Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy Luật hành chính đáp ứng yêu cầu xã hội và bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay
N. T. Hà / Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy luật hành chính đáp ứng yêu cầu…
MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY LUẬT HÀNH CHÍNH
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÃ HỘI
VÀ BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY
Nguyễn Thị Hà
Trường Đại học Vinh
Ngày nhận bài 08/12/2020, ngày nhận đăng 24/02/2021
Tóm tắt: ng cu c x y d ng Nhà n c ph p quy n và h i nhập qu c t đ đ t
ra nhiệm vụ đổi m i căn bản và toàn diện cho ngành gi o dục đại học nói chung và đào
tạo Luật học nói riêng ở n c ta. Luật hành chính là ngành luật cơ bản và quan trọng
trong hệ th ng ph p luật Việt Nam, đi u chỉnh c c quan hệ x h i ph t sinh trong qu
trình quản lý hành chính nhà n c. Sử dụng ph ơng ph p ph n tích lý thuy t ph p lý
và ph ơng ph p tổng hợp định tính, nghiên cứu này tr c h t đ nh gi th c trạng
giảng dạy Luật hành chính hiện nay ở c c cơ sở gi o dục đại học trên c c ph ơng diện:
mục tiêu ph t triển năng l c cho ng ời học, khả năng cập nhật tri thức m i, tính th ng
nhất trong m n học. Từ đó, t c giả đ xuất c c nhóm giải ph p nhằm đổi m i n i dung
và ph ơng ph p giảng dạy Luật hành chính, góp phần x y d ng n n hành chính hiện
đại, chuyên nghiệp trong b i cảnh h i nhập qu c t .
Từ khoá: Luật hành chính; ph ơng ph p giảng dạy.
1. Đặt vấn đề
B i cảnh toàn cầu hóa h i nhập qu c t và khu v c đ t ra cho chúng ta nhi u cơ
h i và th ch thức. Đổi m i căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo nói chung và đào tạo
Luật hành chính nói riêng đóng m t vai trò quan trọng trong việc vận đ ng và phát triển
của đất n c, là m t trong những nhân t cơ bản để xây d ng n n hành chính vững
mạnh, hiệu l c, hiệu quả cũng nh cung cấp nguồn nhân l c có chất l ợng cao cho xã
h i. Trong thời kỳ h i nhập, Luật hành chính của m t qu c gia cũng t c đ ng đ n những
vấn đ mang tính khu v c hay toàn cầu (Benedict Kingsbury, Nico Krisch and Richard
B. Stewar, 2005). Do đó, việc đ xuất những giải ph p đồng b đổi m i n i dung và
ph ơng ph p dạy và học m n Luật hành chính là yêu cầu cấp thi t nhằm đ p ứng yêu cầu
đổi m i đào tạo, nhu cầu của x h i cũng nh c ng cu c h i nhập qu c t hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái quát chung về môn học Luật hành chính
Luật hành chính là m t trong những m n khoa học ph p lí chuyên ngành cơ bản
đ ợc giảng dạy ở bậc đại học hầu h t c c cơ sở đào tạo Luật và m t s chuyên đ có liên
quan trong ch ơng trình đào tạo chuyên ngành ở bậc cao học, ti n sĩ v Luật hành chính
- Hi n ph p. h p luật hành chính đóng vai tr quan trọng trong thời kỳ h i nhập bởi vì
nó đi u chỉnh cơ bản c c hoạt đ ng của b m y hành chính, c c b phận cấu thành của
n n hành chính cũng nh bảo đảm quy n và lợi ích hợp ph p của c ng d n, tổ chức. Sinh
viên sau khi nghiên cứu c c n i dung Luật hành chính sẽ hiểu đ ợc m i quan hệ giữa c c
cơ quan nhà n c trong việc th c hiện hoạt đ ng quản lí hành chính nhà n c, những
vấn đ ph p lí có liên quan đ n hoạt đ ng chấp hành, đi u hành, có khả năng vận dụng
ph p luật v quản lí hành chính nhà n c vào th c tiễn.
Email: [email protected]
26
Trường Đại học Vinh
Tạp chí khoa học, Tập 50 - Số 1B/2021, tr. 26-31
Luật hành chính Việt Nam c n cung cấp những ki n thức n n tảng cho
các môn học chuyên ngành luật kh c.
2.2. Thực trạng nội dung và phương pháp giảng dạy Luật hành chính hiện nay
Yêu cầu đổi m i n i dung và ph ơng ph p giảng dạy Luật hành chính xuất ph t
tr c h t từ th c trạng chung của việc dạy và học học phần này ở c c cơ sở đào tạo Luật
ở n c ta cũng nh yêu cầu của x h i và b i cảnh h i nhập hiện nay.
Thứ nhất, do đ c thù v ki n thức của khoa học Luật hành chính liên quan đ n
vấn đ quản lí hành chính nhà n c nên phạm vi và n i dung m n học c n mang tính lý
thuy t. Những nguyên tắc chung đi u chỉnh hoạt đ ng quản lí chủ y u cung cấp ki n
thức lý luận. Do vậy mục tiêu đào tạo v năng l c th c tiễn, kỹ năng quản lí hành chính,
phẩm chất ngh nghiệp gắn v i hành chính nhà n c cho sinh viên ch a th c s hiệu
quả. Hiện nay, cả n c có tổng s 93 cơ sở đào tạo luật đ ợc ph n b trên cả n c v i
quy m đào tạo trình đ đại học là 97.617 sinh viên, trong đó có 70.170 sinh viên chính
quy. Nh vậy mỗi năm c c cơ sở đào tạo luật cung cấp cho thị tr ờng lao đ ng cả n c
17.500 cử nh n luật (Benedict Kingsbury, Nico Krisch and Richard B. Stewar, 2005).
Vậy, việc đào tạo phải gắn v i năng l c th c t để những cử nh n luật này đ ợc cung cấp
đầy đủ những kĩ năng phù hợp có thể cạnh tranh trong thị tr ờng lao đ ng.
Thứ hai, hiện nay, n i dung ph p luật hành chính m i chỉ đ ợc ti p cận d i góc
đ khoa học quản lý, thi u c ch ti p cận d a vào c c nguyên tắc cơ bản của n n hành
chính hiện đại, đ p ứng yêu cầu của h i nhập và toàn cầu hóa ( han Thị Lan H ơng,
2017). Th c tiễn quản lí hành chính nhà n c kh ng ngừng vận đ ng, bi n đổi sinh đ ng
theo s ph t triển kinh t - x h i, b i cảnh cải c ch hành chính, cải c ch t ph p, hiện
đại hóa và h i nhập qu c t . Vì vậy, đ i hỏi n i dung của m n học phải đ ợc cải ti n và
cập nhật để phản nh m t c ch kịp thời th c tiễn quản lí hành chính nhà n c sinh đ ng
trên c c lĩnh v c và th c tiễn cải c ch n n hành chính nhà n c và yêu cầu của b i cảnh
h i nhập hiện nay ở n c ta.
Thứ ba, nguồn của Luật hành chính bao gồm bao gồm cả luật khung và luật
chuyên ngành. Vấn đ ph p điển hóa v Luật hành chính hiện nay ch a th ng nhất. Vì
vậy, khi nghiên cứu v Luật hành chính giảng viên và sinh viên phải nghiên cứu hệ th ng
văn bản ph p luật có liên quan kh l n nh Hi n ph p, c c đạo luật tổ chức và ph p luật
chuyên ngành ở c c lĩnh v c kh c nhau. Đ i t ợng đi u chỉnh của m n học có phạm vi
t ơng đ i r ng liên quan đ n hoạt đ ng quản lí nhà n c trên nhi u lĩnh v c trong đời
s ng x h i, do vậy l ợng ki n thức là t ơng đ i l n và mang tính phức tạp đ i v i sinh
viên ( han Thị Lan H ơng, 2017).
2.3. Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy Luật
hành chính
2.3.1. Giải pháp đổi mới nội dung Luật hành chính
Thứ nhất, cần x c định m t c ch hài h a mức đ và li u l ợng c c vấn đ lý luận
và th c tiễn của m n học Luật hành chính. Từ đó, cần đi u chỉnh n i dung ki n thức phù
hợp v i chuẩn đầu ra m n học đ p ứng nhu cầu x h i; cập nhật tài liệu, hoàn thiện bài
giảng, gi o trình, đ c ơng chi ti t học phần. Giảng viên có thể linh đ ng đổi m i
27
N. T. Hà / Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy luật hành chính đáp ứng yêu cầu…
ch ơng trình giảng dạy, giảm dần m t cách hợp lý thời l ợng các giờ giảng lý thuy t,
tăng thời l ợng các giờ thảo luận, các buổi học th c hành ho c có thể xen kẽ hoạt đ ng
rèn ngh th c t cho sinh viên.
Thứ hai, ph p luật hành chính đóng vai tr quan trọng trong việc quy định v tổ
chức b m y, nguồn nh n l c, thủ tục hành chính, dịch vụ c ng… Do đó, n i hàm những
n i dung này trong học phần Luật hành chính cần phải đ ợc đổi m i m t c ch toàn diện,
đ p ứng yêu cầu của h i nhập và xu th hiện đại hóa n n hành chính th ng qua việc rà
so t c c quy định của ph p luật hiện hành ở từng lĩnh v c cụ thể, đồng thời nghiên cứu
so s nh c c chuẩn m c qu c t , c c yêu cầu chung của c c đi u c qu c t mà Việt
Nam là thành viên. Ngoài ra, xu h ng của c c n c trên th gi i hiện nay đ u vận dụng
c c học thuy t v quản l hành chính mới”, do đó ph p luật hành chính cũng cần phải
đ ợc nghiên cứu ti p cận d a trên c c nguyên tắc quản trị t t (good governance), nguyên
tắc x y d ng nhà n c ph p quy n để h ng t i mục tiêu x y d ng m t x h i c ng
bằng, d n chủ và văn minh.
Thứ ba, n i dung dạy học phải phù hợp v i xu th chung của quá trình toàn cầu
hoá và mục tiêu xây d ng n n hành chính hiện đại, hiệu l c, hiệu quả. Các quy phạm
Luật hành chính h ng t i việc x y d ng nhà n c ki n tạo, thu hút đ ợc s tham gia
tích c c của khu v c t và ng ời d n vào trong qu trình hoạt đ ng quản lý của nhà
n c. Do đó, n i dung giảng dạy của học phần Luật hành chính v hoạt đ ng và vai tr
của hính phủ cần phải thay đổi theo h ng hính phủ chỉ đóng vai tr l nh đạo, đi u
hành n n kinh t . Vai tr của nhà n c trong ph t triển kinh t cần phải đ ợc đẩy mạnh
th ng qua việc giảm b t s can thiệp tr c ti p của hính phủ vào n n kinh t . Bên cạnh
đó, ph p luật hành chính phải chú trọng đ cập đ n n i dung quy n tham gia cụ thể của
ng ời d n, đồng thời n ng cao tr ch nhiệm của c c cơ quan hành chính, c ng chức là đại
diện cho nhà n c. h p luật hành chính cũng cần đ t ra c c quy định v nghĩa vụ giải
trình của c c cơ quan hành chính trong việc ban hành c c chính s ch, quy t định cũng
nh mở r ng quy n tham gia của ng ời d n, doanh nghiệp vào trong hoạt đ ng ban hành
quy t định, chính s ch của c c cơ quan hành chính nhà n c. N i dung Luật hành chính
cần bổ sung c c nguyên tắc đảm bảo đ ợc yêu cầu c ng khai, minh bạch để kiểm so t
tham nhũng, lạm quy n, bảo đảm mọi hoạt đ ng quản lý hành chính nhà n c của chủ
thể quản lý vì lợi ích của nhà n c, lợi ích c ng.
Thứ tư, ph p luật hành chính đóng vai tr quan trọng trong việc x y d ng đ i ngũ
c ng chức, c n b , do đó cần hoàn thiện ph p luật v c ng vụ và c n b c ng chức, đảm
bảo x y d ng đ i ngũ c n b c ng chức chuyên nghiệp d a trên ch đ trọng dụng nh n
tài đ p ứng yêu cầu của h i nhập và toàn cầu hóa. Các cử nhân luật sau khi t t nghiệp sẽ
là cán b , công chức, viên chức trong c c cơ quan nhà n c. Do vậy, n i dung Luật hành
chính cần cụ thể hoá các n i dung cơ bản có liên quan nhằm tuyển dụng c ng bằng,
kh ch quan, c ng khai, minh bạch, chất l ợng và hiệu quả làm việc của đ i ngũ c ng
chức cần phải đ ợc quản lý và đ nh gi . Bên cạnh đó, n i dung Luật hành chính h ng
t i việc n ng cao chất l ợng, phẩm chất đạo đức và chính trị của đ i ngũ c n b c ng
chức, đảm bảo có ki n thức ph p luật trong n c và qu c t .
Nh vậy, n i dung Luật hành chính trong b i cảnh h i nhập cần đ ợc rà so t,
đ nh gi và hoàn thiện để đ p ứng c c yêu cầu chung của h i nhập, của c c cam k t qu c
t mà Việt Nam là thành viên. Nói c ch kh c, ph p luật hành chính kh ng thể đi ng ợc
lại v i c c cam k t qu c t v h i nhập kinh t khu v c và kinh t th gi i. Đ c biệt là
28
Trường Đại học Vinh
Tạp chí khoa học, Tập 50 - Số 1B/2021, tr. 26-31
c c quy định v thủ tục hành chính, dịch vụ c ng cần h ng t i phù hợp hơn v i c c
chuẩn m c chung của qu c t , tăng chỉ s cạnh tranh của n c ta trong khu v c và trên
th gi i.
2.3.2. Giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy Luật hành chính
Thứ nhất, v ph ơng ph p dạy học, cần đổi m i theo định h ng coi trọng việc
bồi dưỡng năng lực tự học”, tạo đi u kiện cho ng ời học phát huy t duy sáng tạo, rèn kỹ
năng th c hành, tham gia nghiên cứu, th c nghiệm, ứng dụng. Giảng viên k t hợp linh
hoạt các ph ơng pháp giảng dạy tích c c nh : giải quy t tình hu ng, thảo luận thuy t
trình, b o c o chuyên đ thu c m n học. Ngoài ra, cần tổ chức ti p cận n i dung qua các
hoạt đ ng th c t , bao gồm các h i thảo ngh nghiệp, c c s n chơi học thuật nh phiên
t a giả định”, tìm hiểu luật theo chuyên đ ”, socrate và tranh luận. c ch ơng trình
giảng dạy theo case study rất thu hút sinh viên bởi s sinh đ ng, th c t dễ p dụng vào
bài học và khả năng ứng dụng cao.
Thứ hai, bên cạnh việc nghiên cứu các n i dung lý thuy t, việc ph n tích c c vụ
việc th c t liên quan đ n học phần Luật hành chính ( n lệ) là m t ph ơng ph p đ ợc sử
dụng phổ bi n hiện nay tại c c cơ sở đào tạo luật l n trên th gi i và b c đầu đ ợc p
dụng tại m t s cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam. Bên cạnh đó, cần gợi mở vấn đ bằng
c ch đ a ra những tình hu ng th c tiễn, những vấn đ ph p lí ph t sinh trong hoạt đ ng
quản lí hành chính Nhà n c liên quan đ n n i hàm m n học để sinh viên có khả năng
liên hệ lý thuy t và th c tiễn. Kinh nghiệm giảng dạy luật học ở nhi u n c trên th gi i
cho thấy cần phải rèn luyện cho sinh viên kỹ năng t duy nh m t luật s ” kh ng chỉ
trong việc hiểu và lập luận mà cả trong c ch trình bày (nói và vi t) m t c ch có hiệu quả,
súc tích, g y gọn ( han Thị Lan H ơng, 2017).
Thứ ba, bên cạnh n i dung khoa học, s thành c ng và hiệu quả của m n học còn
phụ thu c nhi u vào chủ thể tham gia tr c ti p vào qu trình dạy và học. Do vậy, giảng
viên phải cập nhật và đổi m i ph ơng ph p chuyển tải ki n thức đ n sinh viên và n ng
cao năng l c th c tiễn nh Malmqvist, Gunnarsson và Eigild đ chỉ ra :
- Khi dạy c c m n học theo d n: Giảng viên phải có kỹ năng lập k hoạch, th c
hiện và đ nh gi d n, kỹ năng quản lý, giao ti p và giải quy t xung đ t, làm việc nhóm;
- Khi giảng dạy các môn học có kỹ năng ngh nghiệp: giảng viên phải có chính
kỹ năng th c hành ngh đó để h ng dẫn cho ng ời học (Malmqvist, J., Gunnarsson, S.
& Vivilg, M. E., 2008).
Giảng viên cần ti p cận th c tiễn quản lí, th c hiện m t s hoạt đ ng t vấn pháp
luật, tìm hiểu th c tiễn hoạt đ ng quản lí ở các cơ quan hành chính Nhà n c trên địa bàn
ho c hoạt đ ng t pháp, tham gia xây d ng, thẩm định, góp ý các văn bản quy phạm
pháp luật ho c chủ đ ng tham gia các l p đào tạo kĩ năng quản lí, các l p đào tạo chức
danh t pháp để tích lũy kinh nghiệm th c tiễn. Bên cạnh đó, trong qu trình đào tạo m n
học, cần xen kẽ việc mời các chuyên gia pháp luật, cán b quản lý đang công tác tại các
tòa án, các cơ quan t pháp, các cơ quan đơn vị hành chính s nghiệp và các tổ chức xã
h i - ngh nghiệp khác tham gia giảng dạy và h ng dẫn th c hành cho sinh viên.
Thứ tư, có k hoạch cải ti n gi o trình giảng dạy gắn v i c c n i dung đ xuất, từ
đó triển khai th c hiện theo l trình và l a chọn những u tiên cụ thể trong s c c vấn đ
đ nêu để có thể giải quy t có hiệu quả những vấn đ đ t ra. Trong đ c ơng chi ti t học
phần và trong thi t k bài học, cần chú trọng h ng dẫn học ngoài giờ lên l p để tăng
29
N. T. Hà / Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy luật hành chính đáp ứng yêu cầu…
c ờng tính chủ đ ng của sinh viên. Trong thi t k đ nh gi học tập, cần m tả việc sử
dụng linh hoạt c c ph ơng ph p, hình thức đ nh gi phù hợp v i tình hình th c tiễn để
rèn luyện kĩ năng học tập cho ng ời học.
M c kh c, đ i v i ng ời học, cần giúp họ hiểu chuẩn đầu ra và yêu cầu vị trí việc
làm liên quan đ n lĩnh v c hành chính nhà n c, từ đó xác định rõ định h ng ngh
nghiệp và tr ch nhiệm cho ng ời học. Khi thi t k ch ơng trình Luật hành chính cần phải
có s khảo s t, đ nh gi chuẩn đầu ra m n học gắn v i yêu cầu của c c vị trí việc làm có
liên quan.
Thứ năm, tăng c ờng cơ sở vật chất, thi t bị hiện đại phục vụ cho việc giảng dạy và
nghiên cứu khoa học. ần trang bị nguồn tài liệu, học liệu phong phú; trang bị m y chi u,
m y vi tính có k t n i mạng; ph ng xử n tập s và hồ sơ vụ n hành chính để sinh viên
diễn n. ần đầu t th viện điện tử có n i mạng internet để ng ời học có thể sử dụng tài
liệu của c c th viện hiện đại trên th gi i. Bên cạnh đó, đ i v i đào tạo luật nói chung,
đào tạo Luật hành chính nói riêng, cần phải có m t m i tr ờng đào tạo mở và năng đ ng,
k t n i t t v i m i tr ờng th c tiễn bên ngoài để sinh viên vừa có đi u kiện t t để t học
vừa có cơ h i để nghiên cứu, trải nghiệm th c hành, trau đồi kĩ năng ngh nghiệp.
3. Kết luận
Trong thời kỳ h i nhập và toàn cầu hóa, hoàn thiện ph p luật hành chính là m t
yêu cầu tất y u của mỗi qu c gia, đ c biệt là c c n c đang ph t triển. c qu c gia đ u
h ng t i mục tiêu x y d ng m t n n hành chính trong sạch, vững mạnh, hoạt đ ng có
hiệu l c và hiệu quả, chuyển từ n n hành chính cai trị” sang n n hành chính phục vụ”,
lấy mức đ hài l ng của ng ời d n và doanh nghiệp là th c đo hiệu quả của n n hành
chính, h ng t i mục tiêu x y d ng m t x h i c ng bằng, d n chủ và văn minh. Do đó,
việc đổi m i n i dung và ph ơng ph p dạy và học Luật hành chính ở c c cơ cơ đào tạo
luật cần phải ti n hành đồng b , kịp thời, hiệu quả.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Benedict Kingsbury, Nico Krisch and Richard B. Stewar (2005). The emerge of global
administrative law. Law and Contemporary Problems.
han Thị Lan H ơng (2017). Pháp luật hành chính Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Đ
tài nghiên cứu khoa học cấp tr ờng, Tr ờng Đại học Luật Hà N i.
Trần Minh H ơng ( hủ biên) (2019). Giáo trình Luật hành chính Việt Nam. Hà N i:
Tr ờng Đại học Luật Hà N i, NXB Công an nhân dân,
Khoa Luật, Đại học Qu c gia (2019). Kỷ yếu hội thảo Luật học trước biến đổi của thời
đại. H i thảo khoa học qu c t .
Malmqvist, J., Gunnarsson, S. & Vivilg, M. E. (2008). Faculty professional competence
development programs - comparing approaches from three universities. Kỷ yếu hội
thảo CDIO quốc tế lần thứ 4, Belgium: Hoogeschool Gent.
Vũ Đ ng Hải Y n (2020). hất l ợng đào tạo của c c cơ sở đào tạo luật d i góc nhìn
của doanh nghiệp và m t s ki n nghị hoàn thiện. Kỷ yếu hội thảo Kiểm định chất
lượng đào tạo Luật ở Việt Nam.
30
Trường Đại học Vinh
Tạp chí khoa học, Tập 50 - Số 1B/2021, tr. 26-31
SUMMARY
SOME SOLUTIONS TO INNOVATIONS
IN TEACHING ADMINISTRATIVE LAW
TO MEET SOCIAL REQUIREMENTS IN THE CONTEXT
OF INTERNATIONAL INTEGRATION
Nguyen Thi Ha
Vinh University
Received on 08/12/2020, accepted for publication on 24/02/2021
The construction of the rule-of-law state and the context of international
integration have set out requirements for the fundamental innovation in Vietnamese
higher education sector in general and Law training in particular. Administrative law is a
basic and important branch of law in the Vietnamese legal system, regulating social
relations arising in the state administrative management activities. Using the qualitative
legal analytical and synthetic methodologies, this study aims to firstly evaluate the
current situation of Administrative Law teaching in higher education institutions in terms
of the competency-based orientiation, the adaptability to new context, and the subject’s
consistency. Some solutions are then proposed to innovate the content and teaching
methods of Administrative Law to improve Administrative Law training, contributing to
a modern and professional administration in the context of international integration.
Keywords: Administrative law; teaching method.
31
6 trang
13120
Free
Bạn đang xem tài liệu "Một số giải pháp đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy Luật hành chính đáp ứng yêu cầu xã hội và bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mot_so_giai_phap_doi_moi_noi_dung_va_phuong_phap_giang_day_l.pdf
