Thuê môi trường rừng ở Việt Nam: Thực trạng và khuyến nghị chính sách
Kinh tế & Chính sách
THUÊ MÔI TRƯỜNG RỪNG Ở VIỆT NAM:
THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
Bùi Thị Minh Nguyệt1
1Trường Đại học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Cho thuê môi trường rừng (MTR) để kinh doanh du lịch sinh thái (DLST) là hoạt động đang được quan tâm tại
các khu rừng đặc dụng của Việt Nam, đặc biệt là tại các vườn quốc gia (VQG). VQG Ba Vì là một trong những
VQG triển khai các hoạt động cho thuê MTR sớm nhất cả nước. Đến hết năm 2018, Việt nam có 13 tổ chức
thực hiện cho thuê MTR, mục đích thuê chủ yếu kinh doanh DLST. Kết quả nghiên cứu đã tổng kết các mô
hình cho thuê trên các khía cạnh như loại rừng cho thuê, vị trí thuê, mục đích thuê, đối tượng thuê, cho thuê,
thời gian thuê, đơn giá thuê... Chính sách cho thuê MTR cũng đã có tác động tích cực như tác động đến đầu tư
công của Nhà nước, đến công tác BV&PTR, đến kinh tế địa phương, đến việc làm, thu nhập của cư dân địa
phương, đến hệ thống pháp luật. Bên cạnh đó, chính sách được thực hiện cũng gây ra những tiêu cực nếu không
quản lý tốt như vấn đề bảo tồn tài nguyên rừng, ô nhiễm môi trường, xung đột văn hóa... Trong nghiên cứu này,
tác giả đã đưa ra một số khuyến nghị về chính sách để thúc đẩy hoạt động cho thuê MTR tại Việt Nam.
Từ khóa: Chính sách cho thuê môi trường rừng, du lịch sinh thái, môi trường rừng, Vườn quốc gia.
năng của rừng, mỗi loại rừng có chức năng khác
nhau nhưng đều có điểm chung là đều có thể kết
hợp kinh doanh DLST, nghỉ dưỡng, giải trí,
cung ứng DVMTR (trừ khu bảo vệ nghiêm ngặt
của rừng đặc dụng không được kinh doanh dịch
vụ nghỉ dưỡng, giải trí).
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam có tiềm năng rất lớn về tài nguyên
rừng và rừng có nhiều giá trị khác nhau (giá trị
sử dụng trực tiếp, giá trị sử dụng gián tiếp và
giá trị phi sử dụng. Theo nhiều nghiên cứu, giá
trị dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) chiếm
60 - 80% tổng giá trị kinh tế của rừng tạo ra
(Pearce, 2001; Tarancop, 1986; Krieger, 2001;
Natasha, 2002; N.Adger và N.H Trí, 1998; Viện
KHLN Việt Nam, 2004). Việc khai thác
DVMTR là rất cần thiết nhằm nâng cao giá trị
của rừng, tạo nguồn thu để đầu tư lại cho bảo vệ
và phát triển rừng (BV&PTR), giảm sự đầu tư
của Nhà nước, quan trọng hơn là thay đổi nhận
thức về vai trò và giá trị nhiều mặt của rừng.
Trong Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt
Nam 2006 - 2020 xác định mục tiêu tăng giá trị
DVMTR và DLST từ 250 triệu USD năm 2010
lên 500 triệu USD năm 2015 và 2000 triệu USD
năm 2020. Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi
phải xác định được các loại DVMTR và xây
dựng các cách thức để khai thác các giá trị đó
cho phù hợp với từng loại rừng cụ thể. Từ năm
2016, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về
đóng cửa rừng tự nhiên, thì nguồn thu từ
DVMTR là nguồn thu thay thế quan trọng được
các chủ rừng quan tâm. Trong Luật lâm nghiệp
2017 cũng có sự thay đổi trong xác định chức
Cho thuê môi trường rừng (MTR) được cho
là 1 phương thức nhằm xã hội hóa DVMTR và
hình thức này đã được áp dụng thí điểm ở một
số VQG như: VQG Ba Vì, Bidup Núi Bà, Ba
Bể từ năm 2002. Ngoài ra, trên thực tế cũng có
một số mô hình tự phát với quy mô nhỏ, phân
tán ở các khu rừng khác nhau kể cả rừng sản
xuất và phòng hộ (Bùi Thị Minh Nguyệt,
2018). Để khuyến khích và thúc đẩy hoạt động
cho thuê MTR, Chính phủ Việt Nam đã ban
hành hàng loạt các văn bản quy phạm pháp
luật nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thuê
MTR tại các khu rừng đặc dụng nhưng việc
triển khai các phương án cho thuê còn chậm vì
nhiều lý do khác nhau (Bùi Thị Minh Nguyệt,
2014). Mục tiêu bài báo là đánh giá các mô
hình cho thuê MTR tại Việt Nam làm cơ sở đề
xuất mô hình phù hợp và giải pháp đẩy mạnh
hoạt động thuê môi trường rừng trong thời
gian tới.
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Nội dung nghiên cứu
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
151
Kinh tế & Chính sách
- Đánh giá thực trạng các mô hình cho thuê
MTR; các tác động tích cực, tiêu cực từ cho
thuê môi trường rừng tại Việt Nam.
- Đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động
cho thuê môi trường rừng tại Việt Nam.
(26/33 VQG; các khu còn lại 35/127 khu, trừ 9
khu rừng nghiên cứu thực nghiệm khoa học).
Hoạt động cho thuê MTR hiện nay chủ yếu
thực hiện các khu rừng đặc dụng – phần lớn ở
VQG, với hoạt động chủ yếu là kinh doanh
DLST. Hình thức tổ chức các hoạt động DLST
tại VQG gồm: 37 khu tự tổ chức DLST, 11 khu
tổ chức liên doanh, liên kết và 13 khu cho thuê
MTR; 15 khu rừng tổ chức theo 2 hình thức;
01 khu cả 3 hình thức. Kết quả khảo sát cho
thấy, phần lớn các VQG/KBTTN là tự tổ chức
kinh doanh, cho thuê MTR để kinh doanh
DLST chưa có nhiều.
Trong các VQG đang triển khai hoạt động
cho thuê MTR rừng thì VQG Ba Vì đang có số
lượng doanh nghiệp thuê là đông nhất (đến
thời điểm hiện tại có 6 đơn vị thuê MTR tại
Vườn), các VQG còn lại chỉ có 1 đơn vị thuê.
Một số VQG khác đã xây dựng đề án thuê
MTR kinh doanh DLST nhưng hiện nay chưa
có đơn vị nào đăng ký thuê.
Hoạt động cho thuê MTR với mục đích kinh
doanh DLST chưa phát triển ở các khu rừng
đặc dụng và rừng sản xuất. Một phần do điều
kiện tự nhiên, cảnh quan tại các khu rừng
phòng hộ không có sức hút đối với hoạt động
du lịch như các VQG, KBT, một phần do cơ
chế chính sách của nhà nước đối với RPH chưa
tạo ra động lực kích thích phát triển hoạt động
cho thuê đối với các chủ rừng. Hơn nữa trên
thực tế, các BQLRPH còn lúng túng và bị động
trong việc xây dựng các phương án phát triển
hoạt động DLST, cho thuê MTR. Trong thực
tế, có một số mô hình cho thuê MTR nghiên
cứu khoa học dưới tán rừng nhưng quy mô
nhỏ lẻ.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Về chọn điểm nghiên cứu: Tác giả chọn 8
tỉnh nghiên cứu đại diện cho các vùng sinh thái
khác nhau, có đầy đủ đặc trưng về các loại
rừng, đa dạng các dịch vụ cho thuê MTR, đã
thực hiện thí điểm và có khả năng cho thuê
MTR. Tại 8 tỉnh sẽ tiến hành nghiên cứu sâu
tại 6 VQG, 03 BQL rừng phòng hộ và 02 công
ty lâm nghiệp.
Về phương pháp thu thập số liệu: Số liệu
thu thập từ nguồn thứ cấp và sơ cấp. Số liệu sơ
cấp được thu thập thông qua phỏng vấn các đối
tượng có liên quan gồm: Cơ quan quản lý Nhà
nước về Lâm nghiệp (Tổng cục Lâm nghiệp,
Sở NN&PTNT...), bên cho thuê MTR
(VQG/KBTTN, BQL rừng phòng hộ, công ty
lâm nghiệp), bên thuê MTR (cá nhân, doanh
nghiệp...) và các chuyên gia để thu thập các số
liệu có liên quan, các quan điểm đánh giá về
hoạt động cho thuê MTR trong thời gian qua.
Đề tài đã tiến hành khảo sát hiện trường tại các
địa điểm đang triển khai hoạt động cho thuê
MTR.
Các số liệu thu thập sẽ được xử lý và phân
tích cả về mặt định tính và định lượng theo các
nội dung và mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra. Đề
tài áp dụng một số phương pháp như thống kê mô
tả, phương pháp so sánh để thực hiện phân tích.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Thực trạng triển khai hoạt động cho
thuê môi trường rừng tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, ở một số khu
rừng đặc dụng đã thực hiện các hoạt động kinh
doanh DLST dưới nhiều hình thức khác nhau
như tự tổ chức, liên doanh liên kết và cho thuê
MTR kinh doanh DLST góp phần tạo ra nguồn
tài chính cho bảo vệ rừng và bảo tồn ĐDSH.
Trong tổng số 164 khu rừng đặc dụng, có 61
khu rừng có tổ chức các hoạt động DLST
3.2. Đánh giá các mô hình cho thuê MTR tại
điểm nghiên cứu
- Diện tích cho thuê:
Tại các điểm nghiên cứu được khảo sát cho
thấy, hoạt động cho thuê MTR đang chủ yếu
thực hiện ở các VQG. Tuy nhiên, diện tích cho
thuê này còn khá nhỏ so với diện tích được quy
hoạch cho thuê.
152
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
Bảng 1. Loại rừng và diện tích cho thuê của mô hình nghiên cứu
Tổng diện tích có thể
cho thuê (ha)
Loại rừng
cho thuê
Diện tích đã
cho thuê (ha)
TT
Đơn vị
1
2
VQG Ba Vì
Rừng đặc dụng
Rừng đặc dụng
523
55
2.555
VQG Phong Nha - Kẻ Bàng
VQG Bidoup - Núi Bà
VQG Hoàng Liên
40.860
Rừng PH, ĐD
(213,61 ha)
3
4
300
53
8.603
Rừng đặc dụng
Nguồn: Tác giả tổng hợp
- Đối tượng thuê và mục đích thuê:
Bảng 2. Đối tượng thuê và mục đích thuê
Đối tượng cho thuê
TT Đơn vị
Đối tượng thuê
Mục đích thuê
Công ty Thiên Sơn – Suối Ngà
Công ty du lịch Miền Đất Vua
Công ty CP hóa dầu Quân Đội
Công ty phát triển công nghệ CFTD
Công ty du lịch PICO
DLST
DLST
DLST
1
Hà Nội VQG Ba Vì
DLST, nghỉ dưỡng
DLST
Công ty TNHH tư vấn và ĐT Quảng Long
Công ty CP tập đoàn Trường Thịnh
TT bảo tồn thiên nhiên Việt
DLST
DLST
VQG Phong Nha –
Kẻ Bàng
Quảng
Bình
Bảotồnsinhcảnhnúi
NCKH và bảo tồn
ĐDSH
2
3
BQL rừng phòng hộ
Động Châu – Lệ Thủy
VQG Bidoup - Núi Bà
TT bảo tồn thiên nhiên Việt
Công ty TNHH đầu tư XD Hoàng Châu
Mới có phương án thuê MTR
Công ty cáp treo Fansipan
Lâm
Đồng
DLST
DLST
BQL khu BTTN
Hoàng Liên – Văn Bàn
Hành lang tuyến cáp
treo
Hệ thống cấp nước
sạch TT Sapa
PTDLtạisuốivàngvà
tháctìnhyêu
VQG Hoàng Liên
VQG Hoàng Liên
VQG Hoàng Liên
Lào
Cai
4
TCT CP XNK và xây dựng Việt Nam
Mới có đề án thuê MTR
Nguồn: Tác giả tổng hợp
Theo quy định mọi thành phần kinh tế trong
Đối tượng đi thuê chủ yếu là các công ty du
lịch, với mục đích thuê để thực hiện hoạt động
kinh doanh DLST. So với tiềm năng thì số
lượng các đơn vị thuê MTR để đầu tư kinh
doanh DLST còn hạn chế. VQG Ba Vì là đơn vị
đầu tiên của cả nước được thí điểm thực hiện,
các đơn vị thuê chủ yếu là đã có mối quan hệ
với VQG (đang tiến hành nhận khoán bảo vệ ở
VQG) nhưng đến thời điểm hiện tại có 6 đơn
vị chính thức hoàn thiện thủ tục và ký hợp
đồng thuê MTR. Ở Phong Nha – Kẻ Bàng và
Bidoup – Núi Bà, mỗi VQG có 1 đơn vị thuê.
Hiện nay, tại các VQG đã cho thuê cũng không
nước có chức năng và đủ năng lực đầu tư vào
các lĩnh vực cho phép và thoả mãn các điều
kiện đều được xét cho thuê MTR. Đối với kinh
doanh DLST cần thỏa mãn các điều kiện: (1)
Năng lực của nhà đầu tư phù hợp với quy định
của pháp luật; (2) Có kinh nghiệm tổ chức kinh
doanh DLST thành công; (3) Có phương án đề
xuất MTR phù hợp với quy định hiện hành. Ngoài
ra, một số VQG có quy định chi tiết hơn về
khả năng tài chính và phải đã có những mối
quan hệ từ trước với các VQG như đã nhận
khoán hoặc liên kết với VQG.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
153
Kinh tế & Chính sách
có nhiều đơn vị đến khảo sát để đề xuất thuê
MTR kinh doanh DLST.
- Thời hạn và thời điểm cho thuê:
Thời gian thuê tối đa được quy định tại thời
điểm ký hợp đồng thuê, thường từ 30 - 50 năm.
Hoạt động thuê MTR được thực hiện cũng tập
trung vào những năm gần đây, nhiều đơn vị có
thời gian để làm các thủ tục thuê rất lâu và việc
triển khai để thực hiện còn nhiều vướng mắc.
Theo kết quả phỏng vấn lãnh đạo và cán bộ
các VQG thì hoạt động cho thuê MTR góp
phần tăng nguồn thu cho Vườn, giải quyết việc
làm cho người dân vùng đệm từ đó góp phần
phát triển kinh tế xã hội ở các địa phương.
Bảng 3. Thời hạn và thời điểm thuê MTR kinh doanh DLST
Thời hạn
thuê (năm)
TT
Đơn vị
Đối tượng thuê
Thời điểm thuê
Công ty Thiên Sơn – Suối Ngà
Công ty du lịch Miền Đất Vua (Thác Đa)
Công ty CP hóa dầu Quân Đội
Công ty phát triển công nghệ CFTD
Công ty du lịch PICO
2003
2005
2014
2017
2018
2017
50
50
50
30
30
30
1
VQG Ba Vì
Công ty TNHH tư vấn và ĐT Quảng Long
VQG Phong Nha –
Kẻ Bàng
VQG Bidoup –
Núi Bà
2
3
Công ty CP tập đoàn Trường Thịnh
2011
2017
50
50
Công ty TNHH đầu tư xây dựng Hoàng
Châu
Đề án từ năm
2014, thực hiện
cho thuê 2017
Công ty TNHH DVDL cáp treo Fansipan
Sapa
4
VQG Hoàng Liên
50
Nguồn: Tác giả tổng hợp
- Giá cho thuê môi trường rừng:
Bảng 1. Đơn giá cho thuê MTR
Giá thuê
(Đồng/ha/năm)
TT
Đơn vị
Đối tượng thuê
Công ty hóa dầu quân đội, Công
ty Thiên Sơn – Suối Ngà
Công ty du lịch Miền đất vua
Các công ty còn lại
500.000 (theo đề án thí điểm)
1
VQG Ba Vì
400.000 (theo đề án thí điểm)
2% doanh thu (Quyết định 24/QĐ-TTg)
VQG Phong Nha - Kẻ Công ty CP tập đoàn Trường 5 năm đầu 1% doanh thu, từ năm thứ 6 là
2
3
Bàng
Thịnh
1,5% doanh thu
Điều chỉnh 5 năm 1 lần. Giá thuê bằng 1%
trên doanh thu bán vé tham quan (theo Quyết
định định giá của UBND tỉnh)
Công ty TNHH đầu tư xây
dựng Hoàng Châu
VQG Bidoup - Núi Bà
1-2% DT bán vé (Nghị định 99/NĐ-CP về
chính sách chi trả DVMTR). Điều chỉnh 5
năm 1 lần.
Công ty TNHH DVDL cáp
treo Fansipan Sapa
4
VQG Hoàng Liên
Nguồn: Tác giả tổng hợp
Ngoài ra, tại số một số địa phương, đơn vị
khi triển khai hoạt động cho thuê còn có các
quy định chi tiết như: Nguyên tắc thuê, mức độ
tác động, quy định xây dựng cơ sở hạ tầng, tiêu
chuẩn đối tượng thuê, trình tự và thủ tục cho
thuê...
3. Đánh giá tác động của cho thuê môi
trường rừng ở Việt Nam
a. Tác động tích cực
Trong một khía cạnh tích cực, chính sách
cho thuê MTR đã có những đóng góp lợi ích
về nhiều mặt cho nhà nước, xã hội, các chủ
154
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
rừng và cả các bên thụ hưởng các lợi ích từ
rừng, cụ thể:
hoạt động cho thuê MTR được thực hiện đúng
pháp luật, trên cơ sở bình đẳng của các chủ thể,
khuyến khích, chứ không phải bằng các mệnh
lệnh hành chính. Điều này đặc biệt quan trọng
trong việc đảm bảo quyền tự chủ của các
doanh nghiệp, chủ rừng và các chủ thể liên
quan trong hoạt động lâm nghiệp và tránh được
mâu thuẫn với các luật liên quan như Luật
doanh nghiệp, Luật dân sự, Luật bảo vệ môi
trường và Luật đa dạng sinh học. Chính sách
này cũng không mâu thuẫn với các điều ước
quốc tế mà Việt nam có tham gia hoặc là thành
viên.
- Tác động đến đầu tư công của nhà nước:
Chính sách này góp phần tiết giảm sự đầu tư
của Nhà nước cho công tác BVPTR. Việc cho
thuê MTR đã phần nào bổ sung nguồn thu cho
chính các đơn vị quản lý rừng và giảm gánh
nặng ngân sách.
- Tác động đến chính sách BV&PTR: Các
chủ thể khi được thuê MTR để tiến hành hoạt
động kinh doanh DLST sẽ đầu tư tôn tạo cảnh
quan, trồng thêm nhiều diện tích rừng để thu
hút khách thăm quan, nghỉ dưỡng nhằm thu hồi
vốn đầu tư. Như vậy, hoạt động đầu tư của các
chủ thể góp phần bảo tồn và phát triển các giá
trị của rừng.
- Tác động đến kinh tế của địa phương:
Chính sách cho thuê MTR kinh doanh DLST
sẽ góp phần phát triển cơ sở hạ tầng tại địa
phương thông qua sự đầu tư của Nhà nước,
địa phương và các tổ chức, cá nhân được thuê
MTR.
- Tác động đến lao động, việc làm và thu
nhập cho dân cư địa phương: Việc thực hiện
chính sách cho thuê MTR sẽ tạo điều kiện cho
việc sử dụng nguồn nhân lực tại chỗ có hiệu
quả, bên cạnh việc thu hút lao động nhàn rỗi
tham gia vào các hoạt động kinh doanh du lịch
cũng góp phần làm giảm đáng kể tác động tiêu
cực từ chính nguồn lao động nhà rỗi này đến
hoạt động bảo vệ rừng.
- Tác động đến cơ cấu nguồn thu của các
chủ rừng, đặc biệt là các chủ rừng quản lý rừng
đặc dụng, rừng phòng hộ: Ngoài nguồn thu từ
vé của du khách vào thăm quan, nghỉ dưỡng,
các chủ rừng còn có nguồn thu khác từ hoạt
động cho thuê MTR. Ví dụ, nguồn thu từ hoạt
động cho thuê MTR tại vườn quốc gia Ba Vì
năm 2006 chỉ chiếm tỷ trọng 2,15% đến năm
2011 đã chiếm 21,4% trong tổng nguồn thu
của Vườn.
- Tác động đối với hệ thống pháp luật:
Chính sách này không có bất cứ mâu thuẫn
đáng kể nào đối với hệ thống pháp luật hiện
hành do được xây dựng trên cơ sở một chính
sách lớn của Nhà nước. Việc thực hiện các
b. Tác động tiêu cực của hoạt động cho thuê
MTR
Ngoài các tác động tích cực nêu trên, cho
thuê MTR cũng xảy ra một số tác động tiêu
cực, cụ thể:
- Trong quá trình thực hiện xây dựng cơ sở hạ
tầng du lịch và các hoạt động du lịch sau này sẽ
tạo ra một số tác động tiêu cực đến môi trường tự
nhiên, cảnh quan sinh thái trong khu vực như:
Các chất thải rắn xây dựng, khí thải từ phương
tiện thi công, bụi và tiếng ồn...; chất thải sinh
hoạt (rác thải, nước thải) phát sinh từ các khu du
lịch, nhà hàng, nếu không có biện pháp thu gom
và xử lý tốt sẽ gây ô nhiễm cục bộ đến môi
trường nước, đất và không khí.
- Việc thực hiện các dự án xây dựng cơ sở
hạ tầng và các hoạt động du lịch sau này trong
khu vực cũng sẽ có những tác động nhất định
đến đa dạng sinh học và các hệ sinh thái rừng,
sinh cảnh sống của các loài động vật rừng như:
Mất một số diện tích thảm thực vật khi đặt các
công trình xây dựng chính.
- Những hoạt động vô ý thức của con người
luôn tiềm ẩn những nguy cơ cháy rừng, ô
nhiễm môi trường.
- Số lượng khách du lịch tăng lên đồng
nghĩa với những nguy cơ lây lan dịch bệnh cho
cộng đồng địa phương, ảnh hưởng đến hệ sinh
thái rừng.
- Sự khác biệt về văn hóa, tập quán và ngôn
ngữ giữa khách du lịch với người dân địa
phương cũng có thể xảy ra những mâu thuẫn
và xung đột.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
155
Kinh tế & Chính sách
b. Một số khuyến nghị
4. Khuyến nghị về chính sách cho thuê MTR
ở Việt Nam
a. Đề xuất mô hình thuê môi trường rừng ở
Việt Nam
- Về khu vực cho thuê: Cần quy định rõ chỉ
cho thuê MTR ở phân khu hành chính - dịch
vụ đối với rừng đặc dụng và khu vực ít xung
yếu đối với rừng phòng hộ.
Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách cho thuê
MTR, chi tiết các quy định liên quan như: mục
đích thuê, loại rừng được thuê, vị trí thuê, giá
thuê, diện tích thuê, thủ tục, điều kiện thuê
MTR…
Các VQG cần chủ động trong việc rà soát
quy hoạch, lập đề án phát triển DLST để thực
hiện cho thuê MTR.
Thực hiện các biện pháp để quảng bá hình
ảnh của VQG, công khai trên các phương tiện
về các đề án cho thuê đển các nhà đầu tư. Tạo
cơ chế công khai, minh bạch thông tin liên
quan đến thuê MTR.
Ưu tiên đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng bao
gồm cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao
thông và nâng cấp các tuyến đường đến các
điểm du lịch của VQG.
Đơn giản hóa các thủ tục hành chính để thu
hút được các nhà đầu tư; hỗ trợ các nhà đầu tư
trong quá trình hoàn thành thủ tục đầu tư.
Khuyến khích thực hiện xã hội hóa đầu tư; bảo
vệ, tôn tạo di tích, thắng cảnh; bảo tồn và phục
dựng các lễ hội, hoạt động văn hóa dân gian,
các làng nghề phục vụ phát triển du lịch.
4. KẾT LUẬN
Du lịch là một thế mạnh của các VQG, phát
triển du lịch góp phần quảng bá tiềm năng của
rừng, giải quyết các vấn đề lao động, việc làm,
tăng thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống
của nhân dân. Trong điều kiện các nguồn tài
chính cho công tác bảo vệ tài nguyên rừng, bảo
vệ môi trường và phát triển du lịch tại vẫn còn
hạn hẹp, việc tìm kiếm các nguồn bổ sung là
rất cần thiết.
Nghiên cứu đã phân tích và tìm ra mô hình
cho thuê MTR có triển vọng để thực hiện ở
Việt Nam. Đã đánh giá hiệu quả kinh tế, xã
hội, môi trường từ mô hình cho thuê MTR
được triển khai trong thời gian qua. Đánh giá
được tác động tích cực và tiêu cực khi thực
hiện chính sách cho thuê MTR. Để thúc đẩy
hoạt động cho thuê MTR trước tiên cần hoàn
thiện hệ thống chính sách có liên quan đến
hoạt động cho thuê MTR, tăng cường tính chủ
động của các VQG và các chủ rừng có tiềm
- Về thời gian cho thuê: Nên quy định
nguyên tắc chung, không nên quy định cụ thể số
năm để tránh xung đột, mâu thuẫn với các quy
định khác. Có thể đưa ra quy định là thời gian
cho thuê do bên cho thuê và bên thuê tự thoả
thuận, xác định trong hợp đồng, phải đảm bảo
phù hợp với thời hạn cho thuê đất theo quy định
của Luật đất đai và pháp luật khác có liên quan.
- Về mức giá cho thuê: Nên quy định thống
nhất mức giá cho thuê tối thiểu bằng số tương
đối (%) để tránh biến động, thay đổi giá cả
chung trên thị trường. Cụ thể:
+ Mức giá cho thuê MTR tối thiểu bằng 2%
doanh thu từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ
trong kỳ của bên thuê tại khu vực thuê MTR.
+ Mức giá cụ thể do hai bên tự thoả thuận
và xác định trong hợp đồng nhưng không thấp
hơn mức giá tối thiểu được quy định như trên.
+ Định kỳ 5 năm một lần, bên cho thuê và
bên thuê MTR rà soát, xác định lại mức thuê
cho giai đoạn tiếp theo.
+ Giá cho thuê MTR của các chủ rừng còn
được tính thêm mức hệ số phù hợp với từng
loại rừng, khu vực có rừng, tính đa dạng sinh
học, cảnh quan của rừng và các giá trị khác…
- Hạn mức diện tích cho thuê: Nên quy định
mở, theo hướng đảm bảo phù hợp với quy
hoạch phân khu hành chính, dịch vụ và nhu
cầu, năng lực thực tế về tài chính của bên thuê.
Hạn mức diện tích cho thuê MTR do hai bên tự
thoả thuận trong hợp đồng thuê trên cơ sở đảm
bảo phù hợp với quy hoạch, đề án phát triển
DLST được cấp có thẩm quyền phê duyệt và
nhu cầu, năng lực tài chính của bên thuê.
- Phương thức, điều kiện cho thuê: Cho thuê
MTR được tiến hành thông qua việc đấu giá
công khai theo pháp luật về giá, đầu thấu và
quản lý tài sản công.
156
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
Kinh tế & Chính sách
Báo cáo hoạt động thuê môi trường rừng để kinh doanh
du lịch sinh thái tại các khu rừng đặc dụng. Hà Nội.
2. Bộ nông nghiệp & phát triển nông thôn (2007),
Quyết định số 104/2007/QĐ-BNN, ngày 27/12/2007 của
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về
quy chế quản lý các hoạt động du lịch sinh thái tại các
Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, Hà Nội.
3. Bùi Thị Minh Nguyệt (2013). “Chính sách thuê
môi trường rừng tại các VQG ở khu vực phía Bắc
Việt nam, nghiên cứu tại VQG Ba Vì, Tam Đảo, Bến
En”. Báo cáo Luận án tiến sỹ, Trường Đại học Kinh
tế Quốc dân.
năng cho thuê, ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng để
phát triển DLST, tạo điều kiện thuận lợi để nhà
đầu tư có thể đầu tư phát triển DLST tại các
khu rừng có tiềm năng và lợi thế phát triển
DLST.
Lời cảm ơn
Kết quả nghiên cứu được thực hiện từ kết quả đề tài
nghiên cứu cấp Bộ: “Nghiên cứu, đánh giá thực trạng
các mô hình làm cơ sở đề xuất chính sách cho thuê môi
trường rừng ở Việt Nam”, Bộ NN&PTNT, 2018. Tác giả
xin trân trọng cảm ơn Bộ NN&PTNT đã hỗ trợ kinh phí
thực hiện đề tài.
4. Bùi Thị Minh Nguyệt và nhóm nghiên cứu (2018),
Nghiên cứu, đánh giá thực trạng các mô hình làm cơ sở
đề xuất chính sách cho thuê môi trường rừng ở Việt Nam,
Đề tài cấp Bộ, Bộ NN&PTNT, 2018.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (2008).
FOREST ENVIRONMENT LEASE IN VIETNAM:
SITUATION AND POLICY RECOMMENDATIONS
Bui Thi Minh Nguyet1
1Vietnam National University of Forestry
SUMMARY
Renting forest environment for ecotourism business is an interesting activity in special-use forests in Vietnam,
especially in national parks. Ba Vi National Park is one of the earliest national park to deploy forest
environmental leasing activities. By the end of 2018, Vietnam had 13 organizations implementing forest
environmental leasing. The main purpose of leasing is ecotourism business. The study results summarized the
leasing models in terms of the type of forest for lease, the location of the lease, the purpose of the lease, the
tenant, the time and price for lease, etc. The leasing forest environment has economic, social and environmental
efficiency in the leasing areas such as: developing ecotourism, developing infrastructure systems, generating
revenue, and reducing investment pressure from the state budget. The policy of leasing forest environment has
also had positive effects such as impact on public investment, forest protection and development, the local
economy, employment, income of local residents, and legal system. In addition, the policy implemented also
causes some negative impacts if not well managed such as conservation of forest resources, environmental
pollution, cultural conflicts, etc. In this study, the author has proposed policies to promote forest environment
leasing activities in Vietnam.
Keywords: Ecotourism, forest environment, national parks, policy for leasing forest environment.
Ngày nhận bài
: 08/9/2019
: 15/10/2019
: 21/10/2019
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2019
157
7 trang
20160
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thuê môi trường rừng ở Việt Nam: Thực trạng và khuyến nghị chính sách", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thue_moi_truong_rung_o_viet_nam_thuc_trang_va_khuyen_nghi_ch.pdf
