Tóm tắt Luận án Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Mặc dù ngành bảo hiểm thương mại ở Việt Nam được bắt đầu hình thành từ năm 1965 với sự
ra đời của Công ty bảo hiểm Việt Nam (Nay là Tập đoàn tài chính- bảo hiểm Bảo Việt), nhưng Việt
Nam chỉ thực sự có thị trường bảo hiểm từ năm 1994 sau khi Nghị định 100/CP của Chính phủ được
ban hành tháng 12 năm 1993. Với sự ra đời của hàng loạt các doanh nghiệp bảo hiểm, thị trường bảo
hiểm Việt Nam đã trở nên sôi động hơn, từng bước đáp ứng được các nhu cầu về bảo hiểm của các tổ
chức và cá nhân trong xã hội. Tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm hàng năm của thị trường
trong những năm qua đều đạt từ 20% đến 30%. Tuy nhiên, mặc dù đạt được tốc độ tăng trưởng cao,
tiềm năng của thị trường bảo hiểm Việt Nam nói chung, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng
vẫn còn "bỏ ngỏ" lớn. Bên cạnh đó, sự tăng trưởng của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam
cũng bộc lộ nhiều tồn tại như: cạnh tranh không lành mạnh diễn ra tràn lan, đặc biệt là giữa các
doanh nghiệp bảo hiểm trong nước; chất lượng của dịch vụ bảo hiểm không cao và chưa được chú
trọng; năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước yếu kém. Điều đó sẽ ảnh
hưởng tới tốc độ tăng trưởng và sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt
Nam trong thời gian tới.
Xuất phát từ những vấn đề thực tế trên, là người trực tiếp công tác trong ngành bảo hiểm,
Nghiên cứu sinh đã chọn đề tài: “Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam”
để nghiên cứu trong luận án của mình.
Ngoài ra, cho đến nay ở Việt Nam, tuy đã có một số nghiên cứu ở các lĩnh vực riêng biệt,
các chủ đề riêng biệt của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, nhưng chưa có nghiên cứu nào về
toàn bộ thị trường này. Vì vậy, đề tài nghiên cứu có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn; là tài
liệu tham khảo cho các chuyên gia, các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực bảo hiểm và những cá nhân
khác có quan tâm.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khái quát những vấn đề lý luận chung về bảo hiểm, bảo hiểm phi nhân thọ, thị
trường bảo hiểm và các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động của thị trường bảo hiểm, luận án phân tích
thực trạng hoạt động và phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam giai đoạn 2006-
2010, từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển hoạt động bảo hiểm phi nhân thọ thời
gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận chung về bảo hiểm, bảo hiểm phi nhân thọ và
thị trường bảo hiểm phi nhân thọ gắn liền với thực tiễn Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đối với hoạt động bảo hiểm gốc, chỉ nghiên cứu
hoạt động tái bảo hiểm, hoạt động đầu tư tài chính trên giác độ hỗ trợ hoạt động bảo hiểm gốc.
- Nghiên cứu toàn bộ thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam, trong đó có nghiên cứu
điển hình ở một số doanh nghiệp dẫn đầu thị trường.
- Thời gian nghiên cứu tập trung giai đoạn 2006-2010 và một số năm trước đó để so sánh,
phân tích.
2
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận án chủ yếu sử dụng tài liệu, số liệu đã được công bố từ các nguồn: Niên giám thống kê,
Cục quản lý và giám sát bảo hiểm- Bộ tài chính, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, một số doanh nghiệp
bảo hiểm như Bảo Việt, Bảo Minh, Bảo hiểm dầu khí (PVI), các bài báo, bài viết, công trình nghiên
cứu được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng để phục vụ cho việc nghiên cứu.
Luận án sử dụng phương pháp lập bảng biểu, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp,
phương pháp phân tích trong nghiên cứu tổng quan tài liệu, từ đó rút ra những kết luận, những bài
học đối với sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam. Đây là những cơ sở về
mặt lý luận và thực tiễn để luận án đề xuất các giải pháp phát triển thị trường.
5. Những đóng góp của luận án
- Hệ thống hoá và làm rõ thêm những vấn đề lý luận cơ bản về bảo hiểm thương mại, bảo
hiểm phi nhân thọ và thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
- Nghiên cứu bài học kinh nghiệm của các nước về phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân
thọ cho Việt Nam.
- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam giai
đoạn 2006-2010.
- Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đến năm
2020.
6. Kết cấu luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án có kết cấu ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Chương 2: Thực trạng thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam (giai đoạn 2006-2010)
Chương 3: Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam
7. Tổng quan nghiên cứu
Liên quan đến thị trường BHPNT và phát triển thị trường BHPNT, đã có các công trình
nghiên cứu được công bố sau:
1) Luận án "Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm nhà nước ở Việt Nam" , năm
2004, Phạm Thị Định
Luận án tập trung nghiên cứu:
- Những vấn đề lý luận chung về hoạt động đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm
- Kinh nghiệm của các nước về quản lý hoạt động đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm
- Phân tích thực trạng hoạt động hoạt động đầu tư của các DNBH Nhà nước ở Việt nam bao
gồm Bảo Việt, Bảo Minh và PVI
- Đưa ra hệ thống các giải pháp phát triển hoạt động đầu tư của các DNBH nhà nước ở Việt
Nam.
Như vậy, đề tài chỉ nghiên cứu một mảng trong hoạt động kinh doanh của 3 DNBH là hoạt
động đầu tư tài chính mà chưa nghiên cứu đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Luận án cũng giới
hạn ở 3 DNBH lớn trên thị trường, không nghiên cứu cho toàn bộ thị trường và ở thời điểm cách đây
7 năm.
2) Luận án "Nâng cao hiệu quả kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của các doanh nghiệp bảo
hiểm nhà nước ở Việt Nam trong điều kiện mở cửa và hội nhập", 2007, Đoàn Minh Phụng.
Luận án tập trung nghiên cứu:
3
- Những vấn đề lý luận chung về bảo hiểm và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp bảo
hiểm
- Phân tích thực trạng hiệu quả kinh doanh BHPNT của các DNBH Nhà nước ở Việt Nam
bao gồm Bảo Việt, Bảo Minh và PVI
- Đưa ra hệ thống các giải pháp nâng cao hiệu quả của các DNBH nhà nước ở Việt Nam.
Như vậy, đề tài tập trung nghiên cứu hiệu quả kinh doanh của ba DNBH nhà nước, không
nghiên cứu cho toàn bộ thị trường và thời điểm cách đây 4 năm. Các vấn đề tổng quan của thị trường
bảo hiểm, thị trường BHPNT (như các chủ thể trên thị trường, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát
triển của thị trường...) không thuộc phạm vi nghiên cứu của luận án.
3) Đề tài "Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát của Nhà nước đối với thị trường
bảo hiểm ở Việt Nam", 2011, PGS.TS Hoàng Trần Hậu và TS Hoàng Mạnh Cừ.
Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về thị trường bảo hiểm; công tác quản lý, giám
sát Nhà nước đối với thị trường bảo hiểm.
- Phân tích thực tế hoạt động quản lý, giám sát của Nhà nước đối với thị trường bảo hiểm ở
Việt Nam hiện nay.
- Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giám sát
Nhà nước đối với thị trường bảo hiểm ở Việt Nam.
Đề tài có những đóng góp mới quan trọng là nghiên cứu về rủi ro và đo lường rủi ro trong
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm; nghiên cứu và làm rõ một số vấn đề của công tác
quản lý, giám sát Nhà nước đối với thị trường bảo hiểm như: nguyên tắc, mô hình và nội dung quản
lý, giám sát. Tuy nhiên, những vấn đề khác của thị trường, đặc biệt là về thị trường BHPNT, không
thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Như vậy, mặc dù đã có một số nghiên cứu có liên quan như trình bày trên, nhưng chưa có
công trình nào nghiên cứu tổng thể về thị trường BHPNT và giải pháp phát triển thị trường BHPNT
ở Việt Nam. Do đó, tác giả đã chọn đề tài "Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở
Việt Nam".
4
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO
HIỂM PHI NHÂN THỌ
1.1 ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ
1.1.1 Đặc điểm của bảo hiểm phi nhân thọ
1.1.1.1 Bảo hiểm phi nhân thọ trong ngành bảo hiểm thương mại
Bảo hiểm thương mại (BHTM) là loại hình bảo hiểm hiện nay được triển khai rộng rãi ở khắp
các nước trên thế giới. Sự ra đời và phát triển của BHTM gắn liền với cuộc đấu tranh để sinh tồn của
con người trước những nguy cơ rủi ro có thể xảy ra bất kỳ lúc nào gây thiệt hại không những về của
cải vật chất mà còn đến cả tính mạng, sức khoẻ con ngưòi. Có thể lấy ví dụ: Rủi ro do tự nhiên gây ra
như các hiện tượng bão lụt, động đất, núi lửa; rủi ro do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật như tai nạn
phương tiện giao thông vận tải, tai nạn lao động; hay rủi ro do môi trường xã hội như hiện tượng
trộm cắp. Để đối phó với các nguy cơ rủi ro có thể xảy ra gây thiệt hại cho con người, đã có nhiều
biện pháp được sử dụng. Trên quan điểm quản lý rủi ro, các biện pháp này thành hai nhóm:
- Nhóm các biện pháp kiểm soát rủi ro. Bao gồm các biện pháp tránh né rủi ro, ngăn ngừa tổn
thất và giảm thiểu tổn thất.
- Nhóm các biện pháp tài trợ rủi ro. Bao gồm những biện pháp nhằm khắc phục những khó
khăn về mặt tài chính do rủi ro bất ngờ gây ra, như đi vay, tích luỹ để dành, tương trợ nhau và bảo
hiểm. Trong thực tế, các biện pháp này tồn tại song song nhau, trong đó bảo hiểm được coi là biện
pháp hữu hiệu nhất.
Hiện nay, có nhiều nghiên cứu khoa học về bảo hiểm đã đưa ra các quan niệm về BHTM.
Các quan niệm dù định nghĩa BHTM theo những cách thức khác nhau nhưng đều thể hiện bản chất
của bảo hiểm nói chung đó là sự san sẻ rủi ro của số đông các cá nhân và tổ chức trong xã hội thông
qua hoạt động của các công ty bảo hiểm.
Hiện nay trên thị trường BHTM đã có tới hàng trăm loại hình bảo hiểm và được phân chia
thành các nhóm khác nhau tuỳ theo mục đích và ý nghĩa nghiên cứu. Ví dụ:
- Căn cứ vào tính pháp lý, BHTM được chia thành: Bảo hiểm bắt buộc và Bảo hiểm tự
nguyện.
- Căn cứ vào đối tượng bảo hiểm, BHTM được chia thành: Bảo hiểm tài sản,Bảo hiểm con
người, và Bảo hiểm trách nhiêm dân sự:
- Trong thực tế, các công ty bảo hiểm có thể phân loại BHTM để quản lý trên cơ sở lịch sử ra
đời của các nghiệp vụ bảo hiểm. Với sự ra đời của bảo hiểm nhân thọ vào cuối thế kỷ XIX với kỹ
thuật bảo hiểm riêng, BHTM được chia thành hai nhóm lớn, đó là: Bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm
phi nhân thọ.
1.1.1.2 Đặc điểm của bảo hiểm phi nhân thọ
Nhìn chung, bảo hiểm phi nhân thọ có những đặc điểm cơ bản sau:
- Bảo hiểm phi nhân thọ chỉ nhận bảo hiểm cho những rủi ro mang tính chất thiệt hại mà
không có tính chất tiết kiệm như trong BHNT.
- Bảo hiểm phi nhân thọ có thời hạn bảo hiểm thường là ngắn từ 1 năm trở xuống.
- Bảo hiểm con người phi nhân thọ áp dụng kỹ thuật phân chia trong việc quản lý quỹ tài
chính bảo hiểm, khác với bảo hiểm nhân thọ áp dụng kỹ thuật tồn tích.
5
1.1.2 Vai trò của bảo hiểm phi nhân thọ
- Bảo hiểm phi nhân thọ góp phần ổn định đời sống kinh tế, từ đó ổn định về mặt tinh thần,
cho các cá nhân và tổ chức trong xã hội khi không may gặp phải rủi ro.
- Bảo hiểm phi nhân thọ góp phần làm giảm “tổng rủi ro” của xã hội, đảm bảo cho xã hội có
một quỹ tài chính đủ lớn và chủ động đối phó với rủi ro.
- Bảo hiểm phi nhân thọ tạo điều kiện gần như tốt nhất cho sản xuất thông qua việc ổn định
giá cả và cấu trúc giá.
- Bảo hiểm phi nhân thọ là một kênh cung cấp vốn đáng kể cho nền kinh tế.
- Bảo hiểm phi nhân thọ thực hiện các hoạt động giám sát tổn thất quan trọng, giúp phòng
tránh và giảm thiểu rủi ro, tổn thất xảy ra cho toàn xã hội.
Ngoài ra, còn có thể kể tới rất nhiều vai trò khác của bảo hiểm như góp phần tăng cường mối
quan hệ kinh tế đối ngoại giữa các nước, tạo công ăn việc làm, tăng GDP, góp phần đảm bảo an sinh
xã hội [14]…
1.1.3 Phân loại bảo hiểm phi nhân thọ
Theo tiêu thức dựa trên đối tượng bảo hiểm, BHPNT được chia thành:
1.1.3.1 Bảo hiểm tài sản
1.1.3.2 Bảo hiểm tránh nhiệm dân sự (TNDS)
1.1.3.3 Bảo hiểm con người phi nhân thọ
1.2 THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG TỚI SỰ
PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ
1.2.1 Khái niệm và đặc điểm thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ
Thị trường BHPNT là một phần của thị trường bảo hiểm nói chung. Vì vậy, theo quan điểm
của luận án, xét ở một phạm vi cụ thể, thị trường BHPNT là nơi diễn ra các hoạt động liên quan đến
việc mua và bán các sản phẩm BHPNT. Với việc đề cập tới các hoạt động liên quan đến việc mua và
bán sản phẩm BHPNT, khái niệm thị trường BHPNT không chỉ dừng lại ở giới hạn khi HĐBH được
ký kết mà bao gồm tất cả các hoạt động liên quan như: tư vấn bảo hiểm, đánh giá rủi ro, giám định
bồi thường, công tác đề phòng hạn chế tổn thất.
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ (BHPNT) cũng như các loại thị trường khác, đều có những
đặc trưng chung đó là:
- Cung cầu về bảo hiểm luôn biến động:
- Giá bảo hiểm phụ thuộc nhiều yếu tố:
- Cạnh tranh và liên kết diễn ra liên tục:
- Thị phần các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) trên thị trường luôn thay đổi:
Bên cạnh những đặc điểm trên, thị trường BHPNT còn có những đặc điểm riêng là:
- Thị trường BHPNT có đối tượng khách hàng rất rộng vì đối tượng bảo hiểm đa dạng bao
gồm tài sản, trách nhiệm dân sự, con người và phải có số lượng lớn khách hàng tham gia bảo hiểm để
đảm bảo quy luật số lớn.
- Thị trường BHPNT là thị trường cung cấp sản phẩm liên quan đến rủi ro, đến sự bấp bênh.
- Thị trường BHPNT là một thị trường đặc biệt cung cấp một loại dịch vụ đặc biệt, đó là dịch
vụ “an toàn”.
- Thị trường BHPNT ra đời muộn hơn so với các thị trường khác do nhu cầu bảo hiểm là một
6
loại nhu cầu ở mức độ cao của con người.
1.2.2 Phân loại thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ
Theo các tiêu thức phân loại thị trường nói chung của hoạt động Marketing, thị trường
BHPNT cũng có thể phân loại theo tiêu thức: địa lý, nhân khẩu học, tâm lý và hành vi người tiêu
dùng.
Trong thực tế của hoạt động kinh doanh BHPNT, các tiêu thức trên được vận dụng một cách
tổng hợp để phân loại thị trường bảo hiểm. Một cách thông dụng, thị trường BHPNT thường được
phân chia theo đặc điểm của sản phẩm bảo hiểm. Theo đó thị trường BHPNT có thể được chia thành
ba thị trường lớn là thị trường bảo hiểm tài sản, thị trường bảo hiểm TNDS và thị trường bảo hiểm
con người phi nhân thọ. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ cũng có thể được chia thành các thị
trường nhỏ hơn như thị trường bảo hiểm hàng hải, thị trường bảo hiểm xe cơ giới, thị trường bảo
hiểm cháy nổ…Và nếu chia nhỏ hơn theo đặc điểm của từng sản phẩm bảo hiểm, từng nghiệp vụ bảo
hiểm cụ thể.
1.2.3 Các chủ thể tham gia thị trƣờng
1.2.3.1 Người mua bảo hiểm
Người mua bảo hiểm là những khách hàng trên thị trường bảo hiểm, Họ có nhu cầu về bảo
hiểm, ký hợp đồng bảo hiểm với người bảo hiểm và đóng phí bảo hiểm. Trong lĩnh vực bảo hiểm,
người mua còn gọi là người tham gia bảo hiểm.
1.2.3.2 Người bán bảo hiểm
Trên thị trường bảo hiểm, người cung cấp dịch vụ bảo hiểm cho các tổ chức và cá nhân trong
xã hội là các doanh nghiệp hay tổ chức bảo hiểm. Họ còn được gọi bởi các tên khác như nhà bảo
hiểm hay người bảo hiểm hay bên bảo hiểm. Sau đây, luận án gọi chung là doanh nghiệp bảo hiểm
(DNBH).
1.2.3.3 Trung gian bảo hiểm
Để đưa hàng hóa tới tay người tiêu dùng, các DNBH thường sử dụng các kênh phân phối là:
- Phân phối trực tiếp: Đây là lực lượng bán hàng trực tiếp của các DNBH. Họ là cán bộ, nhân
viên của chính DNBH. Phân phối trực tiếp là kênh phân phối khá phổ biến trên thị trường BHPNT ở
Việt Nam.
- Phân phối gián tiếp: Đây là lực lượng bán hàng gián tiếp của các DNBH. Họ là những trung
gian trên thị trường bảo hiểm bao gồm: Môi giới và đại lý bảo hiểm.
1.2.3.4 Nhà tái bảo hiểm
Tái bảo hiểm (TBH) là hoạt động không thể thiếu đối với DNBH gốc kinh doanh BHPNT.
TBH không chỉ là một biện pháp quan trọng giúp các nhà bảo hiểm phân tán bớt rủi ro để ổn định
hoạt động kinh doanh mà còn gián tiếp đảm bảo quyền lợi cho người được bảo hiểm và đảm bảo cho
sự phát triển bền vững của toàn thị trường bảo hiểm.
1.2.3.5 Cơ quan quản lý nhà nước
Cũng như ở các lĩnh vực kinh doanh khác, kinh doanh bảo hiểm phải chịu sự quản lý của Nhà
nước nhằm đảm bảo mọi hoạt động của thị trường tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật.
1.2.4 Sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ
1.2.4.1 Khái niệm và đặc điểm
Từ các góc độ khác nhau, có thể đưa ra các định nghĩa khác nhau về sản phẩm bảo hiểm
7
(SPBH). Tuy nhiên, xét trên góc độ quản trị kinh doanh, có thể định nghĩa một cách đơn giản: SPBH
là sản phẩm mà DNBH bán. Như vậy, sản phẩm BHPNT là sản phẩm mà doanh nghiệp kinh doanh
BHPNT bán trên thị trường.
Nhìn chung các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ cũng như các sản phẩm bảo hiểm nói chung
có các đặc điểm cơ bản sau:
- Là sản phẩm không định hình.
- Là sản phẩm có hiệu quả “xê dịch”
- Là sản phẩm “không mong đợi”
- Là sản phẩm của “chu kỳ kinh doanh đảo ngược”
- Là sản phẩm dễ bắt chước
1.2.4.2 Các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ
Theo đối tượng bảo hiểm, các sản phẩm BHPNT được chia thành 3 nhóm:
- Nhóm các sản phẩm bảo hiểm tài sản
- Nhóm các sản phẩm bảo hiểm TNDS
- Nhóm các sản phẩm bảo hiểm con người (hay còn được gọi là bảo hiểm tai nạn cá nhân và
chi phí y tế)
Ngoài ra, tùy thuộc vào nội dung và ý nghĩa khi triển khai, các sản phẩm bảo hiểm có thể
được chia thành: sản phẩm bảo hiểm bắt buộc và sản phẩm tự nguyện; sản phẩm bảo hiểm riêng lẻ
và bảo hiểm trọn gói; hoặc phân chia sản phẩm bảo hiểm theo nhóm nghiệp vụ bảo hiểm như: bảo
hiểm hàng hải, bảo hiểm kỹ thuật, bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm máy bay…
1.2.5 Các nhân tố ảnh hƣởng tới sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ
1.2.5.1 Môi trường pháp lý
Hoạt động của thị trường bảo hiểm không thể nằm ngoài khuôn khổ pháp luật của mỗi quốc
gia. Nó không chỉ đơn thuần là việc các công ty bảo hiểm trên thị trường phải tuân thủ theo các quy
định của pháp luật, mà chính điều này đảm bảo cho các công ty được cạnh tranh một cách công bằng
và lành mạnh trên thị trường, bảo đảm cho quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, từ đó thúc đẩy thị
trường phát triển.
1.2.5.2 Môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội
Sự phát triển kinh tế của quốc gia là nhân tố quan trọng tiếp theo ảnh hưởng đến thị trường
bảo hiểm phi nhân thọ. Trước hết kinh tế phát triển, tức các ngành sản xuất, dịch vụ phát triển, dẫn
đến các nhu cầu về bảo hiểm cũng tăng. Ngoài ra, khi kinh tế phát triển, đời sống của người dân
được nâng cao, nhu cầu về ăn ở mặc được đáp ứng đầy đủ, thì nhu cầu được bảo vệ trở nên quan
trọng.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, các yếu tố văn hoá xã hội cũng có tác động đáng kể đến sự phát triển
của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ như: dân số, trình độ dân trí, văn hóa tiêu dùng...
1.2.5.3 Môi trường kinh tế quốc tế
Xu hướng toàn cầu hoá đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay có sự ảnh hưởng lớn lao đến
sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Việc mở cửa và hội nhập còn tạo nhiều cơ hội
khác cho các công ty bảo hiểm trong nước như tiếp cận công nghệ bảo hiểm tiên tiến, tiếp cận thị
trường nước ngoài. Tuy nhiên, hội nhập quốc tế cũng tạo nhiều thách thức đối với sự phát triển của
thị trường bảo hiểm trong nước như cạnh tranh khốc liệt hơn từ thị trường nước ngoài, mất sự bảo trợ
của Nhà nước…
8
1.2.5.4 Năng lực của DNBH
Sự phát triển của thị trường BHPNT luôn gắn liền với năng lực của DNBH trong việc cung
cấp các sản phẩm bảo hiểm ra thị trường. Năng lực của DNBH được thể hiện trên các mặt: năng lực
tài chính; năng lực marketing; năng lực tổ chức, điều hành và trình độ cán bộ.
1.2.5.5 Vai trò của Hiệp hội bảo hiểm
Hiệp hội bảo hiểm có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của thị trường bảo hiểm.
Hiệp hội trước hết là cầu nối giữa cơ quan quản lý Nhà nước với các DNBH. Bên cạnh đó, là tổ chức
đại diện cho các DNBH, hiệp hội bảo hiểm có thể phát huy sự liên kết hợp tác giữa các doanh nghiệp
nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, nghiên cứu và phát triển các sản phẩm bảo
hiểm mới, tổ chức đào tạo cho toàn thị trường. Hiệp hội còn là trung tâm cung cấp thông tin và tuyên
truyền chung cho các DNBH.
1.2.5.6 Điều kiện kinh tế và nhận thức của khách hàng
Khi điều kiện kinh tế của con người càng nâng cao, nhu cầu của họ cũng tăng lên theo các
cấp bậc. Vì nhu cầu về bảo hiểm nằm trong cấp độ nhu cầu “an toàn”, ở mức cao hơn nhu cầu cơ
bản, nên khi điều kiện kinh tế còn thấp, người dân trước hết còn phải lo đến cái ăn, cái mặc sẽ không
có điều kiện để lo đến việc mua bảo hiểm. Khi điều kiện kinh tế tốt hơn, người dân sẽ có điều kiện
tài chính để mua bảo hiểm.
Nhận thức về sự cần thiết và tác dụng của bảo hiểm có ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định
lựa chọn sản phẩm bảo hiểm để thoả mãn nhu cầu. Đây là quy luật nói chung không chỉ riêng với sản
phẩm bảo hiểm. Thậm chí bảo hiểm còn bị chi phối nhiều hơn bởi bảo hiểm là sản phẩm vô hình, là
sản phẩm không mong đợi.
1.2.6 Các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ
1.2.6.1 Chỉ tiêu phản ánh năng lực của thị trường bảo hiểm
- Số lượng các DNBH đang hoạt động kinh doanh trên thị trường
(1.1)
- Số lượng trung gian bảo hiểm
- Số lượng các sản phẩm bảo hiểm
- Quy mô vốn của thị trường
(1.2)
(1.3)
(1.4)
1.2.6.2 Chỉ tiêu phản ánh quy mô thị trường
- Số lượng hợp đồng bảo hiểm
- Số tiền bảo hiểm
(1.5)
(1.6)
(1.7)
- Doanh thu phí bảo hiểm
1.2.6.3 Đóng góp của thị trường bảo hiểm vào các mục tiêu kinh tế xã hội của đất nước
- Đóng góp vào GDP
(1.9)
- Tạo công ăn việc làm
(1.10)
(1.11)
- Bù đắp thiệt hại tài chính do rủi ro gây ra
- Tái bảo hiểm nhằm phát triển quan hệ hợp tác quốc tế và bảo vệ thị trường trong nước:
+ Phí nhượng (nhận) TBH
(1.12)
(1.13)
(1.14)
(1.15)
+ Phí nhượng (nhận) TBH trong nước, và Phí nhượng (nhận)
+ TBH ra nước ngoài.
- Giá trị tái đầu tư trở lại nền kinh tế
- Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm
9
+ Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí
+ Hiệu quả theo doanh thu:
+ Hiệu quả theo lợi nhuận:
- Hiệu quả hoạt động đầu tư:
(1.16)
(1.17)
(1.18)
+ Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư tài chính tổng hợp:
+ Tỷ suất lợi nhuận đầu tư::
(1.19)
(1.20)
Hệ thống các chỉ tiêu trên là các chỉ tiêu định lượng phản ánh sự phát triển của thị trường
BHPNT. Tuy nhiên, mặc dù là các chỉ tiêu định lượng, nhưng đó là sự thể hiện kết quả phát triển của
thị trường về mặt chất lượng.
1.3 MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO
HIỂM PHI NHÂN THỌ
Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu có đề cập tới sự phát triển của một số thị trường bảo hiểm
trên thế giới như Mỹ, Pháp, Đài Loan, và đặc biệt là các nước Asean như Thái lan, Malaysia, luận án
nhận thấy rằng muốn phát triển thị trường BHPNT cần giải quyết các vấn đề cơ bản sau đây:
Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ.
Bao gồm các nội dung cơ bản sau:
- Quy định về đăng ký và cấp giấy phép kinh doanh:
- Quy định về nội dung hoạt động:
- Quy định về vốn pháp định và các khoản ký quỹ:
- Quy định về dự phòng nghiệp vụ, biên khả năng thanh toán
- Quy định về biểu phí và hoa hồng bảo hiểm:
- Các quy định khác
Thứ hai, thiết lập được một cơ quan quản lý bảo hiểm với đầy đủ quyền lực để thực thi chức
năng và quyền lực của mình, được sự thừa nhận và bảo vệ của pháp luật.
Thứ ba, tạo sự cạnh tranh hợp lý cho thị trường bảo hiểm phi nhân thọ theo hướng đa dạng
hoá về hình thức sở hữu, bảo đảm cơ cấu hài hoà giữa các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước và
nước ngoài.
Thứ tư, tạo cơ chế kiểm tra giám sát hoạt động của các công ty bảo hiểm một cách có hiệu
quả, tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, đảm bảo thị trường phát triển bền vững.
10
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ Ở
VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2006 -2010)
2.1 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƢỜNG
BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
Do đặc điểm lịch sử của nước ta, sự hình thành và phát triển của thị trường BHPNT Việt
Nam đến nay được chia và tóm tắt thành 4 giai đoạn:
- Giai đoạn 1964-1974
- Giai đoạn 1975-1993
- Giai đoạn 1994- 2005
- Giai đoạn 2006-2010
2.2 TRỰC TRẠNG THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN
2006-2010)
2.2.1 Điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam
Giai đoạn 2006-2010 là giai đoạn mà tình hình kinh tế-xã hội Việt Nam tiếp tục phát triển và
tương đối ổn định mặc dù thế giới có nhiều biến đổi và bất ổn cả về mặt kinh tế và chính trị xã hội.
Đây là những điều kiện tiền đề hết sức quan trọng đối với sự phát triển của thị trường BHPNT trong
giai đoạn này cũng như những năm về sau. Một số chỉ tiêu quan trọng được luận án đề cập tới là:
GDP, Sản xuất công nghiệp, Sản xuất nông nghiệp, Xuất nhập khẩu, Đầu tư phát triển, Dân số, Thu
nhập dân cư, và Giáo dục.
2.2.2 Thực trạng thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam
2.2.2.1 Quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động thị trường
a. Luật kinh doanh bảo hiểm
b. Các Nghị định
c. Các Thông tư
d. Các đề án, chiến lược
Ngoài ra, khi thực hiện kinh doanh các nghiệp vụ bảo hiểm, các DNBH còn chịu sự điều
chỉnh của các quy định pháp luật khác của Việt Nam như: Bộ Luật dân sự, Luật Hàng hải Việt Nam.
2.2.2.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động của thị trường BHPNT
Theo quy định, Bộ tài chính là cơ quan trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về kinh
doanh bảo hiểm nói chung, kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ nói riêng, trong đó có các DNBH phi
nhân thọ.
Trước đây, Bộ Tài chính có Phòng quản lý bảo hiểm thuộc Vụ Tài chính Ngân hàng thực hiện
chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm. Năm 2003, Phòng quản lý bảo hiểm được tách
ra thành lập Vụ Bảo hiểm. Trước những yêu cầu mới, do sự phát triển nhanh chóng của thị trường
bảo hiểm Việt Nam và xu hướng hội nhập quốc tế, năm 2009 Vụ bảo hiểm đã được chuyển thành
Cục quản lý, giám sát bảo hiểm.
2.2.2.3 Phân tích các chỉ tiêu phản ánh sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Luận án phân tích sự phát triển của thị trường BHPNT ở Việt Nam trên cơ sở hệ thống các
chỉ tiêu được xây dựng ở chương 1. Do hạn chế về số liệu, có một số chỉ tiêu luận án không thể tính
toán và phân tích được (Ví dụ: chỉ tiêu phản ánh quy mô thị trường như số lượng hợp đồng bảo hiểm,
11
số tiền bảo hiểm; chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh bảo hiểm và đầu tư tài chính như tỷ suất lợi
nhuận trên vốn...). Tuy nhiên, việc không tính toán và phân tích được một số chỉ tiêu này có ảnh
hưởng không đáng kể đến kết quả phân tích chung của luận án.
(1) Năng lực của thị trường bảo hiểm
- Số lượng các doanh nghiệp BHPNT hoạt động trên thị trường
Nếu như trước năm 1994 ở Việt Nam chỉ có một doanh nghiệp BHPNT thì đến năm 2006 là
22 doanh nghiệp. Năm 2008 thị trường vẫn tiếp tục được mở rộng và phát triển với sự tham gia thị
trường của các DNBH như Công ty Cổ phần Bảo hiểm Hàng không, Bảo hiểm Than Khoáng sản.
Đến năm 2010 số doanh nghiệp hoạt động trên thị trường là 30 doanh nghiệp, trong đó có 29 DNBH
gốc và một doanh nghiệp TBH thuộc các thành phần kinh tế khác nhau: doanh nghiệp cổ phần,
doanh nghiệp TNHH, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Bảng 2.9 : Số lƣợng các DNBH trên thị trƣờng BHPNT (2006-2010)
Năm
2006
21
2007
22
2008
27
2009
28
2010
29
Số lƣợng DNBH gốc
Số lƣợng doanh nghiệp TBH
Tổng
1
1
1
1
1
22
23
28
29
30
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
- Số lượng trung gian bảo hiểm
Bên cạnh sự gia tăng về số lượng các DNBH, số lượng các trung gian bảo hiểm là đại lý và
môi giới bảo hiểm cũng tăng lên. Nếu như năm 2004 số lượng doanh nghiệp môi giới bảo hiểm là 6
công ty, năm 2007 là 8 công ty, thì đến năm 2010 con số này là 11 công ty (trong đó có 6 công ty cổ
phần trong nước và 4 công ty 100% vốn đầu tư nước ngoài).
Bảng 2.10: Số lƣợng các DNMGBH ở Việt Nam
Năm
2004
2006
2008
2009
2010
6
8
8
10
11
Số lƣợng DNMGBH
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
Đại lý BHPNT cũng không ngừng được tăng lên và đa dạng hóa về hình thức, đặc biệt là đại
lý tổ chức như ngân hàng, bưu điện, hội phụ nữ. Hầu hết các DNBH, dù ít hay nhiều, đều triển khai
hoạt động Bancassurance, nhất là đối với các DNBH lớn như Bảo Việt, hay các DNBH thuộc ngân
hàng như ABIC, BIC. Năm 2009 số lượng đại lý bảo hiểm phi nhân thọ là 37.561 người, tăng 3,69%
so với năm 2008. Năm 2010 con số này là khoảng 42.000 người.
- Số lượng các sản phẩm bảo hiểm triển khai trên thị trường
Thị trường BHPNT Việt Nam đã triển khai được hầu hết các sản phẩm bảo hiểm cơ bản bao
gồm cả bảo hiểm tài sản, bảo hiểm con người và bảo hiểm TNDS. Hiện nay theo phân loại của Cục
quản lý, giám sát bảo hiểm và Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam, các sản phẩm BHPNT được chia thành
11 nhóm.
Năm 2004 số lượng sản phẩm BHPNT được bán trên thị trường là 413 (trong đó chủ yếu là sản
phẩm bảo hiểm tài sản với 290 sản phẩm), đến năm 2010 con số này đã tăng lên khoảng 620 sản phẩm.
- Quy mô vốn của thị trường
Quy mô vốn của các DNBH và thị trường càng tăng, năng lực tài chính của thị trường tăng và
khả năng bảo vệ của thị trường đối với nền kinh tế xã hội cũng tăng lên. Số lượng bảng 2.12 cho
thấy, năm 2004 vốn chủ sở hữu của thị trường là trên 3.000 tỷ đồng, đến năm 2010 là 11.027 tỷ đồng
12
tăng gấp 3,65 lần.
Bảng 2.12: Quy mô vốn chủ sở hữu của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ
Năm
2004
2008
2010
3.020
-
8.615
2,85
11.027
3,65
Quy mô vốn chủ sở hữu (tỷ đồng)
Tăng so với năm 2004 (lần)
(Nguồn: Ban bảo hiểm phi hàng hải, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
(2) Quy mô thị trường
Bảng 2.13 cho thấy, doanh thu phí và tốc độ tăng doanh thu phí của toàn thị trường BHPNT
Việt Nam giai đoạn 2006-2010. Tốc độ tăng doanh thu phí cao nhất là năm 2007 với 31%. Tính
chung cho cả giai đoạn này, tốc độ tăng trưởng bình quân năm của thị trường là 25,4%.
Bảng 2.13: Doanh thu phí bảo hiểm thị trƣờng BHPNT (2006-2010)
Năm
2006
6.381
16
2007
8.360
31
2008
10.887
30
2009
13.644
25
2010
17.052
25
Doanh thu phí bảo hiểm (tỷ đ)
Tốc độ tăng (%)
(Nguồn:Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
- Tạo công ăn việc làm
Số liệu bảng 2.18 cho thấy, tổng số lao động làm việc trong lĩnh vực BHPNT là 83.017
người, cán bộ nhân viên bảo hiểm là 17.017 người, đại lý bảo hiểm là 66.000 người.
Bảng 2.18: Lao động làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ năm 2010
Đơn vị: người
Tổng số lao động
Số lƣợng cán bộ, nhân viên
Số lƣợng đại lý
83.017
17.017
66.000
(Nguồn: Dự thảo chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 2011-2020 )
Ngành bảo hiểm đang được coi là một trong những ngành "nóng" thu hút lực lượng lao động
lớn, có chất lượng cao. Điều này xuất phát từ việc số lượng các DNBH mới được cấp giấy phép hoạt
động tăng lên; các DNBH đã thành lập thì mở rộng mạng lưới hoạt động đến khắp các tỉnh thành;
thậm chí tại các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ chí Minh có tới 3 công ty thành viên của
cùng một công ty bảo hiểm.
- Bù đắp thiệt hại tài chính do rủi ro gây ra
Với vai trò là "tấm lá chắn" cho nền kinh tế, thị trường BHPNT đã góp phần quan trọng trong
việc bù đắp các thiệt hại tài chính cho các tổ chức và cá nhân trong xã hội do rủi ro gây ra. Năm 2006
số tiền bồi thường của toàn thị trường là 2.495 tỷ đồng; đến năm 2010 con số này là 6.384 tỷ đồng,
tăng gấp gần 3 lần so với năm 2007 (bảng 2.19). Tỷ lệ bồi thường các năm nhìn chung dao động
quanh con số 40%.
Bảng 2.19: Tình hình bồi thƣờng bảo hiểm gốc toàn thị trƣờng (2006-2010)
Năm
STBT (tỷ đồng)
2006
2.495
2007
3.228
2008
4.511
2009
5.272
2010
6.384
15,72
39,09
29,38
38,62
39,75
41,43
16,87
38,64
21,09
37,44
Tốc độ tăng (%)
Tỷ lệ bồi thƣờng bq (%)
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
13
- Bảo vệ hoạt động bảo hiểm gốc và phát triển quan hệ hợp tác quốc tế thông qua hoạt động
tái bảo hiểm
Bảng 2.21: Tình hình nhƣợng TBH của thị trƣờng BHPNT (2006-2010)
Năm
2006
2.491
2007
3.528
2008
4.220
2009
5.103
2010
6.314
1. Tổng phí nhƣợng TBH (tỷ đ)
1.1 Phí nhƣợng TBH ngoài nƣớc
1.2 Phí nhƣợng TBH trong nƣớc
2. Phí nhƣợng TBH /phí BH gốc
(%)
1.504
987
2.082
1.446
42,20
2.603
1.617
38,76
3.292
1.811
37,40
4.128
2.186
37,03
39,04
23,57
24,90
23,91
24,13
24,20
3. Tỷ lệ phí nhƣợng TBH ra ngoài
nƣớc so với phí BH gốc (%)
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
Số liệu bảng 2.21 cho thấy, tổng phí nhượng TBH qua các năm là tăng dần, năm 2006 đạt
2.491 tỷ đồng, đến năm 2010 con số này là 6.314 tỷ đồng. Trong đó phí bảo hiểm chủ yếu được
nhượng tái ra nước ngoài. Năm 2010 phí nhượng tái ra nước ngoài là 4.128 tỷ đồng, chiếm 65,35%
tổng phí nhượng tái, phí nhượng tái trong nước chỉ chiếm 34,65%. Tỷ lệ phí nhượng TBH ra nước
ngoài của thị trường BHPNT trung bình trong 5 năm qua là 24,14%.
Bảng 2.22 cho thấy tình hình nhận TBH của thị trường BHPNT. Năm 2010 phí nhận TBH là
1.340 tỷ đồng, trong đó phần nhận từ trong nước là chủ yếu, 975 tỷ đồng chiếm 72,76%; phần nhận
TBH từ nước ngoài là 365 tỷ đồng chiếm 27,24%.
Bảng 2.22: Tình hình nhận TBH của thị trƣờng BHPNT (2006-2010)
Đơn vị: tỷ đồng
Năm
2006
557
100
457
2007
717
147
570
2008
787
140
647
2009
1.000
179
2010
1.340
365
Tổng phí nhận TBH
Phí nhận TBH ngoài nƣớc
Phí nhận TBH trong nƣớc
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
821
975
- Giá trị tái đầu tư trở lại nền kinh tế
Đầu tư tài chính là hoạt động không thể thiếu đối với các DNBH. Với nguồn vốn lớn từ vốn
chủ sở hữu và các quỹ DPNVBH, các DNBH đang tham gia tích cực vào thị trường tài chính Việt
Nam. Tổng giá trị đầu tư trở lại nền kinh tế của thị trường BHPNT năm 2007 là 11.125 tỷ đồng; đến
năm 2010 là 23.000 tỷ đồng, gấp 2 lần so với năm 2007 (bảng 2.23). Phần lớn các DNBH đều đã
thành lập Phòng đầu tư hoặc Ban đầu tư riêng biệt. Tính đến năm 2010, đã có Bảo Việt, Bảo Minh
thành lập Công ty môi giới chứng khoán. Bên cạnh đó, Bảo Việt còn thành lập được ngân hàng, quỹ
đầu tư, công ty đầu tư. Có thể nói thị trường BHPNT đã góp phần nhất định vào việc phát triển thị
trường tài chính ở Việt Nam.
Bảng 2.23: Giá trị đầu tƣ trở lại nền kinh tế của thị trƣờng BHPNT (2007-2010)
Năm
2007
11.125
-
2008
15.179
36,44
2009
17.585
15,85
2010
23.000
30,79
Giá trị đầu tƣ (tỷ đồng)
Tốc độ tăng (%)
(Nguồn: Cục quản lý, giám sát bảo hiểm)
14
(4) Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm
Sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm không thể tách rời với việc kinh doanh có
hiệu quả của các DNBH. Xét về hiệu quả kinh doanh chung cho toàn bộ hoạt động kinh doanh (bao
gồm cả hoạt động kinh doanh bảo hiểm, hoạt động đầu tư và hoạt động khác), các DNBH đều có lãi.
Tuy nhiên, nếu tính riêng cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm Theo số liệu của Bộ Tài chính, năm
2008 có đến 16 DNBH trong tổng số 25 doanh nghiệp hoạt động bị thua lỗ về nghiệp vụ bảo hiểm,
tổng số lỗ nghiệp vụ bảo hiểm toàn thị trường là 163 tỷ đồng. Sang năm 2009, con số cũng không
sáng sủa hơn với 10 doanh nghiệp có lãi, với số lãi của từng DNBH từ 1 tỷ đến 52 tỷ đồng, nhưng
tổng thị trường lỗ nghiệp vụ bảo hiểm tới trên 200 tỷ đồng. Hậu quả là các doanh nghiệp BHPNT
phải lấy lãi từ đầu tư tài chính bằng vốn chủ sở hữu, trong đó có thặng dư vốn phát hành cổ phiếu, và
dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm để bù đắp. Từ đó cổ tức chia cho cổ đông thấp, kém hấp dẫn trên thị
trường chứng khoán.
Với tỷ lệ bồi thường chung của toàn thị trường trong 5 năm qua là 39,04% (so với Thái lan là
50%), việc kinh doanh bảo hiểm của các doanh nghiệp không hiệu quả là một vấn đề lớn đặt ra cho
thị trường BHPNT nước ta.
2.2.2.4 Đánh giá chung về thực trạng phát triển của thị trường BHPNT
a. Kết quả đạt được
(1) Thị trường phát triển đáng kể, từng bước đáp ứng được yêu cầu phát triển và ổn định nền
kinh tế
Thị trường BHPNT trong thời gian qua luôn đạt tốc độ tăng trưởng cao so với tốc độ tăng
GDP. Doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường giai đoạn 2006–2010 tăng bình quân 25%/năm. Khá
cao so với các nước trong khu vực, như Thái lan là 10%.
Thị trường BHPNT có đóng góp đáng kể trong việc khắc phục những thiệt hại do rủi ro gây
ra cho các tổ chức và cá nhân trong xã hội. Tổng số tiền bồi thường tăng liên tục qua các năm, năm
2010 tổng số tiền bồi thường đạt 6.384 tỷ đồng. Bên cạnh đó, thị trường BHPNT tạo lập được nguồn
vốn lớn cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội với giá trị đầu tư trở lại cho nền kinh tế năm 2010 là
23.000 tỷ đồng. Số lượng lao động trong ngành bảo hiểm trước năm 1999 chỉ có 30.000 người, đến
năm 2009 đã lên tới 182.319 người và năm 2010 là trên 200.000 người (bao gồm cả BHNT và
BHPNT).
(2) Cấu trúc thị trường ngày càng được hoàn chỉnh hơn
Năng lực “cung” của thị trường BHPNT từng bước tăng lên đáp ứng yêu cầu phát triển của
thị trường. Trước năm 1993, thị trường chỉ có duy nhất Bảo Việt, thì đến hết năm 2010 trên thị
trường đã có 28 DNBH gốc, 01 doanh nghiệp tái bảo hiểm và 10 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
Nội dung và lĩnh vực hoạt động của các DNBH được mở rộng; số lượng sản phẩm bảo hiểm gia tăng
và chất lượng dịch vụ được dần cải thiện. Năng lực tài chính của thị trường tăng nhanh.
Việc thành lập Cục quản lý, giám sát bảo hiểm Việt Nam cho thấy công tác quản lý nhà nước
đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm được chú trọng, nhằm đảm bảo cho thị trường bảo hiểm Việt
Nam phát triển theo đúng mục tiêu và định hướng của nhà nước đặt ra.
Kể từ khi ra đời đến nay, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào
việc phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam.
(3) Thị trường bước đầu đã hội nhập với thị trường bảo hiểm khu vực và quốc tế
Việt Nam tích cực tham gia Diễn đàn các cơ quan quản lý bảo hiểm ASEAN. Mục tiêu của
15
Diễn đàn là điều phối hội nhập về lĩnh vực bảo hiểm, hài hòa môi trường pháp lý, thống nhất các chỉ
tiêu tài chính để giám sát, kiểm tra các doanh nghiệp bảo hiểm trong khu vực ASEAN, thành lập Hội
đồng cơ quan quốc gia về bảo hiểm xe quá cảnh giữa các nước ASEAN và Học viện bảo hiểm
ASEAN, thúc đẩy trao đổi dịch vụ bảo hiểm, tái bảo hiểm giữa các doanh nghiệp bảo hiểm trong
khối ASEAN.
Thị trường bắt đầu thực hiện mở cửa sâu rộng hơn theo các cam kết hội nhập về tự do hóa
thương mại và dịch vụ tài chính, các cam kết về lĩnh vực dịch vụ bảo hiểm theo lộ trình trong các
phương án đàm phán thương mại Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EU) và Hiệp định thương mại
Việt Nam – Hoa Kỳ, cam kết WTO.
(4) Môi trường pháp luật và quản lý nhà nước về kinh doanh bảo hiểm đã từng bước được
cải tiến để đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường
Hệ thống luật pháp điều chỉnh hoạt động kinh doanh bảo hiểm ở nước ta đã dần được hoàn
thiện trong thời gian qua theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế. Sau 10 năm được ban hành, tháng
10/2010 Luật Kinh doanh bảo hiểm đã được sửa đổi bổ sung với nhiều thay đổi quan trọng, tạo cơ sở
pháp lý phát triển thị trường bảo hiểm trong thời gian tới.
Bên cạnh hoàn thiện các quy định pháp luật, phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động
kinh doanh bảo hiểm cũng được đổi mới, quản lý giám sát theo đúng quy định của pháp luật, theo
hướng bảo vệ quyền tự chủ của doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi của khách hàng bảo hiểm và phù hợp
với các chuẩn mực quốc tế.
b. Những tồn tại
(1) Quy mô thị trường còn nhỏ bé, chưa khai thác hết tiềm năng
Tuy luôn đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong những năm qua, song quy mô của thị trường
bảo hiểm Việt Nam còn nhỏ. Tỷ lệ đóng góp của thị trường BHPNT vào GDP năm 2010 mới chỉ là
1,05%; bằng một nửa so với mục tiêu đặt ra trong Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt
Nam giai đoạn 2003-2010; thấp hơn hầu hết các nước lân cận và trong khu vực như Trung Quốc
1,5%, Thái Lan 2,0%, Malaysia 2,1%, Đài Loan 3,2%, Singapore 3,7%, Hồng Kông 5%.
Nhìn chung, các DNBH trên thị trường mới chỉ kinh doanh theo kiểu “hớt váng” chứ chưa đi vào
chiều sâu. Hầu hết các nghiệp vụ bảo hiểm còn bỏ ngỏ những bộ phận thị trường rất lớn (Bảng 2.26)
Bảng 2.26: Tỷ trọng khai thác một số sản phẩm bảo hiểm so với tiềm năng năm 2010
Loại sản phẩm bảo hiểm
Tai nạn con người
Tai nạn học sinh
Tai nạn hành khách
Vật chất thân xe
Tỷ trọng khai thác so với tiềm năng
12% số lao động làm việc trong các ngành kinh tế
46% tổng số học sinh
42% số lượng hành khách
40% xe ô tô các loại
TNDS bắt buộc chủ xe
Xây lắp
33% xe ô tô, mô tô, xe máy
7% vốn đầu tư từ nguồn trong nước và 91%
vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài
41% tổng giá trị đầu tư cho ngành dầu khí
>5% kim ngạch xuất khẩu
Dầu khí
Hàng xuất khẩu
Hàng nhập khẩu
Nông nghiệp
>30% kim ngạch nhập khẩu
0,1% giá trị sản lượng cây trồng, vật nuôi
(Nguồn: Ban bảo hiểm phi nhân thọ, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
16
(2) Thị trường đang tiềm ẩn những yếu tố rủi ro mất ổn định
Thị trường BHPNT Việt Nam phát triển với tốc độ cao trong những năm qua nhưng cũng
đang tiềm ẩn rủi ro mất ổn định thông qua số lượng các DNBH đang bị thua lỗ kinh doanh bảo hiểm.
Theo Hiệp hội bảo hiểm Việt nam, bình quân trên thị trường có đến 80%-85% số lượng chi nhánh
của mỗi doanh nghiệp BHPNT có kết quả kinh doanh là con số âm. Trên các diễn dàn, câu nói về thị
trường bảo hiểm Việt nam "càng làm càng lỗ" đã trở thành quen thuộc. Xét trong thời gian ngắn việc
lỗ này là có thể chấp nhận được, nhưng nếu tình trạng này kéo dài thì sự đổ vỡ của thị trường là điều
có thể xảy ra và kéo theo những hậu quả khôn lường: DNBH mất khả năng chi trả, người mua bảo
hiểm không được đền bù hoặc đền bù không đầy đủ, sản xuất kinh doanh, đời sống người dân không
được ổn định kịp thời sau rủi ro...
(3) Thị trường phát triển chưa cân đối và đồng bộ
Thị trường BHPNT nước ta trong thời gian qua tăng trưởng nhanh nhưng phát triển chưa cân
đối và đồng bộ, từ đó làm hạn chế vai trò của thị trường đối với sự phát triển chung của nền kinh tế
nước nhà. Sự phát triển không cân đối và đồng bộ đó được thể hiện ở cả chiều rộng và chiều sâu:
- Thị trường phát triển mới chỉ tập trung ở các tỉnh, thành phố lớn. Đại bộ phận người dân ở
khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa không có điều kiện được tiếp cận với các loại hình bảo hiểm.
- Sản phẩm bảo hiểm tuy có nhiều nhưng khá giống nhau và vẫn còn thiếu trong một số lĩnh
vực, khu vực của thị trường. Nhiều sản phẩm nhu cầu thị trường là lớn nhưng chưa đáp ứng được,
nhất là các sản phẩm bảo hiểm phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội, phát triển nông
nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp như bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính,
bảo hiểm nghề nghiệp y dược, luật sư…
- Trên thị trường hiện nay có 30 DNBH, con số chưa phải là nhiều so với các nước trong khu
vực (ví dụ Thái lan là 71 công ty bảo hiểm gốc và 2 công ty tái bảo hiểm), nhưng tình trạng DNBH
chuyên ngành cạnh tranh không lành mạnh đang ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của thị
trường.
- Thị trường vẫn chưa có sự tham gia của các tổ chức bảo hiểm tương hỗ mặc dù đã có cơ sở
pháp lý cho việc thành lập loại hình tổ chức bảo hiểm này. Trong khi đó, với đặc thù phương thức
sản xuất và đặc thù văn hóa xã hội, hoạt động sản xuất nông nghiệp ở nông thôn Việt Nam hoàn toàn
phù hợp cho bảo hiểm tương hỗ hình thành và phát triển.
- Thị trường bảo hiểm Việt Nam tuy mở cửa nhưng, điều này mới diễn ra theo một chiều từ
bên ngoài vào. Các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam chỉ tập trung khai thác thị trường trong nước,
chưa có kế hoạch thâm nhập thị trường nước ngoài, đặc biệt là trong khu vực ASEAN.
- Mặc dù đã có 10 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm hoạt động trên thị trường BHPNT, song
hoạt động của các doanh nghiệp này chủ yếu mới dừng lại ở việc thu xếp bảo hiểm, đặc biệt là các
DNMGBH trong nước. Khối lượng dịch vụ khai thác qua môi giới bảo hiểm cũng còn chiếm tỷ trọng
nhỏ.
(4) Thị trường phát triển chưa mang tính chuyên nghiệp
Thị trường BHPNT thời gian qua mới chỉ được chú trọng phát triển về mặt số lượng mà chưa
được quan tâm đầy đủ về mặt chất lượng. Các DNBH chủ yếu cạnh tranh bằng cách hạ phí, mở rộng
điều khoản thái quá, sử dụng sức ép hành chính để ép mua bảo hiểm và trả hoa hồng quá cao. Trong
khi đó các biện pháp để nâng cao chất lượng dịch vụ bảo hiểm thông qua hoàn thiện các khâu khai
thác, giám định bồi thường chưa được chú trọng đúng mức.
17
c. Nguyên nhân của những tồn tại
Nguyên nhân cơ bản của những tồn tại trên là do:
(1) Áp lực tăng trưởng nóng đối với một thị trường còn non trẻ
Thị trường bảo hiểm nước ta trong thời gian vừa qua đã có sự tăng trưởng cả về số lượng
DNBH, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, lực lượng đại lý bảo hiểm, số lượng sản phẩm, doanh thu
phí bảo hiểm…rất lớn. Gia tăng quy mô hoạt động của thị trường bảo hiểm đòi hỏi sự phát triển
tương ứng các nguồn lực nội tại và từ bên ngoài. Tuy nhiên, các nguồn lực đó (bao gồm nhân lực, tài
chính, trình độ tổ chức, ứng dụng công nghệ thông tin, marketing) nguồn nhân lại hạn chế, không
được chú ý ưu tiên hoặc vượt quá tầm giải quyết của một doanh nghiệp.
(2) Nhận thức của người dân về bảo hiểm còn hạn chế trong khi các DNBH chưa chú trọng
đến công tác thông tin truyên truyền
Sản phẩm bảo hiểm vốn trừu tượng và phức tạp, kiến thức về bảo hiểm không phải là loại
kiến thức có thể phổ cập trong dân chúng. Trong khi đó, tình trạng quan liêu trì trệ của các nhà bảo
hiểm Việt Nam ít nhiều vẫn còn rơi rớt, công tác thông tin tuyên truyền không được chú trọng, cộng
với sự non kém về trình độ, ý thức nghề nghiệp của nhiều đại lý, cán bộ bảo hiểm khiến không ít
người có ấn tượng không phải là tốt về việc mua bảo hiểm.
(3) Vai trò của Hiệp hội bảo hiểm chưa được phát huy đầy đủ
Trong điều kiện kinh tế thị trường, cạnh tranh là cần thiết. Điều đáng lo ngại là tình hình cạnh
tranh không lành mạnh giữa các DNBH dưới nhiều mánh lới, thủ đoạn vẫn gia tăng như hạ phí bảo
hiểm, tăng chi hoa hồng bảo hiểm, đôi khi còn dùng các áp lực hành chính để giành dịch vụ. Trong
trường hợp này vai trò của Hiệp hội bảo hiểm chưa được phát huy đầy đủ. Đó là những thỏa thuận
hợp tác chống cạnh tranh không lành mạnh chưa được bàn bạc ký kết giữa các doanh nghiệp thông
qua Hiệp hội, hoặc ký kết được nhưng trong thực tế lại không được thực hiện.
(4) Thị trường dịch vụ tài chính chưa đủ thuận lợi cho hoạt động đầu tư
Môi trường đầu tư tài chính tại Việt Nam còn nhiều hạn chế và nhiều rủi ro, nhất là trong thời
gian vừa qua khi mà thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản phát triển quá nóng và biến
động khôn lường… đã ảnh hưởng xấu tới hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm.
(5) Khung khổ pháp lý chưa hoàn thiện; năng lực quản lý, giám sát của nhà nước còn hạn
chế
Hệ thống pháp luật liên quan đến lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm còn thiếu và chưa hoàn thiện.
Quy định quản lý, giám sát thị trường còn nhiều bất cập. Năng lực quản lý, giám sát của cơ quan
quản lý còn hạn chế, chưa nắm bắt kịp thời những vấn đề nảy sinh, do đó còn bị động khi hướng cho
thị trường BHPNT hoạt động ổn định và lành mạnh; kiểm tra, giám sát còn nặng nề về hành chính.
(6) Nhiều cơ chế chính sách của nhà nước chưa hỗ trợ tích cực hoạt động kinh doanh của
các DNBH
Là một lĩnh vực kinh doanh đặc thù, hoạt động bảo hiểm mang tính xã hội và nhân văn lớn
lao, nhưng các DNBH chưa có được những cơ chế hỗ trợ thích đáng như: các thủ tục về thuế nhà
thầu phức tạp, sản phẩm bảo hiểm phải nộp thuế VAT như các sản phẩm hàng hoá khác (có nước
không thu thuế VAT đối với dịch vụ bảo hiểm vì dịch vụ bảo hiểm không làm ra giá trị gia tăng),...
Chế độ kế toán doanh nghiệp bảo hiểm được ban hành từ năm 1996, đến nay vẫn chưa được sửa đổi
bổ sung triệt để để phù hợp với chế độ tài chính hiện hành.
18
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM
PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
3.1 ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 2011-2020
3.1.1 Những thuận lợi và khó khăn
3.1.1.1 Thuận lợi
Về kinh tế: Trong 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2001-
2010, Việt Nam đã tranh thủ thời cơ, thuận lợi, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, nhất là
những tác động tiêu cực của hai cuộc khủng hoảng tài chính - kinh tế khu vực và toàn cầu, đạt
được những thành tựu to lớn và rất quan trọng, đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển,
bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình. Nhiều mục tiêu chủ yếu của Chiến
lược 2001-2010 đã được thực hiện, đạt bước phát triển mới cả về lực lượng sản xuất, quan hệ sản
xuất. Kinh tế tăng trưởng nhanh, đạt tốc độ bình quân 7,26%/năm. Đây là những điều kiện tiền
đề hết sức quan trọng đối với sự phát triển của thị trường BHPNT ở tất cả các loại hình bảo
hiểm: tài sản, TNDS, con người.
Về văn hóa-xã hội: Trên cơ sở xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; gia
đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc; con người phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực
sáng tạo, ý thức công dân, tuân thủ pháp luật; dự kiến đến năm 2020, chỉ số phát triển con người
(HDI) đạt nhóm trung bình cao của thế giới; tốc độ tăng dân số ổn định ở mức khoảng 1%; tuổi thọ
bình quân đạt 75 tuổi; đạt 9 bác sĩ và 26 giường bệnh trên một vạn dân, thực hiện bảo hiểm y tế toàn
dân; lao động qua đào tạo đạt trên 70%, đào tạo nghề chiếm 55% tổng lao động xã hội; tỉ lệ hộ nghèo
giảm bình quân 1,5- 2%/năm; phúc lợi xã hội, an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cộng đồng được
bảo đảm. Thực tế này sẽ góp phần quan trọng cho sự phát triển của thị trường BHPNT nước ta.
Về kinh tế quốc tế: Quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nền kinh tế nước nhà
sẽ giúp các DNBH trong nước sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận với các đối tác là tổ chức kinh doanh bảo
hiểm nước ngoài có uy tín, có kinh nghiệm, có tiềm lực tài chính mạnh để hợp tác chuyển giao công
nghệ, tăng cường năng lực tài chính, chuyển nhượng tái bảo hiểm và phát triển hoạt động kinh doanh
3.1.1.2 Khó khăn
Về kinh tế: Sự phát triển chưa đồng bộ, chưa có sự gắn kết giữa các mảng thị trường tài chính
Việt Nam cũng sẽ có những tác động tiêu cực tới sự phát triển của thị trường BHPNT. Một khi chính
sách lãi suất còn chưa ổn định; chính sách phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) còn bất cập; tổ
chức niêm yết và giao dịch chứng khoán trên thị trường upcom chưa hiệu quả, thị trường TPCP chưa
chuyên biệt hóa;... sẽ ảnh hưởng hoạt động đầu tư của các DNBH, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động
kinh doanh bảo hiểm, đến kết quả và hiệu quả kinh doanh chung của DNBH.
Về văn hóa xã hội: Các lĩnh vực văn hóa, xã hội có một số mặt yếu kém chậm được khắc
phục, nhất là về giáo dục, đào tạo và y tế; đạo đức, lối sống trong một bộ phận xã hội xuống cấp. Môi
trường ở nhiều nơi đang bị ô nhiễm nặng; tài nguyên, đất đai chưa được quản lý tốt, khai thác và sử
dụng kém hiệu quả, chính sách đất đai có mặt chưa phù hợp. Thể chế kinh tế thị trường, chất lượng
nguồn nhân lực, kết cấu hạ tầng vẫn là những điểm nghẽn cản trở sự phát triển. Nền tảng để Việt
Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại chưa được hình thành đầy đủ. Vẫn đang tiềm
19
ẩn những yếu tố gây mất ổn định chính trị - xã hội và đe dọa chủ quyền quốc gia. Những điều này sẽ
tiềm ẩn những nguy cơ đe dọa tới sự ổn định và hiệu quả kinh doanh của các DNBH.
Về kinh tế quốc tế: Việc thực hiện các cam kết quốc tế về mở cửa thị trường bảo hiểm nói
chung, thị trường BHPNT nói riêng sẽ tạo áp lực cạnh tranh ngày càng tăng đối với các DNBH trong
nước. Năng lực hoạt động của các DNBH trong nước còn nhiều hạn chế, khả năng tài chính chưa
thực sự vững mạnh, công nghệ quản trị điều hành còn lạc hậu, trình độ đội ngũ cán bộ bảo hiểm chưa
cao và thiếu kinh nghiệm thực tiễn,... là các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của các DNBH này.
3.1.2 Mục tiêu phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam giai đoạn 2011-2020
Theo dự thảo Chiến lược, mục tiêu phát triển thị trường bảo hiểm nói chung, thị trường
BHPNT nói riêng trong giai đoạn tới dự kiến đặt ra như sau:
Mục tiêu chung:
Chiến lược phát triển TTBH Việt Nam giai đoạn 2011-2020 cần đạt được các mục tiêu cơ bản sau:
- Thị trường bảo hiểm tiếp tục phát triển toàn diện, bền vững, đóng góp quan trọng vào sự ổn
định và tăng trưởng kinh tế đất nước; phát huy mạnh mẽ vai trò là tấm lá chắn an toàn của nền kinh
tế-xã hội trước các nguy cơ rủi ro và là kênh huy động vốn hữu hiệu cho đầu tư phát triển.
- Thị trường bảo hiểm phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển
kinh tế-xã hội của đất nước, đồng bộ với sự phát triển của các thị trường dịch vụ tài chính khác; tiếp
cận với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế, từng bước hội nhập với thị trường bảo hiểm trong khu
vực và trên thế giới.
- Nhà nước tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và thực hiện quản lý thị
trường bảo hiểm bằng pháp luật, phát huy vai trò của Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam nhằm tạo nền
tảng và động lực cho các DNBH, DNMGBH phát triển.
Mục tiêu cụ thể:
- Đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm, nâng cao tỷ trọng dịch vụ bảo hiểm
trên GDP:
Nâng tỷ trọng đóng góp của ngành bảo hiểm trong GDP lên khoảng 3% năm 2015 và 4%
năm 2020. Theo như cơ cấu hiện nay, BHPNT sẽ đóng góp khoảng một nửa (1,5% vào năm 2015 và
2% vào năm 2020)
Phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân doanh thu phí bảo hiểm đạt 18-20% trong giai đoạn
2011-2020, trong đó: tăng trưởng bảo hiểm phi nhân thọ bình quân đạt 29-30%; tăng trưởng bảo
hiểm nhân thọ bình quân đạt 16-18%; tăng trưởng môi giới bảo hiểm bình quân đạt 20-25%, tỷ trọng
phí bảo hiểm (phi nhân thọ) được thu xếp qua môi giới chiếm 20%.
- Ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế-xã hội
Đáp ứng yêu cầu bồi thường và trả tiền bảo hiểm nhanh chóng và đầy đủ, bảo đảm ổn định tài
chính cho nền kinh tế và cuộc sống dân cư trước các rủi ro. Phấn đấu nâng tổng nguồn vốn đầu tư trở
lại nền kinh tế đạt 150.000 tỷ đồng vào năm 2015 (tăng khoảng 2 lần so với năm 2010) và đạt
300.000 tỷ đồng vào năm 2020 (tăng khoảng 3,5 lần so với năm 2010). Theo như cơ cấu trong những
năm qua, thị trường BHPNT sẽ đóng góp khoảng gần 50%, còn lại là của thị trường BHNT.
- Tạo thêm công ăn việc làm và tăng thu cho ngân sách nhà nước
Tiếp tục mở rộng mạng lưới phân phối sản phẩm một cách sâu rộng, qua đó góp phần tạo
thêm việc làm cho xã hội. Theo số liệu mà luận án có được từ Tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt
Nam, một số chỉ tiêu dự báo về thị trường BHPNT, trong đó có dự báo về nguồn nhân lực bảo hiểm
20
Việt Nam đến năm 2020 đạt tới hàng triệu người.
Những con số dự báo trên, mặc dù còn đang trong dự thảo và là những số liệu, dữ liệu
tham khảo của luận án, nhưng cũng cho thấy rằng những kỳ vọng vào sự phát triển của thị
trường BHPNT Việt Nam trong thời gian tới từ những nhà quản lý nhà nước là rất lớn.
3.2 QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
3.2.1 Phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam phù hợp với các mục tiêu phát
triển kinh tế chung của đất nƣớc
Thị trường BHPNT là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân. Vì vậy sự phát triển của thị
trường BHPNT phải đảm bảo theo các mục tiêu phát triển chung của đất nước là tất yếu khách quan.
Điều đó được cụ thể hóa qua các nội dung sau:
- Cần thiết có những quy định phù hợp để bảo vệ người tham gia bảo hiểm, thị trường trong
nước, các DNBH trong nước cũng như nền kinh tế nước nhà như: quy định về đầu tư vốn ra nước
ngoài, chuyển tài sản ra nước ngoài, lĩnh vực hoạt động của DNBH có vốn đầu tư nước ngoài...
- Sự phát triển của thị trường BHPNT phải gắn với những mục tiêu kinh tế xã hội chung của
đất nước. như: mục tiêu phát triển nông nghiệp nông thôn, hoạt động xuất khẩu.
- Ngoài ra để bảo vệ thị trường trong nước trước sự cạnh tranh của thị trường nước ngoài, các
quy định về hàng rào kỹ thuật cần được nghiên cứu và áp dụng, đảm bảo lợi ích quốc gia và phát
triển an toàn cho thị trường trong nước.
3.2.2 Phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam ổn định và bền vững
Sự tăng trưởng "nóng" đã trở thành tất yếu trong thời kỳ đầu thị trường hình thành không chỉ
đối với riêng thị trường BHPNT mà là của nhiều thị trường khác ở nước ta như thị trường chứng
khoán, thị trường bất động sản, thị trường tín dụng. Tuy nhiên, trải qua 17 năm hình thành và phát
triển kể từ khi Nghị định 100/CP của Chính phỉ được ban hành vào cuối năm 1993, đã đến lúc thị
trường bảo hiểm Việt Nam nói chung, đã đến lúc thị trường BHPNT bước vào thời kỳ phát triển ổn
định và hiệu quả. Điều đó được thể hiện qua các nội dung sau:
- Thị trường tiếp tục tăng trưởng, mở rộng ra các mảng thị trường còn đang bỏ ngỏ: thị
trường nông thôn, vùng sâu, vùng xa; phát triển các sản phẩm bảo hiểm mới ...
- Sự phát triển của thị trường phải gắn liền với tính hiệu quả kinh doanh của DNBH.
3.2.3 Phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam theo hƣớng chuyên nghiệp
Phát triển thị trường BHPNT nước ta theo hướng chuyên nghiệp là một nội dung đóng góp
quan trọng vào sự phát triển bền vững, lâu dài cho thị trường. Chính vì vậy, luận án đặc biệt nhấn
mạnh nội dung này và tách thành một quan điểm định hướng riêng.
Tính chuyên nghiệp của thị trường trước hết được thể hiện ở hoạt động của tất cả các chủ thể
liên quan trên thị trường: hoạt động quản lý nhà nước, hoạt động của DNBH, các trung gian bảo
hiểm, và của khách hàng, hoạt động của Hiệp hội bảo hiểm. Đồng thời tính chuyên nghiệp của thị
trường phải đảm bảo theo hướng công khai, minh bạch và tuân thủ theo các chuẩn mực quốc tế.
3.3 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
3.3.1 Hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm
3.3.1.1 Ban hành đầy đủ các văn bản dưới luật bao gồm nghị định, thông tư hướng dẫn Luật kinh
doanh bảo hiểm sửa đổi 2010
Tải về để xem bản đầy đủ
24 trang
17560
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tóm tắt Luận án Giải pháp phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tom_tat_luan_an_giai_phap_phat_trien_thi_truong_bao_hiem_phi.pdf
