Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình
HỌC VỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
------- -------
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG SẢN XUẤT LÚA
TRÊN ĐỊA BÀN XÃ ĐÔNG XUÂN, HUYỆN ĐÔNG HƯNG,
TỈNH THÁI BÌNH
Sinh Viên Thực Hiện
Lớp
: Đặng Thị Khanh
: PTNTC – K56
: PTNT
Chuyên Ngành
Niên Khóa
: 2011 – 2015
Giảng Viên Hướng Dẫn
: ThS. Giang Hương
HÀ NỘI, NĂM 2015
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan khóa luận là của riêng tôi, được nghiên cứu một cách
độc lập. Các số liệu thu thập được là các tài liệu được sự cho phép công bố
của các đơn vị cung cấp số liệu. Các tài liệu tham khảo đều có nguồn gốc rõ
ràng. Các kết quả được nêu trong khóa luận này là hoàn toàn trung thực và
chưa từng có ai công bố trong bất kì tài liệu nào.
Hà Nội, ngày 02 tháng 06 năm 2015
Sinh viên
Đặng Thị Khanh
i
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực phấn đấu
không ngừng của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ
của các tập thể, cá nhân trong và ngoài trường.
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy, cô giáo Khoa
Kinh tế & PTNT– Học Viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện
giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tốt nghiệp.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn đến cô giáo ThS. Hương Giang và
các thầy cô trong bộ môn phân tích định lượng đã tận tình hướng dẫn và giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận này.
Tôi xin chân thành cảm ơn UBND xã Đông Xuân đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi và giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới gia đình, bạn bè,
đã ủng hộ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, rèn luyện tại Học viện
Nông nghiệp Việt Nam.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 02 tháng 06 năm 2015
Sinh viên thực hiện
Đặng Thị Khanh
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..............................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................ii
MỤC LỤC .......................................................................................................iii
DANH MỤC BẢNG........................................................................................vi
PHẦN I: MỞ ĐẦU ..........................................................................................1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài ..............................................................................1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu....................................................................................2
1.2.1 Mục tiêu chung.........................................................................................2
1.2.2 Mục tiêu cụ thể.........................................................................................2
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu...............................................................................3
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu..................................................................................3
1.4 Câu hỏi nghiên cứu......................................................................................3
2.1 Cơ sở lý luận ...............................................................................................4
2.1.3 Vai trò và đặc điểm của cây lúa: ............................................................12
2.2 Cơ sở thực tiễn ..........................................................................................22
2.2.1 Tình hình sản xuất lúa trên thế giới........................................................22
iii
3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu....................................................................27
3.1.1Đặc điểm, điều kiện tự nhiên...................................................................27
3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội..........................................................................28
3.2 Phương pháp nghiên cứu...........................................................................32
3.2.2 Phương pháp thu thập số liệu.................................................................32
3.2.3 Phương pháp xử lý số liệu......................................................................33
3.2.4 Phương pháp phân tích số liệu ...............................................................33
3.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ....................................................................34
điều tra.............................................................................................................40
nông dân xã Đông Xuân..................................................................................64
iv
Đông Xuân ......................................................................................................68
4.5.1 Giải pháp về đất đai................................................................................68
4.5.2 Giải pháp về kỹ thuật .............................................................................69
4.5.3 Các giải pháp về thị trường ....................................................................70
4.4.4 Các giải pháp về chính sách ...................................................................72
5.1 Kết luận .....................................................................................................74
5.2 Kiến nghị...................................................................................................76
5.2.1 Đối với Nhà nước...................................................................................76
5.2.3 Đối với người nông dân..........................................................................77
PHỤ LỤC.......................................................................................................79
v
DANH MỤC BẢNG
2012 – 2014.....................................................................................................36
giống lúa.................................................................................................48
điều tra(tính bình quân cho 1 sào)...................................................................51
điều tra (tính bình quân cho 1 sào)..................................................................53
vi
DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT
Nhà xuất bản
NXB
WTO
FAO
TT Huế
ĐX
Tổ chức thương mại thế giới
Tổ chức lương thực thế giới
Thừa Thiên Huế
Đông xuân
HT
Hè thu
HTX
ĐVT
TSCĐ
QM nhỏ
QM TB
QM lớn
BQ
Hợp tác xã
Đơn vị tính
Tài sản cố định
Quy mô nhỏ
Quy mô trung bình
Quy mô lớn
Bình quân
TH
Tập huấn
KTH
BVTV
GO
Không tập huấn
Bảo vệ thực vật
Tổng giá trị sản xuất
Chi phí trung gian
Giá trị gia tăng
Thu nhập hỗn hợp
Lao động gia đình
IC
VA
MI
LĐGD
ix
TÓM TẮT KHÓA LUẬN
Đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa trên địa bàn xã
Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình”
Đông Xuân là một xã nằm ở phía nam của huyện Đông Hưng, tỉnh Thái
Bình. Tổng diện tích đất tự nhiên năm 2014 của xã là 563,72 ha, trong đó đất
sản xuất nông nghiệp là 310,47 ha, đất trồng lúa là 181,15ha chiếm 58,35%
diện tích đất nông nghiệp. Với dân số là 11428 người. Với hơn 70% lao động là
lao động nông nghiệp và diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp
nên các cấp lãnh đạo cùng nông dân trong xã rất quan tâm tới việc áp dụng
tiến bộ kỹ thuật vào trong sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất của ngành
nông nghiệp. Điển hình là sản xuất lúa gạo. Lúa gạo là một thức ăn chính của
người dân châu á và cũng là bảo vệ an ninh lương thực cho cả vùng, cả đất
nước. Chính vì thế mà các cấp lãnh đạo đã hỗ trợ chi phí đầu vào cho các hộ
nông dân sản xuất lúa, đồng thời khuyến khích các hộ sản xuất theo kỹ thuật
tiên tiến để có được năng suất và chất lượng cao. Xuất phát từ thực tế trên
chúng tôi tiến hành thực hiền đề tài:“Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất
lúa trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình”.
Với những mục tiêu cụ thể như sau:
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế
trong sản xuất lúa;
- Đánh giá thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các
hộ nông dân trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình;
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của
các hộ nông dân xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình;
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa
của hộ nông dân trên địa bàn xã.
Sau khi nghiên cứu chúng tôi thu được một số kết quả sau:
x
Nghiên cứu kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất lúa, xác định được các
nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất lúa của một số nông hộ ở
các thôn thuộc xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình nhằm đánh
giá tình hình sản xuất lúa ở các nông hộ trên địa bàn và đề xuất một số giải
pháp nhằm nâng cao năng suất lúa của các nông hộ.
Qua kết quả hồi quy, có thể thấy rằng các yếu tố đầu vào đều ảnh
hưởng đến năng suất lúa thu được. Trong đó, yếu tố giống và phân bón ảnh
hưởng tiêu cực đến năng xuất, chi phí cho hai yếu tố này khá là cao. Do đó,
nếu hộ nông dân tăng (giảm) mức đầu tư các yếu tố đầu vào hợp lý thì năng
suất không ngừng tăng lên.
Thông qua đề tài này tôi hy vọng nhà nước, chính quyền địa phương
có những biện pháp triển khai, thực hiện kịp thời; chủ động đối phó với
diễn biến thất thường của thời tiết trong năm, giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ
người dân trong sản xuất và tiêu thụ lúa để có được năng suất và chất
lượng cao, ổn định.
xi
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, dưới tác động của cạnh tranh,
ngành sản xuất lúa gạo Việt Nam cần phải nhanh chóng đạt đến trình độ sản
xuất cao, sử dụng hiệu quả thành tựu mới của khoa học kỹ thuật để tăng năng
suất, chất lượng và giảm giá thành. Vì lẽ đó, thâm canh tăng năng suất, nâng
cao chất lượng nông sản luôn là phương châm chiến lược của nước ta trong
sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất lúa gạo nói riêng. Chính vì vây,
việc nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu mới nhất về sản xuất lương thực
đã và đang được Chính phủ quan tâm đầu tư
Thái Bình là một tỉnh ven biển thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng,
nằm trong vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của vùng tam giác tăng trưởng kinh
tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Trong những năm gần đây, Thái Bình
đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp nhẹ như dệt may, da giầy, thực
phẩm… tập trung cao độ cho phát triển công nghiệp, dịch vụ nhằm đẩy nhanh
tốc độ tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm tỷ
trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ. Nhưng với truyền
thống và điều kiện tự nhiên thuận lợi, nông nghiệp vẫn được coi là ngành
quan trọng và chiếm tỷ lệ 37% trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, với 90% số dân
sống ở nông thôn, 70% số lao động trên đồng ruộng, đặc biệt cả tỉnh có đến
hơn 83.000 ha đất canh tác lúa (Phạm Tô Minh Hùng, 2010).Với mục tiêu đến
năm 2020 trở thành tỉnh nông thôn mới, có nền nông nghiệp theo hướng hiện
đại. Thái Bình sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp như cải thiện cơ sở
hạ tầng nông thôn, cơ giới hóa nông nghiệp, quy hoạch vùng sản xuất nông
nghiệp, chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, khắc phục diễn biến
phức tạp của thời tiết, phòng chống dịch bệnh… Trong đó, phòng chống dịch
1
bệnh là một trong những vấn đề được các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm,
và tích cực chỉ đạo từ công tác tuyên truyền đến bám sát đồng ruộng khi dịch
bệnh xảy ra.
Xã Đông Xuân là một xã thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, có
các điều kiện tương đối thuận lợi cho phát triển cây nông nghiệp . Ở đây lúa
trở thành cây trồng phổ biến và thực tế cho thấy ngoài đi làm thêm thì họ vẫn
phụ thuộc vào trồng lúa là chủ yếu.
Bên cạnh đó vẫn còn nhiều người nông dân không dám mạnh dạn đầu tư
cho sản xuất lúa đồng thời trong sản xuất lúa gặp nhiều rủi ro như thời tiết, giá cả
bấp bênh không ổn định hay không có thời gian để đầu tư, chăm sóc nên hiệu
quả kinh tế chưa cao so với mong muốn, sự phát triển còn chưa tương xứng với
tiềm năng hiện có của địa phương.
Vì vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài : “Đánh giá hiệu quả kinh tế
trong sản xuất lúa trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh
Thái Bình”
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng và đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa
của các hộ nông dân từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản
xuất lúa góp phần nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn xã Đông
Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế
trong sản xuất lúa;
- Đánh giá thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các
hộ nông dân trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình;
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của
các hộ nông dân xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình;
2
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa
của hộ nông dân trên địa bàn xã.
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Các hộ nông dân trồng lúa trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông
Hưng, tỉnh Thái Bình. Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề về lý luận và
thực tiễn về đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân xã
Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
1.3.2.1 Phạm vi nội dung
Đề tài tập trung đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông
dân xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình
1.3.2.2 Phạm vi về không gian
Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông
Hưng, tỉnh Thái Bình
1.3.2.3 Phạm vi về thời gian
Số liệu phục vụ nghiên cứu được thu thập giai đoạn 2012-2014 và số
liệu điều tra các hộ sản xuất lúa năm 2014.
Thời gian thực hiện đề tài 1/2015- 6/2015
1.4 Câu hỏi nghiên cứu
- Tình hình sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Đông
Xuân như thế nào?
- Hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa của các hộ nông dân trên đĩa bàn
xã như thế nào?
- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sản xuất lúa ? Sự tác động của các
yếu tố đó như thế nào?
- Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ
nông dân trên địa bàn xã trong thời gian tới?
3
PHẦN 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Khái niệm và quan điểm về hiệu quả kinh tế
a) Khái niệm
Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế xã hội, nó phản ánh mặt chất
lượng hoạt động sản xuất kinh tế và là đặc trưng của mọi nền sản xuất xã hội.
Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh giữa phần giá trị thu được
của sản phẩm đầu ra với phần giá trị các yếu tố nguồn lực đầu vào. Mối tương
quan đó được xét về cáo sánh tương đối và tuyệt đối cũng như xem xét mối quan
hệ chặt chẽ giữa hai đại lượng đó. (Đỗ Kim Chung, Phạm Vân Đình, Trần Văn
Đức, Quyền Đình Hà, 1997)
b) Các quan điểm về hiệu quả kinh tế
Hiệu quả kinh tế được xem xét dưới nhiều góc độ và quan điểm khác
nhau, hiện nay có 2 quan điểm cùng tồn tại.
- Quan điểm truyền thống: quan điểm này cho rằng hiệu quả kinh tế là
phần còn lại của hiệu quả sản xuất kinh doanh sau khi trừ đi chi phí bỏ ra,
được đo bằng các chỉ tiêu lợi nhuận hay chỉ tiêu lãi. Các tác giả cho rằng, hiệu
quả kinh tế được xem như là tỷ lệ giữa kết quả sản xuất thu được với chi phí
bỏ ra, hay là chi phí trên một đơn vị sản phẩm hay giá trị sản phẩm. Những
chỉ tiêu cho biết mức sinh lời của đồng vốn, được tính toán sau chu kỳ sản
xuất hay một quá trình sản xuất. Quan điểm này xác định hiệu quả sản xuất
trong trạng thái tĩnh, sau khi đã đầu tư. Trong khi đó hiệu quả là chỉ tiêu
không chỉ cho phép hiệu quả đầu tư mà còn giúp cho người sản xuất kinh
doanh có nên đầu tư và đầu tư đến mức độ nào là có lợi nhất. Như vậy quan
điểm truyền thống không tính đến yếu tố thời gian khi xác định thu và chi cho
4
một hoạt động sản xuất kinh doanh, vì thế việc tính toán hiệu quả kinh tế
thường chưa thể đầy đủ và chính xác. Bởi vì, các hoạt động đầu tư và phát
triển lại có những tác động không những đơn thuần về mặt kinh tế mà còn về
cả mặt xã hội và môi trường, có những khoản thu và những khoản chi không
thể lượng giá được, vì thế không thể hiện được mỗi khi sử dụng cách tính này.
- Quan điểm của các nhà kinh tế tân cổ điển như Lyn squire, herman
G.Van Dertak cho rằng hiệu quả kinh tế phải được xem xét trong trạng thái
động của mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra. Nhân tố thời gian rất quan
trọng trong tính toán hiệu quả kinh tế, dùng chỉ tiêu hiệu quả kinh tế để xem
xét các quyết định cả trước và sau khi đầu tư sản xuất kinh doanh. Hiệu quả
kinh tế không chỉ bao gồm hiệu quả tài chính đơn thuần mà còn bao gồm cả
hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường. Vì vậy khái niệm thu và chi trong
quan điểm tân cổ điển được gọi là lợi ích và chi phí.
* Xét theo mối quan hệ động giữa đầu vào và đầu ra, một số tác giả đã
phân biệt rõ ba phạm trù: hiệu quả kinh tế, hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân
bổ các nguồn lực.(Đại học kinh tế quốc dân, 1997, Kinh tế học phát triển, NXB
Thống kê)
• Hiệu quả kỹ thuật là số sản phẩm thu trên một đơn vị đầu vào đầu tư
thêm. Nó được đo bằng tỷ số giữa số lượng sản phẩm tăng thêm trên chi phí
tăng thêm. Tỷ số này gọi là sản phẩm biên, nó chỉ ra rằng một đơn vị nguồn
lực dùng vào sản xuất đem lại bao nhiêu đơn vị sản phẩm. Hiệu quả kỹ thuật
của việc sử dụng các nguồn lực được thể hiện thông qua mối quan hệ giữa
đầu vào và đầu ra, giữa các đầu vào với nhau và giữa các sản phẩm khi nông
dân quyết định sản xuất.
• Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả trong đó các yếu tố giá sản
phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên
một đơn vị chi phí thêm về đầu vào hay nguồn lực. Thực chất của hiệu quả
phân bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính đến các yếu tố về giá của đầu vào và giá
5
của đầu ra. Vì thế nó còn được gọi là hiệu quả giá. Việc xác định hiệu quả này
giống như xác định các điều kiện về lý thuyết biên để tối đa hóa lợi nhuận, có
nghĩa là giá trị sản phẩm biên của sản phẩm phải bằng giá trị biên của nguồn
lực sử dụng vào sản xuất.
• Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế mà trong đó sản xuất đạt cả hiệu
quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Điều này có nghĩa là cả hai yếu tố về hiện
vật và giá trị đều tính đến khi xem xét việc sử dụng các nguồn lực trong nông
nghiệp. Nếu đạt một trong hai yếu tố hiệu quả kỹ thuật hay hiệu quả phân bổ
mới là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ cho hiệu quả kinh tế. Chỉ khi
nào việc sử dụng nguồn lực đạt cả hai chỉ tiêu hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả
phân bổ khi đó sản xuất mới đạt hiệu quả kinh tế.
* Xét theo yếu tố thời gian trong hiệu quả: các học giả kinh tế tân cổ
điển đã coi thời gian là yếu tố trong tính toán hiệu quả, cùng đầu tư sản xuất
kinh doanh với một lượng vốn như nhau và cùng có tổng doanh thu bằng
nhau nhưng có hiệu quả khác nhau bởi thời gian bỏ vốn đầu tư khác nhau thì
thời gian thu hồi vốn khác nhau.
Tuy nhiên, để hiểu được thế nào là hiệu quả kinh tế cần phải tránh việc
đồng nhất kết quả và hiệu quả kinh tế, đồng nhất giữa hiệu quả kinh tế với các
chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh tế hoặc quan niệm cũ về hiệu quả kinh tế đã
lạc hậu không phù hợp với hoạt động kinh tế theo cơ chế thị trường. Cách
xem xét này, hiện nay có nhiều ý kiến thống nhất với nhau, có thể khái quát
như sau:
Thứ nhất, kết quả kinh tế và hiệu quả kinh tế là hai khái niệm hoàn toàn
khác nhau về hình thức, hiệu quả kinh tế là một phạm trù so sánh thể hiện mối
tương quan giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu được. Còn kết quả kinh tế chỉ là
một trong mối tương quan đó, là một trong những yếu tố xác định hiệu quả mà
thôi. Hoạt động sản xuất kinh doanh của từng tổ chức sản xuất cũng như của
nền kinh tế quốc dân để đưa đến kết quả là khối lượng sản phẩm hàng hóa tạo
6
ra, giá trị sản lượng hàng hóa, doanh thu bán hàng. Nhưng kết quả này chưa nói
lên được nó được tạo nên bằng cách nào? Bằng phương tiện gì? Chi phí là bao
nhiêu? Như vậy, không phản ánh được trình độ sản xuất phải đặt trong mối
quan hệ so sánh với chi phí các nguồn lực khác. Với nguồn lực có hạn, phải tạo
ra kết quả sản xuất càng cao và tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa cho xã hội,
chính điều này thể hiện trình độ sản xuất trong nền kinh tế quốc dân.
Thứ hai, cần phân biệt giữa hiệu quả kinh tế với các chỉ tiêu đo lường
hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kinh tế vừa là phạm trù trừu tượng vừa là phạm trù
cụ thể. Hiệu quả kinh tế là phạm trù trừu tượng vì nó phản ánh trình độ, năng
lực sản xuất kinh doanh của các tổ chức sản xuất, của nền kinh tế quốc dân.
Các yếu tố cấu thành của nó là kết quả sản xuất và nguồn lực cho sản xuất
mang các đặc trưng gắn liền với quan hệ sản xuất của xã hội. Hiệu quả kinh tế
chịu ảnh hưởng của các quan hệ kinh tế, quan hệ xã hội, quan hệ luật pháp
trong quốc gia và các quan hệ khác của hạ tầng cơ sở và thượng tần kiến trúc.
Với nghĩa này thì hiệu quả kinh tế phản ánh toàn diện sự phát triển của tổ chức
sản xuất, của nền sản xuất xã hội. Tính trừu tượng của phạm trù hiệu quả kinh
tế thể hiện ở trình độ sản xuất, quản lý kinh doanh, trình độ sử dụng các yếu tố
đầu vào của tổ chức sản xuất để đạt được mục tiêu, kết quả cao nhất ở đầu ra.
Hiệu quả kinh tế là phạm trù cụ thể vì hiệu quả kinh tế có thể đo lường
thông qua mối quan hệ bằng lượng giữa kết quả sản xuất với chi phí bỏ ra.
Đương nhiên, không thể có một chỉ tiêu tổng hợp nào để phản ánh được đầy
đủ các khía cạnh của hiệu quả kinh tế. Thông qua các chỉ tiêu thống kê kế
toán để có thể xác định hệ thống chỉ tiêu đo lường hiệu quả kinh tế, mỗi chỉ
tiêu được phản ánh một khía cạnh nào đó của hiệu quả kinh tế trên phạm vi
nào đó được tính toán. Hệ thống chỉ tiêu này quan hệ với nhau theo thứ bậc từ
chỉ tiêu tổng hợp, sau đó đến các chỉ tiêu phản ánh riêng lẻ của quá trình sản
xuất kinh doanh. Như vậy, hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh
7
chất lượng tổng hợp của quá trình sản xuất kinh doanh, nó bao gồm hai mặt
định tính và định lượng.
Về mặt định lượng, hiệu quả kinh tế của việc thực hiện mỗi nhiệm vụ
kinh tế xã hội, biểu hiện giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra, người ta thu
được hiệu quả kinh tế khi kết quả thu được lớn hơn chi phí bỏ ra, chênh lệch
càng lớn thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại.
Về mặt đính tính, tức là hiệu quả kinh tế cao phản ánh sự nỗ lực trong
mỗi khâu, mỗi cấp trong hệ thống sản xuất, phản ánh trình độ, năng lực quản
lý sản xuất kinh doanh, sự gắn bó của việc giải quyết những yêu cầu và mục
tiêu kinh tế với những yêu cầu và mục tiêu chính trị. Hai mặt định tính và
định lượng là cặp phạm trù của hệ thống kết quả kinh tế, nó có quan hệ mật
thiết với nhau.
Thứ ba, phải có quan niệm về hiệu quả kinh tế phù hợp với hoạt động
kinh tế theo cơ chế thị trường có sựu quản lý của nhà nước định hướng xã hội
chủ nghĩa. Trước đây, khi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung bao cấp hoạt
động của các tổ chức sản xuất kinh doanh được đánh giá bằng mức độ hoàn
thành các chỉ tiêu pháp lệnh do Nhà nước giao như giá trị sản lượng hàng hóa,
khối lượng sản phẩm chủ yếu, doanh thu bán hàng, chỉ tiêu nộp ngân sách.
Thực chất, đây chỉ là chỉ tiêu kết quả, không thể hiện được mối quan hệ so
sánh với chi phí bỏ ra. Mặt khác, giá cả hàng hóa trong gia đoạn này mang
tính hình thức không phán ánh được trình độ sản xuất và quản lý của các tổ
chức sản xuất kinh doanh nói riêng và nền sản xuất xã hội nói chung. Khi
chuyển sang nền kinh tế thị trường, Nhà nước thực hiện chức năng quản lý
bằng chính sách vĩ mô, thông qua các công cụ là hệ thống luật pháp hành
chính, luật kinh tế, luật doanh nghiệp. Nhằm đạt được mục tiêu chung của
toàn xã hội, các tổ chức sản xuất kinh doanh là chủ thể sản xuất ra sản phẩm
hàng hóa là pháp nhân kinh tế bình đẳng trước pháp luật. Mục tiêu của các
doanh nghiệp, các thành phần kinh tế không những thu được lợi nhuận tối đa
8
Tải về để xem bản đầy đủ
99 trang
21160
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Khóa luận Đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa trên địa bàn xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khoa_luan_danh_gia_hieu_qua_kinh_te_trong_san_xuat_lua_tren.doc
