Tài liệu Phật giáo miền Nam năm 1963 (Phần 1)

NHÌN LẠI PHONG TRÀO

PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHXH&NV

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-----oOo-----

CHỦ BIÊN:

PGS.TS. TRƯƠNG VĂN CHUNG

PGS.TS. NGUYỄN CÔNG LÝ - TT.TS. THÍCH NHẬT TỪ

NHÌN LẠI PHONG TRÀO

PHẬT GIÁO MIỀN NAM

NĂM 1963

NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG - 2013

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHXH&NV

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM

TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-----oOo-----

CHỈ ĐẠO:

HT.TS. THÍCH TRÍ QUẢNG - PGS.TS. VÕ VĂN SEN

CHỦ BIÊN:

PGS.TS. TRƯƠNG VĂN CHUNG

PGS.TS. NGUYỄN CÔNG LÝ

TT.TS. THÍCH NHẬT TỪ

THƯ KÝ:

TS. TRẦN THỊ HOA

TT.TS. THÍCH PHƯỚC ĐẠT

ĐĐ.TS. THÍCH GIÁC HOÀNG

ThS. NGUYỄN THOẠI LINH

ThS. NGUYỄN THANH TÙNG

ISBN: 1 74189 969 9

MỤC LỤC

Lời giới thiệu ....................................................................................xi

Lời nói đầu .....................................................................................xiii

HT.TS. Thích Trí Quảng

Phát biểu chào mừng Hội thảo ..................................................... 1

PGS.TS. Võ Văn Sen

Diễn văn khai mạc Hội thảo ......................................................... 5

Phần I

TỪ PHONG TRÀO CHẤN HƯNG PHẬT GIÁO ĐẦU THẾ KỶ XX

ĐẾN PHONG TRÀO PHẬT GIÁO Ở MIỀN NAM NĂM 1963

HT. Thích Đức Nghiệp

Từ phong trào chấn hưng Phật giáo đầu thế kỷ XX đến phong

trào đấu tranh của Phật giáo năm 1963 ......................................... 9

TT. Thích Huệ Thông

Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc trong phong trào chấn hưng Phật giáo 17

TS. Nguyễn Tất Thắng & Dương Thanh Mừng

Tác động từ phong trào chấn hưng Phật giáo miền Trung đối với

cuộc vận động Phật giáo miền Nam năm 1963........................................29

Phần II

BỐI CẢNH LỊCH SỬ, SỰ KIỆN, NHÂN VẬT, VĂN HỌC TRONG

PHONG TRÀO PHẬT GIÁO Ở MIỀN NAM NĂM 1963

PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương

Nguyên nhân dẫn đến phong trào Phật giáo năm 1963 ở miền Nam

Việt Nam........................................................................................................49

PGS.TS. Trương Văn Chung

Phong trào đấu tranh của Phật giáo miền Nam Việt Nam 1963 -

Nhìn từ hồ sơ lưu trữ Bộ Ngoại giao Mỹ ................................... 61

PGS.TS. Đào Ngọc Chương

Phong trào đấu tranh Phật giáo miềnNam 1963 –Từgóc nhìn của

ngườiMỹ...................................................................................................................73

viii • NHÌN LẠI PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

TS. Bùi Kha

Phật giáo 1963 & Bồ-tát Quảng Đức, nhìn từ thế giới ............... 85

NNC. Tâm Hằng Nguyễn Đắc Xuân

Ngọn lửa Thích Tiêu Diêu tỏa sáng giữa sân chùa Từ Đàm Huếngày

16-8-1963................................................................................................................103

PGS.TS. Hà Minh Hồng & TS. Phạm Thị Ngọc Thu

Phong trào Phật giáo năm 1963 - Một cách tiếp cận ................ 115

ThS. Dương Hoàng Lộc

Ni trưởng Thích Nữ Diệu Không trong phong trào đấu tranh Phật

giáo ở miền Nam năm 1963 ..................................................... 127

ThS.DươngVănTriêm

Phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 có phải là nguyên nhân

cái chết của Ngô Đình Diệm? ..................................................... 139

TS. Hoàng Chí Hiếu

Phong trào Phật giáo thị xã Quảng Trị năm 1963 .................... 147

NNC. Nhất Nguyên

Cà-sa vương khói ...................................................................... 159

NNC. Trí Bửu

Phật giáo Khánh Hòa với pháp nạn 1963.............................................. 169

NNC. Lê Chính Tâm & TS. Lê Thành Nam

Cộng đồng quốc tế với phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam

năm 1963........................................................................................... 177

ThS. Nguyễn Thị Thanh Huyền

Vai trò quần chúng nhân dân trong phong trào Phật giáo miền

Nam năm 1963.....................................................................................................195

ThS. Phan Văn Cả

Chính sách của Mỹ đối với chính quyền Ngô Đình Diệm trong

cuộc khủng hoảng Phật giáo 1963 ............................................ 213

NNC. Lê Thị Dung

Phong trào đấu tranh của Phật giáo ở miền Nam Việt Nam năm

1963-ĐợtsóngcuốicùngnhấnchìmchếđộđộctàiNgôĐìnhDiệm .... 225

PGS.TS. Lê Giang

Con đường thơ đi đến “Lửa từ bi” của Vũ Hoàng Chương ..... 237

PGS.TS. Nguyễn Công Lý

Tinh thần vô ngã vị tha của Bồ-tát Quảng Đức qua Lời nguyện

tâm huyết và Kệ thiêu thân cúng dường.................................... 251

MỤC LỤC • ix

GS.TS. Nguyễn Tri Ân

Bồ-tát Quảng Đức: Cuộc đời và hạnh nguyện nhìn qua các văn

bản và khảo cứu ........................................................................261

NNC. Tâm Diệu

Lịch sử Phật giáo Việt Nam trong ngày 11-6-1963 đã bị mạo hóa 299

Phần III

Ý NGHĨA, VAI TRÒ VÀ BÀI HỌC LỊCH SỬ TỪ PHONG TRÀO

PHẬT GIÁO MIỀN NAM NĂM 1963

PGS.TS. Lê Cung

Năm mươi năm nhìn lại phong trào Phật giáo miền Nam

(1963 - 2013)............................................................................. 307

TT.TS. Thích Nhật Từ

Nguyên nhân và ý nghĩa tự thiêu của Bồ-tát Thích Quảng Đức .. 327

ThS. Huỳnh Thị Cận

Mục tiêu công bằng xã hội nhìn từ cuộc vận động của Phật giáo

miền Nam năm 1963 ................................................................ 349

TS. Nguyễn Ngọc Quỳnh

Nhìn lại phong trào đấu tranh của Phật giáo miền Nam năm 1963

- Những giá trị và ý nghĩa lịch sử ................................................. 361

Nguyễn Văn Bắc

Ảnh hưởng của phong trào Phật giáo đến cục diện chính trị miền

Nam (1963) ............................................................................... 373

HT.ThS. Thích Đạt Đạo

Tinh thần dân tộc trong phong trào Phật giáo năm 1963 .......... 387

TT.TS. Thích Viên Trí

Bài học lịch sử từ ngọn lửa Quảng Đức.................................... 391

TS. Giác Chính Trần Đức Liêm

Sự kiện Phật đản năm 1963: Bài học lịch sử.............................397

GS.TS. Cao Huy Thuần

Pháp nạn 1963: suy nghĩ về bất bạo động................................. 407

PGS.TS. Trần Hồng Liên

Từ phong trào tranh đấu của Phật giáo miền Nam năm 1963, nghĩ

về tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam .........................419

TS. Trần Thuận

Sức mạnh truyền thống trong phong trào Phật giáo năm 1963. 429

HT.ThS. Thích Giác Toàn

Sáng ngời đức vô úy.................................................................. 449

x • NHÌN LẠI PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Dung

Phong trào đấu tranh của Phật giáo miền Nam 1963 - Đỉnh cao

của sự nhập thế..........................................................................455

TS. Trần Nam Tiến & Huỳnh Tâm Sáng

Tác động của phong trào đấu tranh Phật giáo ở miền Nam Việt

Nam 1963 đến quan hệ Mỹ - Ngô Đình Diệm.......................... 469

GS.TS. Cao Huy Thuần

Bản chất văn hóa của cuộc đấu tranh Phật giáo trong pháp nạn 1963 483

Phần IV

ĐỒNG HÀNH CÙNG DÂN TỘC, ĐẠO PHÁP VÀ CHỦ NGHĨA

XÃ HỘI CỦA PHẬT GIÁO TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

NGND.GS.TS. Ngô Văn Lệ

Cuộc đấu tranh của Phật giáo miền Nam chống Mỹ - Diệm và xu

hướng nhập thế trong bối cảnh hiện nay...................................497

NNC. Nguyễn Đắc Toàn

Phật giáo với một số vấn đề văn hóa - xã hội .......................... 507

TS. Trần Hoàng Hảo & ThS. Dương Hoàng Lộc

Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh với việc cung cấp dịch vụ xã

hội cho cộng đồng (thực trạng và giải pháp)............................. 515

ThS. Võ Thanh Hùng

Vai trò của Phật giáo vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long trên lĩnh

vực văn hóa - xã hội trong thời kỳ đổi mới hiện nay ................523

PGS.TS. Phan Thị Thu Hiền

Sự tiếp biến Phật giáo trong văn hóa người Việt miền Tây Nam Bộ... 535

ThS. Nguyễn Thị Thúy Hằng

Xu hướng biến đổi của ảnh hưởng nhân sinh quan Phật giáo trong

đời sống tinh thần của người Việt Nam hiện nay .....................565

TT.TS. Thích Phước Đạt

Đặc trưng của Phật giáo Việt Nam trong thời đại hội nhập toàn cầu...575

TS. Trần Thị Hoa

Mấy suy nghĩ về vai trò của Phật giáo đối với đất nước hiện nay . 587

PGS.TS. Nguyễn Công Lý

Sau 50 năm nhìn lại phong trào Phật giáo miền Nam 1963 (báo

cáo tổng kết hội thảo)................................................................ 595

LỜI GIỚI THIỆU

Phật giáo Việt Nam ở bất cứ nơi đâu, bất cứ thời đại nào luôn

hướng tới lý tưởng chân, thiện, mỹ và đó cũng là cuộc đồng hành miệt

mài vì độc lập, tự do cùng dân tộc. Trong cuộc đồng hành đó, phong trào

Phật giáo miền Nam năm 1963 như một điểm nhấn rực rỡ, đánh dấu bước

chuyển lớn trên con đường hướng nội và nhập thế đến tận cùng.

Hội thảo khoa học lần này với chủ đề: “Nhìn lại phong trào Phật

giáo miền Nam (1963 – 2013)” có mục đích không chỉ là tiếp tục tìm

kiếm, làm sáng tỏ hơn cội nguồn, bối cảnh lịch sử, nhân vật, sự kiện,

ý nghĩa, vai trò và bài học lịch sử… mà còn là cuộc hành hương tinh

thần đặc biệt để trở về, để lắng nghe, cảm nhận bằng trái tim những

âm thanh vang vọng, ngọn lửa hào khí sôi sục, bừng sáng từ phong

trào vì quyền sống tự do, bình đẳng của Phật giáo và của dân tộc

Việt Nam. Hơn 40 bài viết được chọn in trong tập sách này đã dẫn

dắt chúng ta trở về phong trào chấn hưng Phật giáo những năm 30

của thế kỷ trước, đến sự kiện đàn áp Phật giáo ở Huế của chế độ độc

tài Ngô Đình Diệm và hệ quả tất yếu của sự bùng nổ phong trào đấu

tranh Phật giáo toàn miền Nam mà đỉnh điểm là ngọn lửa rực sáng của

Bồ-tát Thích Quảng Đức. Với những tư liệu mới, những cách tiếp cận

mới từ nhiều phương diện khác nhau, các học giả, nhà nghiên cứu,

giảng viên đã không chỉ mang lại cái nhìn tổng quan, những nhận thức

mà còn là những trải nghiệm, cảm xúc tươi mới về một giai đoạn hào

hùng của Phật giáo Việt Nam.

Hội thảo khoa học diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự hội

nhập quốc tế của Việt Nam – một quá trình đầy thời cơ và thách thức

mà mặt trái của chúng ẩn chứa những thế lực mang sức mạnh phi

nhân, có thể làm đảo lộn và làm thay đổi tất cả từ truyền thống đến

hệ giá trị, bản sắc văn hóa. Vì vậy, hội thảo lần này là để vì ngày hôm

nay, vì những mệnh lệnh của cuộc sống hiện tại đang đặt ra cho Phật

giáo và dân tộc Việt Nam trên con đường vì tự do, độc lập, dân tộc và

chủ nghĩa xã hội.

xii • NHÌN LẠI PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

Cuốn sách này là tuyển tập các bài viết của các chuyên gia, nhà

nghiên cứu Phật học, các giáo sư, giảng viên của các trường đại học,

các viện nghiên cứu do Trường Đại học KHXH và NV - ĐHQG TP.

HCM và Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM tổ chức Hội thảo

khoa học và biên tập. Cuốn sách được chia làm 4 phần với 4 chủ đề chính:

• Từ phong trào chấn hưng Phật giáo đầu thế kỷ XX đến phong

trào đấu tranh của Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963.

• Bối cảnh lịch sử, nhân vật, sự kiện, văn học… trong phong trào

Phật giáo miền Nam Việt Nam.

• Ý nghĩa, vai trò và bài học lịch sử từ phong trào đấu tranh chống

chế độ Sài Gòn của Phật giáo miền Nam.

• Con đường đồng hành cùng dân tộc, đạo pháp và chủ nghĩa xã

hội của Phật giáo trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay.

Hy vọng cuốn sách thực sự là một tài liệu tham khảo, nghiên cứu

bổ ích và có giá trị đối với đông đảo bạn đọc. Xin trân trọng giới thiệu

cuốn sách cùng bạn đọc.

Ngày 30 tháng 5 năm 2013

PGS.TS. Trương Văn Chung

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo

Trường ĐHKHXH&NV-ĐHQG TP HCM

LỜI NÓI ĐẦU

“Nhìn lại phong trào Phật giáo miền Nam 1963” là tuyển tập các

bài nghiên cứu tại Hội thảo khoa học: “50 năm phong trào đấu tranh

Phật giáo (1963-2013)” do Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM

phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại

học Quốc gia TP.HCM, đồng tổ chức tại Khu du lịch Phương Nam, thị

xã Thuận An, tỉnh Bình Dương, vào ngày 11-6-2013, kỷ niệm 50 năm

ngày Bồ-tát Thích Quảng Đức (11-6-1963 – 11-6-2013) thiêu thân vì

đại nghĩa dân tộc, góp phần mang lại hòa bình, công bằng xã hội và

bình đẳng tôn giáo tại miền Nam Việt Nam.

Với gần 50 bài tham luận của nhiều học giả, nhà nghiên cứu và

nhà Phật học trong và ngoài nước, nhiều phát hiện mới được khám

phá và công bố lần đầu tiên trong Hội thảo này, đã góp phần làm sáng

tỏ những ẩn số vốn gây tranh cãi giữa các nhà chính trị và các nhà

nghiên cứu trong nước và quốc tế.

Để đánh giá một cách hệ thống, toàn diện các ảnh hưởng và tác

động tích cực từ cuộc tự thiêu vô úy, vô tiền khoáng hậu của Bồ-tát

Thích Quảng Đức và các vị thánh tử đạo, cũng như phong trào đấu

tranh bất bạo động của Phật giáo Việt Nam năm 1963, nội dung của

tuyển tập này được phân làm 4 phần.

Phần I giới thiệu bao quát về phong trào chấn hưng Phật giáo đầu

thế kỷ XX trên thế giới và những ảnh hưởng của nó đối với phong trào

đấu tranh của Phật giáo năm 1963. Thống nhất và phát triển bền vững

GHPGVN từ năm 1981 được xem là sự kế thừa truyền thống nhập

thế và đồng hành với dân tộc của Phật giáo Việt Nam từ 2000 lịch sử.

Trong phần II, nhiều học giả hàng đầu về lịch sử Việt Nam cận đại

nói chung và phong trào Phật giáo Việt Nam nói riêng đã phân tích bối

cảnh lịch sử và các nguyên nhân sâu xa dẫn đến pháp nạn 1963, bao

gồm chính sách Công giáo trị của chính quyền Ngô Đình Diệm tạo ra

sự bất bình đẳng xã hội; sự lũng đoạn của đảng Cần Lao – Nhân Vị

xiv • NHÌN LẠI PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

trong chính thể Ngô Đình Diệm với sứ mệnh chống Cộng sản, chống

Phật giáo và chống đảng phái quốc gia; chính sách kỳ thị và đàn áp

Phật giáo và mối liên hệ của nó với Đạo dụ số 10 được khéo sử dụng

như văn bản pháp luật về chủ trương bất bình đẳng tôn giáo. Các bài

viết trong phần này đã sử dụng nhiều tài liệu dạng quý hiếm, được khai

thác từ hồ sơ lưu trữ của Bộ Ngoại giao Mỹ. Các nhà nghiên cứu đã phân

tích thấu đáo chính sách của Washington, mối quan hệ giữa chính phủ

Hoa Kỳ và chính quyền Nam Việt cũng như việc thực hiện chính sách ở

miền Nam Việt Nam. Toàn bộ các sự kiện nêu trên đã được các nhà nghiên

cứu phân tích và đánh giá từ cái nhìn của người Mỹ và truyền thông quốc tế,

bên cạnh các đánh giá của các nhân chứng lịch sử.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là phong trào Phật giáo năm 1963 có

thể được xem là một bộ phận của phong trào dân tộc, hay độc lập với

phong trào giải phóng dân tộc, đã góp phần trực tiếp hay gián tiếp dẫn

đến sự cáo chung của chính quyền đệ nhất Việt Nam Cộng hòa Ngô

Đình Diệm và mở đường cho sự độc lập và thống nhất đất nước năm

1975. Dù không phải là ngọn cờ chủ đạo của dân tộc chống chủ nghĩa

thực dân mới tại Việt Nam, phong trào Phật giáo năm 1963 đã tạo ra

“hiệu ứng domino” cho các phong trào Mặt trận Dân tộc Giải phóng

MNVN, phong trào học sinh, sinh viên, giáo chức, phòng trao công

nhân và nông dân ở đô thị và nông thôn và các phong trào tôn giáo đòi

hòa bình, công bằng xã hội, tự do tôn giáo và các quyền căn bản khác

của con người ở miền Nam.

Trong phần III, các nhà nghiên cứu đã phân tích vai trò, ý nghĩa

và các bài học lịch sử từ phong trào đấu tranh bất bạo động của Phật

giáo, dưới nhiều góc độ khác nhau. Sự cáo chung của chính quyền

Ngô Đình Diệm kỳ thị, đàn áp Phật giáo đã trở thành bài học lịch sử

của dân tộc ta trong việc bảo vệ và phát triển đất nước theo hướng bền

vững. Sức mạnh của phương pháp bất bạo động của Phật giáo Việt

Nam năm 1963 được khẳng định là giải pháp tối ưu của khủng hoảng

tôn giáo và chính trị tại miền Nam. Qua kinh nghiệm thực tiễn tại Ấn

Độ và Việt Nam, sức mạnh lớn nhất mà con người có thể có hẳn không

phải vũ khí, sự độc ác, mà là năng lượng từ bi, vô úy, trí tuệ, vô ngã, vị

tha vốn hiện hữu trong mỗi con người. Ngọn lửa từ bi của Bồ-tát Thích

Quảng Đức đã kết tinh thành phương thức đấu tranh mới, theo đó văn hóa

từ bi đã được chứng minh có khả chiến thắng bạo lực và hận thù.

Bất chấp sự đàn áp khốc liệt của chính quyền Ngô Đình Diệm,

phong trào Phật giáo năm 1963 vì chính nghĩa của dân tộc đã thu hút

LỜI NÓI ĐẦU • xv

hàng triệu người, bất luận chính kiến, tôn giáo, trí thức, sinh viên, học

sinh, công dân và nông dân tham gia. Phương pháp đấu tranh bất bạo

động vô úy và linh hoạt, vai trò to lớn của Phật giáo và quần chúng

nhân dân, sự ủng hộ chưa từng có của cộng đồng quốc tế và lực lượng

cách mạng miền Bắc v.v... là những trợ duyên tích cực giúp cho phong

trào Phật giáo năm 1963 đạt được sự thành công, góp phần thiết lập

hòa bình, công bằng xã hội và nhân quyền cho miền Nam.

Chủ đề của phần IV đề cập đến định hướng đồng hành của Phật

giáo với dân tộc của GHPGVN trong sự nghiệp đổi mới của Việt Nam

hiện nay. Nếu trong quá khứ, tinh thần nhập thế của Phật giáo được

thể hiện qua học thuyết “cư trần lạc đạo”, “hòa quang đồng trần” và

“Phật tại tâm” thì trong thời hiện đại, nhập thế của Phật giáo Việt Nam

bao gồm các dấn thân về xã hội, chính trị, văn hóa, giáo dục, nghệ

thuật và mọi phương diện của đời sống, vì mục đích phục vụ cho dân

tộc và con người Việt Nam. Dưới ảnh hưởng của toàn cầu hóa và sự

phát triển của khoa học, kỹ thuật hiện đại, các trào lưu thế tục hóa đã

mở đường cho sự ra đời của các phong trào tôn giáo mới. Phật giáo và

xã hội Việt Nam phải đối diện, cộng tồn và khéo léo vượt các thách

thức mới này.

Nhờ truyền thống nhân bản, đề cao bình đẳng, dân chủ và giá trị

nhân văn cao quý của con người, các hoạt động của Phật giáo Việt

Nam xưa cũng như nay góp phần xây dựng hòa bình, bảo vệ độc lập

chủ quyền của dân tộc, duy trì bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục và

đề cao vai trò đạo đức, thiền định và trí tuệ trong việc giải phóng nỗi

khổ niềm đau và xây dựng hạnh phúc bền vững cho con người, bây

giờ và tại đây.

1963 – 2013, năm mươi năm là khoảng thời gian dài mà chúng ta

có thể điềm tĩnh để nhìn lại vận nước thăng trầm, tái đánh giá các giá

trị và ảnh hưởng tích cực của phong trào Phật giáo năm 1963 để rút ra

nhiều bài học bổ ích cho việc giữ nước và phát triển đất nước ở hiện

tại và tương lai. Đồng thời, qua đó, góp phần định hướng chính sách

Phật giáo đồng hành với dân tộc trong giai đoạn toàn cầu hóa và hội

nhập tại Việt Nam hiện nay.

Ngày 29-5-2013

TT.TS. Thích Nhật Từ

Phó Viện trưởng HVPGVN tại TP.HCM

(Đồng Trưởng ban tổ chức và Đồng chủ biên)

PHÁT BIỂU CHÀO MỪNG HỘI THẢO

HT.TS. Thích Trí Quảng

Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN

Viện trưởng Học viện PGVN tại TP.HCM

Trưởng ban chỉ đạo Hội thảo khoa học

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Kính bạch HT. Thích Đức Nghiệp, Phó Pháp Chủ GHPGVN

Kính thưa chư tôn Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni,

Kính thưa quý vị giáo sư, học giả, nhà nghiên cứu,

Từ khi du nhập vào Việt Nam, Phật giáo đã bám rễ sâu vào lòng

dân tộc. Sự phát triển của Phật giáo luôn gắn liền và đồng hành cùng

vận mệnh của non sông đất nước qua các thời kỳ lịch sử. Tinh thần

từ bi trí tuệ, vô ngã vị tha vẫn được bao thế hệ Tăng Ni Phật tử thắp

sáng trao truyền dù là trong những giai đoạn Pháp nạn cam go nhất,

khó khăn nhất.

Bên cạnh những thời kỳ phát triển rực rỡ như dưới triều đại Lý

Trần thì vẫn có lúc Phật giáo tưởng chừng như bị tiêu diệt, nhưng rồi

bằng các giá trị cao đẹp, sức mạnh đoàn kết, tinh thần hy sinh cho đạo

Pháp đã khiến Phật giáo đứng lên và bất diệt giữa biển lửa hung tàn.

Phong trào Phật giáo 1963 mà đỉnh cao là ngọn lửa thiêng của Bồ-tát

Thích Quảng Đức vị pháp thiêu thân, đấu tranh đòi hòa bình, công

bằng xã hội và bình đẳng tôn giáo, phản đối chế độ độc tài Ngô Đình

Diệm dùng vũ lực đàn áp, khủng bố Phật giáo đồ, đã làm nên một mốc

son chói lọi trong lịch sử Việt Nam cận đại, cảnh tỉnh và soi sáng thế

gian lầm lạc, đồng thời khẳng định vị trí không thể thay thế của Phật

giáo trong lòng đất nước, dân tộc Việt Nam.

Kính thưa quý liệt vị!

2 • NHÌN LẠI PHONG TRÀO PHẬT GIÁO MIỀN NAM 1963

Tôi cảm thấy rất hoan hỷ khi lần đầu tiên Trường ĐH KXXH

& NV TP.HCM, nơi nghiên cứu và đào tạo ngành khoa học xã hội

nhân văn hàng đầu của cả nước và Học viện Phật giáo Việt Nam tại

TP.HCM, nơi nghiên cứu và đào tạo ngành Phật học lớn nhất Việt

Nam cùng phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “50 năm phong trào

đấu tranh Phật giáo (1963-2013)”. Đây là cơ hội để chúng ta ngồi lại,

nhìn nhận, đánh giá phong trào Phật giáo bằng cái nhìn mới, mang

tính nghiên cứu học thuật cao, để từ đó rút ra những bài học lịch sử

giá trị cho sự nghiệp phát triển của GHPGVN nói riêng và Việt Nam

nói chung trong hiện tại và trong các chặng đường phát triển sắp tới.

Theo đánh giá của riêng tôi thì đây là một Hội thảo khoa học, quy

mô về số lượng bài nghiên cứu và phong phú về các chủ đề nghiên

cứu bao quát lẫn chuyên sâu, tập trung nghiên cứu 4 chủ đề chính:

1. Từ phong trào chấn hưng Phật giáo đầu thế kỷ XX đến phong

trào Phật giáo ở miền Nam năm 1963 (gồm 3 tham luận).

2. Bối cảnh lịch sử, sự kiện, nhân vật, văn học trong phong trào

Phật giáo ở miền Nam năm 1963 (gồm 17 tham luận).

3. Ý nghĩa, vai trò và bài học lịch sử phong trào Phật giáo miền

Nam năm 1963 (gồm 14 tham luận).

4. Đồng hành cùng dân tộc, đạo pháp và chủ nghĩa xã hội của GHP-

GVN trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay (gồm 9 tham luận).

Hội thảo khoa học lần này đã thu hút nhiều học giả nghiên cứu

hàng đầu của Việt Nam gồm cả nhân sĩ trí thức và Tăng sĩ Phật giáo,

mở ra triển vọng mới trong việc hợp tác nghiên cứu liên ngành, đa

ngành những vấn đề Phật giáo cũng như mối quan hệ giữa Phật giáo

với xã hội ngày nay.

Dưới cái nhìn khoa học và khách quan của các học giả, nhà nghiên

cứu ở các góc độ khác nhau, lĩnh vực khác nhau, tôi tin các vấn đề

nghiên cứu về Phật giáo dưới các ngành khoa học hiện đại sẽ ngày

càng sáng tỏ hơn và các giá trị tích cực sẽ được khẳng định nhiều hơn.

Trong tương lai tôi hy vọng rằng các vị học giả, nhà nghiên cứu Phật

giáo và các học giả nghiên cứu trong các lĩnh vực khác sẽ tiếp tục bắt

tay cùng nghiên cứu các vấn đề của Phật giáo không chỉ ở lĩnh vực

lịch sử mà còn ở các lĩnh vực liên quan khác như triết học, xã hội học,

chính trị học, nhân học và văn chương, v.v...

Ban Tổ chức Hội thảo và bản thân tôi tin chắc rằng bằng nhiệt

PHÁT BIỂU CHÀO MỪNG HỘI THẢO • 3

huyết và sự hiểu biết sâu sắc của quý vị, chúng ta sẽ có cơ hội nghiên

cứu các vấn đề đạo và đời từ nhiều góc độ khác nhau. Những kết quả

nghiên cứu và ý tưởng đạt được qua Hội thảo lần này sẽ tạo nguồn cảm

hứng nghiên cứu, tạo tiền đề cho các nghiên cứu chuyên sâu về Phật giáo

nhập thế, Phật giáo và trách nhiệm xã hội và nhiều chủ đề khác.

Thay mặt Ban Chỉ đạo Hội thảo, tôi cảm ơn sự tham gia của tất cả

các nhà nghiên cứu. Kính chúc tất cả quý vị sức khỏe, thành công và

an lạc. Cầu chúc Hội thảo khoa học của chúng ta gặt hái được những

kết quả tốt đẹp và thành công mỹ mãn.

***