Đồ án Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền động kéo ô tô

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG

-------------------------------

ISO 9001:2015

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

NGÀNH : ĐIỆN TỰ ĐỘNG CÔNG NGHIỆP

Sinh viên

: Trần Đình Phong

Giảng viên hướng dẫn : GS.TSKH Thân Ngọc Hoàn

HẢI PHÒNG – 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG

-----------------------------------

ĐIỀU KHIỂN KHÔNG CẢM BIẾN ĐỘNG CƠ PMSM

CHO TRUYỀN ĐỘNG KÉO Ô TÔ

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY

NGÀNH: ĐIỆN TỰ ĐỘNG CÔNG NGHIỆP

Sinh viên

: Trần Đình Phong

Giảng viên hướng dẫn: GS.TSKH Thân Ngọc Hoàn

HẢI PHÒNG – 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG

--------------------------------------

NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP

Sinh viên:

Lớp:

Trần Đình Phong

DC2001

Mã SV:

1512102024

Ngành:

Điện tự động công nghiệp

Tên đề tài:

Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền động kéo

ô tô.

NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI

1. Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt

nghiệp.

……………………………………………………………………………………..

2. Các tài liệu, số liệu cần thiết.

……………………………………………………………………………………..

3. Địa điểm thực tập tốt nghiệp.

……………………………………………………………………………………..

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP

Họ và tên:

Thân Ngọc Hoàn

Học hàm, học vị:

Cơ quan công tác:

Giáo sư Tiến sĩ khoa học

Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng

Nội dung hướng dẫn: Toàn bộ đề tài

Đề tài tốt nghiệp được giao ngày 20 tháng 03 năm 2020.

Yêu cầu phải hoàn thành xong trước ngày 30 tháng 06 năm 2020.

Đã nhận nhiệm vụ ĐTTN

Đã giao nhiệm vụ ĐTTN

Giảng viên hướng dẫn

Sinh viên

Trần Đình Phong

GS.TSKH Thân Ngọc Hoàn

Hải Phòng, ngày ...... tháng ...... năm 2020

HIỆU TRƯỞNG

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN TỐT NGHIỆP

Họ và tên giảng viên: Thân Ngọc Hoàn

Đơn vị công tác:

Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng

Họ và tên sinh viên: Trần Đình Phong

Chuyên ngành:

Điện tự động công nghiệp

Đề tài tốt nghiệp:

Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền

động kéo ô tô.

1. Tinh thần thái độ của sinh viên trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp.

Có tinh thần học tập trong qúa trình làm đồ án tốt nghiệp

2. Đánh giá chất lượng của đồ án/khóa luận (so với nội dung yêu cầu đã

đề ra trong nhiệm vụ Đ.T. T.N trên các mặt lý luận, thực tiễn, tính toán số

liệu…).

Nội dung đồ án là tìm hiểu phương pháp điều khiển không cảm biến động cơ

PMSM dùng cho ô tô điện. Nội dung đồ án dáp ứng một đồ án tốt nghiệp đại

học. Đây có thể là tài liệu cho những ai muốn tham khảo về phương pháp điều

khiển động cơ PMSM dùng cho ô tô điện, là loại ô tô cho tương lai.

3. Ý kiến của giảng viên hướng dẫn tốt nghiệp.

x

Được bảo vệ

Không được bảo vệ

Điểm hướng dẫn

Hải Phòng, ngày ….. tháng ….. năm 2020.

Giảng viên hướng dẫn

GS.TSKH Thân Ngọc Hoàn

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM PHẢN BIỆN

Họ và tên giảng viên: ………………………………………………………….

Đơn vị công tác:

Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng

Họ và tên sinh viên: Trần Đình Phong

Chuyên ngành:

Điện tự động công nghiệp

Đề tài tốt nghiệp:

Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền

động kéo ô tô.

1. Phần nhận xét của giáo viên chấm phản biện.

..................................................................................................................................

2. Những mặt còn hạn chế.

..................................................................................................................................

3. Ý kiến của giảng viên chấm phản biện.

Được bảo vệ

Không được bảo vệ

Điểm hướng dẫn

Hải Phòng, ngày ….. tháng ….. năm 2020

Giảng viên chấm phản biện

(Ký và ghi rõ họ tên)

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU…………………………………………………………………...1

CHƯƠNG1………………………………………………………………….…...2

GIỚI THIỆU VỀ Ô TÔ ĐIỆN………………………………………….....2

1.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ ĐIỆN…………….……2

1.2. CÁC LOẠI Ô TÔ ĐIỆN……………………………………………….……4

1.3.PHÂN LOẠI XE Ô TÔ ĐIỆN………………………………………….……5

1.4. NHỮNG ĐỘT PHÁ TRONG SẢN XUẤT Ô TÔ ĐIỆN…………….……..8

1.5. KÊT LUẬN CHƯƠNG. …………………………………………….……..12

CHƯƠNG 2…………………………………………...………………….…….13

CÁC LOẠI ĐỘNG CƠ DUNG CHO TRUYỀN ĐỘNG Ô TÔ “

MỘT CHIỀU,PLDC,SRM”……………...……………………….………13

2.1. ĐỘNG CƠ MỘT CHIỀU………………………………………….……….13

2.1.1. Phân loại động cơ một chiều……………………………………….…….13

2.1.2. Phương trinh cân bằng sđđ của động cơ…………………………….…..13

2.1.3. Đặc tính cơ của động cơ điện một chiều…………………………….…..14

2.1.3.1 .Đặc tính cơ của động cơ kích từ độc lập và song song…………….…..14

2.1.3.2. Đặc tính cơ của động cơ kích từ nối tiếp………………………….……15

2.1.3.3. Đặc tính cơ động cơ kích từ hỗn hợp……………………………….….16

2.1.4. Khởi động động cơ một chiều………………………………….………..17

2.1.4.1. Khởi động trực tiếp………………………………………….…………17

2.1.4.2.Khởi động dung điện trở khởi động………………………….…………17

2.1.5. Điều chỉnh tốc độ động cơ một chiều………………………….………...18

2.1.5.1. Các phương pháp điều chỉnh tốc độ………………………….……….18

2.1.5.2. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi điện áp nguồn nạp………….………..19

2.1.5.3. Điều chỉnh bằng thay đổi điện trở mach rô to……………….…………19

2.1.5.4. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi từ thông…………………….………..20

2.1.5.5. Hệ thống bộ biến đổi động cơ………………………………..………..21

2.1.5.6. Hãm động cơ một chiều…………………………………….………….22

2.1.5.7. Tổn hao và hiệu suất máy điện một chiều…………………….………..25

2.2. ĐỘNG CƠ PLDC “ ĐỘNG CƠ KHÔNG CHỔI THAN DÒNG MỘT

CHIỀU ”…………..……………………………………………………………25

2.2.1. Giới thiệu động cơ PLDC……………………………………….……….25

2.2.2. Cấu tạo động cơBLDC…………………………………………….……..27

2.2.2.1. Cấu tạo stator của động cơ PLDC…………………………….………..29

2.2.2.2. Cấu tạo rotor của động cơ PLDC…………………………….………..31

2.2.2.3. Cảm biến vị trí rotor…………………………………………….……..32

2.2.2.4. Bộ phận chuyển mạch điện tử (Electroniccommutator………….……..36

2.2.2.5. Sức phản điện động…………………………………………….………36

2.2.3. Nguyên lý hoạt động của động cơ BLDC………………………….…….37

2.2.3.1. Nguyên lý hoạt động…………………………………………….……..37

2.2.3.2. Đặc tính cơ và đặc tính làm việc của động cơ BLDC…………….……39

2.2.4. Mô hình toán ,phương trình sđđ và mô men của động cơ BLDC…….….40

2.2.5. Phương trình sđđ và mô men……………………………………….…...44

2.2.6. Các phương pháp điều khiển chuyển động động cơ PLDC………….…..48

2.2.6.1. Điều khiển quay chậm…………………………………………….…..48

2.2.6.2. Điều khiển động cơ quay theo chiều ngược…………………….…….52

2.2.7. Điều khiển động cơ PLDC………………………………………….……55

2.3. ĐỘNG CƠ TỪ TRỞ (ĐỘNG CƠ ĐÓNG NGẮT TRỞ KHÁNG SR……..56

2.3.1. Giới thiệu về động cơ từ trở………………………………………….…..56

2.3.2. Nguyên lý hoạt động……………………………………………….…….57

2.3.3. Nguyên lý điều khiển……………………………………………….……59

2.3.4. Ưu và nhược điểm của động cơ SRM…………………………….……...60

2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2…………………………………………….…….60

CHƯƠNG 3……………………………………………...……………….…….61

ĐIỀU KHIỂN KHÔNG CẢM BIẾN ĐỘNG CƠ PMSM CHO

TRUYỀN ĐỘNG KÉO Ô TÔ…………………………………….…….61

3.1. CHUYỂN MẠCH ĐỘNG CÓ PM KHÔNG CHỔI THA………….……61

3.1.1. Các loại động cơ không chổi than……………………………….……….61

3.1.2. Dạng sóng dòng điện và mô-men ……………………………….……….62

3.2. MÔ HÌNH TOÁN HỌC CỦA ĐỘNG CƠ………………………….…..…63

3.3. ƯỚC TÍNH VỊ TRÍ VÀ TỐC ĐỘ………………………………….…...…64

3.3.1. Ước tính vị trí rô to sử dụng tín hiệu Hall-Effect…………………....…..65

3.3.2. Bộ ước tính vị trí rô to dựa trên Back-EMF…………………….…..……67

3.3.3.Tính toán tốc độ rô to………………………………………………...…..68

3.3.4. Sửa sai số vị………………………………………………………..……..69

3.4. CÀI ĐẶT VÀ KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM…………………….……..……70

3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3……………………………………….…….……77

KẾT LUẬN …………………………………………………………………….78

TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………79

LỜI MỞ ĐẦU

Động cơ đồng bộ nam châm vĩnh cửu là thiết bị điện sử dụng rộng rãi trong

công nghiệp và có rất nhiều ưu điểm so với các loại động cơ khác đang sử dụng

cho truyền động điện xoay chiều. Hơn thế nữa, để vận hành tốt các loại máy điện

đòi hỏi phải có đội ngũ kỹ sư có trình độ chuyên môn cao. Là sinh viên ngành

điện tự động công nghiệp, em hiểu được vai trò quan trọng của máy điện trong

thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa như ngày nay. Trong đợt tốt nghiệp này

em được thầy giáo GS.TSKH Thân Ngọc Hoàn hướng dẫn đồ án tốt nghiệp với

đề tài: “Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền động kéo ô

tô”. Đề tài gồm 3 chương:

Chương 1:

Chương 2:

Giới thiệu về ô tô điện

Các loại động cơ dùng cho truyền động ô tô “Một chiều,

BLDC,SRM ”

Chương 3:

Điều khiển không cảm biến động cơ PMSM cho truyền động

kéo ôtô.

1

CHƯƠNG 1.

GIỚI THIỆU VỀ Ô TÔ ĐIỆN

1.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ ĐIỆN.

Hình 1.1:Hình ảnh chiếc xe điện đầu tiên được ra đời.

Ô tô điện không phải là một khái niệm mới lạ. Từ đầu thếkỷ XIX, xe chạy

bằng năng lượng điện đã có vị thế cạnh tranhtương đương với xe chạy bằng động

cơ hơi nước. Vào khoảngnhững năm 1832-1839, Robert Anderson, người Scotland

đã phát minh ra loại xe điện chuyên chở đầu tiên. Năm 1842, hainhà phát minh

người Mỹ là Thomas Davenport và SotsmenRobert Davidson đã trở thành những

người đầu tiên đưa pinvào sử dụng cho ô tô điện. Năm 1865, các nhà bác học Anh

vàPháp đã thành công trong việc nâng cao khả năng lưu trữ điệntrong Pin, giúp cho

xe điện có thể di chuyển trong khoảngđường dài. Anh và Pháp là hai quốc gia đầu

2

tiên đưa ô tô điệnvào phát triển trong hệ thống giaothông vận tải vào cuối thếkỷ

XVIII. Đến đầu thế kỷ XX, xe ô tô điện trở nên yếu thế sovới ô tô sử dụng động cơ

đốt trong, chạy bằng xăng dầu. Vàothời điểm này, người ta đã tìm ra những mỏ dầu

lớn, dẫn đếnviệc hạ giá thành dầu và các sản phẩm của dầu trên toàn thếgiới. Mặt

khác, về mặt kỹ thuật, công nghệ chế tạo động cơ đốttrong có những tiến bộ vượt

bậc, khiến cho xe chạy động cơđốt trong chạy bằng xăng dầu có giá thành hạ. Kết

quả, đếnnăm 1935, ô tô điện gần như biến mất.

Bắt đầu từ thập niên 60-70 của thế kỷtrước, thế giới đã thực sự đối mặt với hai

vấnđề lớn mang tính toàn cầu: vấn đề năng lượnghóa thạch (dầu mỏ, than đá) đang

nhanh chóngcạn kiệt, không có khả năng tái tạo và vấn đềô nhiễm môi trường.

Trong khi đó, nhânloạiđã nhìn thấy rõ điện năng là loại năng lượngrất linh hoạt, có

thể được chuyển hóa từ nhiềunguồn năng lượng hầu như vô tận, như nănglượng hạt

nhân, năng lượng gió, năng lượngmặt trời, năng lượng sóng biển… Về ô nhiễmmôi

trường, nguyên nhân chính làkhí thải từcác phương tiện giao thông vận tải chạy

bằngxăng dầu, nhất là ô tô. Như vậy, ô tô điện làgiải pháp tối ưu để giải quyết cả

hai vấn đềtrên. Đó là lý do khiến ô tô điện trở thành mốiquan tâm đặc biệt của

ngành sản xuất ô tô vàcủa các nhà khoa học trên toàn thế giới từ giữathế kỷ XX trở

lại đây.

Không chỉ góp phần chống biến đổi khíhậu, cứu Trái đất thoát khỏi những

thảm họamôi trường, ô tô điện còn đem lại lợi ích bảovệ sức khỏe cho con người,

trong bối cảnh ảnhhưởng của khí thải độc hại từ các phương tiệngiao thông vận tải

đang ở mức báo động.Nghiên cứu của Phòng thí nghiệm hàng khôngvà môi trường

của Viện Công nghệMasachusetts (Mỹ) công bố vàotháng 8/2013,chỉ riêng ở Mỹ,

mỗi năm có 200.000 ngườichết do ô nhiễm không khí, trong đó 53.000người chết

vì bệnh ung thư từ khí thải của cácphương tiện giao thông trên đường bộ xả ra.Trên

quy mô toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới(WTO) ước tính, mỗi năm có 3,2 triệu

ngườichết do ô nhiễm không khí, trong đó 2,1 triệuca tử vong vì ung thư ở châu Á,

nơi có thịtrường ô tô bùng nổ hơn thập kỷ qua. Mộtnghiên cứu của Hiệp hội Phổi ở

3

Mỹ cho biết,nếu ¾ số xe ô tô ở California chuyển sang ôtô điện vào năm 2025 thì

có thể giảm 70% sốca mắc bệnh ung thư phổi của người dân ởbang này…

Có một điều chắc chắn rằng, khi các hang sản xuất ô tô điện thành công sử

dụng 100%điện năng sạch, như điện hạt nhân, điện gió,điện mặt trời, điện từ sóng

biển…, thì việc cứuhàng triệu con người, cứu Trái đất khỏi ônhiễm không khí, biến

đổi khí hậu… sẽ khôngphải là chuyện viển vông. Ngày nay, thế giớiđã khẳng định,

ô tô điện là xu thế tất yếu củathời đại.

1.2. CÁC LOẠI Ô TÔ ĐIỆN.

Để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu dầu mỏ và ô nhiễm môi

trường do khí thải từ động cơ ô tô những năm gần đây nhiều hãng xe ưu tiên phát

triển các dòng xe chạy bằng điện:

-

Xe truyền thống: Sử dụng động cơ đốt trong giúp chuyển đổi năng lượng

sinh ra từ quá trình đốt cháy xăng, dầu bên trong xi lanh thành năng lượng cơ học

để xe có thể chuyển động được.

+

Tiêu thụ: Nhiên liệu

Cơ chế vận hành: Động cơ đốt trong.

Ưu điểm: Dễ bổ sung nhiên liệu đi được quãng đường dài với tốc độ cao.

-

Xe lai điện(Hybrid): Ở xe kết hợp giữa động điện hiện đại và động cơ đốt

trong truyền thống. Khi xe di chuyển chậm động cơ điện sẽ hoạt động, xe hoàn toàn

không sử dụng nhiên liệu. Khi xe cần tăng tốc nhanh động cơ điện sẽ đóng vai trò

hỗ trợ động cơ truyền thống. Cụm pin được xạc thông qua động cơ đốt trong.

+

Tiêu thụ chủ yếu là nhiên liệu.

Cơ chế vận hành: Động cơ đốt trong là chính, động cơ điện là phụ.

Ưu điểm:Dễ bổ sung nhiên liệu, tiêu hao ít nhiên liệu, giảm khí thải khi

vận hành. Tuy nhiên xe có nhược điểmnặng, chạy yếu hơn.

Xe lai điện xạc ngoài: Ở xe này Cụm pin tự xạc(xạc trong) hoặc xạc ngoài.

-

+

Cơ chế vận hành: Chạy bằng động cơ điện trước khi sử dụng động cơ đốt

trong.

4

+

Ưu điểm:Dễ bổ sung nhiên liệu, tiêu hao ít nhiên liệu, giảm khí thải khi

vận hành. Tuy nhiên xe có nhược điểmnặng hơn, giá thành cao khó cải tiến mẫu

mã.

-

Xe thuần điện: Chỉ chạy bằng động cơ điện, không có động cơ đốt trong có

ắc qui lớn và có ổ cắm xạc ngoài.

+

Tiêu thụ chủ yếu là điện năng.

Cơ chế vận hành: Do động cơ điện.

Ưu điểm: Thân thiện với môi trường, ít phải bảo trì, bảo dưỡng. Nhược

điểm ít các trạm xạc cố định, xe nặng hơn đi được quãng đường ngắn với tốc độ

thấp.

1.3. PHÂN LOẠI XE Ô TÔ ĐIỆN.

Xe điện đang ngày càng phát triển bùng nổ và những loại xe điện khác nhau

dần xuất hiện để đáp ứng từng điều kiện cụ thể là điều dễ hiểu. Phân loại xe ô tô

điện (Electric Vehicle-EV) hiện nay gồm: BEV (Battery Electric Vehicle), PHEV

(Plug-in Hybrid Electric Vehicle) và HEV (Hybrid Electric Vehicle).

Hình 1.2:Mô hình phân loại ô tô điện.

 Battery Electric Vehicle (BEV)

5

Battery Electric Vehicle (BEV) thường được gọi với cái tên EV (Electric

Vehicle) là loại xe sử dụng hoàn toàn động cơ điện với bộ pin có thể nạp lại được

và không dùng động cơ xăng. Xe BEV tích điện trong các bộ pin có dung lượng lớn

và được dùng để chạy motor điện hay các bộ phận sử dụng điện khác. Xe BEV

không thải ra khí gây ô nhiễm môi trường như động cơ truyền thống. Xe BEV được

nạp điện bằng các nguồn bên ngoài. Bộ nạp này được phân loại dựa trên tốc độ nạp

đầy pin trên mỗi xe BEV.

Có những mức phân loại bộ nạp sau đây: Level 1, Level 2, Level 3 (Nạp

nhanh DC). Bộ nạp Level 1 sử dụng nguồn điện có đầu ra tiêu chuẩn của hộ gia

đình là 120V và mất hơn 8 giờ để nạp cho quãng đường xấp xỉ 75-80 dặm. Bộ nạp

Level 1 có thể nạp được ở nhà hoặc chỗ làm và gần như tất cả xe EV trên thị

trường hiện nay đều có thể sử dụng bộ nạp này.

Hình 1.3:Hình ảnh ô tô đang nạp điện tại trạm.

6

Bộ nạp Level 2 yêu cầu những trạm đặc biệt có thể cung cấp nguồn điện

240V. Bộ nạp 240V được lắp đặt ở các công sở hoặc các trạm nạp công cộng và

mất hơn 4 giờ để nạp cho quãng đường khoảng 75-80 dặm.

Bộ nạp Level 3 hay bộ nạp nhanh DC là giải pháp tối ưu nhất cho tốc độ nạp

của xe EV trên thị trường hiện nay. Bộ nạp này được trang bị ở các trạm chuyên

biệt và có thể nạp cho quãng đường 90 dặm chỉ trong 30 phút.

Một số xe BEV có thể nạp bằng bộ nạp DC: Tesla Model 3, BMW i3

 Plug-in Hybrid Electric Vehicle (PHEV).

Plug-in Hybrid Electric Vehicle hay PHEV có thể nạp lại pin bằng phanh tái

sinh hoặc bằng cách cắm vào nguồn điện bên ngoài. Trong khi các xe hybrid bình

thường có thể di chuyển 2-4 dặm trước khi động cơ xăng được sử dụng thì xe

PHEV có thể đi quãng đường 10-40 dặm trước khi có sự hỗ trợ của động cơ xăng.

Hình 1.4: Mẫu xe thương mại của loại PHEV.

7

 Hybrid Electric Vehicle (HEV)

Xe HEV được vận hành bởi cả động cơ điện và động cơ xăng truyền thống.

Nguồn năng lượng điện được sản sinh ra bởi chính hệ thống phanh của xe để nạp

lại pin. Hệ thống phanh này được gọi là phanh tái sinh,1 quá trình mà trong đó

motor điện giúp giảm tốc độ xe và chuyển 1 phần năng lượng thành nhiệt bằng hệ

thống phanh.

Xe HEV sử dụng motor điện để khởi động sau đó động cơ xăng sẽ ngắt khi tải

trọng hoặc tốc độ tăng. Cả 2 motor được điều khiển bởi máy tính trên xe để đảm

bảo xe sẽ tiết kiệm nhiên liệu nhất trong từng điều kiện.

Hình 1.5: Mẫu xe thương mại của loại HEV.

1.4. NHỮNG ĐỘT PHÁ TRONG SẢN XUẤT Ô TÔ ĐIỆN

Ô tô điện là phương tiện giao thông vận tải xanh- bền vững đã được thế giới

khẳng định.Những nămđầu của thế kỷ XXI, ngành sản xuất ô tô đã có mộtđột phá

vô cùng to lớn.Đó là những “Chiến mã chạyđiện Tesla Model 3 của Tesla” của Mỹ

ra đời. Gầnđây, ở Mỹ, ngành sản xuất ô tô điện chứng kiến mộthiện tượng chưa

8

từng thấy, khi hàng dàingười xếphàng để đăng ký mua mẫu xe ô tô điện Model 3

mớira của Tesla Model 3 thực sự là một “siêu phẩmthông minh của công nghệ ô

tô” của Mỹ. Model 3sẽ bán tại Mỹvào cuối năm 2017 với mức giá35.000 USD.

Thông số kỹ thuật đặc biệt của TeslaModel 3 là: khi mới ra đời, phiên bản thứ 3,

phiênbản chậm nhất của Model 3 đạt tốc độ 92km/h từ vịtrí xuất phát, chưa đầy 6

giây. Quãng đường chạykhi đầy pin là 346km. Đầu năm2017, chiếc xe điệntối tân

nhất Tesla Model 3 S P85D đã lập kỷ lục mới,đi được 729km với một lần sạc pin.

Hệ thống sạcđiện sử dụng cho Model 3 vào cuối năm 2017 vàokhoảng 720 trạm.

Ngay khi Tesla thông báo ra mắtModel 3, trong 24 giờ đầu tiên đã có 115.000

đơnđặt hàng. Trong 3 ngày đầu đã có 276.000 đơn đặthàng mua mẫu xe này. Nếu

số xe đã đặt hàng trướcđược bán hết, Tesla có thể thu về khoản tiền 10 tỷUSD

trong vài năm tới. Không ngạc nhiên, khinhiều người ví “Model 3 như điện thoại

thông minhIphone” của ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Giống nhưcách Iphone đã làm

thay đổi điệnthoại di động, sựra đời của Tesla Model 3 có thể là khoảnh khắc

lịchsử, giúp ô tô điện bùng nổ trên toàn thế giới. Đồngthời, “ngành công nghiệp

vua” (dầu mỏ) lâu nay chiphối kinh tế thế giới, cũng phải gánh chịu sức côngphá

vô cùng lớn của “quả bom tấn” Tesla Model 3,báo hiệu sự thoái trào của ô tô chạy

xăng dầu truyềnthống một ngày không xa.

Thế giới ô tô điện đang chuyển động, phát triểnnhanh chóng. Cuộc chạy đua ô

tô điệnlàm chủ côngnghệ giao thông thế kỷ XXI ngày càng quyết liệt.Phát minh

Tesla Model 3 của Mỹ đã tạo ra phản ứngdây chuyền. Các đại gia khác trong ngành

ô tô đãvà sẽ không ngồi im nhìn Tesla làm mưa, làm giótrên thị trường. General

Mo, Chevrolet, Nissan…đều đã có kế hoạch bán ô tô điện ra thị trường, vớigiá

30.000 USD trong vài năm tới… Điều này lạicàng thúc đẩy mạnh mẽ sự bùng nổ ô

tô điện trêntoàn cầu.Sự bùng nổ ô tô điện đã trở thành làn sóng mạnhmẽ trên toàn

thế giới, từ các nước tiến bộ đến cácnước chậm tiến. Làn sóng phát triển ô tô điện

khôngchỉ do sự phấn đấu của ngành giao thông vận tải màcó sự phối hợp giữa các

cơ quan chức năng,các trường đại học, các viện khoa học, nhấtlà có sự quan tâm hỗ

9

trợ của nhà nước. Ngaytại nước Mỹ, nơi phát triển ô tô điện mạnhmẽ nhất, nhà

nước Liên bang Mỹ cũng đã đặt vấn đề hết sức quan trọng trong viêc pháttriển ô tô

điện. Trong thông điệp đầu năm2011, Tổng thống Mỹ Obama đã kêu gọinước này

đầu tư mạnh mẽ nghiên cứu, pháttriển ô tô điện nhằm đạt mục tiêu giảm sựphụ

thuộc vào các nguồn cung nhiên liệuhóa thạch (dầu mỏ) gây ô nhiễm môi

trường,hiệu ứng nhà kính, để bảo vệ Trái đất và sứckhỏe con người. Hiện nay,

nước Mỹ chi 2,4tỷ USD/mỗi năm cho việc nghiên cứu, pháttriển ô tô điện.

Hình 1.6: Hình ảnh ô tô đang nạp điện trên đường.

Các quốc gia tiến bộ khác cũng đều nhìn nhận phát tiển ô tô điện là xu thế tất

yếu. ỞNa Uy, ô tô chạy bằng xăng, dầu diezen sẽchính thức bị cấm từ năm 2025.

Hà Lan đãđề xuất cấm bán xe chạy động cơ đốt trongtừ năm 2025. Đức quy định

tới năm 2030,toàn bộ xe ô tô đăng ký mới phải là xekhông khí thải. Ở Pháp, nhất là

Pari, ô tôđiện hầu như đã phổ biến. Khó khăn, hạnchế của ô tô điện hiện nay là

khâu nănglượng điện của pin chưa cao. Pháp đãthànhcông trong lĩnh vực này, đó là

10