Luận văn Đánh giá sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã An Xuyên, thành phố Cà Mau
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
LÊ TRÚC HƯƠNG
ĐÁNH GIÁ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ AN XUYÊN,
THÀNH PHỐ CÀ MAU
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
LÊ TRÚC HƯƠNG
ĐÁNH GIÁ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ AN XUYÊN,
THÀNH PHỐ CÀ MAU
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8340403
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN VĂN GIÁP
Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này do tôi tiến hành tham khảo tài liệu, khảo sát
thu thập tư liệu, thông tin và viết. Các đoạn trích dẫn, số liệu sử dụng trong luận văn
được trích nguồn có độ tin cậy trong phạm vi nhận thức của bản thân.
Ngày 20 tháng 3 năm 2019
Người thực hiện
Lê Trúc Hương
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
RESEARCH SUMMARY
2.1.2. Vai trò của người dân trong xây dựng NTM
12
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
NTM
Tiếng Việt
Nông thôn mới
TP
Thành phố
UBND
HTX
Uỷ ban nhân dân
Hợp tác xã
THT
Tổ hợp tác
BCĐ
Ban chỉ đạo
CNH – HĐH
UBMTTQ
Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được triển khai, tổ
chức thực hiện trên địa bàn 7 xã của thành phố Cà Mau. Sau hơn 9 năm thực hiện,
thành phố Cà Mau có 5 trên tổng số 7 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.
Trong đó, xã An Xuyên được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới năm 2016 có đặc
điểm mang tính đại diện cho các xã trên địa bàn thành phố Cà Mau cả về điều kiện tự
nhiên, kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh.
Luận văn đã nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sự tham gia của người dân trong xây
dựng nông thôn mới tại xã An Xuyên. Từ nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn rút
ra những bài học kinh nghiệm, phân tích các vấn đề vướng mắc, tồn tại trong quá
trình xây dựng nông thôn mới để đề xuất các giải pháp góp phần thực hiện thành công
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Cà
Mau. Từ kết quả khảo sát tại xã An Xuyên cho thấy, phần lớn người dân được phỏng
vấn đều biết về Chương trình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết
về từng tiêu chí nông thôn mới còn chưa rõ. Thông tin tiếp cận chỉ dừng lại các khẩu
hiệu tuyên truyền hoặc thông qua các buổi họp của các tổ chức đoàn thể chính trị, xã
hội ở cơ sở; hoặc khi được sự vận động đóng góp công sức và vật chất xây dựng nông
thôn mới... Đây là những thách thức đối với xã An Xuyên nhằm giữ vững và nâng
cao chất lượng của 19 tiêu chí nông thôn mới.
Để cải thiện sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã An
Xuyên, luận văn đưa ra một số kiến nghị: Thông báo kịp thời, đầy đủ, cụ thể các
thông tin liên quan xây dựng nông thôn mới để người dân được biết; tiếp thu và tôn
trọng ý kiến đóng góp của người dân về xây dựng nông thôn mới; tổ chức thực hiện
có hiệu quả Quy chế dân chủ cơ sở theo nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân
kiểm tra, dân hưởng lợi”; công khai, minh bạch các hoạt động liên quan đến xây dựng
nông thôn mới.
RESEARCH SUMMARY
National target program of new rural construction is deployed, organizations
implemented in 7 communes in Ca Mau city. After more than 9 years of
implementation, the city of Ca Mau has 5 out of 7 communes recognized standard
new countryside. In it, An Xuyen be recognized as the new rural standards in 2016
has characteristics which are representative of the communes in Ca Mau city, both in
terms of natural conditions, economic - social, defense - security security.
Thesis studied, evaluate the effectiveness of the participation of the people in
building a new countryside in An Xuyen. From theoretical studies and field surveys
to draw lessons, analyze issues and problems and shortcomings in the process of
building new countryside to propose solutions that contribute to the successful
implementation of the Program national target new rural construction in the province
of Ca Mau city. From the survey results in An Xuyen showed that the majority of
people interviewed were aware of the program of building new
countryside. However, the level of understanding of each new rural criteria
unclear. Information accessible stop the propaganda slogans or through the meetings
of the political organizations, society at grassroots level; or when the movement to
contribute material and new rural construction... These are challenges for An Xuyen
commune in order to maintain and improve the quality of 19 new rural criteria.
To improve the participation of the people in building a new countryside in An
Xuyen, essays offer some recommendations: Announcement timely, full and specific
information regarding building new rural areas to people are known; receptive and
respectful comments of people about the new rural construction; organize effective
grassroots democracy Regulation on the principle of “People know, people discuss,
people do and people check, people benefit”; publicity and transparency of activities
related to the construction of new countryside.
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU
1.1. Đặt vấn đề
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí và vai trò quan trọng trong sự nghiệp
phát triển đất nước. Từ những thách thức mới của phát triển nông thôn, Ban Chấp
hành Trung ương Đảng (khoá X) đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng
8 năm 2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, khẳng định ý nghĩa và tầm quan
trọng của khu vực nông thôn trong tiến trình phát triển đất nước. Theo đó, Chính phủ
đã cụ thể hoá và triển khai chiến lược “Tam nông” của Đảng thành chương trình Xây
dựng Nông thôn mới (NTM) thông qua Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng
10 năm 2008. Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động về nông nghiệp, nông
dân, nông thôn bao gồm: Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 ban
hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM (19 tiêu chí); Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04
tháng 6 năm 2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng NTM giai
đoạn 2010 - 2020; Quyết định số 1980/QĐ-TTg, ngày 17 tháng 10 năm 2016 về việc
ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020.
Đối với tỉnh Cà Mau, để cụ thể hóa văn bản chỉ đạo của Trung ương về xây
dựng NTM, ngày 27 tháng 12 năm 2010, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ban hành Chỉ
thị số 02-CT/TU về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chương trình mục tiêu
Quốc gia về xây dựng NTM; Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 12 tháng 7 năm 2011
của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng NTM tỉnh Cà Mau giai đoạn 2011-
2015 và những năm tiếp theo; Quyết định số 2025/QĐ-UBND ngày 31 tháng 12 năm
2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau (UBND) về việc ban hành lại Bộ tiêu chí về
NTM tỉnh Cà Mau; Chương trình số 15-CTr/TU ngày 20 tháng 10 năm 2011 của Ban
Chấp hành Đảng bộ thành phố Cà Mau thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành
Đảng bộ tỉnh Cà Mau về xây dựng NTM tỉnh Cà Mau giai đoạn 2011 - 2015 và những
năm tiếp theo; Kế hoạch số 71/KH-UBND ngày 21 tháng 10 năm 2011 của UBND
thành phố Cà Mau về xây dựng NTM thành phố Cà Mau giai đoạn 2011 - 2015 và
định hướng đến năm 2020.
2
Tại Cà Mau, Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng NTM được triển khai
thực hiện từ năm 2011 đã tạo sự đồng lòng, hưởng ứng của cả hệ thống chính trị và
nhân dân, từ đó đạt được những kết quả quan trọng. Tính đến tháng 10 năm 2018,
tổng số tiêu chí đạt được 1.022 tiêu chí, bình quân 12,5 tiêu chí/xã. Có 29 xã đạt
chuẩn NTM, chiếm 35,4%; có 35 xã đạt từ 10 - 14 tiêu chí, chiếm 42,7%; 18 xã đạt
từ 06 - 09 tiêu chí, chiếm 21,9%; không còn xã dưới 06 tiêu chí.
Thành phố Cà Mau (TP) là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội của tỉnh
Cà Mau, đồng thời là đơn vị dẫn đầu về thành tích xây dựng NTM của tỉnh khi có 5/7
xã đạt chuẩn NTM, chiếm 71,4%. Chương trình NTM đã góp phần nâng tầm kinh tế
khu vực nông thôn; phát triển kinh tế phi nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương
mại và dịch vụ; kết cấu hạ tầng khu vực nông thôn, nhất là ở các xã đã đạt chuẩn
NTM được đầu tư xây dựng ngày càng hoàn thiện; đời sống vật chất và tinh thần của
người dân nâng lên rõ rệt. Nổi bật là xã An Xuyên đã xuất hiện nhiều cách làm hay,
sáng tạo trong xây dựng NTM, là điển hình tiêu biểu trong việc huy động sự tham gia
của người dân vào xây dựng NTM của TP Cà Mau.
Trong quá trình xây dựng NTM, người dân xã An Xuyên thể hiện rõ vai trò chủ
thể trung tâm, mọi nhà và mọi người ra sức đóng góp trí tuệ, công sức, vật chất để
xây dựng NTM. Phong trào thi đua đóng góp ngày công lao động, hiến đất và đóng
góp tiền của để xây dựng các công trình hạ tầng nông thôn được thực hiện và lan toả
trên địa bàn các ấp. Kinh tế tập thể phát triển, nhiều mô hình sản xuất mang lại hiệu
quả kinh tế cao và ổn định được triển khai, nhân rộng, như mô hình hợp tác xã (HTX)
nuôi cá chình, cá bống tượng, HTX trồng rau an toàn và dưa hấu theo tiêu chuẩn
VietGap, tổ hợp tác (THT) du lịch nhà vườn. Nhờ đó, xã An Xuyên trở thành nơi
cung ứng nguồn nông sản sạch cho TP Cà Mau và là địa điểm du lịch trải nghiệm
giàu tiềm năng. Chương trình xây dựng NTM đã góp phần làm thay đổi diện mạo xã
An Xuyên. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện và nâng cao.
Quy chế dân chủ cơ sở theo nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra,
dân thụ hưởng” được mở rộng. Hiệu quả đầu tư các công trình xây dựng cơ sở hạ
tầng NTM xã An Xuyên làm cơ sở định hướng và đề xuất cho giai đoạn nâng chất xã
3
NTM trong giai đoạn tiếp theo mang tính khả thi. Mức độ hài lòng của người dân về
Chương trình xây dựng NTM trên địa bàn xã An Xuyên khá cao, và có sự đồng thuận
giữa chính quyền và người dân trong xây dựng NTM.
Tuy nhiên, trên thực tế xây dựng NTM còn phụ thuộc nhiều vào nguồn ngân
sách Nhà nước và các nguồn lực bên ngoài, chưa phát huy được nội lực của cộng
đồng. Một số mô hình kinh tế tập thể chưa mang lại hiệu quả bền vững. Thu hút đầu
tư vào lĩnh vực nông thôn còn hạn chế. Một số tiêu chí NTM đạt được nhưng chưa
bền vững như tiêu chí về tình hình an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Một số công
trình đã đầu tư, xây dựng có dấu hiệu xuống cấp sau thời gian sử dụng, nhất là các
công trình giao thông, trụ sở ấp văn hoá. Nhận thức và sự tham gia của người dân
trong xây dựng NTM còn thụ động và chưa toàn diện. Đặc biệt, hiện nay chưa có
những khảo sát, nghiên cứu và đánh giá về sự tham gia của người dân trong xây dựng
NTM trên địa bàn xã An Xuyên để rút kinh nghiệm và góp phần nâng cao hiệu quả
sự tham gia của người dân trong chương trình NTM. Vì vậy, đề tài: “Đánh giá sự
tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã An Xuyên, thành
phố Cà Mau” là rất cần thiết.
Đánh giá sự tham gia của người dân một cách khách quan trong xây dựng NTM
là tất yếu. Cải thiện sự tham gia của người dân vừa là hành động vừa là mục đích của
chính sách xây dựng NTM. Bởi khi sự tham gia của người dân được cải thiện thì
nguồn lực đầu tư cho xây dựng NTM tăng lên và thúc đẩy người dân tự tin đưa ra
sáng kiến, tích cực, chủ động tham gia vào xây dựng NTM tại địa phương.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá thực trạng sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại xã
An Xuyên, TP Cà Mau.
- Đề xuất những giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong xây
dựng NTM.
1.3. Câu hỏi nghiên cứu
Luận văn tập trung trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau:
4
Câu hỏi 1: Thực trạng sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại xã
An Xuyên, TP Cà Mau hiện nay như thế nào?.
Câu hỏi 2: Làm thế nào để cải thiện sự tham gia của người dân trong xây dựng
NTM tại Cà Mau?
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
Sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM tại xã An Xuyên, thành phố
Cà Mau.
Đối tượng khảo sát: Người dân trên địa bàn xã An Xuyên, thành phố Cà Mau:
- Cán bộ đang công tác trong Mặt trận, các đoàn thể, chính quyền địa phương.
- Nhóm người dân:
+ Chủ sản xuất kinh doanh, hộ kinh doanh.
+ Cá nhân (công chức Nhà nước).
+ Người dân hoạt động sản xuất nông nghiệp.
+ Người dân hoạt động sản xuất phi nông nghiệp (công nhân, làm thuê,…).
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu này được thực hiện tại xã An Xuyên, thành phố Cà Mau. Ngoài ra,
các thông tin, dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Ban chỉ đạo (BCĐ) xây dựng NTM
thành phố Cà Mau và Văn phòng điều phối các Chương trình mục tiêu Quốc gia xây
dựng NTM tỉnh Cà Mau.
1.5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện theo phương pháp nghiên cứu định tính, với trình tự
các bước như sau:
- Tham khảo ý kiến góp ý của các chuyên gia để xây dựng và hiệu chỉnh bảng
câu hỏi khảo sát.
5
- Tiến hành việc khảo sát lấy ý kiến của người dân xã An Xuyên, TP Cà Mau
để đánh giá thực trạng về hiệu quả sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM.
Kỹ thuật thu thập thông tin trực tiếp bằng bảng câu hỏi được gửi trực tiếp đến
các hộ dân; sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất với hình thức chọn mẫu
thuận tiện.
Sử dụng công cụ phân tích thống kê mô tả.
Thông tin sơ cấp: thu thập thông qua phỏng vấn, các buổi thảo luận và phát
trực tiếp phiếu khảo sát đến các hộ dân xã An Xuyên, TP Cà Mau.
Thông tin thứ cấp: xem xét các báo cáo của UBND TP Cà Mau và UBND xã
An Xuyên, TP Cà Mau.
1.5.1. Địa điểm nghiên cứu
Khảo sát được thực hiện 11/11 ấp của xã An Xuyên, thành phố Cà Mau.
Xã An Xuyên, thành phố Cà Mau là một trong 5 xã được Ủy ban nhân dân tỉnh
Cà Mau (UBND) chọn chỉ đạo điểm của tỉnh về xây dựng NTM.
1.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
Tác giả áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng. Sử dụng phương pháp
chọn mẫu thuận tiện; nghiên cứu thực địa, phân tích, so sánh và thống kê mô tả để trả
lời các câu hỏi nghiên cứu.
1.5.3. Bảng hỏi khảo sát
Tổng cộng có 120 lượt người được điều tra bằng phiếu câu hỏi trên địa bàn
11/11 ấp của xã An Xuyên. Nội dung phiếu câu hỏi tập trung vào 3 chủ đề chính:
- Thông tin cá nhân của người trả lời.
- Hiểu biết của người dân về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM
trên địa bàn.
- Sự tham gia của cư dân nông thôn về xây dựng NTM.
- Đánh giá về kết quả xây dựng NTM.
6
1.5.4. Phân tích dữ liệu
Từ các biên bản phỏng vấn nhóm và các biên bản làm việc, tác giả đánh giá,
phân tích, so sánh, rút ra các vấn đề ý nghĩa mang tính phổ biến để tổng hợp, khái
quát hóa các vấn đề nghiên cứu về sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM.
Các thông tin phỏng vấn bằng phiếu điều tra soạn sẵn, sau đó được mã hoá,
nhập vào bảng dữ liệu Excel và được phân tích với phần mềm SPSS 20.0 Các phương
pháp thống kê, mô tả, tần suất, các kiểm định khác biệt và quan hệ được áp dụng để
tổng quát hoá kết quả.
1.6. Cấu trúc của luận văn
Luận văn gồm có 5 chương, cụ thể như sau:
Chương 1. Giới thiệu đề tài nghiên cứu; mục tiêu, câu hỏi, đối tượng, phạm vi
và phương pháp nghiên cứu.
Chương 2. Tổng quan cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trong và ngoài nước.
Chương 3. Kết quả nghiên cứu, phân tích dữ liệu, thông tin khảo sát sự tham gia
của người dân trong xây dựng NTM tại xã An Xuyên, thành phố Cà Mau.
Chương 4. Thảo luận và kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả sự tham gia của
người dân trong xây dựng NTM tại xã An Xuyên, thành phố Cà Mau.
Chương 5. Kết luận.
7
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. Cơ sở lý thuyết
2.1.1. Một số khái niệm
- Khái niệm nông thôn: Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong
đó có nhiều nông dân. Tập hợp này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hoá, xã
hội, môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ
chức khác (Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, 2005). Theo định nghĩa chính thống
của Chính phủ Việt Nam thì nông thôn được hiểu là “Vùng nông thôn là khu vực địa
giới hành chính không bao gồm địa bàn của phường, quận thuộc thị xã, thành phố”
(Khoản 1, Điều 3 Chương 1, Nghị định số 61/2010/NĐ-CP ngày 04 tháng 6 năm 2010
của Chính Phủ).
Theo Trần Tiến Khai (2015), sự khác biệt ở khía cạnh không gian, lãnh thổ, điều
kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của vùng nông thôn so với thành thị được thể hiện qua
các đặc trưng riêng biệt như: Ở nông thôn có quy mô,dân số thấp, dân cư sống rải rác,
thưa thớt; không gian lãnh thổ ở nông,thôn rộng lớn, nhiều vùng địa lý đa dạng; điều
kiện tự nhiên ở nông thôn là vùng không gian mở, đa dạng điều kiện tự nhiên, đất,
nước, rừng, khí hậu, sinh cảnh môi trường. Nông,thôn là nơi có nguồn tài nguyên tự
nhiên sinh học, tính đa dạng sinh học cao, phong phú về sinh thái và cảnh quan thiên
nhiên đẹp; hoạt động,kinh tế ở nông thôn chủ yếu sản xuất nông nghiệp (các hoạt
động sản xuất như trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp) và gần với các điều kiện tự
nhiên; thu nhập nông thôn thấp (hoạt động kinh tế kém đa dạng, tính rủi ro cao, lệ
thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên); khoảng cách thu nhập giữa nông thôn và thành
thị chênh lệch khá lớn; hạ tầng cơ sở kỹ thuật ở nông thôn có hệ thống giao thông,
bến cảng, kho bãi, cơ sở hạ tầng, viễn thông liên lạc còn yếu kém; hạ tầng xã hội ở
nông thôn còn kém phát triển, hệ thống cơ sở dịch vụ công cho giáo,dục, y tế còn hạn
chế. Mặt bằng dân trí thấp; văn hóa ở nông thôn mang nét văn hóa truyền thống và
bản địa, các phong tục, tập quán cổ truyền mang tính đặc thù theo từng địa phương.
8
- Khái niệm nông thôn mới: Theo Nghị quyết số 26-NQ-TW của Trung ương,
NTM là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ
cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển
nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã
hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; môi trường sinh thái
được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người
dân ngày càng được nâng cao.
- Khái niệm phát triển nông thôn: Dower (2001, trang 31) định nghĩa “Phát triển
nông thôn là một quá trình thay đổi bền vững và có chủ ý về xã hội, kinh tế, văn hoá
và môi trường nhằm nâng cao chất lượng đời sống của người dân địa phương”. Cộng
đồng Châu Âu cho rằng phát triển nông thôn thể hiện ở ba mục tiêu: một là, cải thiện
năng lực cạnh tranh của nông nghiệp; hai là, cải thiện môi trường và cảnh quan nông
thôn; ba là, cải thiện chất lượng đời sống nông thôn và khuyến khích đa dạng hoá các
hoạt động kinh tế. USDA (2006) định nghĩa phát triển nông thôn là “Cải thiện các
điều kiện của cộng đồng nông thôn một cách tổng thể, bao gồm kinh tế và chất lượng
cuộc sống ở các phương diện khác như môi trường, sức khoẻ, cơ sở hạ tầng và nhà
ở”. OECD (dẫn theo United Nations, 2007) cho rằng phát triển nông thôn chú trọng
sự khác biệt tính chất lãnh thổ, chủ đề phát triển và mang tính động, vì vậy nó phải
được hiểu trong một tiến trình trung hạn và dài hạn mang tính động về lịch sử và được
phản ảnh ở các khía cạnh thay đổi công nghệ, kinh tế và xã hội.
Theo Trần Tiến Khai, (2015), khái niệm về phát triển nông thôn chú trọng vào
bốn vấn để cốt lõi. Thứ nhất, về kinh tế: Phát triển một nông thôn đa dạng hóa nghề
nghiệp, tạo ra,nhiều cơ hội công ăn việc làm, tạo ra giá trị gia,tăng cho vùng. Thứ hai,
về văn hóa xã hội: Gìn giữ lưu truyền, tái hiện, xây dựng nét văn hóa truyền thống
gắn với tôn vinh tinh thần cội nguồn dân tộc dựa trên các nền tảng xã hội. Thứ ba, về
chính trị và thể chế: Đảm bảo quyền tự chủ, sở hữu cộng đồng, đảm bảo cơ chế phân
quyền và thể chế hóa sự tham gia công chúng, tính trật tự an ninh chính trị, cơ chế
gọn nhẹ đáp ứng nguyện vọng, mong đợi của công chúng, thúc đẩy được sự tự chủ
9
trong việc nắm bắt các cơ hội tiếp cận công bằng các quyền lợi trong hầu hết các dịch
vụ. Thứ tư, về môi trường: Chất lượng môi trường cảnh quan sạch và bền vững.
Nhìn chung, khái niệm về phát triển nông thôn bao hàm chuyển biến và tiến bộ
của nông thôn trên các phương diện kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường và thể chế;
quan tâm toàn diện đến phúc lợi của cộng đồng ở nông thôn mà chính người nông
dân được thụ hưởng, bao gồm các lĩnh vực giáo dục, y tế, dịch vụ xã hội và cơ sở hạ
tầng kỹ thuật. Nói cách khác, các quan niệm phát triển nông thôn đều nhấn mạnh sự
kết hợp giữa việc cải thiện mức sống, kinh tế - xã hội cho cư dân nông thôn, nhất là
người nghèo và bền vững về môi trường; lấy con người làm trung tâm; và phát triển
đa ngành (Trần Tiến Khai, 2015).
- Khái niệm về sự tham gia của người dân: Sự tham,gia của người dân được tiếp
cận ở nhiều góc độ khác nhau tùy thuộc vào hoạt động và mức độ tham gia của người
dân. Theo Florin, Paul (1990), “Sự tham gia của ngươi dân là một quá trình trong đó
các cá nhân tham gia vào việc ra quyết định trong các tổ chức, chương trình và môi
trường ảnh hưởng đến họ”. Theo Setty (1991), “Sự tham gia của người dân là người
dân cùng với các cơ quan phát triển xây dựng chương trình hoạt động, lựa chọn ưu
tiên, khởi xướng và thực hiện các dự án bằng cách đóng góp ý kiến, mối quan tâm,
vật liệu, tiền bạc, lao động và thời gian”. Sự tham gia của người dân trong chương
trình xây dựng NTM là một quá trình mà Nhà nước và người dân cùng nhận một số
trách nhiệm cụ thể trong việc phát triển nông thôn và tiến hành các hoạt động để thực
hiện trách nhiệm của mình, mang lại hiệu quả thiết thực cho người nông dân. Sự tham
gia của người dân trong chương trình xây dựng NTM là đảm bảo cho người nông
dân, người chịu ảnh hưởng từ chương trình, được tham gia quyết định chương trình
xây dựng NTM. Sự tham gia của người dân xây dựng NTM là tìm và huy động các
nguồn lực từ người dân để thực hiện chương trình, qua đó làm tăng lợi ích cho người
nông dân.
Theo định nghĩa của Andre, P; P. Martin và G. Lanmafankpotin (2012) thì “Sự
tham gia của người dân là một quá trình mà trong đó có những người dân thường
10
tham gia trên cơ sở tự nguyện hoặc bắt buộc”. Có thể chia thành 6 cấp độ tham gia
của người dân như sau:
o Thứ nhất, tham gia thụ động: Trong các hoạt động người dân thụ động tham
gia, bảo gì làm nấy, không quan tâm vào quá trình ra quyết định.
o Thứ hai, tham gia thông qua việc cung cấp thông tin: Thông qua việc trả lời
các câu hỏi điều tra của các nhà nghiên cứu, người dân không tham dự vào quá trình
phân tích và sử dụng thông tin.
o Thứ ba, tham gia như nhà tư vấn: Trong hoạt động này người dân được tham
vấn và đưa ra ý kiến về các vấn đề tại địa phương.
o Thứ tư, tham gia trong việc thực hiện: Trong các hoạt động người dân thành
lập nhóm để thực hiện những chương trình hay các dự án tại địa phương, tuy nhiên ở
cấp độ này họ không tham dự vào quá trình ra quyết định.
o Thứ năm, tham gia vào quá trình ra quyết định: Người dân chủ động tham
gia vào các quá trình phân tích và lập kế hoạch, được tham gia trực tiếp vào quá trình
ra quyết định tại địa phương.
o Thứ sáu, tự nguyện tham gia: Người dân tự thực hiện từ đầu mọi công việc,
lên kế hoạch và đánh giá các hoạt động, việc này được thực hiện không có sự hỗ trợ,
định hướng từ bên ngoài.
Tải về để xem bản đầy đủ
80 trang
10522
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Đánh giá sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã An Xuyên, thành phố Cà Mau", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_danh_gia_su_tham_gia_cua_nguoi_dan_trong_xay_dung_n.pdf
