Khảo sát tình trạng loãng xương ở bệnh nhân lớn tuổi điều trị tại khoa Nội cơ xương khớp

Download

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

KHẢO SÁT TÌNH TRẠNG LOÃNG XƯƠNG Ở BỆNH NHÂN LỚN TUỔI

ĐIỀU TRỊ TẠI KHOA NỘI CƠ XƯƠNG KHỚP

Lê Thị Huệ*, Nguyễn Trung Kiên*, Đỗ Thị Kim Yến*

TÓM TẮT

Cơ sở nghiên cứu: Loãng xương là một rối loạn chuyển hoá của xương, ảnh hưởng đến chất lượng xương,

hậu quả làm giảm chất lượng cuộc sống và tăng tỷ lệ tử vong cho bệnh nhân. Loãng xương rất phổ biến. Phát

hiện các yếu tố nguy cơ, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời giúp giảm tỷ lệ gãy xương và cải thiện chất lượng

sống cho bệnh nhân.

Mục tiêu: (1) Tìm tỷ lệ mắc loãng xương ở bệnh nhân lớn tuổi điều trị tại khoa Nội Cơ Xương Khớp.(2)

Mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ: tuổi, giới, BMI, tiền sử dùng corticoid kéo dài, bệnh kèm theo(viêm phế quản

mạn, COPD, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh cơ xương khớp khác) với loãng xương. (3) Mối liên hệ giữa

triệu chứng đau và nơi ở với loãng xương.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: mô tả cắt ngang, các bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên điều trị tại

Khoa Nội Cơ Xương Khớp được đo mật độ xương tại cột sống thắt lưng bằng phương pháp DEXA

Kết quả và kết luận: 113 bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên, tuổi trung bình 71,03±10,67, nam 40 bệnh nhân

(35,4%), nữ 73 bệnh nhân(64,6%). Tỷ lệ loãng xương 71,7%, mật độ xương trung bình -3,14 ± 1,19 SD. Mối

liên hệ giữa giới, nơi ở, sử dụng corticoid kéo dài, bệnh viêm phế quản, COPD, tăng huyết áp với loãng xương có

ý nghĩa thống kê. Mối liên hệ giữa tuổi, BMI, triệu chứng đau, bệnh đái tháo đường, bệnh cơ xương khớp khác

với loãng xương không có ý nghĩa thống kê.

Từ khoá: loãng xương, bệnh nhân lớn tuổi

ABTRACT

SURVEYING ON OSTEOPOROSIS IN ELDERLY PATIENTS

AT DEPARTMENT OF JOINT-MUSCULOSKELETAL

Le Thi Hue, Nguyen Trung Kien, Do Thi Kim Yen

* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 18 - No 3- 2014: 256-262

Background: Osteoporosis is a metabolic disorder of bone, affecting bone strength, resulting in fracture,

worsening patient's quality of life, increasing mortality rate. Osteoporosis is very common. Detecting risk factors,

early diagnosis, suitable treatment help to reduce fracture rate and improve quality of life of patients

Objects: 1. Percentage of osteoporosis in 50 year old and over in patients at Department of joint and

Musculoskeletal Disorders – Thong Nhat hospital. 2. Relationship between osteoporosis and risk factors. 3.

Relationship between osteoporosis with pain and resident place.

Methods: Cross- sectional study, 50 years and over in-patients included, BMD are calculated by DEXA at

lumber spine.

Result and conclusion: 113 in-patients were included, containing 40(35.4%) males and 73(64.6%) females

Mean age were 71.03±10.67 years old. The percentage of osteoporosis were 71.7%. Mean BMD was: -3.14 ± 1.19

SD. The relationship between osteoporosis and sex, resident place, long term use of corticoid, chronic bronchitis-

COPD, cardiovascular were statistically remarkcable, while the relationship between osteoporosis and other

factors were not.

Keywords: osteoporosis

* Khoa nội cơ xương khớp Bệnh viện Thống Nhất Tp. Hồ Chí Minh

Tác giả liên lạc: BS. Đỗ Thị Kim Yến ĐT: 0988535860

Email: [email protected]om

256

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nghiên cứu Y học

mắc loãng xương trên 70 tuổi là 58,8% phụ nữ và

19,6% nam giới⁽¹⁾.

Loãng xương là một trong những bệnh rối

loạn chuyển hoá xương thường gặp, đặc trưng

bởi sự giảm khối lượng xương, tổn thương vi

cấu trúc xương và tăng nguy cơ gãy

xương^{(5,2,7,Error! Reference source not found.,3).}

Hàng năm, chi phí cho điều trị loãng xương

ở các nước phát triển không ngừng tăng lên.

Riêng ở Mỹ chỉ trong vòng 12 năm chi phí cho

điều trị loãng xương đã tăng lên gấp 3,5 lần (5,1

tỷ USD năm 1986 và 18 tỷ USD năm 1998)⁽⁴⁾.

Mức độ nặng nề của biến chứng gãy xương

trong bệnh loãng xương được xếp tương đương

với tai biến nhồi máu cơ tim trong bệnh tim

thiếu máu cục bộ và tai biến mạch máu não

trong bệnh tăng huyết áp^{(Error! Reference source not found.,1,3).}

Bệnh loãng xương dễ chẩn đoán, điều trị

được. Nếu điều trị đúng có thể giảm 50% nguy

cơ gãy xương. Nhưng điều quan trọng là phải

chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời để ngăn ngừa

gãy xương do loãng xương.

Trên thế giới loãng xương là vấn đề y tế rất

thường gặp, ảnh hưởng đến 1/3 phụ nữ và 1/8

đàn ông trên 50 tuổi. Hiện nay, loãng xương

được coi là một bệnh dịch âm thầm, người bị

loãng xương không biết mình bị bệnh cho đến

khi có biến chứng gãy xương. Gãy xương do

loãng xương thường gặp nhất ở cổ tay, đốt sống,

cổ xương đùi. Gãy xương do loãng xương có thể

xảy ra ngay cả trong những hoạt động hàng

ngày, làm cho người bệnh đau đớn, mất khả

năng vận động, mất khả năng sinh hoạt tối

thiểu. Đặc biệt ở người lớn tuổi, gãy đốt sống và

gãy cổ xương đùi không chỉ gây tàn phế mà còn

tăng nguy cơ tử vong cho người bệnh. Hậu quả

của gãy xương do loãng xương: đối với gãy cổ

xương đùi 10-20% người bệnh tử vong trong

vòng 1 năm, 20% người bệnh phải có người trợ

giúp suốt cuộc đời còn lại, 30% người bệnh bị

tàn phế phải phụ thuộc hoàn toàn vào người

khác, chỉ có khoảng 30% có thể hội nhập trở lại

với cuộc sống xã hội nhưng lúc nào cũng bị

nguy cơ tái gãy xương rình rập^(3,4).

Mục tiêu

1. Tìm tỷ lệ mắc loãng xương ở bệnh nhân

lớn tuổi điều trị tại khoa Nội Cơ Xương Khớp.

2. Mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ: tuổi,

giới, BMI, tiền sử dùng corticoid kéo dài, bệnh

kèm theo (viêm phế quản mạn, COPD, bệnh tim

mạch, đái tháo đường, bệnh cơ xương khớp

khác) với loãng xương.

3. Mối liên hệ giữa triệu chứng đau và nơi ở

với loãng xương.

ĐỐITƯỢNG-PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU

Phương pháp nghiên cứu

Mô tả cắt ngang

Đối tượng

Tất cả các bệnh nhân từ 50 tuổi trở lên được

điều trị nội trú tại khoa Nội Cơ Xương Khớp từ

tháng 8/1013 đến tháng 11/2013

Tiêu chuẩn loại trừ

- Bệnh nhân nằm liệt giường

- Bệnh nhân không đồng ý tham gia nghiên

cứu

Năm 1990 toàn thế giới có khoảng 1,7 triệu

trường hợp gãy cổ xương đùi do loãng xương,

thì 31% số này thuộc các nước Châu Á. Dự tính

năm 2050, toàn thế giới sẽ có tới 6,3 triệu trường

hợp gãy cổ xương đùi do loãng xương và 51% số

này thuộc các nước Châu Á⁽³⁾.

Thu thập số liệu

- Thăm khám bệnh nhân, ghi nhận tuổi, giới,

địa chỉ, cân nặng, chiều cao, BMI, tiền sử đái

tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh cơ xương

khớp, viêm phế quản mạn, COPD

Năm 1999 tại Mỹ: 25 triệu người bị loãng

xương trong đó có 7,5 triệu người bị gãy xương .

Tỷ lệ mắc loãng xương trong lứa tuổi 50 đến 70

tuổi là 19,6% phụ nữ và 3,1% nam giới. Tỷ lệ

- Phân loại BMI theo WHO: Gầy: BMI < 18,5

Bình thường: BMI từ 18,5 đến 25

Béo phì: BMI > 25

257

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

- Dùng corticoid kéo dài: Trên 3 tháng

steroid với liều prednisolone ít nhất 5mg mỗi

ngày hoặc thuốc tương đương.

Tỷ lệ mắc loãng xương của mẫu nghiên

cứu

Bảng 1: Tỷ lệ mắc loãng xương của mẫu nghiên cứu

- Bệnh xương khớp bao gồm: Viêm khớp

dạng thấp, thoái hoá khớp, gout,

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢁ lꢂ%

Tꢃscore trung

bình

Loãng xương

71,7

28,3

100

ꢀ3,7 ± 0,964

- Bệnh tim mạch: Tăng huyết áp, suy tim,

bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Không loãng xương 32

Tꢁng 113

ꢀ1,675 ± 0,133

- Nơi ở được phân loại “nông thôn” hay

“thành thị” theo địa giới hành chính

Nhận xét: Qua bảng trên cho thấy trong

ngiên cứu của chúng tôi số bệnh nhân trên 50

tuổi bị loãng xương chiếm tỷ lệ rất cao 71,7%.

- Bệnh nhân được đo mật độ xương vùng cột

sống thắt lưng bằng phương pháp DEXA. Đánh

giá tình trạng loãng xương qua chỉ số T-score

theo WHO

Mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ với

loãng xương

+ Bình thường: T-score >-1

Mối liên hệ giữa nhóm tuổi với loãng xương

+ Thiểu xương: T-score từ -1 đến -2,5

+ Loãng xương: T-score<-2,5

Bảng 2: Mối liên hệ giữa nhóm tuổi với loãng xương

Nhóm

tuꢄi

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

+ Loãng xương nặng: T-score <-2,5 kèm theo

gãy xương

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

xương

* Ghi nhận: “loãng xương“ bao gồm loãng

xương và loãng xương nặng

50ꢀ59 ꢀ2,76 ± 0,25 13(68,4%) 6(31,6%) 19(100%)

60ꢀ79 ꢀ3,10 ± 0,15 47(69,1%) 21(30,9%) 68(100%)

“không loãng xương” bao gồm bình thường

và thiểu xương

≥80

ꢀ3,51± 0,34 21(80,8%) 5(19,2%) 26(100%)

p(Tꢀ

p(X²)= 0,502

test)=0,140

Xử lý số liệu

Nhận xét: qua bảng trên ta thấy mật dộ

xương giảm dần theo tuổi. Nhóm tuổi ≥80 có tỷ lệ

loãng xương nhiều nhất nhưng sự khác biệt này

không có ý nghĩa thống kê với p=0,502 > 0,05.

Mối liên hệ giữa giới tính với loãng xương

Bảng 3: Mối liên hệ giữa giới tính với loãng xương

Phần mềm SPSS16.0, dùng phép kiểm chi

bình phương, T-test với độ tin cậy 95% (p<0,05)

KẾT QUẢ

Đặc điểm bệnh nhân

Tổng số bệnh nhân nghiên cứu: 113 bệnh

nhân

Giꢅi

Tꢃscore Tình trꢀng loãng xương Tꢄng

Tuổi trung bình: 71,03±10,67 tuổi, nhỏ nhất

50 tuổi, lớn nhất 96 tuồi

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

Nhóm tuổi: 50-59 tuổi: 19(16,8%), từ 60-79

tuổi: 68(60,2%), ≥ 80 tuổi: 26(23%)

xương

Nam ꢀ2,32 ± 0,17

20(50%)

20(50%) 40(100%)

Nꢂ ꢀ3,57 ± 0,13 61(83,6%) 12(16,4%) 73(100%)

p(Tꢀtest)=0,00 P(X²)= 0,000

Giới: nam: 40(35,4%), nữ: 73(6,6%)

Cân nặng trung bình: 53,45 ± 9,63 (kg)

Chiều cao trung bình: 156,42 ±7,3 (cm)

BMI trung bình: 21,69 ± 3,14 9 (kg/m²)

T-score trung bình: -3,14 ± 1,19 SD

Nhận xét: trong nhiên cứu của của chúng tôi

mật độ xương của nữ thấp hơn nam và tỷ lệ nữ

bị loãng xương cao gấp 3 lần nam và sự khác

biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.

Mỗi bệnh nhân mắc trung bình: 2,27 ± 0,857

bệnh

258

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

Mối liên hệ giữa BMI với loãng xương

Mối liên hệ giữa các bệnh kèm theo với

loãng xương

Bảng 4: Mối liên hệ giữa BMI với loãng xương

BMI

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

Mối liên hệ giữa các bệnh cơ xương khớp khác

với loãng xương

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

Bảng 6: Mối liên hệ giữa các bệnh cơ xương khớp

xương

khác với loãng xương

Gꢃy

ꢀ3,20 ± 0,37 15(68,2%) 7(31,8%) 22(100%)

ꢀ3.15 ± 0.15 54(74%) 19(26%) 73(100%)

Bꢂnh

cơ

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

Bình

thưꢄng

xương

khꢅp

khác

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

xương

Béo phì ꢀ2,93± 0,23 12(66,7%) 6(33,3%) 18(100%)

p(Tꢀ

test)=0,766

P(X²)= 0,762

có

ꢀ3,167 ± 1,14 41(67,2%) 20(32,8%) 61(100%)

Nhận xét:

không ꢀ3,092 ± 1,326 40(67,9%) 12(32,1%) 52(100%)

P (Tꢀ

test)=0,748

P(X²)=0,254

Qua nghiên cứu của chúng tôi cho thấy mật

độ xương ở người gầy thấp hơn ở người bình

thường và béo phì nhưng sự khác biệt này

không có ý nghĩa thống kê p = 0,776.

Nhận xét: mật độ xương, và tỷ lệ loãng

xương của bệnh nhân mắc các bệnh cơ xương

khớp khác và không mắc bệnh khác biệt không

có ý nghĩa thống kê với p = 0,748 và p = 0,254 >

0,05.

Tỷ lệ loãng xương ở người béo thấp hơn

người bình thường và người gầy. Nhưng sự

khác biệt này không có ý nghĩa thống kê p=

0,762 > 0,05.

Mối liên hệ giữa viêm phế quản mạn-COPD

với loãng xương

Mối liên hệ giữa tiền sử dùng corticoid kéo dài

với loãng xương

Bảng 7: Mối liên hệ giữa viêm phế quản mạn-COPD

với loãng xương

Bảng 5: Mối liên hệ giữa tiền sử dùng corticoid kéo

Bꢂnh

viêm

phꢆ

quꢇn

mꢀn,

COPD

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

dài với loãng xương

Dùng

cortiꢃ

coid

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

xương

có

ꢀ3,391± 0,97 15 (83,3%) 3 (16,7%) 18 (100%)

xương

không

ꢀ3,0 ± 1,26

66 (69,5%)

(30,5%)

95 (100%)

có

không

ꢀ3,823 ±

1,012

23 (88,5%) 3 (11,5%) 26 (100%)

58 (66,6%) 29 (33,4%) 87 (100%)

P(X²)=0,03

P(Tꢀtest)=0,045

P(X²)=0,023

ꢀ2,918 ±

1,23

Nhận xét: mật độ xương của bệnh nhân

viêm phế quản mạn và COPD thấp hơn so với

mật độ xương của những người không bị bệnh

có ý nghĩa thống kê với p = 0,045 < 0,05. Tỷ lệ

mắc loãng xương cao hơn những người bị bệnh

cao hơn những người không bệnh và sự khác

biệt này có ý nghĩa thống kê với p = 0,023 < 0,05.

P(Ttest)=

0,001

Nhận xét:

- Bệnh nhân dùng corticoid kéo dài có tỷ lệ bị

loãng xương cao hơn so với không dùng

corticoid. Và sự khác biệt này có ý nghĩa thống

kê với p = 0,03 < 0,05

Mối liên hệ bệnh đái tháo đường với loãng

xương

- Mật độ xương ở bệnh nhân dùng corticoid

thấp hơn so với bệnh nhân không dùng corticoid

có ý nghĩa thống kê với p = 0,001 < 0,05

Không thấy sự liên hệ giữa bệnh nhân mắc

bệnh đái tháo đường với tỷ lệ loãng xương với p

= 0,366 > 0,05. Mật độ xương của bệnh nhân mắc

259

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

bệnh đái tháo dường và không bệnh khác biệt

không có ý nghĩa thống kê p = 0,628 > 0,05.

Nhận xét: Sự khác biệt về mật độ xương và

tỷ lệ loãng xương ở bệnh nhân có triệu chứng

đau và không có triệu chứng đau không có ý

nghĩa thống kê với p > 0,05

Bảng 8: Mối liên hệ bệnh đái tháo đường với loãng

xương

Bꢂnh đái

tháo

đưꢈng

Tꢃscore

X±SD

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

Mối liên hệ giữa nơi ở với loãng xương

Bảng 11: Mối liên hệ giữa nơi ở với loãng xương

Loãng

xương

Không

loãng

Nơi ꢊ

Tꢃscore

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

xương

X±SD

Loãng

xương

Không

loãng

xương

có

không

ꢀ3,252± 1,28 12 (63,2%) 7 (36,8%)

(100%)

ꢀ3,0 ± 0,99 69 (73,4%)25 (26,6%)

(100%)

Thành ꢀ3,249 ± 0,128 67(77%)

phꢅ

20(23%) 87(100%)

P(Tꢀtest)=0,628

P(X²)=0,366

Nông ꢀ2,715 ± 0,261 14(53,8%) 12(46,2%) 26(100%)

thôn

Mối liên hệ giữa bệnh tim mạch với loãng

xương

p(Tꢀ

P(X²)=0,021

Bảng 9: Mối liên hệ giữa bệnh tim mạch với loãng

test)=0,043

xương

Nhận xét:

Bꢂnh

tim

mꢀch

Tꢃscore

X±SD

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

- Qua nghiên cứu của chúng tôi thấy mật độ

xương ở bệnh nhân sống ở thành phố thấp hơn

bệnh nhân sống ở nông thôn có ý nghĩa thống kê

với p = 0,043 < 0,05.

Loãng

xương

Không

loãng

xương

có

ꢀ3,352± 1,28 66(73,3%) 24(26,7%) 90(100%)

- Tỷ lệ loãng xương ở nhóm dân cư thành

phố cao hơn ở nông thôn và sự khác biệt này có

ý nghĩa thống kê với p = 0,021 < 0,05.

không ꢀ2,81 ± 0,99 15(65,2%) 8(34,8%) 23(100%)

P(Tꢀtest)=0,042 P(X²)=0,048

Nhận xét:

- Tỷ lệ loãng xương tăng lên ở những bệnh

BÀN LUẬN

nhân có bệnh tim mạch và sự khác biệt này có ý

nghĩa thống kê với p = 0,048 < 0,05.

Tỷ lệ loãng xương của nhóm nghiên cứu

T-score trung bình tại cột sống thắt lưng

trong nghiên cứu của chúng tôi là -3,14 ± 1,19

SD.Tỷ lệ người bị loãng xương từ 50 tuổi trở lên

khá cao 71,7% cao hơn hẳn các nghiên cứu khác

do đối tượng nghiên cứu của chúng tôi là người

lớn tuổi (71,03 ± 10,67 tuổi) và là những bệnh

nhân điều trị nội trú tại khoa mắc nhiều bệnh

khác kèm theo nên tỷ lệ loãng xương cao. Tỷ lệ

loãng xương tăng theo tuổi do quá trình lão hoá

của tạo cốt bào, làm xuất hiện tình trạng mất cân

bằng giữa huỷ xương và tạo xương, gây nên

thiểu sản xương. Ngoài ra ở người lớn tuổi còn

có sự giảm hấp thu calci ở ruột, và sự giảm hấp

thu calci ở ống thận, thiếu calci trong chế độ ăn,

giảm tổng hợp vitaminD tại da do giảm tiếp xúc

với ánh sáng mặt trời^{(5,Error! Reference source not found.)}. Kết

quả nghiên cứu của chúng tôi cao hơn nghiên

cứu của Hồ Phạm Thục Lan và cộng sự có 30%

- Mật độ xương ở bệnh nhân có bệnh tim

mạch thấp hơn ở bệnh nhân không bệnh sự khác

biệt này có ý nghĩa thống kê với p = 0,042 > 0,05.

Mối liên hệ giữa triệu chứng đau và nơi ở

với loãng xương

Mối liên hệ giữa triệu chứng đau với loãng

xương

Bảng 10: Mối liên hệ giữa triệu chứng đau với loãng

xương

Triꢂu

chꢉng

đau

Tꢃscore

X±SD

Tình trꢀng loãng

xương

Tꢄng

Loãng

xương

Không

loãng

nhꢉc

xương

có

ꢀ3,118 ± 1,169 42(68,9%) 19(31,1%) 61(100%)

không ꢀ3,074 ± 1,30

39(75%) 13(25%) 52(100%)

P(X²)=0,470

P(Ttest)=0,626

260

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

phụ nữ, và 10% nam giới trên 50 tuổi bị loãng

xương⁽²⁾do dối tượng nghiên cứu của tác giả là

những người khoẻ mạnh trong cộng đồng.

Mối liên hệ dùng corticoid kéo dài với loãng

xương

Sử dụng corticoid kéo dài: trong nghiên của

chúng tôi 88,5% bệnh nhân dùng corticoid kéo

dài có loãng xương, tỷ lệ mắc loãng xương ở

nhóm sử dụng corticoid cao hơn hẳn so với

nhóm không sử dụng corticoid và sự khác biệt

này có ý nghĩa thống kê với p=0,03<0,05. Do tác

dụng của corticoid lên hệ xương, có thể ức chế

hình thành xương, giảm tăng sinh tế bào, giảm

lắng đọng tổ hợp protein của xương làm tăng

nguy cơ loãng xương⁽⁵⁾.

Mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ với

loãng xương

Mối liên hệ giữa tuổi với loãng xương

Tỷ lệ loãng xương tăng dần theo tuổi. T-

score giảm dần theo tuổi ở nhóm tuổi 50-59 T-

score trung bình là -2,76 trong khi đó T-score ở

nhóm bệnh nhân trên 80 tuổi là -3,51. Khi chia

đối tượng nghiên cứu theo các nhóm tuổi từ 50

đến 59, từ 60 đến 79 và từ 80 tuổi trở lên chỉ số T-

score giảm dần đồng nghĩa với tỷ lệ loãng xương

tăng lên. Tình trạng loãng xương tăng dần theo

tuổi vì người cao tuổi ít vận động hơn, giảm sự

tái hấp thu canxi ở ruột và giảm sự tái hấp thu

canxi ở thận…. Tuy nhiên sự khác biệt này

không có ý nghĩa thống kê với p = 0,502 > 0,05.

Vì ở những người lớn tuổi tình trạng thoái hoá

cột sống và xẹp lún đốt sống là rất phổ biến,

thường gây hiện tượng tăng T-score tại đốt sống

bị xẹp lún. Do đó ảnh hưởng đến kết quả đo

này. Kết quả này phù hợp với nghiên cứu của

Nguyễn Thị Ngọc Lan và cộng sự⁽⁵⁾.

Mối liên hệ giữa các bệnh kèm theo với

loãng xương

Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh

đồng thời. Trung bình một người mắc 2,27 bệnh.

Trong nghiên cứu của chúng tôi những bệnh

nhân bị mắc các bệnh tim mạch, viêm phế quản

mạn, COPD thì tỷ lệ bị loãng xương cao và sự

khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05. Điều

này được giải thích do những người mắc bệnh

tim mạch thường ít vận động, chế độ ăn uống

kiêng khem không cung cấp đủ nhu cầu canxi

hàng ngày. Bệnh nhân bị bệnh viêm phế quản

mạn và COPD thường có dùng corticoid khéo

dài, giảm vận dộng.

Mối liên hệ giữa giới với loãng xương

Trong nghiên cứu của chúng tôi tỷ lệ loãng

xương ở nữ cao gấp 3 lần nam giới và chỉ số T-

score ở nữ là -3,57 ± 0,13 thấp hơn so với nam -

2,32 ± 0,17 có ý nghĩa thống kê với p < 0,05. Vì ở

phụ nữ ngoài loãng xương nguyên phát còn xảy

ra loãng xương sau mãn kinh do sự thiếu hụt

estrogen gây mất cân bằng quá trình huỷ xương

và tạo xương, sự giảm tiết hormon cận giáp

trạng, tăng thải canxi qua nước tiểu. Kết quả

nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với hầu hết

Trong nghiên cứu của chúng tôi không thấy

có sự liên hệ giữa đái tháo dường, các bệnh cơ

xương khớp khác với loãng xương có thề do

mẫu nghiên cứu của chúng tôi chưa đủ lớn.

Mối liên hệ giữa triệu chứng đau, nơi ở với

loãng xương

Mối liên hệ giữa triệu chứng đau với loãng

xương

Loãng xương là một bệnh âm thầm thường

không có triệu chứng, người bị loãng xương

không biết mình bị bệnh cho đến khi có biến

chứng, thường gặp là đau do gãy xương. Trong

nghiên cứu của chúng tôi trong số bệnh nhân

trên 50 tuổi nhập viện có 61 (54%) bệnh nhân có

triệu chứng đau nhức xương khớp. Kết quả trên

cho thấy phần lớn bệnh nhân loãng xương đều

đã có biến chứng. Điều này phản ánh việc chẩn

các nghiên cứu trước đó^{(5,2,6,Error! Reference source not found.)}

Mối liên hệ giữa BMI với loãng xương

Qua nghiên cứu của chúng tôi thấy BMI

càng thấp thì chỉ số T-score càng thấp, mức độ

loãng xương càng nặng nhưng sự khác biệt này

không có ý nghĩa thống kê có thể do mẫu nghiên

cứu của chúng tôi chưa đủ lớn.

261

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 18 * Số 3 * 2014

Nghiên cứu Y học

đoán và điều trị loãng xương còn nhiều bất cập,

hiệu quả chưa cao. Mật độ xương ở bệnh nhân

có triệu chứng đau nhức thấp hơn ở bệnh nhân

không có triệu chứng đau tuy nhiên sự khác

biệt này không có ý nghĩa thống kê với p =

0,626 > 0,05.

- Mối liên hệ giữa nơi ở với loãng xương có ý

nghĩa thống kê, còn mối liên hệ giữa triệu chứng

đau với loãng xương không có ý nghĩa thống kê.

KHUYẾN NGHỊ

Bệnh nhân lớn tuổi đến khám và điều trị nội

trú tại bệnh viện nên được khám và đo mật độ

xương dễ phát hiện sớm, và điều trị kịp thời

ngăn ngừa biến chứng nặng của loãng xương.

Đặc biệt là những bệnh nhân nữ lớn tuổi, dùng

corticoid kéo dài, mắc nhiều bệnh kèm theo như

bệnh tim mạch, viêm phế quản mạn, COPD…

Mối liên hệ giữa loãng xương với nơi ở

Trong nghiên cứu của chúng tôi bệnh nhân

ở thành phố chiếm đa số 77%, bệnh nhân ở

nông thôn chỉ chiếm có 23% do bệnh viện

chúng tôi nằm trên địa bàn thành phố. Mật độ

xương ở nhóm dân thành thị (T-score -3, 249 ±

0,128) thấp hơn so với nông thôn (-2,715 ± 0,216)

sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê p = 0,021 <

0,05. Và tỷ lệ loãng xương ở nhóm dân thành

thị cao hơn so với nông thôn. Dân cư thành phố

có lối sống ít vận động, ít tiếp xúc với ánh nắng

mặt trời hơn so với nông thôn cũng là một

trong những nguyên nhân làm tăng tỷ lệ loãng

xương ở thành phố.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Center JR, Nguyen TV, Schneider D, Sambrook PN, Eisman

JA, (1999) Motality after all major types of opteoporosis

fracture is men and women: an doservational study. Lancet;

353; 878-82

Hồ Phạm Thục Lan và cộng sự (2011) Chẩn đoán loãng

xương: ảnh hưởng giá trị tham chiếu- thời sự y học 01 và

02/2011 số 57.

Lau EM (2002) osteoporosis – A world wide problem at the in

plications is Asia. Ann A cad Med singapore 31(1) 67-68

Linray R (1995) The Burden of Osteoporosis Cost, Am J Med

1995, 98, 95-115.

KẾT LUẬN

Nguyễn Thị Ngọc Lan (2010) Bệnh học cơ xương khớp nội

khoa - NXB giáo dục Việt Nam tr276.

- Tỷ lệ bệnh nhân lớn tuổi điều trị nội trú tại

khoa nội Cơ Xương Khớp mắc bệnh loãng

xương là 71,7%.

Tào Minh Thuý và cộng sự (2013) Khảo sát các yếu tố nguy cơ

loãng xương ở phụ nữ Miền Bắc Việt Nam từ 50 tuổi trở lên.

Nội Khoa, 249-256.

Trần Đức Thọ (2005) Bệnh loãng xương ở người cao tuổi. NXB Y

học, tr34-45.

- Mối liên hệ giữa giới, bệnh tim mạch, viêm

phế quản – COPD, và dùng corticoid kéo dài với

loãng xương có ý nghĩa thống kê.

Ngày nhận bài báo:

11-04-2014

20-04-2014

20-05-2014

- Mối liên hệ giữa tuổi, BMI, bệnh cơ xương

khớp, bệnh đái tháo đường với loãng xương

không có ý nghĩa thống kê.

Ngày phản biện nhận xét bài báo:

Ngày bài báo được đăng:

262

Hội Nghị Khoa Học Nội Khoa Toàn Quốc năm 2014

7 trang yennguyen 17200 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Khảo sát tình trạng loãng xương ở bệnh nhân lớn tuổi điều trị tại khoa Nội cơ xương khớp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

khao_sat_tinh_trang_loang_xuong_o_benh_nhan_lon_tuoi_dieu_tr.pdf