” (ngọc không mài dũa thì không thành đồ dùng được,
người không học thì không biết đạo).
1.2. VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG HIỆN
NAY
1.2.1. Quan niệm về giáo dục đạo đức
Giáo dục đạo đức là một bộ phận của giáo dục, là quá trình
chuyển hóa những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội thành
những phẩm chất đạo đức nhân cách cho mỗi người, hình thành ở
mỗi người thái độ đúng đắn trong giao tiếp, ý thức tự giác thực hiện
các chuẩn mực của xã hội, thói quen chấp hành các quy định của
pháp luật.
1.2.2. Vai trò của giáo dục đạo đức truyền thống hiện nay
Giáo dục đạo đức truyền thống sẽ góp phần chuyển các quan
niệm đạo đức từ tự phát sang tự giác, từ bị động sang chủ động,
không ngừng nâng cao trình độ nhận thức các giá trị đạo đức cho
mỗi người từ trình độ nhận thức thông thường lên trình độ nhận thức
khoa học.
Giáo dục đạo đức không chỉ nâng cao trình độ nhận thức đạo
đức, giữ gìn những giá trị, chuẩn mực đạo đức đã được các thế hệ
trước tạo nên, nó còn góp phần tạo ra những giá trị đạo đức mới, xây
dựng những quan điểm, phẩm chất đạo đức mới, quan niệm sống tích
cực cho mỗi đối tượng giáo dục.
Thông qua giáo dục đạo đức, các giá trị đạo đức truyền thống
của dân tộc được thế hệ trẻ tiếp nhận, kế thừa.
13
Giáo dục đạo đức truyền thống có vai trò quan trọng trong sự
hình thành nhân cách và phát triển nhân cách.
Như vậy, giáo dục giá trị đạo đức truyền thống có ảnh hưởng
không nhỏ tới sự hình thành và phát triển nhân cách. Chúng tạo ra
“bản sắc” của mỗi người, mỗi cộng đồng người, mỗi vùng, miền,
mỗi quốc gia, dân tộc. Tuy nhiên, như chúng ta đã biết, sự hình thành
nhân cách là một quá trình lâu dài, chứ không phải hình thành một
lần là xong xuôi. Nhân cách là một quá trình luôn đòi hỏi sự trau dồi
thường xuyên.
14
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIÁO
DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN
Ở QUẢNG NAM HIỆN NAY
2.1. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN Ở QUẢNG NAM HIỆN NAY
2.1.1. Điều kiện tự nhiên
Với diện tích tự nhiên của tỉnh là 10.438 km2 (năm 2014),
Quảng Nam là tỉnh ven biển, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm
miền Trung. Tỉnh Quảng Nam được tách ra từ tỉnh Quảng Nam – Đà
Nẵng từ năm 1997.
Địa hình tỉnh Quảng Nam tương đối phức tạp, thấp dần từ Tây
sang Đông, hình thành ba vùng sinh thái: vùng núi cao, vùng trung
du, vùng đồng bằng và ven biển;
Quảng Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới điển hình, chỉ
có 2 mùa là mùa khô và mùa mưa, ít chịu ảnh hưởng của mùa đông
lạnh miền Bắc. Nhiệt độ trung bình năm 20 – 210C, không có sự cách
biệt lớn giữa các tháng trong năm.
2.1.2. Điều kiện kinh tế
Sau hai mươi năm tái lập tỉnh (1997 - 2017) nền kinh tế đã có
nhiều đổi thay, đạt nhiều thành tựu nổi bật. Quy mô kinh tế tăng
trưởng nhanh, trong đó, công nghiệp - dịch vụ có sự thay đổi mạnh
trong cơ cấu kinh tế với giá trị sản xuất công nghiệp tăng hơn nhiều
lần so với năm đầu tái lập
Quảng Nam có 13 khu công nghiệp, đặc biệt khu kinh tế mở
Chu Lai đã được thành lập từ năm 2003 (QĐ 108 của Thủ tướng
Chính phủ) và khu kinh tế Cửa khẩu Nam Giang vừa được thành lập
15
năm 2006 (QĐ 211 của Thủ tướng Chính phủ) tạo động lực để
Quảng Nam tăng tốc và cất cánh.
Trong một nền kinh tế có nhiều chuyển đổi, tồn tại nhiều
thành phần kinh tế đan xen như hiện nay có ảnh hướng không nhỏ
đến đời sống tinh thần, trong đó có đạo đức sinh viên.
2.1.3. Ảnh hƣởng của môi trƣờng văn hóa – xã hội
Văn hóa Quảng Nam được chọn lọc, kế thừa và phát huy các
yếu tố bên ngoài, kết hợp với văn hóa nội sinh bản địa tạo ra những
giá trị văn hóa vừa có cội nguồn từ nền văn hóa Việt Nam, vừa có
sắc thái địa phương với những giá trị đặc trưng riêng. Con người xứ
Quảng đã biết kế thừa và phát triển “tô điểm” được đặc tính văn hóa
riêng biệt của người Quảng Nam.
Vùng văn hóa Quảng Nam được hình thành trong tổng thể
vùng văn hóa miền Trung. Địa hình nằm ở chính trung điểm đất
nước theo trục Bắc - Nam, đây là nơi giao hòa của những sắc thái
văn hóa giữa hai miền và giao lưu văn hóa với bên ngoài, điều này
góp phần làm cho Quảng Nam giàu truyền thống và độc đáo về bản
sắc văn hóa …
Nói đến vùng đất Quảng Nam chúng ta không thể không biết
đến phố cổ, đến Chùa Cầu, đến những món ăn đặc trưng của vùng
đất này cùng với những món ăn nổi tiêng như cao lầu, mỳ quảng …
tất cả làm nên một địa danh nổi tiếng khắp nơi không chỉ trong nước
mà còn vang xa ra bên ngoài thế giới.
2.2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN
THỐNG CHO SINH VIÊN Ở QUẢNG NAM HIỆN NAY
2.2.1. Những mặt tích cực trong giáo dục giá trị đạo đức
truyền thống cho sinh viên ở Quảng Nam hiện nay
Thứ nhất, đa số sinh viên Quảng Nam đều có lòng yêu nước và
16
lòng tự hào, tự tôn, tự trọng dân tộc sâu sắc. Đây là một truyền thống
đạo đức vô cùng quý báu của dân tộc Việt Nam nói chung và của
người dân Quảng Nam nói riêng.
Thứ hai, họ là những người sống có mục đích, có lý tưởng
cao đẹp.
Thứ ba, đại đa số sinh viên đều có ý thức chủ động, tích cực học
tập, nghiên cứu khoa học vì ngày mai lập thân, lập nghiệp.
Thứ tư, phần lớn sinh viên dễ thích nghi trước những biến đổi
về kinh tế, văn hóa xã hội của đất nước, họ rất năng động, nhạy cảm
với cái mới, biết hướng hoạt động sống của mình về một tương lai tốt
đẹp, nhiệt tình với các hoạt động của xã hội, có tinh thần tương thân
tương ái vì cộng đồng.
Bên cạnh nhà trường, bản thân sinh viên, những chuyển biến
theo hướng tích cực trong đạo đức của sinh viên phải nói đến vai trò
của gia đình. Gia đình có vai trò rất lớn trong việc hình thành nhân
cách của mỗi cá nhân, đặc biệt là trong vấn đề giáo dục đạo đức cho
con cái. Truyền thống đạo đức của gia đình có ảnh hưởng sâu sắc và
trực tiếp đến con cái. Dưới sự định hướng của gia đình, kết hợp với
truyền thống đạo đức của gia đình, sẽ tác động rất tích cực tới đời
sống và các hành vi đạo đức của các em.
2.2.2. Những hạn chế trong giáo dục giá trị đạo đức truyền
thống cho sinh viên ở Quảng Nam và nguyên nhân của nó
Xem xét và đánh giá một cách toàn diện, bên cạnh những mặt
tích cực của công tác giáo dục đạo đức truyền thống cho sinh viên,
chúng ta không thể không thừa nhận vẫn còn tồn tại những hạn chế,
thiếu sót nhất định.
Thứ nhất, trong nhận thức đôi khi chúng ta chưa thấy hết tính
cấp thiết, tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức truyền
17
thống, còn xem nhẹ công tác giáo dục văn hóa, đạo đức, lối sống mà
chỉ quan tâm chú trọng vào phát triển kinh tế, tạo ra sự phát triển
thiếu đồng bộ.
Thứ hai, khi đất nước chuyển từ nền kinh tế tập trung, bao cấp
sang cơ chế thị trường, chúng ta không lường hết được cả những tác
động tích cực, lẫn tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, và mở cửa
giao lưu quốc tế đến sự phát triển của đạo đức.
Thứ ba, vấn đề môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và
xã hội giữ vai trò hết sức quan trọng trong giáo dục đạo đức cho
sinh viên.
Thứ tư, việc chúng ta phải chứng kiến những hiện tượng vi
phạm pháp luật, vi phạm những chuẩn mực đạo đức truyền thống của
dân tộc là những sinh viên còn ngồi trên ghế trường Đại học, Cao
đẳng đã gây nên sự bất bình trong xã hội, làm giảm sút niềm tin của
mọi người đối với thế hệ mai sau.
Những hạn chế, yếu kém nêu trên có nhiều nhân tố cả chủ
quan lẫn khách quan:
Thứ nhất, trình độ nhận thức: Đạo đức lối sống của sinh viên
vừa chịu sự tác động trực tiếp của nền kinh tế thị trường vào các
quan hệ xã hội giữa người với người, vừa chịu ảnh hưởng do lối sống
thiếu gương mẫu, thiếu trách nhiệm của người lớn với lớp trẻ.
Thứ hai, trong mối quan hệ gia đình: Gia đình là nhân tố tích
cực thúc đẩy sự phát triển của xã hội, thông qua việc thực hiện các
chức năng quan trọng: tái sản xuất ra con người, nuôi dưỡng chăm
sóc, giáo dục các thành viên.
Thứ ba, Nhà trường: Nhà trường giữ vai trò hết sức đặc biệt, là
thiết chế xã hội có chức năng chuyên trách về giáo dục tri thức, nhân cách
cho sinh viên.
18
Thứ tư, môi trường xã hội: là nơi sinh viên có thể thể hiện,
khẳng định bản thân mình. Đó là đoàn thể xã hội mà các em tham gia,
cộng đồng các em sinh sống, câu lạc bộ, nơi vui chơi giải trí ... ở
những nơi ấy, mỗi sinh viên lại có những mối quan hệ khác nhau và có
cả sự ganh ghét, gian xảo, vụ lợi ... ;
Một nguyên nhân hết sức quan trọng xuất phát từ chính bản
thân sinh viên – đối tượng giáo dục. Bên cạnh những mặt tích cực,
một bộ phận sinh viên tỏ ra thiếu ý thức rèn luyện, tu dưỡng phẩm
chất đạo đức.
2.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN Ở QUẢNG
NAM HIỆN NAY
2.3.1. Những bất cập trong giáo dục đạo đức ở trƣờng học
và bản thân sinh viên
Thứ nhất, chú trọng giáo dục tri thức khoa học, công nghệ mà
coi nhẹ giáo dục đạo đức, cho rằng chỉ cần phát triển kinh tế thì trình
độ đạo đức xã hội sẽ được nâng lên.
Thứ hai, công tác giáo dục đạo đức có xu hướng tách rời thực
tế khá nghiêm trọng.
Các hình thức giáo dục đạo đức cơ bản:
Một là, giáo dục đạo đức thông qua giảng dạy học tập các môn
học lý thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Hai là, giáo dục qua tuần giáo dục công dân, tuyên truyền,
giáo dục phẩm chất đạo đức lối sống và truyền thống dân tộc.
Ba là, lồng ghép nội dung giáo dục phẩm chất đạo đức lối
sống và truyền thống dân tộc cho sinh viên trong xây dựng nội dung
chương trình, bài giảng.
Nguyên nhân:
Tải về để xem bản đầy đủ
27 trang
17660
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tóm tắt Luận văn Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên ở tỉnh Quảng Nam hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_van_giao_duc_gia_tri_dao_duc_truyen_thong_cho_s.pdf
