Tóm tắt Luận án Phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh biến đổi khí hậu
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
PHẠM THỊ DIỆU LINH
PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG
TỈNH THANH HOÁ TRONG BỐI CẢNH
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành : Kinh tế phát triển
Mã số
: 9310105
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI, 2021
Công trình được hoàn thành tại:
VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
Người hướng dẫn khoa học:
1. GS. TS NGÔ THẮNG LỢI
2. TS. TRẦN HỒNG QUANG
Phản biện 1: .......................................................
Phản biện 2: .......................................................
Phản biện 3: .......................................................
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án
cấp cơ sở họp tại Viện Chiến lược phát triển
Vào hồi: ngày tháng năm 2021
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia
- Thư viện Viện Chiến lược phát triển
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ở các tỉnh của Việt Nam cũng như ở tỉnh Thanh Hóa nói riêng,
tuy chính quyền các cấp đã quan tâm đến phát triển nông nghiệp bền
vững, theo đó đã triển khai rất nhiều chương trình, đề án phát triển
nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thực thi nhiều giải pháp ứng
phó với biến đổi khí hậu… nhưng nông nghiệp vẫn bị thiệt hại lớn
từ biến đổi khí hậu, từ dịch bệnh gia súc, gia cầm… Cho đến nay
thành tựu về phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến
đổi khí hậu ở các tỉnh đang đạt được ở mức hạn chế (lúc thì dư thừa
thanh long, dưa hấu, chuối; lúc thì thiếu thịt lợn, thiệt hại do thiên tai
và dịch bệnh xảy ra ở khắp các nơi. Nguyên nhân thì có nhiều nhưng
phải kể đến việc lúng túng trong thực tiễn vì còn nhiều vấn đề lý luận
về phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu
chưa được làm rõ; các nơi lúng túng khi hoạch định chính sách và
tìm giải pháp để nông nghiệp phát triển bền vững.
Thanh Hóa có tiềm năng phát triển nông sản hàng hóa đa dạng và
với khối lượng lớn nhưng sản xuất nông nghiệp đang còn ít nông sản
hàng hóa, sản xuất chưa có hiệu quả và chưa bền vững. Thanh Hóa có
địa hình, điều kiện tự nhiên có nhiều nét giống như đối với cả nước và
giống nhiều tỉnh như có biển, đồng bằng, trung du miền núi.
Việt Nam có 28 tỉnh ven biển, trong đó có nhiều địa phương giống
như Thanh Hóa. Nếu nghiên cứu thành công vấn đề phát triển nông
nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa thì
có thể tham khảo cho những tỉnh có điều kiện tương đồng dọc ven biển
của nước ta từ Quảng Ninh vào tới Bình Thuận.
Với những lý do nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Phát triển nông
nghiệp bền vững tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh biến đổi khí hậu”
làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển
với mong muốn góp phần làm rõ thêm những vấn đề cần thiết để phát
triển nông nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của
tỉnh này một cách có hiệu quả.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất định hướng và giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững
tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh biến đổi khí hậu đến năm 2025 một
cách có căn cứ khoa học.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
2
Để đạt được mục tiêu đề ra luận án phải bám sát ba từ khóa: Phát
triển nông nghiệp bền vững, tỉnh Thanh Hoá, bối cảnh biến đổi khí
hậu. Tỉnh Thanh Hóa là địa bàn nghiên cứu và thực hiện thành công
những nhiệm vụ chủ yếu sau đây:
(1). Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển nông nghiệp
bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu đối với một tỉnh, tạo cơ sở
lý thuyết phục vụ nghiên cứu luận án. Đối với nhiệm vụ này phải làm
sáng tỏ vấn đề cơ sở lý luận để nghiên cứu đề tài là gì?
(2). Đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh
Thanh Hóa trong giai đoạn 2011 - 2019 (nhiệm vụ này phải làm rõ mặt
được, mặt chưa được và nguyên nhân của những thành công, hạn chế
trong quá trình phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến
đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa là gì. Đồng thời cần phân tích
rõ cơ quan quản lý nhà nước đã làm gì để phát triển nông nghiệp bền
vững tỉnh Thanh hóa).
(3). Đề xuất định hướng và giải pháp phát triển nông nghiệp bền
vững tỉnh Thanh Hóa đến 2025 trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Nhiệm
vụ này cần xác định các giải pháp gì cần thực thi để phát triển nông
nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa.
3. Khung nghiên cứu
Khung nghiên cứu cho biết quy trình các bước cùng nội dung
nghiên cứu phát triển bền vững nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi
khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa.
1.Tổng quan
3.Nghiên cứu các yếu tố
ảnh hưởng đến PTNNBV
trong bối cảnh BĐKH trên
địa bàn tỉnh Thanh Hóa
2. Nghiên cứu lý
thuyết và khảo cứu
5.Nghiên cứu định
kinh nghiệm thực
hướng và giải pháp
tiễn về PTNNBV
4.Nghiên cứu thực
trạng PTNNBV
trong bối cảnh
PTNNBV trong bối
cảnh BĐKH trên địa
bàn tỉnh Thanh Hóa
đến 2025
trong bối cảnh
BĐKH, toàn cầu
hóa, cách mạng
công nghiệp 4.0
BĐKH trên địa bàn
tỉnh Thanh Hóa
Hình 1.1: Sơ đồ Khung nghiên cứu của luận án
3
Ghi chú: PTNNBV: Phát triển nông nghiệp bền vững; BĐKH: biến
đổi khí hậu;
Giải thích:
Mối quan hệ chi phối;
Mối quan hệ tương tác
4. Quan điểm, phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Quan điểm chỉ đạo nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu luận án, tác giả tuân thủ các quan điểm
chỉ đạo chủ yếu sau đây:
Bám sát tư tưởng, quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của
chủ nghĩa Mác - Lênin. Trong quá trình đi tìm bản chất của phát triển
nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa
tác giả bám sát tư tưởng phát triển vì người dân, do người dân của Chủ
tịch Hồ Chí Minh và bám sát quan điểm phát triển kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng cộng sản Việt Nam.
Quán triệt quan điểm đổi mới và phát triển bền vững của Đảng và
Nhà nước đối với nông nghiệp. Trong nhiều văn kiện Đảng cộng sản
Việt Nam khẳng định phát triển bền vững vừa là mục tiêu vừa là phương
cách để đạt mục tiêu kinh tế - xã hội trong cả trước mắt và lâu dài.
Tuân thủ quan điểm phát triển tổng hợp lãnh thổ, không tách rời
phát triển nông nghiệp với phát triển các ngành khác. Phát triển nông
nghiệp bền vững phải coi trọng tổ chức sản xuất tiên tiến.
4.2. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu
Tác giả tiếp cận đề tài nghiên cứu theo các hướng chính:
Tiếp cận hệ thống: Tiếp cận nông nghiệp với tư cách là một hệ
thống, xem xét các mặt, các khía cạnh của sự phát triển nông nghiệp
trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Không xem nông nghiệp như một hệ
thống tự thân mà phải xem nông nghiệp như một hệ thống luôn luôn
vận động và phát triển trong mối quan hệ tương tác chặt chẽ với các
ngành khác.
Tiếp cận từ lý thuyết đến thực tiễn: từ nghiên cứu lý thuyết đến phân
tích thực tiễn phát triển nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Trên
cơ sở làm rõ những vấn đề lý thuyết tác giả tiến hành phân tích thực trạng,
đề xuất định hướng rồi đi đến xác định giải pháp phát triển nông nghiệp
bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.
Tiếp cận liên ngành - liên vùng: Nông nghiệp quan hệ tương tác
với các ngành khác như với công nghiệp, dịch vụ, tiêu dùng, xuất khẩu
4
nên việc nghiên cứu sự phát triển nông nghiệp phải cùng xem xét với
sự phát triển dân số, thị trường, công nghiệp chế biến nông sản, cung
cấp vật tư nông nghiệp.... Nông nghiệp của Thanh Hóa có quan hệ mật
thiết với nông nghiệp của các tỉnh khác mà không thể khép kín trong
một địa phương. Vì thế, xem xét sự phát triển nông nghiệp của Thanh
Hóa phải cùng xem xét sự phát triển nông nghiệp của các địa phương
khác trong quan hệ cạnh tranh.
Tiếp cận theo nguyên lý nhân - quả: Theo lý thuyết mỗi kết quả có
nguyên nhân của nó, trong quá trình phân tích phát triển nông nghiệp
trong bối cảnh biến đổi khí hậu sẽ tìm ra các nguyên nhân làm cho
nông nghiệp của Thanh Hóa phát triển chưa được như mong muốn.
4.3. Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành luận án, tác giả sử dụng phổ biến các phương pháp
chủ yếu như:
Phương pháp phân tích hệ thống: được sử dụng để phân tích nông
nghiệp như một hệ thống kinh tế - kỹ thuật, và đến lượt nó thì phân
tích nông nghiệp như một bộ phận của nền kinh tế của tỉnh Thanh Hóa.
Khi xây dựng bộ chỉ tiêu phân tích kết quả và hiệu quả đối với phát
triển nông nghiệp thì mỗi chỉ tiêu được xem xét dưới góc độ nó phản
ánh một mặt của phát triển nông nghiệp.
Phương pháp phân tích thống kê: sử dụng để phân tích hiện trạng
và dự báo định lượng về tương lai phát triển nông nghiệp. Trong khi
sử dụng phương pháp phân tích thống kê, tác giả kết hợp sử dụng các
phương pháp bản đồ, biểu bảng và đồ thị: được sử dụng để trợ giúp
trong quá trình phân tích và đưa ra những kết luận hay nhận định nào
đó. Các biểu đồ, sơ đồ, hình vẽ giúp minh chứng cho các nhận định
trong quá trình phân tích các vấn đề cần thiết. Để có số liệu tính toán
tác giả sẽ phải thu thập thêm số liệu thống kê bằng nhiều cách và xử
lý thành bộ số liệu tinh phục vụ yêu cầu nghiên cứu.
Phương pháp chuyên gia: Sử dụng để bổ sung thêm thông tin và
giúp thẩm định các kết quả nghiên cứu của tác giả luận án. Tác giả
luận án đã lập phiếu điều tra để lấy thêm ý kiến của các nhà khoa học,
các nhà quản lý, chuyên gia chuyên ngành nông nghiệp về các yếu tố
ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững và xin ý kiến đánh giá
5
về bộ chỉ tiêu phân tích phát triển nông nghiệp bền vững mà tác giả đã
đề xuất. Kết quả là tác giả đã thu được 121 ý kiến trả lời.
Phương pháp so sánh: được sử dụng để so sánh các năm với nhau,
so sánh Thanh Hóa với các đối sánh khác trong quá trình phân tích
phát triển nông nghiệp Thanh Hóa ở các thời kỳ.
Phương pháp dự báo: sử dụng để dự báo các chỉ tiêu, mục tiêu và
định hướng phát triển nông nghiệp đến năm 2025. Mỗi chỉ tiêu/ mục
tiêu được dự báo theo các biến riêng phù hợp với yêu cầu cụ thể.
Phân tích theo mô hình toán: Theo quan điểm của tác giả Trần Thọ
Đạt phương pháp phân tích tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành
nông nghiệp (cụ thể là phương pháp véc - tơ đề xuất bởi tác giả Moore
J. vào năm 1978 (trong bài viết “A Measure of Structural Change in
Output”: xác định cos và ) cho các năm hoặc thời kỳ thuộc giai
đoạn từ 2010 đến 2019.
Phương pháp phân tích mô hình SWOT: sử dụng để xác định điểm
mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với các lựa chọn định hướng phát
triển nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Phương pháp điều tra khảo sát: Tác giả không có điều kiện để tiến
hành điều tra xã hội học (theo cách lập phiếu điều tra và gửi đến các
đối tượng cần thiết); do đó đã chọn cách khảo sát chuyên gia tại xã
Thọ Lâm, huyện Thọ Xuân và tại hợp tác xã Thọ Lâm liên kết với
Công ty mía đường Lam Sơn trồng dưa Kim Hoàng Hậu, dưa lưới ứng
dụng công nghệ cao (với diện tích 5.000 m2).
Ngoài ra, luận án còn sử dụng phương pháp phân nhóm và tổng
hợp hóa, khái quát hóa các ý kiến của các học giả trong quá trình tổng
quan các công trình khoa học; đồng thời sử dụng thêm phương pháp
diễn giải, phương pháp quy nạp trong quá trình phân tích, đánh giá
thực trạng và đề xuất phương hướng, giải pháp phát triển nông nghiệp
trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở tỉnh Thanh Hóa.
5. Những đóng góp mới của luận án
5.1. Về mặt lý luận và học thuật
Luận án đã chỉ ra bản chất của phát triển nông nghiệp bền vững ở
tỉnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các yếu tố ảnh hưởng tới phát
triển nông nghiệp bền vững, kiến nghị phương cách phát triển nông
6
nghiệp bền vững (hình thành chuỗi giá trị nông sản, tổ hợp nông - công
nghiệp, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao…). Đồng thời, xác
định các chỉ tiêu đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững trong bối
cảnh biến đổi khí hậu đối với tỉnh ở Việt Nam.
5.2. Về mặt thực tiễn
Luận án cung cấp căn cứ khoa học cho chính quyền tỉnh, huyện, xã
ở Thanh Hóa trong việc nhìn nhận đúng đắn thực trạng phát triển nông
nghiệp bền vững, nguyên nhân của những thành công cũng như của
những hạn chế và có căn cứ khoa học để hoạch định phương hướng
đến 2025, giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Thanh Hóa
trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Đồng thời, giúp những người tham
gia sản xuất nông nghiệp ở tỉnh này có thêm hiểu biết, có thêm thông
tin cần thiết để cân nhắc tốt hơn việc phát triển cây trồng, vật nuôi gắn
với các hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp tiên tiến.
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC
LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN
VỮNG TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
1.1. Tổng quan về phát triển nông nghiệp bền vững
Có nhiều học giả đề cập nhiều đến phát triển nông nghiệp bền vững
theo quan điểm chung như phát triển bền vững đối với nền kinh tế mà
Liên hợp quốc đã đưa ra định nghĩa. Đó là sự phát triển thỏa mãn nhu cầu
của các thế hệ hiện tại không gây phương hại đến việc thỏa mãn nhu cầu
của thế hệ tương lai. Một vài học giả đưa ra quan điểm phát triển nông
nghiệp bền vững phải dựa trên có sở ứng dụng công nghệ cao.
1.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới phát triển nông nghiệp
bền vững
Một số học giả đề cập phát triển nông nghiệp chịu ảnh hưởng lớn
từ biến đổi khí hậu. Việc phát triển bền vững nông nghiệp không thể
coi thường ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh biến đổi
khí hậu xảy ra mạnh và gay gắt đối với Việt Nam thì việc phát triển
nông nghiệp bền vững nhất thiết phải tính tới biến đổi khí hậu và nước
biển dâng.
1.3. Tổng quan đánh giá phát triển bền vững đối với nông nghiệp
7
Một số ít học giả đề cập vấn đề này và họ cho rằng, đánh giá phát
triển nông nghiệp bền vững cũng giống như đánh giá phát triển bền
vững đối với cả nền kinh tế hoặc có học giả đề cập phát triển bền vững
đối với một số cây trồng cụ thể.
Từ những kết quả tổng quan, tác giả luận án rút ra những nhận định
quan trọng sau đây:
1.3.1. Những điểm có thể kế thừa cho việc nghiên cứu của luận án
Tư tưởng và quan điểm về phát triển bền vững nói chung mà nội
hàm cơ bản của nó là phát triển có sự bền vững trong quá trình diễn
ra. Một số cơ quan chính phủ đã đưa ra bộ chỉ tiêu đánh giá phát triển
bền vững đối với nền kinh tế quốc gia. Tuy chưa phải là các chỉ tiêu
đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững nhưng trong số đó có chỉ
tiêu có thể tham khảo tốt cho luận án, cụ thể như năng suất lao động,
GDP/ người, mức độ ổn định kinh tế vĩ mô.
Sự phát triển bền vững của nền kinh tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố,
trong đó các học giả đã chỉ ra như yếu tố thị trường, công nghệ, nhân
lực. Đồng thời, họ đã chỉ ra bản chất của phát triển bền vững đối với
nền kinh tế là sự phát triển ổn định, có hiệu quả và có khả năng thích
ứng với bên ngoài. Đó là tư tưởng, quan điểm đúng mà luận án có thể
tham khảo.
1.3.2. Những vấn đề luận án sẽ phải đi sâu nghiên cứu
Qua kết quả tổng quan cho thấy, luận án cần đi sâu nghiên cứu làm
rõ một số vấn đề quan trọng để làm cơ sở lý luận phục vụ việc nghiên
cứu của luận án. Đó là những vấn đề chủ yếu sau đây:
Quan niệm rõ ràng hơn về phát triển nông nghiệp, phát triển nông
nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu; các yếu tố ảnh hưởng
đến phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu;
Ý nghĩa đánh giá và hệ thống chỉ tiêu sử dụng để đánh giá phát
triển bền vững đối với nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu để
ứng dụng vào việc nghiên cứu ở Việt Nam.
CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP
BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN
8
Căn cứ vào kết quả tổng quan và phân tích thực tiễn phát triển nông
nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở Việt Nam và ở một số nơi,
chương 2 làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nông nghiệp
bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tập trung nghiên cứu
những nội dung cơ bản dưới đây:
2.1. Cơ sở lý luận
2.1.1. Phát triển nông nghiệp bền vững đối với tỉnh trong bối cảnh
biến đổi khí hậu
Tác giả đã làm rõ nội dung, bản chất vấn đề nông nghiệp và phát
triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Chỉ rõ
khi sản xuất các nông sản chủ lực, các sản phẩm sử dụng công nghệ
cao có sự phát triển bền vững thì nông nghiệp cũng sẽ có được sự
phát triển bền vững. Phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh
biến đổi khí hậu chính là quá trình làm thay đổi về số lượng và chất
lượng của hệ thống sản xuất nông nghiệp một cách tiến bộ, ổn định
lâu dài có tính tới các yếu tố biến đổi khí hậu, thị trường và quản lý
nhà nước đối với nông nghiệp và tổ chức sản xuất nông nghiệp theo
lãnh thổ.
2.1.2. Phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi
khí hậu
Phát triển nông nghiệp bền vững được hiểu là phát triển nông
nghiệp có được sự phát triển có hiệu quả, gia tăng hiệu quả với trạng
thái tương đối ổn định trong thời gian tương đối dài để đem lại nhiều
lợi ích kinh tế cho cả người sản xuất, người tiêu thụ nông sản, góp
phần quan trọng cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội (mang lại
lợi ích cho địa phương) của tỉnh và thông qua đó góp phần phát triển
bền vững của cả nước.
Phát triển nông nghiệp bền vững phải dựa trên cơ sở có sự phát
triển hài hòa, nhịp nhàng, cân đối, thích ứng với thị trường và biến đổi
khí hậu cùng với phát triển có hiệu quả. Không nhất thiết, không phải
lúc nào tất cả các lĩnh vực, sản xuất các loại nông sản đều có được sự
phát triển bền vững nhưng nhất thiết việc sản xuất các sản phẩm chủ
lực phải được phát triển có hiệu quả, thu được lợi nhuận ổn định.
9
Bảng 2.1: Các dấu hiệu của phát triển nông nghiệp bền vững
Dấu hiệu
Hàm ý nội dung
1. Hài hòa
Các phân ngành trong nông nghiệp phát triển trong mối
quan hệ tương tác mật thiết với nhau.
Nông nghiệp phát triển cân đối với các ngành khác và lĩnh
vực khác (nhất là với các lĩnh vực ngoài nông nghiệp).
Đảm bảo công bằng lợi ích giữa các chủ thể trực tiếp
tham gia phát triển nông nghiệp.
2. Nhịp nhàng Các phân ngành nông nghiệp phát triển với tốc độ và quy
mô phù hợp với nhau và với lĩnh vực công nghiệp chế
biến nông sản.
Nông nghiệp phát triển phù hợp với các lĩnh vực sản xuất
phân bón, vật tư, hóa chất, máy móc thiết bị, nghiên cứu
khoa học công nghệ nông nghiệp... phục vụ nông nghiệp.
3. Cân đối
Phát triển nông nghiệp phù hợp với nhu cầu thị trường
và các yếu tố đầu vào cho sản xuất nông nghiệp.
Đảm bảo quan hệ mật thiết với công nghiệp chế biến.
4. Thích ứng Phát triển phù hợp với thị trường và với biến đổi khí hậu.
5. Hiệu quả Đạt được các yêu cầu về lợi ích kinh tế cho những người liên
quan một cách công bằng, công khai minh bạch.
Nguồn: Tác giả
2.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển nông nghiệp bền vững
trong bối cảnh biến đổi khí hậu đối với tỉnh
Tác giả cho rằng, phát triển nông nghiệp bền vững đối với tỉnh phụ
thuộc vào rất nhiều yếu tố. Mỗi yếu tố có vai trò riêng và có vị trí quan
trọng khác nhau trong mỗi thời kỳ phát triển. Ở mỗi vùng lãnh thổ cụ
thể các yếu tố và ảnh hưởng của chúng tới phát triển nông nghiệp bền
vững không giống nhau. Chẳng hạn, ở vùng ven biển thì xâm nhập
mặn ảnh hưởng tới phát triển nông nghiệp mạnh hơn, ở khu vực miền
núi thì lũ lụt, ngập úng về mùa mưa lại ảnh hưởng nhiều hơn tới phát
triển nông nghiệp. Ở các vùng nam Trung Bộ, Tây Nguyên khô hạn
về mùa khô ảnh hưởng lớn tới phát triển nông nghiệp... Trong quá
trình phát triển nông nghiệp, số lượng và vị trí các yếu tố ảnh hưởng
đến phát triển nông nghiệp sẽ thay đổi.
Để dễ hình dung các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển nông nghiệp
bền vững, tác giả sơ đồ hóa như hình dưới đây:
10
2. Lợi nhuận,
Thị trường
1. Các chủ thể
tham gia
3. Tổ chức
SXNN
6. Yếu tố tự
nhiên và
BĐKH
Phát triển nông
nghiệp bền
vững
5. KCHT
4. KHCN và
TT
Hình 2.1: Yếu tố ảnh hưởng tới phát triển nông nghiệp bền
vững
Nguồn: Tác giả
Ghi chú: NS&VTMM: nông sản và vật tư, máy móc nông nghiệp;
SXNN: sản xuất nông nghiệp; BĐKH: biến đổi khí hậu; KHCN và TT:
khoa học công nghệ và thông tin; KCHT: Kết cấu hạ tầng.
2.1.4. Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh trong bối cảnh
biến đổi khí hậu
Sau khi nêu yêu cầu đánh giá, ý nghĩa của việc đánh giá, tác giả
xác định hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững
trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Các chỉ tiêu phải được xem xét trong trạng thái gia tăng hoặc giảm
tương đối ổn định trong thời kỳ nghiên cứu. Cụ thể đó là:
2.1.4.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững đối
với tỉnh
(1). Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo phương diện
sản xuất
Chỉ tiêu 1: Tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng bình quân năm (hay
tính theo giá trị sản xuất nông nghiệp);
Chỉ tiêu 2: Năng suất lao động nông nghiệp;
Chỉ tiêu 3: Năng suất đất nông nghiệp;
11
Chỉ tiêu 4: Tỷ trọng giá trị gia tăng trong tổng giá trị sản xuất nông
nghiệp;
Chỉ tiêu 5: Tỷ suất hàng hóa nông sản;
Chỉ tiêu 6: Tỷ lệ thiệt hại do thiên tai;
Chỉ tiêu 7: Tỷ lệ hộ nông dân nghèo.
(2). Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo phương diện
tiêu thụ nông sản
Chỉ tiêu 1: Tỷ lệ sản phẩm nông nghiệp đáp ứng nhu cầu tiêu dùng;
Chỉ tiêu 2: Tỷ lệ sản phẩm nông nghiệp tồn kho;
2.1.4.2. Nhóm chỉ tiêu sử dụng để phân tích nguyên nhân của tình
trạng phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu
đối với tỉnh
Chỉ tiêu 1: Phân tích cơ cấu sản xuất ngành nông nghiệp;
Chỉ tiêu 2: Phân tích tỷ trọng nông sản chủ lực trong tổng giá trị
sản xuất nông nghiệp;
Chỉ tiêu 3: Phân tích tỷ trọng sản phẩm nông sản ứng dụng công
nghệ cao trong tổng giá trị sản lượng nông nghiệp;
Chỉ tiêu 4: Phân tích cơ cấu đầu tư phát triển nông nghiệp;
Chỉ tiêu 5: Phân tích cơ cấu lao độnglàm việc trong ngành nông nghiệp;
Ngoài 5 chỉ tiêu nêu trên, trong thực tế còn phải đánh giá mức độ
đúng/ sai của chính sách nhà nước đối với phát triển nông nghiệp.
Đánh giá chính sách nông nghiệp thông qua kết quả, hiệu quả phát
triển nông nghiệp cũng như thông qua phản biện của người dân (nhất
là của người nông dân và của doanh nghiệp).
2.2. Kinh nghiệm thực tiễn về phát triển nông nghiệp bền vững
trong bối cảnh biến đổi khí hậu
Tác giả tổng quan kinh nghiệm thực tiễn phát triển nông nghiệp
bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở Việt Nam và một số nơi
trên thế giới rồi rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh Thanh Hóa để xây
dựng định hướng và giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững trong
bối cảnh biến đổi khí hậu. Cụ thể là:
Phát triển nông nghiệp bền vững là hướng đi đúng đắn để làm giàu
cho nông dân và góp phần phát triển bền vững nền kinh tế quốc gia,
nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và thế giới đang đứng
12
trước nguy cơ mất an ninh lương thực, thực phẩm đi kèm theo thiếu
nước và năng lượng.
Phát triển nông nghiệp bền vững phải đặc biệt chú ý đến tiềm năng,
lợi thế về tài nguyên đất, nước cũng như phải chú ý đến biến đổi khí
hậu và tiến bộ khoa học công nghệ. Trong quá trình phát triển nông
nghiệp phải coi trọng hiện đại hóa nông nghiệp chứ không chỉ ham mê
công nghiệp hóa giản đơn.
Phát triển nông nghiệp bền vững phải coi trọng yếu tố toàn cầu hóa,
nhất là toàn cầu hóa về chất lượng nông sản và công nghệ canh tác và
chế biến nông sản. Khi phân tích yếu tố toàn cầu hóa phải gắn với yếu
tố thị trường nông sản (nhất là nhu cầu xuất khẩu tại chỗ và nhu cầu
nông sản của các thành phố, khu công nghiệp).
Thành bại của công cuộc phát triển nông nghiệp bền vững phải do
sự quyết tâm của cả Nhà nước, chính quyền tỉnh và các “nhà” có liên
quan. Đối với nhà nước hay chính quyền tỉnh nếu chỉ sử dụng mệnh
lệnh hành chính hoặc hô hào chung chung thì không thể phát triển bền
vững nền nông nghiệp ở cấp quốc gia cũng như ở cấp địa phương. Giai
đoạn đầu phát triển, thậm chí ở giai đoạn chuẩn bị bứt tốc Nhà nước
có vai trò quan trọng hàng đầu đối với phát triển nông nghiệp bền
vững. Nhà nước cần dành đầu tư thích đáng hỗ trợ cho việc nghiên
cứu tạo giống, nghiên cứu quy trình và công nghệ canh tác, chế biến,
xây dựng kết cấu hạ tầng nông nghiệp cũng như có chính sách khuyến
khích thỏa đáng để phát triển cây trồng, vật nuôi chủ lực và xuất khẩu.
CHƯƠNG 3
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG
TỈNH THANH HÓA TRONG GIAI ĐOẠN 2011-2019
3.1. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển nông nghiệp bền
vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu của tỉnh Thanh Hóa
3.1.1. Các chủ thể tham gia sản xuất nông nghiệp
Ở tỉnh Thanh Hoá cũng như các tỉnh khác, tham gia phát triển nông
nghiệp đều có các chủ thể: chính quyền các cấp, người nông nhân, nhà
công nghiệp chế biến, nhà khoa học, ngân hàng, bảo hiểm.
Chính quyền các cấp ở tỉnh Thanh Hoá đã chú ý đến phát triển nông
nghiệp. Họ cụ thể hoá luật pháp và chính sách về phát triển nông
13
nghiệp của nhà nước đồng thời ban hành các chủ trương và giải pháp
đặc thù để phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Trong
đó nổi bật là các cấp chính quyền đã triển khai quy hoạch phát triển
nông nghiệp đến năm 2025 trên địa bàn tỉnh nói chung và trên địa bàn
huyện xã nói riêng.
Chính quyền các cấp đã chú ý đến tích tụ ruộng đất để phát triển
nông nghiệp tập trung, quy mô lớn, vì thiếu các chính sách cụ thể nên
chưa thu hút được doanh nghiệp đầu tư và lĩnh vực nông nghiệp ứng
dụng công nghệ cao. Mặt khác, chính quyền các cấp chưa đưa ra định
hướng thị trường và hướng dẫn tổ chức sản xuất nông nghiệp một cách
khoa học nên nhìn chung sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu là phát
triển truyền thống. Do đó năng suất và chất lượng chưa cao.
Người nông dân vừa thiếu thông tin vừa thiếu kiến thức về khoa
học công nghệ trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, lại thiếu thông tin
về thị trường nên đang trong tình trạng tự phát vẫn là chủ yếu.
Các nhà khoa học, ngân hàng, bảo hiểm, các nhà phân phối chưa
gắn bó chặt chẽ với người nông dân.
3.1.2. Lợi nhuận và thị trường
Trong những năm vừa qua, đây là yếu tố còn tương đối mờ nhạt trong
quá trình nhận thức phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thanh Hoá.
Các cơ quan chính quyền chưa tổ chức nghiên cứu vấn đề lợi nhuận và
thị trường để cung cấp thêm thông tin cho người nông dân. Người nông
dân thì loay hoay và tự phát tìm kiếm lợi nhuận và thị trường nên họ gặp
nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm nông sản hàng hoá. Tuy nhiên, càng
ngày vấn đề lợi nhuận và thị trường càng trở nên như các yếu tố quyết
định đến phát triển nông nghiệp của tỉnh Thanh Hoá.
3.1.3. Tổ chức sản xuất nông nghiệp
Đây là lĩnh vực còn tương đối yếu của tỉnh Thanh Hoá. Tuy đã xuất
hiện một số hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp tiên tiến như: nông
nghiệp ứng dụng công nghệ cao (trồng dưa lưới, dưa kim hoàng hậu,
…) nhưng đang ở quy mô nhỏ chưa có nhiều tác động đến phát triển
nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thanh Hoá.
3.1.4. Khoa học Công nghệ và thông tin
Trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá khoa học công nghệ nông nghiệp tuy
đã được chú ý nhưng mới phát triển ở một số nơi, ví dụ công ty mía
14
đường Lam Sơn, ở một số trang trại phát triển nông sản hàng hoá
nhưng đang còn trong tình trạng nhỏ và phân tán. Khoa học công nghệ
và thông tin chưa trở thành yếu tố mang tính quyết định đối với người
nông dân như ở Lâm Đồng, Sơn La, Bắc Giang…
3.1.5. Kết cấu hạ tầng
Đây là yếu tố đã được tỉnh, huyện, xã chú trọng nên phát triển khá
tốt. Mạng lưới đường giao thông kết nối từ các khu sản xuất nông sản
hàng hoá tới trung tâm tỉnh lị và các khu du lịch ven biển đã được hình
thành. Song về kết cấu hạ tầng viễn thông, hệ thống chợ nông sản, sàn
nông sản thì chưa được phát triển ở mức cần thiết.
3.1.6. Các yếu tố tự nhiên và biến đổi khí hậu
Tài nguyên đất nông nghiệp tuy nhiều nhưng phần lớn diện tích đất
nông nghiệp thuộc loại ít màu mỡ. Diện tích đất sử dụng cho nông
nghiệp khoảng 26,8 vạn ha, chiếm khoảng 22% diện tích đất tự nhiên
của tỉnh. Trong tổng diện tích đang và sẽ sử dụng cho phát triển nông
nghiệp thì diện tích đất dốc và đất bạc màu ven biển có tới khoảng 7
vạn ha (chiếm khoảng 27% so tổng diện tích đất nông nghiệp); đất cát
ven biển chiếm khoảng 19%. Quỹ đất nông nghiệp thuận lợi cho phát
triển nông nghiệp chỉ có khoảng 73%.
Cũng như các tỉnh ở Bắc Trung Bộ, ở tỉnh Thanh Hoá biến đổi khí
hậu ngày càng phức tạp và gây nhiều thiệt hại cho sản xuất và đời
sống. Tình trạng xâm nhập mặn gia tăng. Năm 2019 xâm nhập mặn đã
vào sâu tới khoảng 30km, diện tích bị ảnh hưởng từ xâm nhập mặn có
khoảng 11 nghìn ha.
3.2. Thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thanh Hóa
3.2.1. Khái quát tình hình phát triển nông nghiệp tỉnh Thanh Hoá
giai đoạn 2011 - 2019
Nhìn chung, sản xuất nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa chưa có
những đổi mới mạnh mẽ, phát triển chậm, kỹ thuật và công nghệ mới
chưa được phát triển mạnh nên về cơ bản nền nông nghiệp của Thanh
Hóa phát triển chưa bền vững. Trong thời gian vừa qua lại bị ảnh
hưởng xấu từ biến đổi khí hậu và nước biển dâng nên chưa có những
biến chuyển rõ nét. Thanh Hóa có khoảng 3,4 triệu dân và tiếp đón
khoảng 5-6 triệu khách du lịch hàng năm nên có nhu cầu lớn về nông
15
sản thực phẩm, nhất là nông sản thực phẩm sạch, chất lượng cao. Riêng
khách du lịch nước ngoài đã có khoảng hơn 1 triệu người (con số này
còn tăng trong những năm tới). Nếu có biện pháp nâng cao chất lượng
phát triển của nông nghiệp thì Thanh Hóa không những đáp ứng được
nhu cầu to lớn đó mà còn có thể xuất khẩu tại chỗ với quy mô lớn
(phục vụ khách du lịch quốc tế).
3.2.2. Thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thanh Hóa
Theo công thức tính toán các chỉ tiêu đã trình bày ở chương 2 và
trên cơ sở số liệu thu thập được tác giả tiến hành phân tích thực trạng
phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thanh Hóa. Nhìn chung nông
nghiệp tỉnh Thanh Hóa có bước phát triển nhưng hiệu quả đang ở mức
thấp và chưa có được sự bền vững cần thiết. Điều đó thể hiện ở những
dấu hiệu chủ yếu dưới đây:
3.2.2.1. Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp
Giai đoạn 2016-2019 tốc độ tăng GTGT nông nghiệp chỉ khoảng
3,3%/ năm (của giai đoạn trước đạt khoảng 4,1%/ năm). Tốc độ tăng
trưởng nông nghiệp ngay trong những năm có sự phát triển tương đối
ổn định (không bị ảnh hưởng của mưa bão, lũ lụt, ngập úng) thì mức
gia tăng nông nghiệp cũng chỉ được khoảng 0,03 điểm %/ năm.
3.2.2.2. Năng suất lao động nông nghiệp
Năng suất lao động nông nghiệp thấp, tăng chậm. Tốc độ tăng
năng suất lao động nông nghiệp trong giai đoạn 2015-2019 giảm so
với giai đoạn 2011-2015 (chỉ tăng khoảng 3,2%/ năm so với mức
khoảng 4,5%/ năm trước đó). Cũng vì thế mà khả năng cạnh tranh của
nông sản hàng hóa thấp. Nhìn chung nông sản hàng hóa của tỉnh Thanh
Hóa chưa có thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước.
3.2.2.3. Năng suất đất nông nghiệp
Năng suất đất nông nghiệp tuy có tăng về số tuyệt đối, từ mức
khoảng 38,2 triệu đồng lên khoảng 45,1 triệu đồng (giá 2010). Song
tốc độ tăng thì giảm, từ mức khoảng 3,1%/ năm trong giai đoạn 2011-
2015 xuống khoảng 1,7%/ năm ở giai đoạn 2016-2019.
3.2.2.4. Tỷ suất nông sản hàng hóa
Nhìn chung cho đến 2019, tỷ suất hàng hóa nông sản của tỉnh
Thanh Hóa đang ở mức thấp (chỉ đạt khoảng 15%) và hầu như không
tăng; đó cũng là nguyên nhân góp phần làm cho thu nhập của người
16
nông dân thấp và bị hạn chế. Điểm này cho thấy sức cạnh tranh của
nông sản của tỉnh Thanh Hóa nhìn chung đang còn thấp.
3.2.2.5. Tỷ trọng giá trị gia tăng trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp
Theo số liệu thống kê của tỉnh Thanh Hóa thì chỉ số này đạt khoảng
43-44% và có xu thế không tăng trong giai đoạn 2016-2019. Tốc độ
tăng giá trị gia tăng nông nghiệp giảm từ 3.2%/ 1 năm (giai đoạn 2011-
2015) xuống còn 3.1%/ 1 năm (giai đoạn 2016-2019). Đây có thể xem
là mức thấp. Tuy nhiên theo tác giả thì chỉ số này có lẽ bị nhiễu bởi
một số yếu tố như giá trị của đất, tiền chi cho việc lấy nước tưới tính
chưa hết phần giá trị đích thực của nước tưới cho sản xuất nông nghiệp
mà mới tính cho phần chi phí của việc bơm nước. Đồng thời việc gây
ô nhiễm môi trường đất do bón phân hóa học và sử dụng thuốc trừ sâu
cũng chưa được tính toán vào giá thành của sản xuất nông nghiệp...
Nếu tính toán hết những khoản đó vào thì giá thành nông sản của tỉnh
này sẽ cao hơn và tổng giá trị gia tăng sẽ ít đi nhiều. Khi đó tỷ trọng
giá trị gia tăng trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp cũng sẽ thấp đi.
3.2.2.6. Tỷ lệ hộ nông dân nghèo
Trong giai đoạn 2011 - 2019 tỷ lệ hộ nông dân nghèo giảm tương
đối rõ (từ mức 16,4% xuống còn khoảng 6-7%) nhưng thực tế thu nhập
của người nông dân thông qua chỉ tiêu giá trị gia tăng nông nghiệp
bình quân đầu người tăng chưa nhiều, bình quân chỉ khoảng 2,9%/
năm. Về lý thuyết nếu GDP tăng 4% và dân số tăng khoảng 1% thì đời
sống ít được cải thiện. Đối với Thanh Hóa, trong khi dân số nông
nghiệp tăng khoảng 1,2% và GTGT nông nghiệp tăng khoảng 3,1%
thì có thể xem đời sống của người nông dân cũng ít được cải thiện.
3.2.2.7. Tỷ lệ thiệt hại do thiên tai
Với số liệu có được, nếu so với tổng GRDP thì thiệt hại hàng năm
do thiên tai cũng chiếm khoảng 0,9%. (Con số này thấp hơn chút đỉnh
so mức trung bình của cả nước 0,98%) nhưng ở Thanh Hóa lại tập
trung chủ yếu ở những vùng khó khăn, đời sống của người dân thấp.
Đồng thời, tuy chưa có số liệu phản ánh về sự sụt giảm năng suất cây
trồng, sản lượng con vật nuôi do thiếu nước, xâm nhập mặn về mùa
khô và thiệt hại do ngập lụt về mùa mưa bão nhưng qua làm việc với
nhiều người nông dân và các nhà quản lý ở nhiều xã thì mức thiệt hại
17
đó cũng không phải là nhỏ, có thể nhiều hơn mức thiệt hại do thiên tai
mà cơ quan chức năng của tỉnh đo đếm được.
3.2.3. Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo phương diện
sản xuất và tiêu thụ nông sản
Ở góc độ xem xét hai phương diện sản xuất và tiêu thụ nông sản
tác giả tập trung làm rõ những điểm cụ thể dưới đây:
3.2.3.1. Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo phương diện
sản xuất nông sản
Sản xuất có bước phát triển nhưng vẫn chưa bền vững. GTGT
chiếm tỷ trọng trong tổng GTSX chưa lớn. Điều đó chứng tỏ hiệu quả
phát triển nông nghiệp ở tỉnh Thanh Hóa chưa cao và vì thế phát triển
bền vững đạt được ở mức hạn chế.
Cũng theo khảo sát của tác giả, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa phổ
biến phát triển nông nghiệp theo kiểu truyền thống có hiệu quả nhìn
chung thấp và tác động nhiều đến môi trường theo chiều hướng tiêu
cực. Doanh thu trung bình trên mỗi ha đất trồng trọt của huyện Thọ
Xuân và huyện Thiệu Hóa chỉ đạt trung bình khoảng 60 - 62 triệu
đồng/ năm (tỷ lệ lợi nhuận rất thấp, chỉ vào khoảng 3-5% so doanh
thu. Điều đó chỉ ra rằng, đối với tỉnh Thanh Hóa phát triển nông nghiệp
ứng dụng công nghệ cao đem lại hiệu quả cao hơn hẳn kiểu phát triển
nông nghiệp như lâu nay và là phương cách để có được phát triển bền
vững đối với nông nghiệp của tỉnh.
Ở góc độ ô nhiễm môi trường do sản xuất nông nghiệp ở Thanh
Hóa tuy chưa có thống kê cụ thể nhưng qua khảo sát thực tế tác giả
thấy cũng có vấn đề lớn cần có giải pháp khắc chế. Năm 2019, để phát
triển 310 nghìn ha gieo trồng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã sử dụng
khoảng 63 nghìn tấn phân đạm, 36 nghìn tấn phân lân, kali và khoảng
72 vạn lít thuốc trừ sâu. Chỉ tính khoảng 10% số hóa chất dư thừa
nhiễm vào đất và ngước ngầm thì khối lượng hóa chất nhiễm vào đất
làm ô nhiễm đất và chảy vào các nguồn nước gây ô nhiễm nguồn nước
là khá lớn. Tuy chưa tính toán được một cách cụ thể nhưng tác động
là tương đối lớn vào môi trường sống. Đồng thời, hàng năm trên địa
bàn tỉnh nuôi khoảng 83-85 vạn con lợn, 19-20 vạn con trâu, 25-26
vạn con bò chúng thải ra môi trường khoảng 8-10 vạn tấn phân, 4-5
vạn tấn chất thải lỏng và hầu hết số phân và nước thải này chưa được
18
xử lý nên cũng gây ô nhiễm môi trường rất đáng kể. Các lò giết mổ
gia súc, gia cầm thải ra môi trường một lượng chất bẩn cũng tương đối
lớn (nước thải bẩn và chất thải động vật). Đồng thời, tại các chợ khu
bán cá, thịt cũng thải ra môi trường rất nhiều chất bẩn chưa được xử
lý. Tất cả những điều vừa nêu ảnh hưởng xấu tới phát triển bền vững
môi trường sống trên địa bàn tỉnh.
3.2.3.2. Đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo phương diện
tiêu thụ nông sản
Trong điều kiện internet kết nối vạn vật, toàn cầu hóa phát triển
mạnh mẽ, kinh tế số phát triển mạnh mẽ thì vấn đề nhập hoặc xuất
nông sản phải dựa trên khả năng cạnh tranh, lợi nhuận thu được trong
cạnh tranh. Tuy nhiên trong những năm vừa qua với điều kiện quy mô
dân số khoảng 3,6 triệu người, việc giải quyết nhu cầu nông sản tại
chỗ vẫn rất quan trọng đối với Thanh Hóa. Do đó việc phân tích phát
triển nông nghiệp bền vững từ góc độ tiêu thụ nông sản cũng có ý
nghĩa quan trọng. Các chỉ tiêu phản ánh bền vững về tiêu thụ nông sản
cho thấy, tiêu thụ nông sản của tỉnh Thanh Hóa đang còn tương đối
thấp và chưa thật ổn định. Chỉ có đường mía và gạo là có hàng hoá
còn các nông sản khác đều chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ nội
tỉnh. Điều này cho thấy nông sản hàng hóa tiêu thụ tại thị trường trong
tỉnh vẫn là chủ yếu.
CHƯƠNG 4
ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP
BỀN VỮNG TỈNH THANH HÓA ĐẾN NĂM 2025
4.1. Định hướng phát triển nông nghiệp đến năm 2025
4.1.1. Dự báo các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến phát triển nông
nghiệp theo hướng bền vững trong những năm tới
4.1.1.1. Dự báo thị trường nông sản đối với tỉnh Thanh Hóa
Dự báo khả năng tham gia thị trường nông sản là vấn đề khó nhưng
phải làm. Vì đây là một trong những căn cứ quan trọng để xây dựng
phương án phát triển nông nghiệp của tỉnh Thanh Hóa. Trên cơ sở
tham khảo các chuyên gia nông nghiệp ở trung ương và ở địa phương
cùng sự giúp đỡ của một số cán bộ của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh
Thanh Hóa, tác giả dự báo nhu cầu nông sản mà tỉnh Thanh Hóa có
thể tham gia cung cấp. Con số tính toán chỉ ra rằng, triển vọng thị
Tải về để xem bản đầy đủ
27 trang
16360
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tóm tắt Luận án Phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Thanh Hoá trong bối cảnh biến đổi khí hậu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_an_phat_trien_nong_nghiep_ben_vung_tinh_thanh_h.pdf
