Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 gen RAD51 và nguy cơ mắc ung thư buồng trứng

Download

DOI: 10.31276/VJST.63(5).01-05

Khoa học Y - Dược

Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 gen RAD51

và nguy cơ mắc ung thư buồng trứng

Lê Nguyễn Trọng Nhân^{1, 2}, Nguyễn Thu Thúy², Nguyễn Quý Linh²,

Trần Vân Khánh^2*, Trần Huy Thịnh², Tạ Thành Văn², Nguyễn Viết Tiến²

¹Bệnh viện Sản Nhi Cà Mau

²Trường Đại học Y Hà Nội

Ngày nhận bài 5/11/2020; ngày chuyển phản biện 8/11/2020; ngày nhận phản biện 17/12/2020; ngày chấp nhận đăng 31/12/2020

Tóm tắt:

Ung thư buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa ác tính phổ biến. Gen RAD51 tham gia vào quá trình tái

tổ hợp tương đồng, sửa chữa đứt gãy sợi đôi DNA, do đó những đa hình và đột biến của gen RAD51 có thể liên quan

đến nguy cơ mắc ung thư. Bằng mô hình phân tích bệnh chứng, nhóm tác giả đã nghiên cứu xem liệu đa hình đơn

nucleotide rs1801321 gen RAD51 có liên quan đến nguy cơ ung thư buồng trứng ở phụ nữ Việt Nam hay không. 380

bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư buồng trứng và 380 người phụ nữ khỏe mạnh đã tham gia vào nghiên cứu.

Các kiểu gen đa hình rs1801321 của các đối tượng nghiên cứu được xác định bằng kỹ thuật PCR-RFLP (Polymerase

Chain Reaction - Restriction Fragment Length Polymorphism). Tỷ lệ các kiểu gen GG, GT, TT được xác định lần

lượt ở nhóm bệnh là 55,3; 29,2; 15,5% và ở nhóm đối chứng là 47,9; 41,8; 10,3%, có sự khác biệt có ý nghĩa thống

kê giữa hai nhóm với p=0,001. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đa hình đơn nucleotide rs1801321 gen RAD51 có liên

quan đến nguy cơ mắc ung thư buồng trứng ở phụ nữ Việt Nam.

Từ khóa: đa hình đơn nucleotide, G172T, RAD51, rs1801321, ung thư buồng trứng.

Chỉ số phân loại: 3.1

vùng không mã hóa 5’-UTR trên gen RAD51 là vị trí điều hòa của

Đặt vấn đề

vùng khởi động phiên mã, liên quan đến sự biểu hiện mRNA, do

Trong số các bệnh lý ác tính ở phụ nữ, ung thư buồng trứng có

đó ảnh hưởng đến nồng độ và chức năng của protein RAD51 [6].

tỷ lệ mắc mới và tử vong cao trên toàn thế giới. Riêng ở Việt Nam,

Nhiều nghiên cứu nhận định, SNP rs1801321 là một yếu tố nguy

năm 2018, số ca ung thư buồng trứng là 1500, với 856 ca tử vong

cơ đối với một số bệnh ung thư khác nhau như ung thư vú, ung thư

[1]. Nguyên nhân ung thư buồng trứng vẫn còn chưa rõ ràng và

nội mạc tử cung, ung thư đại trực tràng, ung thư biểu mô miệng,

có nhiều yếu tố nguy cơ, trong đó yếu tố di truyền đã được chứng

vòm họng và ung thư buồng trứng [7-12]. Tuy nhiên, các nghiên

minh là đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành ung thư

cứu về SNP này chủ yếu trên các cộng đồng người châu Âu và hiện

buồng trứng.

nay chưa có nghiên cứu nào về vai trò của SNP rs1801321 đối với

ung thư buồng trứng ở cộng đồng người Việt Nam. Nghiên cứu

của chúng tôi nhằm mục tiêu xác định tỷ lệ đa hình đơn nucleotide

rs1801321 gen RAD51 ở bệnh nhân ung thư buồng trứng và tìm

hiểu mối liên quan của nó với nguy cơ mắc ung thư buồng trứng

ở phụ nữ Việt Nam.

Sự đứt gãy sợi đôi DNA (double strand breaks of DNA-DSBs)

là tổn thương nguy hiểm nhất của DNA. Nếu không được sửa

chữa, sự tích lũy của chúng làm mất ổn định hệ gen và dẫn đến

phát triển nhiều bệnh ung thư khác nhau [2]. Gen RAD51 mã hóa

protein RAD51 tham gia và đóng vai trò quan trọng trong quá

trình sửa chữa tái tổ hợp tương đồng (Homologous recombination

repair) nhằm phục hồi những tổn thương DNA [3, 4]. Các dữ liệu

cho thấy, nồng độ RAD51 không tăng ở các tế bào bình thường.

Raderschall và cs (2002) [5] chỉ ra rằng nồng độ RAD51 ở các tế

bào ung thư tăng liên quan đến sự mất ổn định gen và quá trình tái

tổ hợp tương đồng bất thường, có lẽ là dấu hiệu xuất hiện quá nhiều

tổn thương DNA. Sự thay đổi trong tổng hợp RAD51 thường bắt

đầu từ sự thay đổi trong phiên mã mRNA, và đa hình thái gen có

thể ảnh hưởng sinh tổng hợp protein RAD51.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng

Nghiên cứu được thực hiện trên 380 bệnh nhân ung thư buồng

trứng điều trị tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương và 380 phụ nữ

khỏe mạnh, không mắc ung thư.

Nhóm bệnh:

Tiêu chuẩn lựa chọn: được chẩn đoán xác định ung thư buồng

trứng bằng kết quả xét nghiệm giải phẫu bệnh, không mắc các ung

Đa hình đơn nucleotide (SNP) rs1801321 (G172T) nằm trong

^*Tác giả liên hệ: Email: [email protected]

63(5) 5.2021

Khoa học Y - Dược

Nghiên cứu bệnh - chứng, có ước tính tỷ số nguy cơ OR với cỡ

mẫu được tính theo công thức:

Association between RAD51 gene

polymorphism rs1801321

and ovarian cancer risk

trong đó: p₁- tỷ lệ alen T ước lượng cho nhóm bệnh, p₀- tỷ lệ alen

T ước lượng cho nhóm chứng, α - mức ý nghĩa thống kê, Z_α/2- hệ

số tin cậy, ε - mức độ chính xác mong muốn (chênh lệch cho phép

giữa tỷ số nguy cơ OR thực của quần thể và OR thu được từ mẫu).

Dựa vào nghiên cứu của Smolarz [12] với p₁=0,529 và p₀=0,510,

ε=25%, Z_α/2= 1,96 khi α=0,05 (độ tin cậy 95%), ta có N=373. Nên

cỡ mẫu mỗi nhóm tối thiểu là 373 người. Nghiên cứu được tiến

hành với 380 bệnh nhân và 380 phụ nữ thuộc nhóm chứng.

Nguyen Trong Nhan Le^{1, 2}, Thu Thuy Nguyen²,

Quy Linh Nguyen², Van Khanh Tran^2*,

Huy Thinh Tran², Thanh Van Ta², Viet Tien Nguyen²

¹Camau Obstetric Pediatric Hospital

²Hanoi Medical University

Received 5 November 2020; accepted 31 December 2020

Abstract:

Quy trình

Ovarian cancer is one of the most common gynecological

malignancies. The gene RAD51 involves homologous

recombinational repair for double-strand breaks of

DNA, so its polymorphisms and mutations are associated

with cancer risk. The authors studied, by using a case-

control design, whether single nucleotide polymorphism

rs1801321 of RAD51 gene associated with ovarian

cancer risk among Vietnamese females. Sample sets

included 380 ovarian cancer cases and 380 healthy

controls of similar age distribution. The genotypes of

rs1801321 polymorphism were determined using the

Polymerase chain reaction-restriction fragment length

polymorphism (PCR-RFLP) technique. The distribution

of genotype GG, GT, TT was 55.3, 29.2, 15.5% for the

patients group and 47.9, 41.8, 10.3% for the control

group, respectively (p=0.001). The RAD51 rs1801321

polymorphism was associated with the risk of ovarian

cancer among Vietnamese females.

Bước 1 - Lấy mẫu: các đối tượng nghiên cứu được lấy 2 ml

máu chống đông bằng EDTA.

Bước 2 - Tách chiết DNA: DNA tổng số được tách chiết từ

mẫu máu theo kit PROMEGA (USA). Độ tinh sạch của mẫu DNA

sau tách chiết của cả 2 nhóm được đo ở tỷ số A260/A280 đều nằm

trong khoảng 1,80-2,00.

Bước 3 - Khuếch đại đoạn gen RAD51 chứa SNP rs1801321

bằng kỹ thuật PCR sử dụng cặp mồi đặc hiệu có trình tự như sau:

Mồi xuôi: 5’-TGGGAACTGCAACTCATCTGG-3’

Mồi ngược: 5’-GCTCCGACTTCACCCCGCCGG-3’

Thành phần phản ứng PCR (thể tích 10 µl) gồm: 5,0 µl GoTaq

Master mix, 2,5 pmol mỗi mồi xuôi và ngược, 100 ng DNA và

H₂O. Chu trình nhiệt phản ứng: 94^oC/5 phút, [94ºC/30 giây,

56ºC/30 giây, 72ºC/30 giây] 35 chu kỳ, 72^oC/5 phút. Sản phẩm

PCR được điện di kiểm tra trên gel agarose 1,5% ở điện thế 100 V

trong 30 phút. Kết quả điện di được chụp ảnh bằng máy UVP EC3

Imaging System P/N95-0310-12.

Keywords: G172T, ovarian cancer, polymorphism,

Bước 4 - Xác định đa hình đơn nucleotide gen RAD51 bằng

kỹ thuật phân tích đa hình độ dài cắt giới hạn (PCR-RFLP). Thành

phần của phản ứng RFLP gồm: 0,5 µl enzym NgoMIV, 1 µl buﬀer

Cutsmart, 1,5 µl H₂O và 7 µl sản phẩm PCR. Hỗn hợp phản ứng

cắt được ủ ở 37ºC trong khoảng 12 giờ. Sản phẩm cắt được điện di

trên gel agarose 3% với điện thế 80 V trong 60 phút để phân tách

các băng DNA. Kết quả điện di được chụp ảnh bằng máy UVP

EC3 Imaging System P/N95-0310-12.

RAD51 gene, rs1801321.

Classiﬁcation number: 3.1

thư khác, và đồng ý tham gia nghiên cứu.

Tiêu chuẩn loại trừ: ung thư buồng trứng có kèm các ung thư

khác, hoặc không đồng ý tham gia nghiên cứu.

Phân tích số liệu

Nhóm đối chứng: những người khỏe mạnh, có tiền sử không

mắc ung thư buồng trứng hay các bệnh ung thư khác đến khám sức

khỏe hoặc đến thăm khám điều trị các bệnh lành tính tại Bệnh viện

Phụ sản Trung ương. Độ tuổi tương đồng với nhóm bệnh.

Sự khác biệt về kiểu gen và tần số alen giữa nhóm bệnh và

nhóm chứng cũng được đánh giá bằng kiểm định Χ². Tỷ số chênh

(OR) và khoảng tin cậy (CI) 95% tương ứng để ước tính mối liên

quan giữa các kiểu gen và khả năng mắc ung thư buồng trứng. Các

kiểm định có ý nghĩa khi p<0,05. Phần mềm SPSS 20.0 được sử

dụng để phân tích số liệu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2019 tại

Trung tâm Nghiên cứu Gen-Protein, Trường Đại học Y Hà Nội.

Đạo đức nghiên cứu

Đề tài đã được Hội đồng đạo đức của Trường Đại học Y Hà

Phương pháp nghiên cứu

63(5) 5.2021

Khoa học Y - Dược

Nội chấp thuận theo Chứng nhận số 107/HĐĐĐĐHYHN ngày

30/5/2017. Bệnh nhân hoàn toàn tự nguyện tham gia nghiên cứu.

Các thông tin cá nhân được bảo mật.

enzyme NgoMVI cắt thành 2 băng có kích thước 110 bp và 21 bp.

Trong trường hợp allele T, đoạn gen được khuếch đại sẽ không có

trình tự nhận biết của enzyme NgoMVI nên sẽ không bị cắt. Các

kiểu gen sẽ có sản phẩm cắt tương ứng như sau:

Kết quả

Kiểu gen GG: sản phẩm cắt gồm các đoạn 110 bp, 21 bp.

Kiểu gen TT: sản phẩm cắt gồm đoạn 131 bp.

Đặc điểm chung của các đối tượng tham gia nghiên cứu

Những đặc điểm chung như tuổi trung bình, phân bố các nhóm

tuổi và tình trạng kinh nguyệt ở cả hai nhóm được mô tả ở bảng 1.

Độ tuổi và sự phân bố nhóm tuổi giữa nhóm bệnh và nhóm chứng

là tương đồng (p=0,610 và 0,739). Tuổi trung bình nhóm bệnh là

49,80 và tuổi trung bình nhóm chứng là 49,26. Ở những bệnh nhân

ung thư buồng trứng, nhóm tuổi mắc bệnh nhiều nhất là từ 40 đến

59, chiếm 45,5% và ít nhất là nhóm tuổi <40 tuổi (chiếm 24,5%).

Trung bình tuổi có kinh ở nhóm ung thư buồng trứng là 15,22,

tương đồng với trung bình tuổi có kinh ở nhóm chứng là 15,01

(p=0,096). Tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh đã mãn kinh chiếm 56,3%,

nhiều hơn so với những bệnh nhân chưa mãn kinh hoặc chưa có

kinh chiếm 43,7% và tỷ lệ này không có sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê giữa hai nhóm nghiên cứu (p=0,423).

Kiểu gen GT: sản phẩm cắt gồm các đoạn 131 bp, 110 bp,

21 bp.

Hình 1. Kết quả điện di sản phẩm cắt của đoạn gen chứa SNP rs1801321

bởi enzyme NgoMVI. M: Marker 100 bp; sản phẩm PCR của đoạn gen chứa

rs1801321 (1); kiểu gen GG (2-5, 7, 9, 10); kiểu gen TT (6); kiểu gen GT (8, 11).

Bảng 1. Đặc điểm chung của các đối tượng tham gia nghiên cứu.

Nhóm bệnh

Nhóm chứng

Đặc điểm

Hình ảnh điện di trên gel agarose sản phẩm cắt đoạn gen chứa

SNP rs1801321 bằng enzyme NgoMVI được thể hiện ở hình 1.

Kết quả điện di sản phẩm của phản ứng cắt enzym cho thấy ở tất

cả các mẫu băng thu được rõ nét, có kích thước khoảng 131 bp, 110

bp so trên thang DNA chuẩn tùy thuộc từng kiểu gen. Từ kết quả

trên ta thấy enzym NgoMVI đã cắt sản phẩm PCR thành các đoạn

DNA có kích thước đúng như tính toán lý thuyết của nghiên cứu.

≤39

24,5

45,5

30,0

223

128

58,7

33,7

7,6

40-59

173

114

49,8

166

214

308

Tuổi

≥60

Tuổi trung bình

49,26

313

Chưa mãn kinh/chưa có kinh

43,7

56,3

81,1

11,6

7,4

82,4

17,6

Tình trạng

kinh nguyệt

Mãn kinh

Sản phẩm PCR-RFPL của các kiểu gen GG, GT, TT được

kiểm tra lại bằng phương pháp giải trình tự gen và so sánh

với trình tự chuẩn của gen RAD51 trên ngân hàng Genebank

(NG_012120:c.-61G>T), tín hiệu giải trình tự của các kiểu gen với

các đỉnh nucleotide rõ ràng, không nhiễu (hình 2). Mẫu PCR của

kiểu gen TT có một đỉnh nucleotide T duy nhất, kiểu gen GT có

hai đỉnh nucleotide G và nucleotide T, kiểu gen GG có một đỉnh

nucleotide G duy nhất. Như vậy, kết quả giải trình tự thu được là

trùng khớp với kết quả xác định kiểu gen bằng phương pháp PCR-

RFLP.

UT biểu mô

Giải phẫu bệnh

UT tế bào mầm

UT tế bào đệm - sinh dục

111

29,2

13,2

47,6

10,0

Giai đoạn bệnh

III

181

UT: ung thư.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn phân tích sự phân bố tỷ lệ

nhóm bệnh nhân được phân loại giai đoạn theo FIGO và mô bệnh

học theo WHO (bảng 1). Kết quả phân loại theo giải phẫu bệnh cho

thấy, ung thư biểu mô buồng trứng chiếm tỷ lệ cao nhất là 81,1%.

Nhóm bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn tiến triển (III và IV-

57,6%) chiếm tỷ lệ cao hơn so với nhóm bệnh nhân phát hiện bệnh

sớm (I và II-42,4%).

Hình 2. Kết quả giải trình tự sản phẩm PCR đoạn gen RAD51 chứa đa hình

đơn nucleotide rs1801321 của các bệnh nhân mang kiểu gen GG, GT, TT.

Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 và nguy cơ mắc ung

thư buồng trứng

Alen T chiếm tỷ lệ thấp lần lượt ở nhóm bệnh là 30,1% và

nhóm đối chứng là 31,2%. Tỷ lệ các kiểu gen GG, GT, TT lần lượt

ở nhóm bệnh là 55,3, 29,2, 15,5% và ở nhóm đối chứng là 47,9,

41,8, 10,3%. Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong

sự phân bố tỷ lệ alen giữa nhóm bệnh và nhóm đối chứng với

Trong trường hợp allele G, nhóm nghiên cứu sử dụng cặp mồi

với trình tự mồi ngược có nucleotide ở vị trí thứ 3 đầu 3’ là G (sai

khác với nucleotide C trên trình tự DNA khuôn) để tạo thành trình

tự nhận biết của enzyme NgoMVI (G↓CCGGC) trong đoạn gen

RAD51 chứa SNP rs1801321 được khuếch đại. Đoạn gen này sẽ bị

63(5) 5.2021

Khoa học Y - Dược

Bảng 3. Mối liên quan đa hình rs1801321 với giai đoạn bệnh và mô bệnh học.

p<0,656, tuy nhiên có khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các kiểu

gen hai nhóm nghiên cứu với p=0,001 (bảng 2).

Bảng 2. Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 với nguy cơ ung thư buồng

trứng.

Giai đoạn ung thư

Giai đoạn I

29,5 31 27,9 18 30,5

12,4 15 13,5 15,3

48,1 55 49,5 25 42,4

10,0 10 9,0 11,9

Nhóm bệnh

Nhóm chứng

Kiểu gen/allele

95%CI

Giai đoạn II

0,979

Giai đoạn III

Giai đoạn IV

Mô bệnh học

UT biểu mô

101

531

229

210

111

69,9

30,1

55,3

29,2

15,5

78,1

21,9

65,4

34,6

34,7

65,3

84,5

15,5

55,3

44,7

523

237

182

159

68,8

31,2

47,9

41,8

10,3

82,4

17,6

53,4

46,6

19,7

80,3

89,7

10,3

47,9

52,1

1,000

0,952

Kiểu allele

0,656

0,765-1,184

170

81,0 88 79,3 50 84,7

0,701

Kiểu gen

0,001

UT tế bào mầm

12,9 13 11,7

6,2 10 9,0

11,9

3,4

UT mô đệm-sinh dục 13

210

182

1,000

1,311

1,000

0,605

1,000

0,461

1,000

1,607

1,000

0,744

TT và GG

0,238

0,002

0,001

0,030

0,042

Bàn luận

0,836-2,057

0,442-0,828

0,288-0,739

1,043-2,476

Trong nghiên cứu này, độ tuổi hay gặp nhất của ung thư buồng

trứng là 40-59. Nhóm tuổi ≥60 có tỷ lệ cao hơn nhóm tuổi ≤39. Sự

phân bố về nhóm tuổi này cũng tương đồng với kết quả của một

số nghiên cứu khác tại Việt Nam [13]. Về tình trạng kinh nguyệt

của nhóm bệnh nhân tham gia nghiên cứu, tỷ lệ bệnh nhân ung thư

buồng trứng trong nhóm chưa mãn kinh hoặc chưa có kinh là 43,7%,

thấp hơn nhóm đã mãn kinh (56,3%). Tương đồng với các nhận định

của các tác giả khác là ung thư buồng trứng đa phần xuất hiện ở các

bệnh nhân cao tuổi đã mãn kinh [14]. Kết quả giải phẫu bệnh ung

thư biểu mô buồng trứng chiếm tỷ lệ cao nhất, và nhóm bệnh nhân

được chẩn đoán ở giai đoạn tiến triển (III và IV) cao hơn nhóm bệnh

nhân phát hiện bệnh sớm (I và II) là không khác biệt so với nhận

định của các nghiên cứu trước đây [15].

210

111

182

159

GG và GT

GT và TT

111

321

159

341

GT+GG

TT và GT+GG

GG và TT+GT

TT+GT

210

170

182

198

0,559-0,990

Nghiên cứu tiếp tục tiến hành so sánh khả năng mắc bệnh của

các kiểu gen chứa alen T với các kiểu gen khác theo cặp mô hình di

truyền khác. Đối với mô hình so sánh đồng hợp (TTvới GG) cho kết

quả không khác biệt về sự phân bố của hai kiểu gen giữa hai nhóm

bệnh và chứng với p=0,238, OR=1,311 (CI 95% [0,836-2,057]).

Trong khi hai mô hình so sánh dị hợp cho kết quả có sự khác biệt

có ý nghĩa thống kê, với p<0,05 và OR với khoảng tin cậy 95%

không chứa giá trị 1, trong phân bố hai kiểu gen GG và GT giữa

hai nhóm bệnh và chứng với p=0,002, OR=0,605 (CI 95% [0,442-

0,828]), và trong phân bố hai kiểu gen TT và GT giữa hai nhóm

bệnh và chứng với p=0,001, OR=0,461 (CI 95% [0,288-0,739]).

Tỷ lệ alen T chiếm thấp hơn so với alen G ở trong cả hai nhóm

nghiên cứu và sự phân bố tỷ lệ alen giữa hai nhóm không có sự khác

biệt có ý nghĩa thống kê. Theo công bố Dữ liệu các biến thể di truyền

người Việt Nam trên trang genomes.vn, nghiên cứu trên 206 người

Kinh không có quan hệ huyết thống thì tỷ lệ alen T là 13,63% [16].

Tuy nhiên, tỷ lệ phân bố 3 kiểu gen giữa hai nhóm nghiên cứu lại có

sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p=0,001). Điều này cho thấy có

mối liên quan giữa đa hình đơn nucleotide rs1801321 với nguy cơ

mắc ung thư buồng trứng. Phân tích sâu hơn các dữ liệu để so sánh

khả năng mắc bệnh của các kiểu gen chứa alen T và các kiểu gen còn

lại, chúng tôi cũng ghi nhận được sự khác biệt có ý nghĩa thống kê

trong hai nhóm nghiên cứu khi so sánh kiểu gen dị hợp GT với các

kiểu gen đồng hợp GG và TT lần lượt với OR=0,605, CI 95% [0,442-

0,828] (p=0,002) và OR=0,461, CI 95% [0,288-0,739] (p=0,001).

Nghiên cứu cho thấy kiểu gen dị hợp GT lại mang nguy cơ mắc

ung thư buồng trứng thấp hơn hai kiểu gen đồng hợp là GG và TT.

Khi so sánh mô hình di truyền lặn, nhóm kiểu gen TT với

nhóm kết hợp kiểu gen GG và GT cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê giữa hai nhóm nghiên cứu với p=0,030, OR=1,607 (CI

95% [1,043-2,476]. Và so sánh mô hình di truyền trội, nhóm kiểu

gen chứa alen T (GT và TT) với nhóm kiểu gen GG, có sự khác

biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm nghiên cứu với p=0,042,

OR=0,744 (CI 95% [0,559-0,990]).

Khi so sánh nhóm hai kiểu gen GG và GT với nhóm kiểu gen TT,

với OR=1,607 (CI 95% [1,043-2,476]) (p=0,030) và so sánh nhóm

kiểu gen GG với nhóm hai kiểu genTTvà GT, với OR=0,744 (CI 95%

[0,559-0,990]) (p=0,042) cho thấy nhóm các cặp gen chứa kiểu gen

GTđềucónguycơmắcungthưbuồngtrứngthấphơnkiểugencònlại.

Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 với giai đoạn bệnh và

mô bệnh học

So sánh sự phân bố kiểu gen trong các nhóm chia theo giai

đoạn bệnh của FIGO không có sự khác biệt mang ý nghĩa thống

kê (p=0,979) (bảng 3). Tương tự, khi so sánh sự phân bố kiểu gen

trong các nhóm chia theo type mô bệnh học (ung thư biểu mô, ung

thư tế bào mầm và ung thư tế bào mô đệm - sinh dục) cũng không

khác biệt có ý nghĩa thống kê (p=0,701) (bảng 3).

Nhiều nghiên cứu khác trên thế giới được thực hiện và đã công

bố nhằm mục đích làm sáng tỏ vai trò của đa hình rs1801321 gen

RAD51 trong nguy cơ ung thư buồng trứng, nhưng kết quả còn gây

tranh cãi, phụ thuộc vào thiết kế, phương pháp nghiên cứu, và quần

63(5) 5.2021

Khoa học Y - Dược

thể người được nghiên cứu. Trong nghiên cứu của Smolarz và cs

(2013) [12] trên phụ nữ Ba Lan với 210 bệnh nhân ung thư buồng

trứng và 210 đối chứng, mẫu nghiên cứu là mô buồng trứng (có và

không có tế bào ung thư), kết quả cho thấy không có sự khác biệt trong

phân bố các alen (p=0,631) cũng như kiểu gen (p=0,689) giữa hai

nhóm nghiên cứu, họ nhận định SNP rs1801321 gen RAD51 không

liên quan đến nguy cơ ung thư buồng trứng ở phụ nữ Ba Lan. Nghiên

cứu của Auranen và cs (2005) [17] phân tích tổng hợp 4 nghiên cứu

lớn trên 1644 bệnh nhân ung thư buồng trứng và 2602 đối chứng cho

kết quả alen T chiếm tỷ lệ 42% ở cả nhóm bệnh và nhóm chứng, và

không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong sự phân bố các kiểu

gen ở hai nhóm nghiên cứu (p=0,39). Nghiên cứu này chưa tìm thấy

mối liên quan giữa đa hình 1801321 với nguy cơ mắc ung thư buồng

trứng. Quaye và cs (2009) [18] tổng hợp từ 3 nghiên cứu bệnh chứng

lớn ở Anh, Mỹ và Đan Mạch với cỡ mẫu gồm 1412 bệnh nhân ung

thư buồng trứng và 1986 đối chứng đã kết luận rằng, không có mối

liên quan giữa đa hình rs1801321 gen RAD51 với nguy cơ mắc ung

thư buồng trứng (p=0,053). Nghiên cứu của Wang và cs (2001) [19]

trên những người mang đột biến BRCA1/2 cũng chỉ ra SNP 172G>T

gen RAD51 không liên quan đến nguy cơ mắc ung thư buồng trứng.

có những biện pháp tầm soát, dự phòng hợp lý nhằm chẩn đoán,

phát hiện kịp thời ung thư buồng trứng ở giai đoạn sớm để điều trị

hiệu quả và ít tốn kém hơn. Ngoài đa hình rs1801321 gen RAD51

còn nhiều yếu tố nguy cơ di truyền và không di truyền ảnh hưởng

đến nguy cơ mắc ung thư buồng trứng. Kết quả này đóng góp vào

cơ sở dữ liệu cho những nghiên cứu phân tích lớn hơn và đa yếu

tố để đánh giá chính xác hơn nguy cơ mắc ung thư buồng trứng.

LỜI CẢM ƠN

Nghiên cứu được thực hiện với sự hỗ trợ kinh phí của Bộ Y tế

thông qua đề tài: “Nghiên cứu xây dựng quy trình xác định đột biến

và đa hình thái đơn nucleotide trên một số gen liên quan đến ung

thư vú và ung thư buồng trứng”. Nhóm nghiên cứu trân trọng cảm

ơn Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Trung tâm Nghiên cứu Gen-

Protein, Trường Đại học Y Hà Nội.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] F. Bray, et al. (2018), “Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of

incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries”, CA: A Cancer Journal

for Clinicians, 68(6), pp.394-424.

[2] S.P. Jackson (2002), “Sensing and repairing DNA double-strand breaks”,

Ngoài ra, mối liên quan giữa rs1801321 với một số bệnh ung thư

khác cũng được nghiên cứu và thu được những kết quả khác nhau.

Nghiên cứu của Tulbah và cs (2016) [7] cho thấy đa hình 172G>T

của gen RAD51 có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư vú ở phụ nữ

Ả Rập, alen T có ảnh hưởng bảo vệ khỏi nguy cơ mắc ung thư vú

cao với OR=0,126 (CI 95%=0,080-0,199), p<0,001. Kết quả nghiên

cứu của nhóm Romanowicz-Makowska và cs (2012) [9] chỉ ra rằng

không có mối liên quan giữa rs1801321 với ung thư đại trực tràng ở

bệnh nhân người Ba Lan. Tuy nhiên, một nghiên cứu của Petrovic-

Sunderic và cs (2018) [10] lại chứng minh được mối liên quan có

ý nghĩa giữa rs1801321 với ung thư đại trực tràng ở người Serbia.

Santos và cs (2019) [11] đã chứng minh rs1801321 kết hợp với các

chất gây ung thư từ môi trường (rượu, thuốc lá) có liên quan đến sự

tiến triển của ung thư biểu mô miệng và vòm họng. Một nghiên cứu

của Michalska và cs (2014) [8] cũng trên cộng đồng phụ nữ Ba Lan

với 630 bệnh nhân ung thư nội mạc tử cung và 630 đối chứng cũng

cho kết luận rs1801321 gen RAD51 không liên quan với nguy cơ ung

thư nội mạc tử cung vì không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê

trong sự phân bố các alen (p=0,359) và các kiểu gen (p=0,392) giữa

các nhóm nghiên cứu.

Carcinogenesis, 23(5), pp.687-696.

[3] T. Helleday (2003), “Pathways for mitotic homologous recombination in mammalian

cells”, Mutation Research, 532(1-2), pp.103-115.

[4] J. Thacker (2005), “The RAD51 gene family, genetic instability and cancer”, Cancer

Letters, 219(2), pp.125-135.

[5] E. Raderschall, et al. (2002), “Elevated levels of Rad51 recombination protein in

tumor cells”, Cancer Research, 62(1), pp.219-225.

[6] L. Hasselbach, et al. (2005), “Characterisation of the promoter region of the human

DNA-repair gene Rad51”, European Journal Gynaecological Oncology, 26(6), pp.589-598.

[7] S. Tulbah, et al. (2016), “Polymorphisms in RAD51 and their relation with breast

cancer in Saudi females”, Onco Targets and Therapy, 9, pp.269-277.

[8] M.M. Michalska, et al. (2014), “Association of polymorphisms in the 5’ untranslated

region of RAD51 gene with risk of endometrial cancer in the Polish population”, Archives of

Gynecology Obstetrics, 290(5), pp.985-991.

[9] H. Romanowicz-Makowska, et al. (2012), “RAD51 gene polymorphisms and

sporadic colorectal cancer risk in Poland”, Polish Journal of Pathology, 63(3), pp.193-198.

[10] J. Petrovic-Sunderic, et al. (2018), “Polymorphism RAD51 172G>T in Serbian

patients with colorectal cancer”, Journal of B.U.ON, 23(4), pp.936-940.

[11] E.M. Santos, et al. (2019), “Clinicopathological signiﬁcance of SNPs in RAD51 and

XRCC3 in oral and oropharyngeal carcinomas”, Oral Diseases, 25(1), pp.54-63.

[12] B. Smolarz, et al. (2013), “Association between polymorphisms of the DNA repair

gene RAD51 and ovarian cancer”, Polish Journal of Pathology, 64(4), pp.290-295.

[13] Phạm Thị Diệu Hà, Nguyễn Văn Tuyên (2013), “Nhận xét giá trị HE4 và test

Phân tích vai trò các alen và kiểu gen đa hình đơn nucleotide

rs1801321 đối với giai đoạn bệnh theo FIGO và type mô bệnh học

ung thư buồng trứng nhận thấy, không có sự liên quan giữa đa hình

đơn nucleotide rs1801321 với giai đoạn bệnh và type mô bệnh học

của ung thư buồng trứng. Kết quả này cũng tương đồng với nghiên

cứu của Smolarz và cs (2013) [12].

ROMA trong chẩn đoán ung thư buồng trứng”, Tạp chí Nghiên cứu Y học, 82(2), tr.37-44.

[14] D. Jelovac, and D.K. Armstrong (2011), “Recent progress in the diagnosis and

treatment of ovarian cancer”, CA: A Cancer Journal for Clinicians, 61(3), pp.183-203.

[15] Vũ Hô, Vi Trần Doanh, Lê Thị Lộc và cộng sự (2010), “Nghiên cứu đặc điểm lâm

sàng - mô bệnh học và điều trị ung thư buồng trứng tại Trung tâm Ung bướu Thái Nguyên từ

2005 - T8/2010”, Tạp chí Y học TP Hồ Chí Minh, 14(4), tr.491 -494.

[16] V.S. Le, et al. (2019), “A Vietnamese human genetic variation database”, Human

Mutation, 40(10), pp.1664-1675.

Kết luận

[17] A. Auranen, et al. (2005), “Polymorphisms in DNA repair genes and epithelial

ovarian cancer risk”, International Journal of Cancer, 117(4), pp.611-618.

Trong nghiên cứu của chúng tôi hiện tại tìm thấy mối liên quan

giữa đa hình đơn nucleotide rs1801321 gen RAD51 và nguy cơ mắc

ung thư buồng trứng ở người Việt Nam, cụ thể kiểu gen GT có khả

năng làm giảm nguy cơ mắc thư buồng trứng. Kết quả xét nghiệm

đa hình đơn nucleotide rs1801321 gen RAD51 góp phần vào đánh

giá khả năng mắc ung thư buồng trứng ở phụ nữ Việt Nam. Từ đó

[18] L. Quaye, et al. (2009), “Association between common germline genetic variation

in 94 candidate genes or regions and risks of invasive epithelial ovarian cancer”, PLoS One,

4(6), p.e5983.

[19] W.W. Wang, et al. (2001), “A single nucleotide polymorphism in the 5’ untranslated

region of RAD51 and risk of cancer among BRCA1/2 mutation carriers”, Cancer Epidemioly,

Biomarkers and Prevention, 10(9), pp.955-960.

63(5) 5.2021

5 trang yennguyen 18220 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Mối liên quan giữa đa hình rs1801321 gen RAD51 và nguy cơ mắc ung thư buồng trứng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

moi_lien_quan_giua_da_hinh_rs1801321_gen_rad51_va_nguy_co_ma.pdf