Phát triển du lịch cộng đồng ở khu vực phía Tây tỉnh Hà Giang: Tiềm năng, cơ hội và thách thức
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở KHU VỰC PHÍA TÂY
TỈNH HÀ GIANG: TIỀM NĂNG, CƠ HỘI VÀ THÁCH THꢀC
Nguyễn Quang Hợp
Tóm tắt
Phát triển du lịch cộng đồng đang là một xu hướng trong phát triển du lịch ở các địa phương mà có điều
kiện thuận lợi. Hà Giang là một tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc, được thiên nhiên ưu đãi với phong
cảnh hùng vĩ, nhiều địa điểm tham quan phục vụ du lịch. Bên cạnh đó, đây cũng là địa phương mà văn
hóa bản địa cơ bản còn giữ được nguyên trạng. Đối với Hà Giang, phát triển du lịch đã và đang được địa
phương chú trọng phát triển, nhất là đối với khu vực phía Bắc của tỉnh, với cao nguyên địa chất đã được
UNESCO đưa vào di sản. Ngoài ra, khu vực phía Tây mặc dù du lịch chưa thực sự phát triển, nhưng cũng
có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng. Bài báo này nhằm mục tiêu đánh giá những cơ hội,
thách thức và tiềm năng trong phát triển du lịch của khu vực này, đồng thời gợi ý một số giải pháp cho
tỉnh trong phát triển du lịch cộng đồng.
Từ khóa: Hà Giang, Du lịch cộng đồng, tiềm năng, cơ hội.
DEVELOPING COMMUNITY TOURISM IN THE WESTERN REGION OF HA GIANG
PROVINCE: POTENTIAL, OPPORTUNITIES AND CHALLENGES
Abstracts
Developing community tourism is a new trend of the tourist industry in the regions having naturally
favourable conditions. Ha Giang is a province located in the Northern mountainous region which is
favoured by nature with majestic scenery and many famous destinations for visitors. In addition, this is also
the province in which the indigenous culture still remains intact. Developing tourism has been considered
as a priority of Ha Giang in social economic development, especially in the northern areas of the province
with the geological plateau which has been recognized as a heritage by UNESCO. In the Western region,
although tourism has not really developed, it also has a great potential for developing community tourism.
This paper aims to assess the opportunities, challenges and potential for tourism development of this region,
and to suggest some solutions for Ha Giang province to develop community tourism.
Key words: Ha Giang, Community tourism, potential, opportunities.
JEL classification: H, O
định hướng đến năm 2030 đã đưꢀc lập và thông
qua tꢂi Nghị quyết số 123/NQ-HĐND ngày
11/7/2014 của Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính
1. Đặt vấn đề
Hà Giang đã và đang từng bước viết tên mình
lên bản đồ du lịch của Việt Nam với lꢀi thế về
thiên nhiên hùng vĩ, sự độc đáo về phong tꢁc tập
quan của người dân bản địa. Bên cꢂnh khu vực
phía Bắc của tỉnh đã có nền tảng vꢃng chắc trong
phát triển du lịch, khu vực phꢄa Tây cũng đang
từng bước phát triển và coi du lịch là hướng đi
quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo
tồn văn hóa truyền thống của địa phương, cũng
như khai thác các lꢀi thế về thiên nhiên. Để đẩy
mꢂnh phát triển du lịch, Đảng bộ tỉnh Hà Giang
đã có Nghị quyết Đꢂi hội Đảng bộ tỉnh lần thꢅ XV
về việc “Phát triển văn hóa gắn với du lịch sinh
thái, văn hóa lịch sử, địa chꢆt, tâm linh”; Ban
Thường vꢁ Tỉnh ủy đã ban hành Chương trꢇnh số
62 -CTr/TU ngày 29/03/2013 về phát triển văn
hóa gắn với du lịch giai đoꢂn 2013-2020; UBND
tỉnh ban hành Kế hoꢂch số 132/KH-UBND ngày
26//2013 để triển khai thực hiện chương trꢇnh của
Ban thường vꢁ Tỉnh ủy, chỉ đꢂo các cꢆp, các
ngành gắn công tác phát triển du lịch với việc khai
thác, bảo tồn các giá trị văn hóa. Quy hoꢂnh tổng
thể phát triển du lịch Hà Giang đến năm 2020,
trị, tỉnh Hà Giang đã tꢂo cơ chế thông thoáng, thu
hút đầu tư như ưu tiên hỗ trꢀ hꢂ tầng; đẩy mꢂnh cải
cách thủ tꢁc hành chính tꢂo điều kiện thuận lꢀi cho
các doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực du lịch.
Đồng thời, có chꢄnh sách ưu đãi đầu tư, hỗ trꢀ vay
vốn lãi suꢆt thꢆp để các hộ dân đầu tư phát triển du
lịch (theo Nghị quyết số 35/2016/NQ -HĐND;
Quyết định số 17/QĐ-UBND). Trên cơ sở đó, các
địa phương đã chỉ đꢂo xây dựng kế hoꢂch, dự án cꢁ
thể hóa các chương trꢇnh phát triển du lịch theo điều
kiện đặc thù về tài nguyên du lịch của từng địa
phương. Khu vực phía Tây của tỉnh Hà Giang là một
trong nhꢃng địa điểm du lịch hꢆp dẫn, có nhiều cảnh
đẹp kỳthú đưꢀc thiên nhiên ban tặng như đỉnh Chiêu
Lầu Thi với độ cao 2402m, nhꢃng thửa ruộng bậc
thang trải dài khắp các xã, rừng chè san tuyết cổ thꢁ
hàng trăm năm tuổi,… Ngoài ra, nơi đây cũng đang
quy tꢁ 16 dân tộc anh em như Nùng, Dao, Mông, La
Chí ... cùng sinh sống với nhꢃng phong tꢁc tập quán
truyền thống đa dꢂng và đưꢀc người dân bảo tồn, giꢃ
63
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
gꢇn, đã tꢂo nên sự đa dꢂng về văn hóa truyền thống.
Đây chꢄnh là điều kiện tốt để phát triển du lịch cộng
đồng, qua đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nói
chung của tỉnh, cũng như nâng cao đời sống của
người dân... Để du lịch cộng đồng ở khu vực phía
Tây tỉnh Hà Giang có thể phát triển đưꢀc, vꢆn đề
mꢆu chốt là cần phải có nhꢃng đánh giá toàn diện về
tiềm năng, cơ hội, cũng như các thách thꢅc để từ đó
có đưꢀc nhꢃng giải pháp chiến lưꢀc, phù hꢀp với
điều kiện của vùng.
mꢂnh, mô hình mà tác giả nghiên cꢅu không dùng
để thay thế cho phương thꢅc lập kế hoꢂch theo
kiểu truyền thống mà nên ꢅng dꢁng trong một bối
cảnh rộng hơn giúp các bước lập kế hoꢂch diễn ra
một cách hꢀp lý, toàn diện. Đồng thời, cũng khẳng
định, mô hình sẽ hiệu quả hơn nếu các thành viên
cộng đồng đưꢀc phép tham gia vào quá trình lập
kế hoꢂch. Từ góc độ lý thuyết để đi vào vận dꢁng
thực tiễn, nghiên cꢅu của Etsuko Okazaki (2008)
đã đề xuꢆt mô hình du lịch dựa vào cộng đồng trên
cơ sở tổng hꢀp hệ thống lý luận cơ bản về cộng
đồng, sự tham gia của cộng đồng, du lịch dựa vào
cộng đồng, đặc biệt tác giả đề cập đến lý thuyết
“vốn xã hội” trong nghiên cꢅu của mình từ đó áp
dꢁng mô hình lý thuyết vào tình huống thực tế ở
Palawan, Philippines. Sotear Ellis (2011) cho rằng
phát triển du lịch bền vꢃng thông qua mô hình du
lịch cộng đồng thường gặp phải thách thꢅc bởi vꢆn
đề nhận thꢅc của các bên liên quan.
Ở Việt Nam cũng có nhiều nghiên cꢅu về
phát triển du lịch cộng đồng, khi mà lĩnh vực này
không còn là vꢆn đề mới. Tuy nhiên, hầu hết các
nghiên cꢅu ở Việt Nam chủ yếu tập trung vào mꢁc
tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển du
lịch cộng đồng, về đánh giá thực trꢂng và tiềm
năng phát triển du lịch cộng đồng tꢂi các địa
phương. Các nghiên cꢅu tiêu biểu ở Việt Nam bao
gồm: Võ Quế (2006) trong cuốn sách “du lịch
cộng đồng - Lý thuyết và vận dꢁng tập 1” đã đưa
ra một số lý thuyết về phát triển du lịch dựa vào
cộng đồng cũng như đưa ra một số mô hình phát
triển du lịch dựa vào cộng đồng tꢂi một số nước
trong khu vực ASEAN. Nguyễn Thị Thu Nhàn
(2010) với nghiên cꢅu “Phát triển du lịch gắn với
cộng đồng dân tộc thiểu số ở Sapa theo hướng
phát triển bền vꢃng” đã phân tích thực trꢂng phát
triển du lịch cộng đồng ở Sapa để đưa ra các giải
pháp phát triển du lịch cộng đồng gắn với đồng
bào dân tộc thiểu số; Đề tài nghiên cꢅu khoa học
cꢆp Bộ “Nghiên cꢅu xây dựng bảo vệ môi trường
du lịch với sự tham gia của cộng đồng góp phần
phát triển du lịch bền vꢃng trên đảo Cát Bà - Hải
Phꢈng” của tác giả Phꢂm Trung Lương và cộng sự
(2002) đã phân tꢄch thực trꢂng và nhꢆn mꢂnh vào
sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ môi
trường du lịch của từng thành phần tham gia; Tác
giả Nguyễn Thị Mai (2013) với nghiên cꢅu “Phát
triển du lịch cộng đồng ở huyện Buôn Đôn, tỉnh
Đắk Lắk” đã phân tꢄch, đánh giá thực trꢂng phát
triển du lịch cộng đồng tꢂi huyện Buôn Đôn, tỉnh
Đắk Lắk bằng ma trận SWOT để từ đó đề xuꢆt các
giải pháp phát triển loꢂi hình du lịch này cho địa
phương trong thời gian tới.
2. Tổng quan về du lịch cộng đồng
Du lịch là hoꢂt động đã xuꢆt hiện cách đây từ
rꢆt lâu. Có nhiều quan điểm khác nhau về du lịch.
Ngay trong Luật Du lịch (2017) đã xác định “Du
lịch là các hoꢂt động có liên quan đến chuyến đi
của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên
trong thời gian không quá 01 năm liên tꢁc nhằm
đáp ꢅng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí,
tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết
hꢀp với mꢁc đꢄch hꢀp pháp khác”. Đây đưꢀc đánh
giá là khái niệm mang tính bao quát và phù hꢀp
với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, tác giả cũng
đồng tình với khái niệm này.
Về du lịch cộng đồng, trong nghiên cꢅu của
Đỗ Anh Tài và các cộng sự (2019) đã tổng hꢀp từ
nhiều quan điểm khác nhau để đưa ra “Du lịch cộng
đồng loꢂi hình du lịch phát triển dựa trên sự mong
muốn khám phá của du khách để tìm hiểu thêm về
cuộc sống hàng ngày của người dân từ các nền văn
hóa khác nhau nên hoꢂt động du lịch cộng đồng
thường liên kết với người dân từ thành thị đến các
vùng nông thôn để thưởng thꢅc cuộc sống tꢂi đó
trong một khoảng thời gian nhꢆt định”. Như vậy,
phát triển du lịch cộng đồng chính là việc người dân
phát huy các lꢀi thế sẵn có của mꢇnh để đón du
khách đến tham quan, trải nghiệm và hưởng thꢁ các
dịch vꢁ mà chꢄnh người dân đem lꢂi. Từ đây có thể
thꢆy, du lịch cộng đồng đa dꢂng, tùy thuộc vào từng
địa phương mà có các loꢂi hꢇnh khác nhau như: Du
lịch sinh thái; Du lịch văn hóa; Du lịch nông
nghiệp; Du lịch bản địa; Du lịch bản làng…
Du lịch cộng đồng là vꢆn đề đã và đang đưꢀc
nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cꢅu. Phát
triển du lịch cộng đồng không chỉ mang lꢂi lꢀi ích
cho người dân bản địa, mà còn góp phần vào bảo
tồn và phát triển văn hóa, phát triển kinh tế - xã
hội, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Trên thế giới
và Việt Nam đã có khá nhiều nghiên cꢅu về du
lịch cộng đồng và phát triển DLCĐ. Sau đây là
một số nghiên cꢅu cꢁ thể:
Tosun và Timothy (2003) đã đưa ra mô hꢇnh
chuẩn để quy hoꢂch du lịch cộng đồng bằng việc
kết hꢀp 03 chiến lưꢀc - viết tắt là “PIC” (Planning,
Incremental, Collaborative). Trong đó nhꢆn
Từ nhꢃng nghiên cꢅu này có thể thꢆy, phát
64
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
triển du lịch cộng đồng không cꢈn là vꢆn đề mới,
nhưng lꢂi là hướng phát triển bền vꢃng mà các địa
phương có điều kiện về tài nguyên tự nhiên, tài
nguyên văn hóa có thể học hỏi để từ đó tꢂo ra sự
phát triển bền vꢃng, nâng cao đời sống vật chꢆt và
tinh thần cho người dân, đồng thời bảo tồn đưꢀc giá
trị tài nguyên thiên nhiên và giá trị văn hóa bản địa.
3. Phương pháp nghiên cứu
Nguồn dꢃ liệu: Bài báo sử dꢁng các dꢃ liệu
trong công trình nghiên cꢅu khoa học cꢆp tỉnh của
Đỗ Anh Tài và các cộng sự (2019) “Nghiên cứu xây
dựng các mô hình liên kết trong phát triển du lịch
cộng đồng nhằm nâng cao thu nhập cho các hộ dân
tại các huyện phía Tây thuộc tỉnh Hà Giang” trong
đó, nhóm tác giả đã tiến hành điều tra tổng số 1560
mẫu bao gồm: 60 mẫu là cán bộ quản lý địa
phương; 200 đꢂi diện doanh nghiệp; 800 du khách
trong và ngoài nước và 500 người dân địa phương.
Về số liệu thꢅ cꢆp đưꢀc thu thập từ các báo cáo của
tỉnh Hà Giang, các huyện và các xã trong khu vực
phía Tây của tỉnh Hà Giang; các bài báo, các tài
liệu nghiên cꢅu đã đưꢀc công bố.
triển du lịch cộng đồng tꢂi các huyện phía Tây của
tỉnh Hà Giang.
4. Nội dung nghiên cứu và thảo luận
4.1. Khái quát về Du lịch cộng đồng khu vực
phía tây tỉnh Hà Giang
Hà Giang là tỉnh địa đầu của tổ quốc với 23
dân tộc cùng sinh sống, từ đó tꢂo ra sự đa dꢂng về
bản sắc văn hóa mà không phải nơi nào cũng có
đưꢀc. Bên cꢂnh đó, với sự ưu đãi của thiên nhiên,
nhiều danh lam thắng cảnh như cao nguyên đá,
ruộng bậc thang... đã tꢂo cho nơi đây một tiềm
năng to lớn để phát triển du lịch, mà nhꢆt là du lịch
cộng đồng. Đối với tỉnh Hà Giang nói chung và
khu vực phía tây nói riêng, hình thꢅc du lịch cộng
động, du lịch homestay đã sớm hình thành tꢂi
nhiều thôn bản như: thôn Bản Lꢂn (huyện Bắc
Mê); thôn Thanh Sơn (huyện Vị Xuyên); thôn Nà
Ràng (huyện Xín Mần); thôn Chì (huyện Quang
Bꢇnh),… Kể từ khi du lịch cộng đồng phát triển,
nhiều hộ dân đã có thêm thu nhập từ 10 - 20 triệu
đồng/ năm từ du lịch, có nhꢃng hộ thu nhập tăng
thêm 100 triệu đồng/ năm. Lưꢀng khách du lịch
đến với Hà Giang ngày càng tăng. Đối với khu vực
phꢄa tây, mà trong đó huyện Hoàng Su Phì và
huyện Xín Mần là hai địa phương đã sớm chú
trọng phát triển du lịch cộng đồng, lưꢀng khách
qua hai năm 2016-2017 đưꢀc thể hiện qua bảng số
liệu 01 dưới đây:
Phương pháp nghiên cꢅu: Bài báo sử dꢁng
các phương pháp nghiên cꢅu cơ bản sau đây:
- Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp
này đưꢀc sử dꢁng để mô tả kết quả hoꢂt động của
ngành du lịch tꢂi hai huyện thuộc khu vực phía tây
của tỉnh Hà Giang trong giai đoꢂn nghiên cꢅu.
- Phương pháp phân tꢄch SWOT: Đưꢀc sử
dꢁng trong đánh giá thực trꢂng, tiềm năng phát
Bảng 1: Kết quả hoạt động kinh doanh du lịch tại hai huyện phía Tây
của tỉnh Hà Giang giai đoạn 201 7- 2019
Huyện Hoàng Su Phì Huyện Xín Mần
Chỉ tiêu
Năm
2017
Năm
2018
Năm
2019
TTBQ
(%)
Năm
2017
Năm
2018
Năm
2019
TTBQ
(%)
1. Số lưꢀt khách
(lưꢀt)
- Du khách quốc tế
(Lưꢀt)
15.328
4.718
28.600
8.000
50.000
3.680
180,6
88,3
28.060 28.692 29.136
5.685 6.556 4.093
22.375 22.136 25.043
14,03 14,49 14,57
101,9
84,9
- Du khách trong
nước (lưꢀt)
10.610
17,25
20.600
22,5
46.320
65,0
208,9
194,1
105,8
101,9
2. Doanh thu từ du
lịch (tỷ đồng)
Nguồn: Phòng văn hóa huyện Hoàng Su Phì và Huyện Xín Mần
Đến với 2 huyện Hoàng Su Phì và Xín Mần,
du khách không nhꢃng đưꢀc khám phá, tìm hiểu
thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa, thiên nhiên đa
dꢂng mà cꢈn đưꢀc hòa mình vào cuộc sống mang
đậm bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo của người
dân nơi đây. Trong giai đoꢂn 2017-2019, lưꢀng
khách đến với hai địa phương này đều tăng, thể
hiện qua tốc độ tăng trưởng qua các năm. Đặc biệt
là huyện Hoàng Su Phì có tốc độ tăng trưởng ꢆn
tưꢀng là 180,5% năm, cꢈn đối với huyện Xín Mần
là 101,9% năm. Điều này có đưꢀc là do Huyện
Hoàng Su Phꢇ đã có nhiều hoꢂt động kích cầu du
lịch, các hoꢂt động lễ hội, cũng như thiên nhiên
ban tặng cho huyện nhiều danh lam thắng cảnh.
Trong khi khách du lịch trong nước có xu hướng
tăng đều qua các năm, thꢇ khách quốc tế lꢂi có xu
hướng giảm ở năm 2019 ở cả hai huyện. Nguyên
nhân là bởi ảnh hưởng của dịch Covid dẫn đến giai
65
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
đoꢂn cuối năm, lưꢀng khách quốc tế đến với khu
vực này giảm rõ rệt. Doanh thu từ hoꢂt động du
lịch ở cả hai địa phương này đều tăng qua các năm
và đã có nhꢃng đóng góp quan trọng vào nguồn
thu của địa phương, nhꢆt là ở huyện Hoàng Su Phì.
Từ đây cho thꢆy, mặc dù lưꢀng khách quốc
tế có xu hướng chꢃng lꢂi vì ảnh hưởng của dịch
bệnh, nhưng nhꢇn chung, du lịch đã có nhꢃng đóng
góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội
của địa phương, góp phần nâng cao đời sống vật
chꢆt và tinh thần của người dân. Tuy nhiên, nhꢃng
kết quả đó chưa tưng xꢅng với tiềm năng và thế
mꢂnh của địa phương này. Muốn phát triển du lịch
cộng đồng, điều quan trọng là phải tꢇm ra đưꢀc
điểm mꢂnh, điểm yếu, cơ hội và thách thꢅc của
vùng, từ đó mới có thể có nhꢃng chính sách phát
huy tiềm năng và lꢀi thế cho vùng.
4.2. Phân tích SOWT về phát triển du lịch cộng
đồng ở khu vực phía Tây tỉnh Hà Giang
Trên cơ sở khảo sát và đánh giá toàn diện điều
kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của các huyện khu
vực phía Tây của tỉnh Hà Giang, chúng ta có thể rút
ra đưꢀc nhꢃng điểm mꢂnh, điểm yếu, cơ hội và
thách thꢅc cho khu vực này trong phát triển du lịch
cộng đồng đưꢀc thể hiện qua bảng dưới đây:
Bảng 02: Phân tích SOWT trong phát triển du lịch cộng đồng > Định dạng văn bản
Điểm mạnh (S)
-Văn hóa bản địa đa dꢂng và về cơ bản vẫn giꢃ
đưꢀc nhꢃng nét văn hóa dân tộc truyền thống.
- Thiên nhiên hùng vĩ, có nhiều điểm du lịch
hꢆp dẫn du khách.
Cơ hội (O)
- Sự quan tâm của chính quyền từ tỉnh đến địa
phương đối với phát triển du lịch ngày càng lớn.
- Khu vực phía tây của tỉnh đã đưꢀc tỉnh Hà
Giang đưa vào quy hoꢂch phát triển du lịch của tỉnh.
- Nhu cầu du lịch trải nghiệm, du lịch khám
phá của du khách, kể cả du khách trong nước ngày
- Nằm trên trꢁc đường lối giꢃa Hà Giang và
Lào Cai.
- Sự vào cuộc đồng bộ và quyết liệt của chính càng nâng cao.
quyền địa phương.
- Nằm trên trꢁc quốc lộ nối Hà Giang với Lào
- Hꢂ tầng cho du lịch tương đối tốt, các Cai nên khu vực phꢄa Tây có cơ hội đón tiếp du
homestay đưꢀc đầu tư nhiều hơn.
khách theo tuor từ Lào Cai sang Hà Giang và
ngưꢀc lꢂi.
Điểm yếu (W)
Thách thức (T)
- Hꢂ tầng, nhꢆt là hꢂ tầng giao thông, hệ thống
nhà hàng khách sꢂn chưa phát triển.
- Cꢂnh tranh giꢃa các vùng trong phát triển du
lịch, kể cả các vùng trong tỉnh Hà Giang cũng ngày
- Hệ thống DN, nhꢆt là DN lꢃ hành trong càng gay gắt.
vùng chưa phát triển.
- Với địa thế nằm giꢃa 2 khu vực có sự phát triển
- Chưa xây dựng đưꢀc cơ chế hꢀp tác giꢃa du lịch mꢂnh của vùng (Lào Cai và phía Bắc tỉnh Hà
các thành phần tham gia vào phát triển DLCĐ tꢂi Giang), nơi mà hꢂ tầng du lịch đã có nhꢃng bước tiến
địa phương.
- Nhận thꢅc của người dân, trꢇnh độ của đội
xa đã làm khu vực này rơi vào thế mắc kẹt.
- Việc quá coi trọng phát triển du lịch, cũng dễ
ngũ cán bộ quản lý về du lịch còn nhiều hꢂn chế, dẫn đến việc bản sắc văn hóa, tài nguyên tự nhiên
nhꢆt là về kỹ năng quản lý, kỹ năng cung cꢆp dịch bị xâm hꢂi.
vꢁ du lịch còn thꢆp.
- Với đặc tính tự phát cao, nếu vì mꢁc tiêu lꢀi
nhuận thì tính tự phát sẽ ngày càng cao hơn, rꢆt dễ
dẫn đến việc tự cꢂnh tranh ngay trong bản thân
cộng đồng dân cư.
Nguồn: Tổng hợp từ nhóm nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích SOWT về phát triển du
lịch cộng đồng ở khu vực phía Tây của tỉnh Hà
Giang, việc đánh giá các tiềm năng, lꢀi thế của
vùng trong phát triển du lịch là rꢆt quan trọng. Đó
là cơ sở, là tiền đề để đề xuꢆt các giải pháp cho
phát triển du lịch cộng đồng sau này.
4.3. Tiềm năng và thách thức trong phát triển du
lịch cộng đồng phía tây tỉnh Hà Giang
4.3.1. Tiềm năng của khu vực trong phát triển du
du lịch ở khu vực cao nguyên đá phꢄa Đông của
tỉnh. Tuy nhiên, nơi đây đã đưꢀc thiên nhiên đã
ban tặng cho nhiều danh lam thắng cảnh hùng vĩ
như dãy Tây Côn lĩnh, đỉnh Chiêu Lầu Thi, thác
Tiên, Đèo gió, ruộng bậc thang cùng nhiều thác
ghềnh, hang động nổi tiếng... Đồng thời, đây cũng
là kho tàng văn hoá phong phú của 16 dân tộc anh
em cùng sinh sống, trong đó có nhꢃng dân tộc rꢆt
ꢄt người như: Pu Péo, Pà Thẻn, Cờ Lao, La Chí,
Lô Lô… Tiềm năng về phát triển du lịch cộng
đồng của khu vực này bao gồm:
lịch cộng đồng
Khu vực phía Tây của tỉnh Hà Giang mặc dù
không có nhiều điều kiện thuận lꢀi cho phát triển
- Phát triển du lịch sinh thái; du lịch sinh thái
66
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
kết hꢀp nghỉ dưỡng. Khu vực phía Tây vừa có
phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, vừa có di sản
ruộng bậc thang, mà trong đó khi mùa nước đổ và
mùa lúa chꢄn đều có điều kiện thuận lꢀi để thu hút
khách du lịch. Đặc biệt, với hệ thống homestay,
việc phát triển du lịch sinh thái, kết hꢀp nghỉ
dưỡng sẽ là tiềm năng lớn để phát triển.
- Phát triển Làng văn hóa du lịch cộng đồng.
Với đặc thù văn hóa của đồng bào dân tộc ꢄt người
và vẫn đưꢀc bảo tồn tương đối nguyên trꢂng. Việc
hꢇnh thành các làng văn hóa du lịch cộng đồng là
cơ hội để vừa phát triển du lịch, vừa bảo tồn văn
hóa bản địa của vùng.
đó để phát triển du lịch cộng đồng thì cần phải kết
nối với các doanh nghiệp du lịch để tổ chꢅc các lễ
hội quy mô lớn hơn, công tác quảng bá cũng cần
phải chú trọng hơn nꢃa.
- Tiềm năng về các sản phẩm truyền thống
của địa phương. Cả cán bộ quản lý và doanh
nghiệp đều cho rằng, nâng cao chꢆt lưꢀng sản
phẩm, mẫu mã sản phẩm theo định hướng sản xuꢆt
hàng hóa là cách thꢅc nhằm nâng cao giá trị của
sản phẩm địa phương. Đồng thời, địa phương cần
tập trung khai thác các sản phẩm nông nghiệp đặc
trưng, gắn với du lịch để từ đó phát huy đưꢀc lꢀi
thế của vùng.
- Phát triển du lịch mꢂo hiểm (các tour du
lịch: Dù lưꢀn, leo núi), Du lịch khám phá
(trekking): khám phá các hang động, rừng nguyên
sinh, chinh phꢁc đỉnh núi cao, xây dựng các tuyến
du lịch đi bộ.
- Nghiên cꢅu cũng tiến hành khảo sát các du
khách đến với khu vực phía Tây của tỉnh Hà
Giang, hầu hết du khách (cả trong nước và ngoài
nước) đều thꢆy hài lòng với điểm đến, có nhiều cảm
xúc và nhiều trải nghiệm mới lꢂ. Trong số 1200 phiếu
khảo sát với du khách cho cả 2 đꢀt thꢇ có đến 80% du
khách đưꢀc khảo sát mới đến các huyện phía tây tỉnh
Hà Giang lần đầu. Tuy nhiên, họ đã rꢆt vui vẻ bày tỏ
ý kiến sẽ quay trở lꢂi và giới thiệu với bꢂn bè, người
thân về du lịch tꢂi Hà Giang vꢇ nơi đây có tiềm năng
lớn cho các loꢂi hình du lịch sinh thái, du lịch nghỉ
dưỡng, du lịch mꢂo hiểm, du lịch văn hóa và các sản
phẩm truyền thống của địa phương cũng rꢆt độc đáo.
Trong tương lai, đây chꢄnh là cơ hội tốt mà các địa
phương cần nắm bắt trong phát triển DLCĐ dựa vào
kênh quảng bá rꢆt hꢃu hiệu, đó chꢄnh là nhꢃng du
khách đã từng trải nghiệm tꢂi Hà Giang.
- Cꢈn đối với người dân địa phương, 100% số
hộ dân đưꢀc hỏi đều hiểu về nhꢃng tiềm năng mà
địa phương có đưꢀc như cảnh quan thiên nhiên độc
đáo hay bản sắc văn hóa riêng của từng dân tộc,…
Họ rꢆt ủng hộ và thể hiện sự sẵn sàng để tham gia
vào sự phát triển DLCĐ chung của địa phương.
Từ đây có thể thꢆy, khu vực phía Tây của tỉnh
Hà Giang là nơi có tiềm năng to lớn cả về tự nhiên,
văn hóa đến con người để phát triển đa dꢂng các
loꢂi hình du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, do xuꢆt
phát điểm thꢆp, cùng với đời sống, nhận thꢅc của
người dân còn hꢂn chế, nên để khai tác đưꢀc các
tiềm năng và thế mꢂnh của vùng, đꢈi hỏi phải có
sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của chính quyền
địa phương, sự đồng hành của cộng đồng doanh
nghiệp và sự sẵn sàng của người dân. Có như vậy,
du lịch mới thực sự là mũi nhọn trong phát triển
kinh tế, xã hội của vùng.
4.3.2. Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch cộng
đồng
Để đánh giá tiềm năng về phát triển du lịch
cộng đồng, Đỗ Anh Tài và cộng sự (2019) đã tiến
hành điều tra, khảo sát các đối tưꢀng là nhà quản
lý, doanh nghiệp, du khách và chꢄnh người dân địa
phương về tiềm năng cho phát triển du lịch cộng
động tꢂi khu vực phía Tây của tỉnh Hà Giang. Kết
quả khảo sát đã chỉ ra: Về tiềm năng phát triển du
lịch nghỉ dưỡng. Với điều kiện tự nhiên thuận lꢀi,
cùng với hệ thống homestay đủ tiêu chuẩn, du lịch
nghỉ dưỡng sẽ là tiềm năng lớn của địa phương.
Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cꢅu cho thꢆy,
có tới 88,24% số cán bộ quản lý cꢆp huyện, xã và
94,74% số doanh nghiệp đưꢀc hỏi cho rằng phát
triển homestay đủ tiêu chuẩn sẽ tꢂo tiền đề cho
phát triển du lịch nghỉ dưỡng ở địa phương. Tuy
nhiên, số lưꢀng homestay còn ít, còn phân tán, các
sản phẩm thꢇ cꢈn đơn giản, chưa có sự kết hꢀp với
các yếu tố có sẵn của địa phương. Do đó, 89,47%
số doanh nghiệp cho rằng cần phải đa dꢂng hóa
các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng để thu hút khách
tốt hơn, cũng như kết hꢀp khai thác các sản phẩm
khác của địa phương đưꢀc hiệu quả hơn.
- Đánh giá về tiềm năng lễ hội, văn hóa tꢂi
địa phương. Đây là khu vực mà các lễ hội rꢆt
phong phú, văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc và cơ
bản vẫn giꢃ đưꢀc các nét văn hóa truyền thống.
Tuy nhiên, để khai thác đưꢀc các lễ hội và văn hóa
địa phương, thꢇ có tới 94,12% số cán bộ quản lý
địa phương cho rằng cần phải tổ chꢅc thường niên
các lễ hội đặc trưng gắn với từng dân tộc ở các địa
phương để thu hút khách trong các thời điểm khác
nhau trong năm. Các doanh nghiệp cũng cho rằng,
tiềm năng văn hóa là rꢆt lớn, nhưng quy mô tổ
chꢅc thường nhỏ hẹp trong phꢂm vi làng, bản... do
4.3.3. Thách thức trong phát triển du lịch cộng
đồng ở khu vực phía Tây tỉnh Hà Giang
Bên cꢂnh nhꢃng tiềm năng, để phát triển
đưꢀc du lịch cộng đồng, không ít thách thꢅc cũng
đã đặt ra cho khu vực phía tây của tỉnh Hà Giang.
Cꢁ thể như sau:
67
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
Thứ nhất, hệ thống hꢂ tầng còn thiếu và yếu,
nhꢆt là hꢂ tầng giao thông. Ngoài hệ thống trꢁc
giao thống chính nối các các huyện trong vùng, hệ
thống giao thông đến với các điểm du lịch cơ bản
đều thiếu và yếu. Nhiều nơi, giao thông đi lꢂi rꢆt
khó khăn, điều đó cũng làm khả năng phát triển
của du lịch. Để phát triển đưꢀc hệ thống giao
thông, đꢈi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn và vưꢀt quá
ra khỏi khả năng của địa phương, cũng như của
tỉnh Hà Giang. Điều này, vô hình chung trở thành
rào cản lớn cho phát triển du lịch cộng đồng.
Ngoài ra, hꢂ tầng cho phát triển du lịch cũng cꢈn
nhiều bꢆt cập, còn thiếu các hꢂ tầng thiết yếu như
nhà hàng, khách sꢂn đꢂt chuẩn, các khu vực vui
chơi giải trꢄ... cũng cꢈn hꢂn chế.
Thứ hai, cꢂnh tranh giꢃa các vùng trong phát
triển du lịch, kể cả các vùng trong tỉnh Hà Giang
cũng ngày càng gay gắt. Việc nằm giꢃa hai vùng
du lịch phát triển (Lào Cai và phꢄa đông tỉnh Hà
Giang) vừa là tiềm năng, nhꢃng cũng là thách thꢅc
lớn đối với du lịch của phía tây tỉnh Hà Giang.
Việc giꢃ chân du khách lưu trú sẽ khó khăn hơn,
vì thế nguồn thu từ du khách cũng sẽ bị ảnh
hưởng. Thách thꢅc này càng lớn trong bối cảnh hꢂ
tầng du lịch của khu vực này còn hꢂn chế, vẫn
mang mầu sắc sơ khai nhiều.
Thứ ba, bảo tồn bản sắc văn hóa gặp nhiều
khó khăn. Việc phát triển du lịch, nếu không đưꢀc
kiểm soát tốt sẽ dẫn đến vꢆn đề thương mꢂi hóa
bản sắc văn hóa, làm mꢆt đi nhꢃng nét truyền
thống vốn có. Mà văn hóa mꢆt đi, lꢂi làm cho sꢅc
hút về du lịch trong vùng sẽ giảm xuống, ảnh
hưởng trực tiếp đến phát triển du lịch sau này.
Thứ tư, sự thiếu chuyên nghiệp trong hoꢂt
động du lịch của người dân, nhꢆt là tính cộng đồng
trách nhiệm, hệ thống quản lý chưa đồng bộ rꢆt dễ
dẫn đến tự cꢂnh tranh của các hộ làm du lịch, cũng
như cꢂnh tranh giꢃa các làng du lịch với nhau. Vì
vậy, để du lịch cộng đồng thực sự phát triển, thực
sự mang lꢂi lꢀi ích cho cộng đồng người dân theo
nghĩa vốn có của nó, thì thách thꢅc này cần phải
đưꢀc quan tâm giải quyết.
địa phương và đào tꢂo kiến thꢅc kỹ năng, nghiệp
vꢁ du lịch cho người dân địa phương. Các kiến thꢅc
cần tập trung đào tꢂo là nghiệp dꢁ du lịch, kiến thꢅc
về marketing, quảng bá du lịch. Hình thꢅc đào tꢂo
phải gắn với cộng đồng, đào tꢂo tꢂi chỗ trên cơ sở
vừa giảng dꢂy lý thuyết vừa gắn với thực hành.
Đồng thời đưa nội dung về phát triển du lịch vào
giảng dꢂy trong các trường phổ thông nhằm trang
bị kiến thꢅc cho học sinh là người địa phương.
Thứ hai, đầu tư xây dựng kết cꢆu hꢂ tầng du
lịch, nhꢆt là hꢂ tầng về giao thông.
Do địa phương còn nhiều khó khăn về cơ sở
hꢂ tầng, nhꢆt là về giao thông. Đây là trở ngꢂi lớn
đối với phát triển du lịch địa phương. Vꢇ thế, địa
phương cần tập trung nguồn lực để phát triển hệ
thống giao thông, trong đó hệ thống giao thông kết
nối các điểm du lịch trong vùng cần chú trọng đầu
tư trước hết. Ngoài ra, hệ thống điện, nước sꢂch
cũng cần đưꢀc đầu tư để nâng cao chꢆt lưꢀng của
hoꢂt động du lịch.
Thứ ba, tăng cường xúc tiến, quảng bá du lịch
cộng động, tìm kiếm các thị trường cho du lịch
cộng đồng. Du lịch của khu vực phía Tây tỉnh Hà
Giang đưꢀc vꢄ như người con gái chưa đưꢀc đánh
thꢅc, chưa đưꢀc nhiều người biết đến. Trong nhꢃng
năm qua, tỉnh Hà Giang đã chú trọng nhiều đến
việc quảng bá, xúc tiến du lịch ở các thị trường lớn.
Tuy nhiên, đối với khu vực phía Tây thꢇ chưa thực
sự đưꢀc chú trọng. Vì thế, cần phải chú trọng công
tác quảng bá với nhiều hình thꢅc như: Quảng bá
trên mꢂng xã hội, quảng bá qua truyền hình, quảng
bá qua các đꢀt xúc tiến du lịch... Hằng năm tổ chꢅc
các đꢀt quảng bá như “lễ hội văn hóa các dân tộc”;
“lễ hội ruộng bậc thang”...
Thứ tư, xây dựng mô hình quản lý du lịch
cộng đồng, hướng tới xây dựng liên kết trong phát
triển du lịch cộng đồng tꢂi địa phương.
Mặc dù chính quyền địa phương đã rꢆt tích
cực trong hỗ trꢀ người dân phát triển du lịch cộng
đồng. Tuy nhiên, kết quả nghiên cꢅu cho thꢆy hiện
nay chưa có mô hꢇnh quản lý thống nhꢆt cho việc
quản lý du lịch cộng đồng của người dân. Vì vậy,
việc xây dựng và áp dꢁng mô hình quản lý là hết
sꢅc cần thiết. Trong đó, cần phải gắn kết giꢃa quản
lý nhà nước của chính quyền với quản lý du lịch
của cộng đồng. Đồng thời, phải liên kết giꢃa
người dân, chính quyền với các doanh nghiệp
trong lĩnh vực du lịch. Có như vậy, việc phát triển
du lịch mới thực sự bền vꢃng và hiệu quả.
4.4. Gợi ý giải pháp
Để phát triển du lịch cộng đồng tꢂi khu vực
phía Tây của tỉnh Hà Giang, qua đó góp phần khai
thác đưꢀc thế mꢂnh của vùng. Một số giải pháp
cần thiết phải triển khai thực hiện bao gồm:
Thứ nhất, phát triển nguồn nhân lực cho phát
triển du lịch cộng đồng.
Do trꢇnh độ của cán bộ quản lý cũng như của
người dân còn hꢂn chế. Vì thế, muốn phát triển du
lịch cộng đồng cần địa phương cần phải thực hiện
việc đào tꢂo phát triển đội ngũ. Trong đó, đào tꢂo
kiến thꢅc quản lý cho cán bộ làm công tác du lịch
Thứ năm, phát triển đa dꢂng các loꢂi hình sản
phẩm du lịch.
Để khai thác đưꢀc hết tiềm năng và lꢀi thế
của vùng về phát triển du lịch, địa phương cần chú
trọng phát triển các sản phẩm du lịch một cách đa
68
Chuyên mục: Quản trị - Quản lý - TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 13 (2020)
dꢂng. Chỉ khi có đưꢀc sản phẩm du lịch thì mới có
thể hꢆp dẫn du khách, từ đó tăng nguồn thu cho
địa phương. Các sản phẩm du lịch cần hướng đến
như là: Làng văn hóa du lịch; Phát triển sản phẩm
du lịch văn hóa; đầu tư, tu bổ, tôn tꢂo các di tích
lịch sử văn hóa, đưa các di tꢄch lịch sử trở thành
điểm nhꢆn trong hoꢂt động khai thác du lịch; Phát
triển sản phẩm du lịch, sinh thái gắn với các hoꢂt
động khám phá, trải nghiệm...
cꢆp quốc gia, với văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc
và vẫn giꢃ đưꢀc nhꢃng nét văn hóa truyền thống
gần như nguyên vẹn, đây là nơi có tiềm năng to
lớn để phát triển du lịch cộng đồng. Với điểm
mꢂnh, điểm yếu, cơ hội và thách thꢅc của mình,
muốn phát triển du lịch cộng đồng, đꢈi hỏi địa
phương cũng như tỉnh Hà Giang cần phải có nhiều
giải pháp đồng bộ để thúc đẩy du lịch phát triển.
Trong đó, đào tꢂo bồi dưỡng nguồn nhân lực, xây
dựng đa dꢂng hóa các sản phẩm du lịch, đẩy mꢂnh
hoꢂt động xúc tiến, quảng bá; liên kết trong phát
triển du lịch là nhꢃng giải pháp thiết yếu cần thực
hiện ngay nhằm phát triển du lịch cộng đồng tꢂi
khu vực này.
5. Kết luận
Các huyện phía Tây của tỉnh Hà Giang là nơi
đưꢀc thiên nhiên ban tặng với nhiều cảnh đẹp
hùng vĩ, với di sản ruộng bậc thang đã đưꢀc Bộ
Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là di sản
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Cevet Tosun and Dallen J. Timothy. (2003). Arguments for Community Participation in the Tuorism
Development Process, The Journal of Tourism studies.
[2]. Etsuko Okazaki. (2008). Acommunity – Based Tourism model: Its Conception and Use. Journal of
Sustainable Tourism.
[3]. Ellis, S. (2011). Community based Tourism in Cambodia: Exploring the Role of Community for
Successful Implementation in Least Developed Countries. (PhD Thesis), Edith Cowan University,
Australia.
[4]. Phꢂm Trung Lương và cộng sự. (2002). Nghiên cứu xây dựng bảo vệ môi trường du lịch với sự tham
gia của cộng đồng góp phần phát triển du lịch bền vững trên đảo Cát Bà - Hải Phòng, Bộ Văn hóa Thể
thao và Du lịch, Hà Nội.
[5]. Nguyễn Thị Mai. (2013). Phát triển du lịch cộng đồng ở huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Luận văn
thạc sỹ ngành Du lịch học, Đꢂi học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội.
[6]. Nguyễn Thị Thu Nhàn. (2010). Phát triển du lịch gắn với cộng đồng dân tộc thiểu số ở Sapa theo
hướng phát triển bền vꢃng. Luận văn thạc sỹ ngành Du lịch học, Đꢂi học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
Hà Nội.
[7]. Nghị quyết số 123-2014-NQ-HĐND ngày 11/7/2014 của Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang về việc
thông qua quy hoꢂch tổng thể du lịch Hoàng Su Phꢇ đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
[8]. Nghị quyết số 15 - NQ/HU ngày 26/6/2013 của Ban thường vꢁ Huyện ủy Hoàng Su Phꢇ về phát triển
văn hóa gắn với du lịch giai đoꢂn 2013 – 2020.
[9]. Quốc hội nước Cộng hꢈa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (2005). Luật Du lịch, Hà Nội.
[10]. Võ Quế (2006), Du lịch cộng đồng - Lý thuyết và Vận dꢁng (Tập 1), NXB. Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
[11]. Quyết định 49/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoꢂch tổng thể phát triển du lịch huyện Hoàng Su
Phꢇ đến năm 2021, định hướng đến năm 2030.
[12]. Quyết định số 1646/QĐ-UBND ngày 20/8/2014 của UBND tỉnh Hà Giang về việc phê duyệt Quy
hoꢂch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hà Giang đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
[13]. Đỗ Anh Tài và cộng sự. (2019). Nghiên cꢅu xây dựng các mô hꢇnh liên kết trong phát triển du lịch
cộng đồng nhằm nâng cao thu nhập cho các hộ dân tꢂi các huyện phꢄa tây của tỉnh Hà Giang. Đề tài NCKH
cấp tỉnh.
Thông tin tác giả:
Ngày nhận bài: 20/06/2020
Ngày nhận bản sửa: 28/06/2020
Ngày duyệt đăng: 30/06/2020
1. Nguyễn Quang Hợp
- Đơn vị công tác: Trường Đꢂi học Kinh tế & QTKD
69
7 trang
20880
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát triển du lịch cộng đồng ở khu vực phía Tây tỉnh Hà Giang: Tiềm năng, cơ hội và thách thức", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_trien_du_lich_cong_dong_o_khu_vuc_phia_tay_tinh_ha_gian.pdf
