Quyền được lãng quên từ thực tiễn phán quyết trong phạm vi liên minh châu Âu
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
QUYỀN ĐƯỢC LÃNG QUÊN TỪ THỰC TIỄN PHÁN QUYếT
TRONG PHẠM VI LIÊN MINH CHÂU ÂU
Bạch Thị Nhã Nam
GV.-Khoa-Luật,-Trường-đại-học-Kinh-tế---Luật,-Đại-học-Quốc-gia-Tp.-Hồ-Chí-Minh.
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Từ khóa: Quyền được lãng quên,
đạo luật bảo vệ dữ liệu cá nhân,
quyền riêng tư, Liên minh châu Âu.
Liên minh châu Âu là khu vực tiên phong trên thế giới trong việc ban
hành pháp luật liên quan đến quyền được lãng quên (Right to be
forgotten) trong các đạo luật bảo vệ dữ liệu cá nhân (Data protection
law). Kể từ năm 2014, quyền được lãng quên đã trở thành một trọng tâm
tranh luận trên toàn thế giới về làn ranh giữa quyền riêng tư và quyền tự
do ngôn luận, bắt nguồn từ một phán quyết của Tòa án công lý Liên minh
châu Âu. Năm năm sau đó, vào năm 2019, Tòa án này tiếp tục đưa ra
thêm hai phán quyết liên quan đến quyền được lãng quên. Những phán
quyết này đã tạo ra các thực tiễn áp dụng và giải thích pháp luật quan
trọng trong phạm vi Liên minh châu Âu liên quan đến quyền riêng tư và
quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 09/05/2020
: 06/06/2020
: 16/06/2020
Article Infomation:
Key words: Right to be forgotten,
data protection law, privacy,
European Union.
Abstract:
The European Union is a worldwide pioneer in the enactment of
legislation regarding the right to be forgotten in the Data Protection
Laws. Since 2014, the right to be forgotten has been a focus of debate
around the world about the line between privacy and freedom of speech,
rooted in one judgment of the European Union Justice Court. Five years
later, in 2019, the Court continued to make two more rulings regarding
the right to be forgotten. These judgments have created legal practices
in the law application and interpretation within the European Union
regarding privacy and personal data protection. The article discusses the
legislative conception of the right to be forgotten and its codification in
the European Union’s legislation. At the same time, the article provides
an analysis of the legal implications of the above decisions in the context
of the global impacts on Internet users.
Article History:
Received
Edited
: 09 May 2020
: 06 Jun 2020
: 16 Jun 2020
Approved
1. Ý tưởng lập pháp về quyền được lãng
quên và việc pháp điển hóa quyền được
lãng quên trong không gian mạng Internet
Quyền được lãng quên trong không gian
mạng Internet được hiểu là quyền đảm bảo
những thông tin riêng tư về cá nhân mình sẽ
bị xóa khỏi các kết quả tìm kiếm trên
Internet và các nền tảng lưu trữ khác trong
một số trường hợp nhất định tại một thời
điểm nhất định nhằm mục đích không cho
phép bên thứ ba truy cập thông tin.
Cách tiếp cận về quyền được lãng quên
của Liên minh châu Âu (EU) dựa trên nền
tảng quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân1, được
1
Theo pháp luật của EU, quyền bảo vệ dữ liệu đã được thừa nhận là một quyền cơ bản riêng biệt của con
người. Điều này được khẳng định tại Điều 16 của Hiệp ước về chức năng của EU, cũng như tại Điều 8 của
Hiến chương về các quyền cơ bản của EU. Quyền bảo vệ dữ liệu đã được quy định chi tiết lần đầu tiên
trong Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 1995 của EU.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
38
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
xem là một phần của quyền riêng tư2. Một
cách dễ hiểu, mọi người đều có quyền được
tôn trọng đời sống riêng tư3 và quyền mở
rộng bao gồm cả những thông tin về cá nhân;
do đó, các quy định của pháp luật EU về bảo
vệ dữ liệu nhằm hướng đến bảo mật thông
tin cá nhân, đặc biệt những thông tin có khả
năng gây tổn hại đến đời sống riêng tư của
cá nhân.
Việc ban hành và áp dụng pháp luật về
bảo vệ dữ liệu ở châu Âu bắt đầu vào những
năm 1970 nhằm kiểm soát việc xử lý thông
tin cá nhân của các cơ quan công quyền và
các công ty lớn4. Ở khu vực EU, lần đầu tiên
vào năm 1981, Công ước 108 đã được thông
qua liên quan đến bảo vệ cá nhân trong việc
xử lý tự động dữ liệu cá nhân. Năm 1995,
EU đã thông qua một Chỉ thị liên quan đến
việc xử lý dữ liệu cá nhân và di chuyển tự
do của dữ liệu - Chỉ thị 95/46/EC (Chỉ thị
bảo vệ dữ liệu cá nhân 1995)5. Hệ thống các
chuẩn mực pháp lý về bảo vệ dữ liệu của EU
ngày nay bao gồm Công ước 108 của Hội
đồng EU6, hệ thống các nguồn pháp luật
khác của EU7 - bao gồm Quy định bảo vệ dữ
liệu chung (GDPR), các Chỉ thị bảo vệ dữ
liệu cho cơ quan cảnh sát và cơ quan tư pháp
hình sự cũng như các án lệ liên quan của Tòa
án Nhân quyền châu Âu (ECHR) và Tòa án
Công lý Liên minh châu Âu (CJEU)8.
Quyền được lãng quên bắt nguồn từ
nhiều ý tưởng đã xuất hiện trước đó trong
2
Theo Điều 8 của Công ước châu Âu về nhân quyền - ECHR: “Một người có quyền được bảo vệ đối với
việc xử lý dữ liệu cá nhân, được xem là một phần của quyền tôn trọng cuộc sống riêng tư và gia đình, nhà
ở
và thư từ”. Xem toàn văn Công ước châu Âu về nhân quyền tại
bảo vệ dữ liệu ở châu Âu về sau đã được ghi nhận những giá trị khác biệt với quyền riêng tư, quyền bảo
vệ dữ liệu mang nhiều giá trị hiện đại và chủ động hơn, xem thêm hai phán quyết của CJEU, số hiệu phán
quyết C-92/09 và C-93/02, tuyên ngày 17/6/2010, trong vụ án Volker und Markus Schecke GbR và Land
Hessen, Ý kiến của luật sư trưởng Sharpston, đoạn 71.
3
Riêng tư (Privacy) là một khái niệm rộng liên quan đến bảo vệ quyền tự chủ cá nhân và mối quan hệ giữa
cá nhân và xã hội (bao gồm chính phủ, công ty và các cá nhân khác). Nó bao gồm một loạt các quyền, kể
cả sự bảo vệ khỏi bất cứ sự xâm nhập vào cuộc sống gia đình của cá nhân, sự bảo vệ khỏi bất kỳ sự kiểm
soát nào liên quan đến quyền tình dục và quyền sinh sản, và quyền bí mật thông tin liên lạc. Xem thêm
khái niệm được đề cập trong phán quyết ECHR trong vụ án Niemietz v. Germany, tuyên 16/12/ 1992, đăng
4
5
Cơ quan Liên minh châu Âu về quyền cơ bản của con người và Hội đồng châu Âu (2018), Tlđd, tr.18.
Chỉ thị bảo vệ dữ liệu cá nhân số hiệu 95/46/EC của Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu ban hành
ngày 24/10/1995 về bảo vệ các cá nhân liên quan đến việc xử lý dữ liệu cá nhân và di chuyển tự do dữ
liệu” (Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 1995). Chỉ thị có hiệu lực vào tháng 10 năm 1998. Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 1995
được ban hành nhằm cung cấp khung pháp lý để đảm bảo việc chuyển dữ liệu cá nhân an toàn và tự do
qua biên giới của các quốc gia thành viên EU, và việc thiết lập cơ sở bảo mật xung quanh thông tin cá
nhân bất cứ nơi nào được lưu trữ, truyền dẫn hoặc xử lý (Điều 1.1 của Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 1995). Toàn
content/en/TXT/?uri=CELEX%3A31995L0046, truy cập ngày 26/04/2020.
6
7
Công ước 108 là ràng buộc pháp lý quốc tế đầu tiên và duy nhất cho đến nay đề cập việc bảo vệ dữ liệu.
Công ước đã trải qua quá trình hiện đại hóa, hoàn thành việc thông qua sửa đổi Nghị định thư CETS số
protection/convention108-and-protocol, truy cập ngày 26/04/2020.
Nguồn pháp luật của EU bao gồm hai nguồn, nguồn chính và nguồn bổ sung. Trong đó nguồn pháp luật
quan trọng, cơ bản là các hiệp ước EU, ví dụ như Hiệp ước về Liên minh châu Âu (TEU) và Hiệp ước về
chức năng của EU (TFEU), được tất cả các quốc gia thành viên EU phê chuẩn; chúng tạo thành nguồn
pháp luật cơ bản của EU. Các quy định (Regulations), chỉ thị (Directives) và quyết định (Decisions) của
EU đã được thông qua bởi các cơ quan của EU được trao thẩm quyền ban hành văn bản theo các hiệp ước;
chúng tạo nên nguồn pháp luật bổ sung của EU.
8
Cơ quan Liên minh châu Âu về quyền cơ bản con người và Hội đồng châu Âu (2018). Sổ tay pháp luật về
quy định chung bảo vệ dữ liệu liên minh châu Âu, tr.3. Tài liệu có thể xem trên
en/format-PDF/source-125986132, truy cập ngày 26/04/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
39
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
lĩnh vực pháp luật hình sự, pháp luật dân sự
ở châu Âu9. Lập luận cơ bản để xuất hiện
quyền được lãng quên là thông tin có thể mất
tầm quan trọng theo thời gian và do đó việc
truy cập vào thông tin đó nên bị hạn chế. Cụ
thể, trong pháp luật hình sự ở nhiều quốc gia,
có một nguyên tắc về xóa án tích hình sự đã
tồn tại lâu đời rằng, sau một thời gian nhất
định, cá nhân bị tuyên án hình sự đã thực
hiện cải tạo, cá nhân sẽ được xóa án tích này
khỏi hồ sơ hình sự của cá nhân10. Trên thực
tế, điều này có nghĩa là hồ sơ tội phạm
những cá nhân này đã hết hạn lưu trữ hoặc
được coi là “xóa sạch”. Quyền được lãng
quên thông tin trong quá khứ của cá nhân
được xem là nảy sinh từ các mong muốn cơ
bản của cá nhân được “phát triển cuộc sống
của họ theo cách tự quản trị, không bị kỳ thị
vĩnh viễn suốt đời hay bị kỳ thị trong một
khoảng thời gian nhất định nào đó do hậu
quả của một hành động cụ thể được thực
hiện trong quá khứ”11.
nhân phẩm cá nhân, các quốc gia ở châu Âu
đã ban hành quy định, sau một thời gian,
dừng công bố những thông tin đã xâm phạm
quyền riêng tư hoặc làm tổn hại danh dự cá
nhân. Ở các nước theo hệ thống thông luật,
quy định này được gọi là “khoảng thời gian
hạn chế” (a limitation period/hay Đạo luật
hạn chế - Statue of limitations’; ở các nước
theo hệ thống dân luật, quy định này thường
được gọi là “thời hiệu”(prescription)12.
Trong các đơn kiện phản đối việc vẫn tiếp
tục đưa tin công khai hành vi lỗi lầm trong
quá khứ của cá nhân, nguyên đơn lập luận
rằng, đối với những hành vi sai lầm trong
quá khứ (được đưa tin công khai), cá nhân
phạm tội đã phải trả giá bằng việc cải tạo,
chấp hành án phạt và hoàn thành trong một
khoảng thời gian trước đó lâu rồi; do đó, xã
hội từ lâu không còn gánh chịu tác hại từ
những hành vi sai lầm này. Vì vậy, xã hội
hãy lãng quên và hướng đến những điều tích
cực hơn13. Mặc dù pháp luật ghi nhận một số
thông tin có thể mất đi ý nghĩa quan trọng
theo thời gian, nhưng một số loại thông tin
nhất định phải được thu thập và vẫn có thể
Ngoài ra, trong các lĩnh vực pháp luật
khác như bảo vệ quyền riêng tư hay danh dự,
9
Nhóm 19 (2016), The “Right to be Forgotten”: Remembering Freedom of Expression, đăng tải trên
ngày 26/04/2020. Nhóm 19 là tên một tổ chức hoạt động vì quyền tự do ngôn luận và đấu tranh chống
phân biệt đối xử.
10 Ví dụ như ở Pháp, xem những điều từ Điều 133 đến Điều 112, Bộ luật Hình sự của Pháp. Hay ở Anh, xem
Đạo luật cải tạo người phạm tội 1974 - Rehabilitation of Offenders Act 1974. Về cơ bản, các đạo luật này
cho phép một số tiền án hình sự nhất định của cá nhân sẽ được xóa khỏi hồ sơ hình sự của cá nhân sau một
thời gian cá nhân đã tiến hành cải tạo. Mục đích của quy định xóa án tích này không nhằm để lại dấu vết
suốt đời trong hồ sơ của một cá nhân liên quan đến một vi phạm tương đối nhỏ trong quá khứ của họ. Thời
gian cải tạo được tự động xác định trong bản án. Sau giai đoạn cải tạo, nếu không bị kết án nào khác nữa
thì tiền án đã tuyên xem như đã được xóa khỏi hồ sơ hình sự cá nhân, cá nhân đó không cần phải tiết lộ về
tiền án cá nhân trong bất kỳ hoàn cảnh nào như khi đi xin việc, hay trong các thủ tục tố tụng dân sự khác
vì rõ ràng sự tồn tại thông tin về tiền án quá khứ của cá nhân trên các công cụ tìm kiếm sẽ có khả năng gây
ảnh hưởng đến cuộc sống tương lai của cá nhân như khả năng xin việc làm… Quy định này dường như
khá tương đồng với quy định tại Điều 70 về xóa án tích trong Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015 đã
được sửa đổi, bổ sung 2017.
11 Mantelero, Alessandro (2013), “The EU Proposal for a General Data Protection Regulation and the roots
of the ‘right to be forgotten’”, Computer Law & Security Review, 29 (3), 229–235 (doi:10.1016/
j.clsr.2013.03.010).
12 Tham khảo khoản 1 Điều 149 Bộ luật Dân sự năm 2015 của Việt Nam quy định thời hiệu là thời hạn do
luật quy định mà khi kết thúc thời hạn đó thì phát sinh hậu quả pháp lý đối với chủ thể theo điều kiện do
luật quy định.
13 Ở một số nước, điều này còn áp dụng đối với việc đưa tin tức của các hãng truyền thông liên quan đến bản
án hình sự đã được người phạm tội chấp hành án phạt xong, cá nhân đó có quyền yêu cầu xóa thông tin cá
nhân liên quan đến bản án hình sự khỏi kho lưu trữ tin tức của hãng. Ví dụ như năm 2009 ở Đức, đã có vụ
Wikipedia bị kiện bởi một người đàn ông Đức vì đưa tin về vụ án hình sự giết hại diễn viên mà ông ta đã
hoàn thành xong việc chấp hành án phạt 15 năm tù, https://www.theregister.co.uk/2009/11/12/wikipedia
_sued_by_convicted_murderer.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
40
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
truy cập để lưu giữ hồ sơ theo thời gian,
nhằm khắc phục hậu quả của những hành vi
xâm phạm nhân quyền trong quá khứ và
đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của công
chúng14.
quyền hủy tham chiếu (right to de-list/right
to de-refer) kể từ sau phán quyết của
CJEU17.
Quyền xóa dữ liệu (right to erasure) trên
không gian mạng đã được nêu ra trong Chỉ
thị bảo vệ dữ liệu 199518. Trên thực tiễn,
quyền xóa dữ liệu đối với mọi nền tảng lưu
trữ được áp dụng tương đối lâu đời, kể từ
phán quyết đầu tiên của ECHR vào 198519
dựa trên cơ sở pháp lý là bảo vệ quyền riêng
tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân được nêu ra
trong Hiến chương châu Âu về các quyền cơ
bản20, hay Công ước châu Âu về nhân
quyền21.
Quyền xóa dữ liệu trong Chỉ thị bảo vệ
dữ liệu năm 1995 (Chỉ thị năm 1995) vẫn
được giữ lại trong GDPR tại điều khoản
“Quyền được lãng quên”22. Việc chủ thể dữ
liệu có quyền xóa dữ liệu của riêng họ đảm
Một cách chính thức, quyền được lãng
quên (Right to be forgotten) lần đầu tiên
được đề cập trong Quy định bảo vệ dữ liệu
của Liên minh châu Âu - European General
Data Protection Regulation (GDPR)15, có
hiệu lực áp dụng ngày 25/05/2018, mặc dù
quyền này đã được CJEU tuyên bố trong
một phán quyết16 trước đó chống lại Google
vào ngày 13/05/2014 rằng quyền được lãng
quên là một quyền cơ bản (của con người).
Quyền được lãng quên được pháp điển
hóa tại Điều 17 GDPR, bao gồm hai nội
dung: một là quyền xóa dữ liệu (right to
erasure); hai là quyền hủy niêm yết hoặc là
14 Nhóm 19 (2016), Tlđd, tr.11. Một ví dụ điển hình là sự phát triển của khái niệm “Quyền được biết sự thật”
- “Right to truth” ở châu Mỹ trong lĩnh vực nhân quyền, xem thêm Ủy ban liên quốc gia về con người,
Truth-en.pdf, truy cập ngày 26/04/2020. Một số quốc gia nam Mỹ như Argentina, Chile, Peru, El Salvador,
Uruguay, Brazil và Guatemala đã thành lập Ủy ban Sự thật nhằm điều tra các hành vi lạm dụng nhân quyền
trong quá khứ.
15 GDPR là một văn bản pháp luật quan trọng và toàn diện trong lĩnh vực luật riêng tư (privacy law) nhằm
bảo vệ các quyền cơ bản của con người trong phạm vi các nước thành viên EU. Quy định bảo vệ dữ liệu
chung - GDPR là văn bản pháp luật cập nhật và thay thế cho Chỉ thị bảo vệ dữ liệu 1995. GDPR cập nhật
và tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân trên cơ sở quy định của pháp luật chặt chẽ hơn, nhằm tăng cường
quyền bảo vệ dữ liệu cho các cá nhân, và quy định trách nhiệm pháp lý đối với các chủ thể xử lý dữ liệu
cá nhân (data controllers). Phạm vi áp dụng của GDPR đối với tất cả các chủ thể tiến hành xử lý dữ liệu
cá nhân của người tiêu dùng ở châu Âu. Toàn văn của Quy định bảo vệ dữ liệu chung của Liên minh châu
Âu - GDPR được đăng tải trên https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:
32016R0679&from=EN, truy cập ngày 26/04/2020.
16 Xem thêm Phán quyết vụ Google Tây Ban Nha 2014 trong phần tiếp theo của bài viết.
17 Xem Thông cáo báo chí của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu - CJEU về phán quyết Google Tây Ban
05/cp140070en.pdf, truy cập ngày 26/04/2020.
18 Dựa trên các điều khoản bảo vệ quyền lợi của chủ thể dữ liệu như Điều 6, Điều 12.b…
echr.coe.int/eng#{%22dmdocnumber%22:[%22695480%22],%22itemid%22:[%22001-57603%22]}, truy
cập ngày 26/4/2020.
20 Xem thêm Điều 7 về bảo vệ cuộc sống riêng tư và Điều 8 về bảo vệ dữ liệu cá nhân (Điều 8), và toàn văn
cập ngày 26/4/2020.
21 Xem Điều 8 Công ước châu Âu về nhân quyền về bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân. Có rất nhiều
phán quyết của ECHR liên quan đến việc cá nhân yêu cầu cơ quan nhà nước của các nước thành viên EU
thực hiện xóa dữ liệu cá nhân trong hệ thống lưu trữ dữ liệu quốc gia, và rất nhiều phán quyết khác liên
quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân trên mạng Internet trong báo cáo của ECHR trên
truy cập ngày 26/04/2020. Tác giả cho rằng quyền xóa dữ liệu mang ý nghĩa truyền thống, được áp dụng
không chỉ trong không gian mạng Internet mà còn cả trong các hệ thống lưu trữ dữ liệu khác.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
41
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
bảo áp dụng các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu
một cách hiệu quả, đáng chú ý là nguyên tắc
giảm thiểu dữ liệu23, việc xử lý dữ liệu chỉ
được áp dụng với các dữ liệu mang tính chất
“đầy đủ, tương thích, và không vượt quá
mục đích mà dữ liệu được thu thập và/hoặc
xử lý nữa”24.
yết trên thực tiễn sẽ được đảm bảo hiệu quả
hơn quyền xóa dữ liệu vì các lý do sau26:
Thứ nhất, phạm vi thông tin có thể bị
xóa trên cơ sở pháp lý bảo vệ quyền riêng tư
hoặc chống lại các hành động xúc phạm
danh dự, nhân phẩm thường hẹp hơn so với
khả năng áp dụng pháp luật về bảo vệ dữ liệu
cá nhân;
Quyền hủy niêm yết, khác với quyền
xóa dữ liệu, cho phép người dùng yêu cầu
công cụ tìm kiếm xóa địa chỉ web (đường
dẫn) trong các kết quả hiển thị khi tìm kiếm
được thực hiện bằng cách sử dụng tên của
họ. Quyền hủy niêm yết có đời sống thực
tiễn phán quyết còn non trẻ hơn quyền xóa
dữ liệu. Bắt nguồn từ vụ án Google Tây Ban
Nha 201425, CJEU tuyên rằng, nếu một cá
nhân đưa ra yêu cầu hủy niêm yết, Google
và các công cụ tìm kiếm khác không được
niêm yết một số địa chỉ web nhất định, nếu
việc tiến hành tìm kiếm sử dụng tên của
người đưa ra yêu cầu hủy niêm yết. Quyền
hủy niêm yết đảm bảo rằng, người dùng
Internet có thể yêu cầu Google hoặc nhà
cung cấp công cụ tìm kiếm khác xóa liên kết
đến dữ liệu liên quan đến họ, trong một số
điều kiện nhất định. Tuy nhiên, thông tin sẽ
không bị xóa khỏi trang web gốc và có thể
được truy cập trực tiếp hoặc bằng cách sử
dụng các thuật ngữ tìm kiếm khác.
Thứ hai, quá trình tìm kiếm hủy niêm yết
kết quả tìm kiếm của các công cụ tìm kiếm
nói chung nhanh chóng và dễ dàng hơn so
với việc theo đuổi yêu cầu bảo mật thông tin;
Thứ ba, rất khó để đạt được đầy đủ
thông tin về việc gỡ bỏ thông tin ngay cả khi
có phán quyết của Tòa án do tính đa dạng
của các trang web có thể liên quan và vấn đề
thẩm quyền bị giới hạn do phạm vi lãnh thổ.
2. Thực tiễn phán quyết của CJEU liên
quan đến quyền được lãng quên
- Vụ án Google Tây Ban Nha SL, Tập
đoàn Google Inc. và Agencia Española de
Protección de Datos, Mario Costeja
González (hay được gọi là vụ án Google
Tây Ban Nha 2014).
Nội dung vụ án27: Vào năm 2010, một
công dân Tây Ban Nha - Mario Costeja
González đã gửi đơn kiện một tờ báo Tây
Ban Nha và Google Tây Ban Nha SL, Tập
đoàn Google Inc lên Cơ quan Bảo vệ dữ liệu
quốc gia Tây Ban Nha.
Năm 2010, Mario Costeja González
phát hiện ra, thông tin hiển thị trên kết quả
tìm kiếm của công cụ tìm kiếm của Google
có đường dẫn đến một bài báo đăng trên ấn
bản trực tuyến của tờ báo La Vanguardia, tờ
Đáng lưu ý là việc việc xóa thông tin
khỏi các trang web (tức là tại nguồn), về
nguyên tắc có nghĩa là thông tin không còn
có sẵn thông qua bất kỳ tìm kiếm nào, trong
khi quyền hủy niêm yết sẽ hạn chế hơn các
tìm kiếm về thông tin đó. Tuy nhiên, cũng
có nhiều lập luận cho rằng, quyền hủy niêm
23 Nguyên tắc này gồm ba nội dung cơ bản: i) Xử lý dữ liệu cá nhân phải được giới hạn ở mức độ cần thiết
để thực hiện một mục đích hợp pháp; ii) Việc xử lý dữ liệu cá nhân chỉ nên diễn ra khi mục đích xử lý dữ
liệu không thể được thực hiện một cách hợp lý bằng các phương tiện khác; iii) Xử lý dữ liệu không thể
được tiến hành một cách không tương xứng can thiệp đến các quyền và lợi ích hợp pháp, và đe dọa các
quyền tự do. Xem Cơ quan Liên minh châu Âu về quyền cơ bản con người và Hội đồng châu Âu (2018),
Tlđd, tr.125.
24 Xem thêm Công ước hiện đại 108, Điều.5 (4) (c); Quy định bảo vệ dữ liệu chung, Điều 5 (1) (c).
25 Xem toàn văn Phán quyết Google Tây Ban Nha 2014 số hiệu C-131/12 trên https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62012CJ0131, truy cập ngày 26/04/2020.
26 Nhóm 19 (2016), Tlđd, tr.13.
27 Xem thêm toàn văn Phán quyết vụ án Google Tây Ban Nha 2014, số hiệu C-131/12 tuyên ngày 13/05/2014,
26/04/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
42
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
báo giấy hàng ngày tiếng Tây Ban Nha.
Trong bài báo này, có thông tin lỗi thời,
không còn liên quan đến ông González. Cụ
thể, đó là thông tin về thông báo đấu giá ngôi
nhà bị thu hồi của ông González, theo một
thủ tục tố tụng chính thức liên quan đến ông.
Tuy nhiên, nội dung của bài viết này đã lỗi
thời tại thời điểm thực hiện tìm kiếm, vì vụ
việc đã được ông giải quyết trong một số
năm trước đó. Nguyên đơn cho rằng, thông
tin hiển thị trong kết quả tìm kiếm của
Google Tây Ban Nha đã vi phạm quyền
riêng tư, vì những kết quả tìm kiếm trên
Google đã tham chiếu đến những thông tin
lỗi thời đăng tải trên ấn bản trực tuyến của
La Vanguardia. Ông yêu cầu: tờ báo Tiếng
Tây Ban Nha phải xóa hoặc thay đổi các
trang được đề cập dữ liệu liên quan đến ông
ta không còn xuất hiện nữa; Google Tây Ban
Nha hoặc Google Inc. (Google) phải xóa dữ
liệu cá nhân liên quan đến ông ta, để các
thông tin đó không còn xuất hiện trong các
kết quả tìm kiếm thông qua công cụ tìm
kiếm Google. Sau đó, Tòa án Tây Ban Nha
đã chuyển vụ án lên Tóa án Công lý châu Âu
- CJEU đề cập các vấn đề pháp lý sau:
(a) Liệu Chỉ thị năm 1995 có được áp
dụng điều chỉnh đối với các công cụ tìm
kiếm như Google hay không?
(b) Liệu pháp luật EU (bao gồm Chỉ thị
năm 1995) có áp dụng cho Google Tây Ban
Nha hay không, biết rằng máy chủ xử lý dữ
liệu của công ty này đặt tại Hoa Kỳ?
(c) Liệu một cá nhân có quyền yêu cầu
xóa dữ liệu cá nhân của mình khỏi các kết
quả tìm kiếm thông qua một công cụ tìm
kiếm hay không (áp dụng quyền được lãng
quên)?
Tóm tắt nội dung phán quyết
Trong phán quyết tuyên ngày
13/05/2014, CJEU cho rằng:
- Về khả năng áp dụng các quy định của
EU về bảo vệ dữ liệu đối với công cụ tìm
kiếm, công cụ tìm kiếm Google đã thực hiện
kiểm soát dữ liệu cá nhân vì Google là một
công cụ tìm kiếm. Do đó, Google không thể
thoát khỏi trách nhiệm pháp lý của mình
trước pháp luật EU khi tiến hành xử lý dữ
liệu cá nhân.
- Về phạm vi lãnh thổ áp dụng pháp luật
của EU, ngay cả khi sự hiện diện máy chủ
của công ty xử lý dữ liệu nằm bên ngoài EU,
pháp luật của của EU vẫn áp dụng cho các
nhà khai thác công cụ tìm kiếm này khi họ
có chi nhánh hoặc công ty con tại một quốc
gia thành viên của EU.
CJEU lập luận rằng, vì Google Inc. có
một công ty con (Google Tây Ban Nha) hoạt
động trong lãnh thổ của Tây Ban Nha (là
một quốc gia thành viên của EU), và Google
Inc. có trụ sở tại một quốc gia không phải là
thành viên EU (Hoa Kỳ), nhưng Chỉ thị năm
1995 hoàn toàn áp dụng hợp pháp đối với
Google và Google đã thiết lập một “cơ sở”
theo đúng ý nghĩa về phạm vi áp dụng của
Chỉ thị. Mặc dù Google khẳng định rằng dữ
liệu không được xử lý ở Tây Ban Nha,
nhưng vì Google có ý định “xúc tiến thương
mại và bán không gian quảng cáo được cung
cấp bởi công cụ tìm kiếm để làm phát sinh
lợi nhuận tại các quốc gia thành viên EU
này…”. Vì vậy, theo Tòa án, trong một số
trường hợp nhất định, Google có nghĩa vụ
phải xóa các đường dẫn đến các trang được
hiển thị bởi các bên thứ ba, thậm chí ngay cả
khi thông tin được công bố bởi các bên thứ
ba đó là hợp pháp28.
- Về quyền được lãng quên, CJEU cho
rằng, cá nhân có quyền được lãng quên trong
những điều kiện nhất định, cá nhân có quyền
yêu cầu các công cụ tìm kiếm xóa các đường
dẫn đến thông tin cá nhân về họ. Điều này
áp dụng khi thông tin về cá nhân “không
chính xác, không đầy đủ, không còn liên
quan hoặc thông tin vượt quá các mục đích
xử lý dữ liệu cần thiết”29.
29 Đoạn 93 của Phán quyết vụ án Google Tây Ban Nha 2014. Toàn văn Phán quyết vụ án Google Tây Ban
Nha
2014
số
hiệu
C-131/12
đăng
tải
trên
content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62012CJ0131, truy cập ngày 13/04/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
43
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
Căn cứ Điều 12 (b) của Chỉ thị năm
1995, các cá nhân có quyền yêu cầu các nhà
điều hành công cụ tìm kiếm xóa các kết quả
tìm kiếm không phù hợp với Điều 6, Điều
12 (b) của Chỉ thị cho phép các chủ thể dữ
liệu quyền yêu cầu “cải chính, xóa hoặc chặn
dữ liệu mà việc xử lý dữ liệu không tuân thủ
các quy định của [Chỉ thị]”.
Điều 6 Chỉ thị năm 1995 yêu cầu dữ liệu
“đầy đủ, phù hợp và không đi quá xa so với
các mục đích mà chúng được thu thập”,
“chính xác, cần thiết, được cập nhật” và
“được giữ ở định dạng cho phép không tốn
nhiều thời gian hơn cần thiết để nhận dạng
dữ liệu”30.
Các tiêu chí về tính chính xác và mức độ
phù hợp có thể phụ thuộc rất nhiều vào
khoảng thời gian đã trôi qua kể từ khi thông
tin ban đầu về cá nhân đó được đăng tải. Khi
thông tin không còn chính xác và không liên
quan, cá nhân có quyền pháp lý để yêu cầu
các nhà xử lý dữ liệu xóa thông tin lỗi thời
đó một cách hợp pháp. Do đó, CJEU cho
rằng, ông González có quyền được lãng
quên trên mạng Internet trong tình huống
này và cụ thể, Google phải xóa những thông
tin không chính xác liên quan đến ông
González cũng như việc loại khỏi kết quả
tìm kiếm của Google những đường dẫn
không còn phù hợp.
Đồng thời, Tòa án làm rõ quyền được
lãng quên không phải là quyền tuyệt đối, cần
phải được cân bằng với các quyền cơ bản
khác, như quyền tự do ngôn luận và quyền
tự do truyền thông31. Tòa án cho rằng, “cần
phải tìm kiếm sự cân bằng hợp lý đặc biệt
giữa lợi ích đó và các quyền cơ bản của chủ
thể dữ liệu”32. Sự cân bằng này sẽ khác biệt
tùy theo từng trường hợp cụ thể và có thể
phụ thuộc vào “bản chất của thông tin được
đề cập và mức độ nhạy cảm của nó đối với
đời sống riêng tư của chủ thể dữ liệu” và “sự
quan tâm của công chúng đối với thông tin”.
Sự quan tâm của công chúng có thể thay đổi
tùy thuộc vào việc cá nhân đó có phải là
người của công chúng hay không, vai trò, sự
ảnh hưởng của người yêu cầu xóa thông tin
trong cuộc sống của cộng đồng cũng có thể
là các yếu tố được xem xét để hạn chế áp
dụng quyền được lãng quên. Theo Tòa án,
lợi ích kinh tế của Google và sự quan tâm
của công chúng đối với các đường dẫn đến
thông báo đấu giá của González không lớn
hơn việc phải ngăn chặn sự xâm phạm
nghiêm trọng đến các quyền cơ bản về đời
sống riêng tư của González33.
- Vụ án giữa bốn công dân GC, AF,
BH, ED với CNIL - Ủy ban Quốc gia Pháp
về thông tin và quyền tự do - (CNIL) và
Google LLC (gọi tắt là vụ án GC 2019).
Nội dung vụ án: Bốn công dân Pháp đã
yêu cầu Google ngừng hiển thị trong kết quả
tìm kiếm (dựa trên tên của mình) những
đường dẫn đến các trang web có chứa các
bài viết hoặc nội dung mà bên thứ ba đã
đăng tải về họ. Google từ chối tuân thủ các
yêu cầu hủy niêm yết này và cho rằng, dữ
liệu cá nhân của bốn cá nhân, mặc dù nhạy
cảm, nhưng rất quan trọng đối với lợi ích
công cộng. Do đó, Google vẫn giữ nguyên
kết quả niêm yết cho người dùng trực tuyến.
Sau khi nhận được khởi kiện của các cá nhân
trên, CNIL ủng hộ quyết định của Google,
các cá nhân này đã đưa vụ việc lên Hội đồng
Nhà nước Pháp (Conseil d’Etat), từ đó các
câu hỏi pháp lý cụ thể được gửi đến CJEU.
30 Nguyên văn tiếng Anh: …data is “adequate, relevant and not excessive in relation to the purposes for
which they are collected”, “accurate and, where necessary, kept up to date”, and “kept in a form which
permits identification of data subjects for no longer than necessary”.
31 Đoạn 85 của Phán quyết vụ án Google Tây Ban Nha 2014. Toàn văn Phán quyết số hiệu C-131/12, trên
13/04/2020.
32 Đoạn 81 của Phán quyết vụ án Google Tây Ban Nha 2014.
33 Điều 12 (b) của Chỉ thị cho phép các cá nhân có quyền yêu cầu các nhà điều hành công cụ tìm kiếm xóa
các kết quả tìm kiếm không phù hợp với Điều 6. Điều 12 (b) của Chỉ thị trao cho các chủ thể dữ liệu quyền
“cải chính, xóa hoặc chặn dữ liệu mà việc xử lý không tuân thủ các quy định của [Chỉ thị]. “Điều 6 của
Chỉ thị yêu cầu dữ liệu “đầy đủ, phù hợp và không quá liên quan đến các mục đích mà chúng được thu
thập”, “chính xác và, khi cần thiết phải được cập nhật” và phải được giữ ở trạng thái cho phép nhận dạng
chủ thể dữ liệu không lâu hơn cần thiết”.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
44
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
Vấn đề pháp lý đặt ra: Google có được
đối xử khác biệt, hưởng miễn trừ áp dụng
quy định cấm nhà quản lý dữ liệu (data
controller) trong việc xử lý dữ liệu cá nhân
nhạy cảm như ý kiến chính trị, tín ngưỡng
hay triết lý và đời sống tình dục hay không,
vì Google chỉ là một công cụ tìm kiếm? Một
câu hỏi khác liên quan đến những giải thích
về các trường hợp ngoại lệ của việc cấm xử
lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm.
Công ước nhân quyền châu Âu liên quan đến
quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận)
trong trường hợp tự do báo chí bị đe dọa.
Ngoài ra, CJEU nhấn mạnh quyền của công
chúng trong việc tiếp cận thông tin37. Tòa án
trích dẫn phán quyết của ECHR rằng, cộng
đồng không chỉ quan tâm đến việc được
thông báo về một sự kiện thời sự, mà còn có
thể tiến hành nghiên cứu về các sự kiện trong
quá khứ. CJEU cũng thừa nhận rằng, lợi ích
của cộng đồng liên quan đến thông tin tố
tụng hình sự là khác nhau về mức độ và có
thể phát triển theo thời gian, đặc biệt là tùy
từng trường hợp vụ án hình sự khác nhau (ví
dụ như bản chất và mức độ nghiêm trọng của
hành vi phạm tội, quá trình thực hiện hoạt
động tố tụng và kết quả của quá trình tố tụng,
thời gian trôi qua kể từ thời điểm xảy ra vụ
việc, sự quan tâm của cộng đồng tại thời
điểm tìm kiếm thông tin, nội dung và hình
thức của việc đăng tải thông tin cá nhân...)38.
- Vụ án Google Inc. và Ủy ban quốc gia
Pháp về thông tin và quyền tự do -
Commission nationale de l’informatique et
des libertés (CNIL) (gọi tắt vụ án Google -
CNIL 2019).
Tóm tắt nội dung phán quyết
CJEU cho rằng, Google là một nhà quản
lý dữ liệu34. Các nhà điều hành công cụ tìm
kiếm như Google phải chịu trách nhiệm
pháp lý giống như các nhà quản lý dữ liệu
khác khi xử lý các dữ liệu nhạy cảm của cá
nhân, dù các dữ liệu cá nhân được đề cập
xuất hiện trên trang web do bên thứ ba đăng
tải, vì các công cụ tìm kiếm đã niêm yết
đường dẫn đến các trang web đó trong danh
sách kết quả tìm kiếm35. Vì nếu áp dụng quy
định lỏng lẻo hơn đối với các nhà điều hành
công cụ tìm kiếm trong việc xử lý dữ liệu
nhạy cảm sẽ đi ngược lại mục đích của
GDPR, có thể tạo ra sự can thiệp đặc biệt
nghiêm trọng đối với quyền riêng tư và
quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tòa án cũng
nhấn mạnh các trường hợp ngoại lệ đối với
việc xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm của một
công cụ tìm kiếm có thể được tiến hành nếu
có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu; nếu dữ liệu
được công khai rõ ràng bởi chủ thể dữ liệu;
hoặc khi việc xử lý là cần thiết vì lý do lợi
ích công cộng đáng kể trên cơ sở pháp luật
của EU hoặc của quốc gia thành viên36.
Trong việc xem xét yếu tố lợi ích công
cộng, CJEU đã đề cập đến các phán quyết
của ECHR (dựa trên Điều 8, và Điều 10
Nội dung vụ án39: Đây là tranh chấp giữa
Google Inc. và CNIL - Ủy ban Quốc gia
Pháp về thông tin và quyền tự do, liên quan
đến phạm vi lãnh thổ áp dụng quyền hủy
niêm yết đối với các kết quả tìm kiếm trên
Google. Vào năm 2015, CNIL đã thông báo
và yêu cầu Google phải xóa một số niêm yết
(đường dẫn) liên quan đến một số cá nhân
cư trú tại Pháp khỏi tất cả các phiên bản của
công cụ tìm kiếm Google trên toàn thế giới,
cụ thể đối với tất cả các tên miền, bao gồm
cả google.com. CNIL lập luận rằng, với việc
3 4 Xem đoạn 35, 36, 37 của Phán quyết vụ án GC 2019.
35 Xem đoạn 44, 45, 46 của Phán quyết vụ án GC 2019.
36 Xem từ đoạn 61 đến đoạn 66 của Phán quyết vụ án GC 2019.
37 Xem đoạn 76 của Phán quyết vụ án GC 2019.
38 Xem đoạn 77 của Phán quyết vụ án GC 2019.
39 Toàn văn Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019, số hiệu C-507/17, tuyên ngày 24/09/2019, đăng tải trên
c=first&mode=DOC&pageIndex=0&cid=969325, truy cập ngày 26/04/2020. Xem thêm vụ án khác có
liên quan Vụ án giữa bốn công dân GC, AF, BH, ED với CNIL - Ủy ban quốc gia Pháp về thông tin và
quyền tự do - (CNIL) và Google LLC (gọi tắt là vụ án GC 2019), Toàn văn phán quyết vụ án giữa bốn
công dân GC, AF, BH, ED với CNIL - Ủy ban quốc gia Pháp về thông tin và quyền tự do - (CNIL) và
Google LLC (gọi tắt là vụ án GC 2019), số hiệu C-136/17, tuyên ngày 24/09/2019, đăng tải trên
c=first&mode=DOC&pageIndex=0&cid=969167, truy cập ngày 26/04/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
45
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
hủy niêm yết trên toàn cầu mới có thể đảm
bảo hiệu quả tuân thủ quyền được lãng quên
của cá nhân, vì nếu một niêm yết về một cá
nhân sống ở Pháp được Google hủy bỏ,
thông tin về người đó sẽ không thể truy cập
được nữa, bất kể việc tìm kiếm được thực
hiện trên tên miền tìm kiếm ở quốc gia nào40.
Tuy nhiên, Google cho rằng, CNIL chỉ
có quyền yêu cầu Google thực hiện hủy
niêm yết đối với kết quả tìm kiếm thực hiện
trên tên miền google.fr, Google từ chối thực
hiện yêu cầu của CNIL. Sau khoảng thời
gian quy định gỡ bỏ của CNIL nhưng
Google không thực hiện, CNIL đã tuyên
phạt 100.000 EUR đối với Google41. Google
tiến hành kháng cáo quyết định xử phạt này
lên Hội đồng Nhà nước Pháp (Conseil
d’État)42 nhằm hủy quyết định xử phạt
100.000 EUR của CNIL43. Hội đồng Nhà
nước Pháp nhận thấy một số khó khăn liên
quan đến việc giải thích Chỉ thị năm 199544,
nên đã đưa những vấn đề pháp lý của vụ án
này lên CJEU, yêu cầu Tòa án xem xét phạm
vi áp dụng Điều 12 (b) và 14 (a) của Chỉ thị
năm 1995.
Vấn đề pháp lý đặt ra: CJEU xem xét
phạm vi lãnh thổ áp dụng pháp luật bảo vệ
dữ liệu của EU (bao gồm cả Chỉ thị năm
1995) và Quy định bảo vệ dữ liệu chung
(GDPR)). Cụ thể, các nhà điều hành công cụ
tìm kiếm (như Google) có buộc thực hiện
quyền hủy niêm yết (xóa các đường dẫn
trong kết quả tìm kiếm thực hiện trên công
cụ tìm kiếm của Google) khi được yêu cầu:
(1) Trên tất cả các phiên bản của công cụ tìm
kiếm (trên toàn thế giới) hoặc (2) Chỉ trên
các phiên bản tương ứng với tất cả các quốc
gia thành viên (trong EU), hoặc (3) Chỉ trên
phiên bản tương ứng với quốc gia thành viên
của người yêu cầu hủy tham chiếu cư trú45.
Tóm tắt nội dung phán quyết: CJEU đã
phán quyết rằng: i) Việc hủy niêm yết
(đường dẫn) của Google nên được giới hạn
ở các phiên bản của công cụ tìm kiếm này ở
các quốc gia thành viên EU khi đáp ứng
những điều kiện nhất định; ii) khi Google
nhận được yêu cầu hủy đường dẫn đến trang
web có dữ liệu nhạy cảm được công bố,
Google phải xem xét lợi ích cân bằng giữa
các quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu của
người yêu cầu hủy niêm yết đó và lợi ích hợp
pháp của những người dùng internet khác
quan tâm đến thông tin đó. CJEU cũng cho
rằng, các nhà khai thác công cụ tìm kiếm
được yêu cầu bổ sung việc hủy đường dẫn
thông qua các biện pháp kỹ thuật công nghệ
nhằm ngăn chặn chặt chẽ người dùng
internet ở EU truy cập vào các đường dẫn
khi sử dụng phiên bản công cụ tìm kiếm bên
ngoài EU (có tên miền không phải là các
quốc gia thành viên EU).
3. Nhận xét về các phán quyết liên quan
đến quyền được lãng quên
Các phán quyết trên đã tạo ra thực tiễn
pháp lý quan trọng ở châu Âu trong việc bảo
vệ dữ liệu cá nhân trên mạng Internet.
Trước hết, các phán quyết đã góp phần
nâng cao nhận thức cá nhân trong việc tiến
hành yêu cầu các nhà quản lý dữ liệu tuân
thủ quyền được lãng quên. Sau phán quyết
vụ án Google Tây Ban Nha năm 2014 này
của CJEU, các nhà điều hành công cụ tìm
kiếm như Google (dù máy chủ của công ty
xử lý dữ liệu này được đặt ngoài châu Âu)
đã phải tuân thủ nghiêm túc việc đảm bảo
quyền được lãng quên theo pháp luật EU và
xử lý một số lượng lớn yêu cầu từ các cá
nhân để xóa các đường dẫn trong các kết quả
tìm kiếm Google46.
ruled-issue, truy cập ngày 26/04/2020.
41 Xem đoạn 33 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
42 Hội đồng nhà nước Pháp (Conseil d’État) là một cơ quan tư pháp, làm nhiệm vụ hỗ trợ cho các cơ quan
hành pháp của Chính phủ Pháp bằng việc đưa ra các tư vấn pháp lý và là tòa án tối cao trong việc xét xử
các vụ án hành chính.
43 Xem đoạn 34 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
44 Xem đoạn 39 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
45 Xem đoạn 43 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
46
Số 24 (424) - T12/2020
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
Đối với phán quyết vụ án Google -
CNIL 2019, đây được đánh giá là bước lùi
trong mục tiêu thiết lập một tiêu chuẩn bảo
vệ dữ liệu cá nhân ở mức độ toàn diện cho
cư dân EU. Bằng cách giới hạn rõ ràng phạm
vi lãnh thổ của quyền được lãng quên, phán
quyết này giúp minh thị phạm vi áp dụng các
quy định bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư
chỉ trong phạm vi lãnh thổ EU. Điều này
phản ánh sự hạn chế của khung pháp lý hiện
tại chưa bảo vệ đầy đủ quyền riêng tư và dữ
liệu cá nhân cho cư dân EU. Trong bối cảnh
mạng Internet được sử dụng trên phạm vi
toàn cầu, những người dùng internet ngoài
EU có thể truy cập và sử dụng đường dẫn đề
cập đến thông tin liên quan đến một cư dân
ở EU, và tác động từ việc sử dụng thông tin
này ngay lập tức và nghiêm trọng đối với cư
dân đó47.
Tuy nhiên, cũng trong phán quyết vụ án
Google - CNIL 2019, CJEU đã để mở khả
năng các quốc gia thành viên tự thiết lập tiêu
chuẩn quốc tế về bảo vệ dữ liệu cá nhân
trong nội luật, không trái với pháp luật của
EU48. Qua đó, có thể nhận thấy, CJEU đã
tuyên phán quyết có lợi cho Google trong vụ
kiện này, nhưng đồng thời lại khẳng định
tính hợp pháp của việc áp đặt lệnh gỡ bỏ
niêm yết ở phạm vi toàn cầu trong tương lai.
CJEU cho rằng, các Tòa án quốc gia thành
viên và các cơ quan bảo vệ dữ liệu quốc gia
(DPA) hoàn toàn có thể dựa trên những tiêu
chuẩn của nội luật để áp đặt lệnh gỡ bỏ niêm
yết đối với các nhà điều hành công cụ tìm
kiếm trên phạm vi toàn cầu trong những
trường hợp thích đáng49. Trong bối cảnh các
công ty xử lý dữ liệu cá nhân tiếp tục mở
rộng phạm vi của họ trên phạm vi toàn cầu,
điều này sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa các
cơ quan quản lý dữ liệu quốc gia và các công
ty khai thác, xử lý dữ liệu cá nhân. Nếu
không có các tiêu chuẩn quốc tế về việc xử
lý thông tin cá nhân được thiết lập trên phạm
vi toàn cầu, các cơ quan tài phán quốc gia sẽ
cố gắng mở rộng các tiêu chuẩn bảo mật dữ
liệu cá nhân trong pháp luật nội địa, và thực
hiện các quy định trên phạm vi toàn cầu
nhằm đảm bảo việc bảo vệ dữ liệu cá nhân
của các công dân của họ.
Điều cuối cùng là áp lực cho các nhà
khai thác công cụ tìm kiếm khi nhận được
yêu cầu gỡ bỏ niêm yết trong kết quả tìm
kiếm. Họ phải thực hiện việc phân xử bài
toán lợi ích cân bằng của người yêu cầu
quyền được lãng quên và các lợi ích công
cộng khác. Để quyền được lãng quên được
áp dụng hiệu quả hơn đối với các cá nhân,
Ủy ban châu Âu đã đề xuất đảo ngược nghĩa
vụ chứng minh: đó là nghĩa vụ công ty quản
lý dữ liệu chứng minh rằng dữ liệu không
thể bị xóa vì vẫn còn cần thiết hoặc là vẫn
có liên quan đến cá nhân, chứ không phải
nghĩa vụ của cá nhân để chứng minh rằng
thông tin về cá nhân mình không phù hợp,
không liên quan, hay lỗi thời… Những tiêu
chí dù được chỉ ra trong các phán quyết,
nhưng vẫn còn khá mờ nhạt. Do đó, các
phán quyết trong tương lai của CJEU và
ECHR cần giải thích rõ hơn những tiêu chí
này nhằm đảm bảo việc thực hiện quyền
được lãng quên trên mạng Internet hiệu quả
và minh bạch hơn50
n
46 Tính đến 2/2018, Google cho biết họ đã nhận được hơn 650.000 yêu cầu xóa một số trang web khỏi kết
quả tìm kiếm (liên quan đến hơn 2,43 triệu đường dẫn) kể từ phán quyết Google Tây Ban Nha 2014, và họ
way/2018/02/28/589411543/google-received-650-000-right-to-be-forgotten-requests-since-2014, truy cập
ngày 26/04/2020.
47 Xem đoạn 57 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
48 Mary Samonte, 10/2019, “Google v CNIL Case C-507/17: The Territorial Scope of the Right to be
17-the-territorial-scope-of-the-right-to-be-forgotten-under-eu-law/, truy cập ngày 26/04/2020.
49 Xem đoạn 72 Phán quyết vụ án Google - CNIL 2019.
50 DR. GABRIELA ZANFIR-FORTUNA, “Key Findings From the Latest ‘Right To Be Forgotten’ Cases”,
26/04/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
47
Số 24 (424) - T12/2020
10 trang
21880
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quyền được lãng quên từ thực tiễn phán quyết trong phạm vi liên minh châu Âu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quyen_duoc_lang_quen_tu_thuc_tien_phan_quyet_trong_pham_vi_l.pdf
