Đề cương chi tiết học phần Khai thác lâm sản

TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA LÂM NGHIỆP

BỘ MÔN NÔNG LÂM KẾT HỢP

THS. NGUYỄN VIỆT HƢNG

ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

Học phần: KHAI THÁC LÂM SẢN

Số tín chỉ: 02

Mã số: FPE321

Thái Nguyên, 2017

1

ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

1. Tên học phần: Khai thác lâm sản

- Mã số học phần: FPE321

- Số tín chỉ: 02

- Tính chất của học phần: Bắt buộc

- Học phần thay thế, tương đương:

- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên rừng

2. Phân bổ thời gian học tập:

- Số tiết học lý thuyết trên lớp:

24 tiết

- Số tiết làm bài tập, thảo luận trên lớp: 6

tiết

- Số tiết thí nghiệm, thực hành:

- Số tiết sinh viên tự học:

0

60 tiết

3. Đánh giá học phần

- Điểm thứ 1: 20% (0,2) điểm chuyên cần

- Điểm thứ 2: 30% (0,3) điểm kiểm tra giữa kỳ

- Điểm thứ 3: 50% (0,5) điểm thi kết thúc học phần

4. Điều kiện học

- Học phần học trước:

- Học phần song hành: Khoa học gỗ

5. Mục tiêu đạt đƣợc sau khi kết thúc học phần:

5.1. Kiến thức:

- Biết được những khái niệm cơ bản về khai thác lâm sản

- Biết được các phương pháp trong khai thác, vận chuyển lâm sản

- Biết được các phương pháp trong bảo quản lâm sản

5.2. Kỹ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế việc khai thác, vận chuyển

lâm sản và bảo quản lâm sản.

6. Nội dung kiến thức và phƣơng thức giảng dạy:

Phƣơng pháp giảng

TT

Nội dung kiến thức

Số tiết

dạy

CHƢƠNG 1. KHAI THÁC

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

10

LÂM SẢN

1.1

1.1.1

Các loại hình công nghệ khai thác

gỗ

Dây chuyền công nghệ khai thác

gỗ

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1

1.1.1.1 Khái niệm cơ bản về công nghệ

2

khai thác gỗ

1.1.1.2 Phuong pháp khai thác

1.1.1.3 Các khâu sản xuất chủ yếu trong

quá trình công nghệ khai thác gỗ

1.1.1.4 Đặc điểm của quá trình công nghệ

khai thác gỗ

1.1.2

Các hình thức công nghệ khai thác

gỗ

1

1.1.2.1 Hình thức công nghệ khai thác gỗ

ngắn

1.1.2.2 Hình thức công nghệ khai thác gỗ

dài

1.1.2.3

1.1.3

Hình thức công nghệ khai thác gỗ

nguyên cây

Nguyên tắc và phương pháp chọn

hình thức công nghệ khai thác

1.1.3.1 Nguyên tắc chọn hình thức công

nghệ khai thác

1

1.1.3.2 Phương pháp chọn hình thức công

nghệ khai thác

1.2

Chặt hạ gỗ và tre nứa

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

5

1.2.1

Lý thuyết cắt gỗ

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1.2.1.1 Khái niệm chung

1.2.1.2 Cắt đơn giản

1

1.2.1.3 Tác dụng qua lại giữa lưỡi cắt và

gỗ - nhiệm vụ của cạnh cắt

1.2.1.4 Cắt phức tạp - Cưa gỗ

1.2.2

Công cụ và thiết bị chặt hạ

1.2.2.1 Rìu

1.2.2.2 Búa

1.2.2.3 Dao tạ

1.2.2.4 Cưa mang

1.2.2.5 Cưa đơn

1.2.2.6 Cưa xích

1.2.2.7 Các loại máy liên hợp trong khai

thác

1

1.2.3

Kỹ thuật hạ cây

3

1.2.3.1 Chọn hướng đổ

1.2.3.2 Công việc chuẩn bị

1.2.3.3 Hạ cây

1.2.3.4 Chặt hạ một số cây đặc biệt

1.2.4

Kỹ thuật cắt cành, ngọn - Cắt khúc

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1.2.4.1 Kỹ thuật cắt cành, ngọn

1.2.4.2 Kỹ thuật cắt khúc

1.2.5

Kỹ thuật khai thác tre, nứa

1.2.5.1 Chuẩn bị rừng

1.2.5.2 Chặt hạ

1.2.5.3 Dụng cụ chặt hạ

1.2.5.4 Thao tác chặt tre bằng dao

1.2.6

Năng suất trong chặt hạ

1

1.2.6.1 Năng suất tính theo số lượng cây

chặt hạ

1.2.6.2 Năng suất tính theo khối lượng

1.2.7

1.2.8

An toàn lao động trong chặt hạ

Các tai nạn thường xảy ra trong

chặt hạ, cắt khúc, cắt cành

1.3

Kỹ thuật khai thác nhựa thông

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2

1.3.1

Cơ sở khoa học trong việc khai

thác nhựa thông

1

1.3.2

1.3.3

Phương pháp khai thác nhựa thông

Kỹ thuật khai thác nhựa thông mã

vĩ

1

7

1.3.4

1.4

Kỹ thuật đẽo nhựa thông nhựa

Kỹ thuật khai thác vỏ quế

CHƢƠNG 2. VẬN XUẤT LÂM

SẢN

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.1

Khái niệm chung

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.2

Phân loại vận xuất

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1

2.2.1

Căn cứ vào hiện trạng cây gỗ khi

vận xuất:

Căn cứ vào nguồn động lực

Vận xuất gỗ bằng súc vật

2.2.2

2.3

Thuyết trình, phát vấn

4

+ hình ảnh

2.3.1

C¸c h×nh thøc vËn xuÊt

b»ng sóc vËt

2.3.1.1

2.3.1.2

2.3.1.3

2.3.2

KÐo lÕt:

KÐo nöa lÕt:

KÐo xe:

N¨ng suÊt vµ biÖn ph¸p

t¨ng n¨ng suÊt

VËn xuÊt gç b»ng m¸ng

lao

2.4

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.4.1

Nguyªn lý lµm viÖc cña

m¸ng lao

2.4.2

2.4.3

Ph©n lo¹i m¸ng lao

¦u nh îc diÓm cña m¸ng

lao

2

2.4.4

2.4.5

CÊu t¹o

C¸c ph ¬ng ph¸p ®iÒu

chØnh tèc ®é cña gç

N¨ng suÊt vµ biÖn ph¸p

t¨ng n¨ng suÊt

An toµn lao ®éng trong

vËn xuÊt gç b»ng m¸ng

lao

2.4.6

2.4.7

2.5

VËn xuÊt gç b»ng m¸y kÐo

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.5.1

2.5.2

2.5.3

2.5.4

C¸c lo¹i m¸y kÐo trong

vËn xuÊt

C¸c ph ¬ng ph¸p vËn

xuÊt gç b»ng m¸y kÐo

S¬ ®å vËn xuÊt gç b»ng

m¸y kÐo

1

N¨ng suÊt vµ biÖn ph¸p

t¨ng n¨ng suÊt

2.5.5

2.5.6

¦u nh îc ®iÓm

An toµn lao ®éng trong

vËt xuÊt gç b»ng m¸y kÐo

VËn xuÊt gç b»ng têi

2.6

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1

2.6.1

Kh¸i niÖm

5

2.6.2

2.6.3

2.6.4

CÊu t¹o

Ph©n lo¹i

S¬ ®å c«ng nghÖ vËn

xuÊt gç b»ng têi

N¨ng suÊt vµ biÖn ph¸p

t¨ng n¨ng suÊt

An toµn lao ®éng trong

vËn xuÊt gç b»ng têi

VËn xuÊt gç b»ng ® êng

d©y c¸p

2.6.5

2.6.6

2.7

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

2.7.1

C¸c kiÓu ® êng d©y c¸p

vËn xuÊt gç

2.7.2

2.7.3

2.7.4

TÝnh to¸n c¸p mang

¦u nh îc ®iÓm

An toµn lao ®éng trong

vËn xuÊt gç b»ng d©y

c¸p

Phát vấn, thuyết trình

1

2.8

Tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình

thiết kế đƣờng vận xuất

Đường vận xuất bằng súc vật

Đường máy kéo

2.8.1

2.8.2

2.8.3

Đường máng lao

Phát vấn, thuyết trình

CHƢƠNG 3. VẬN CHUYỂN

LÂM SẢN

Vận chuyển lâm sản đƣờng bộ

4

1

3.1

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

3.1.1

3.1.2

Những khái niệm cơ bản về vận

chuyển hàng hóa

Những đặc điểm của đường ô tô

lâm nghiệp

Các loại đường ô tô lâm nghiệp

Yêu cầu kỹ thuật của đường ô tô

lâm nghiệp

An toàn lao động trong vận chuyển

lâm sản bằng ô tô

3.1.3

3.1.4

3.1.5

3.2

Vận chuyển lâm sản bằng đƣờng

thủy

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

3.2.1

Những khái niệm cơ bản về vận

chuyển lâm sản bằng đường thủy

6

3.2.1.1 Đường thủy vận chuyển lâm sản

3.2.1.2 Sông và hệ thống sông ngòi – lưu

vực sông

3.2.1.3 Phân loại đường sông

3.2.1.4 Các chướng ngại vật trên luồng

vận chuyển

3.2.1.5 Sơ đồ công nghệ vận chuyển lâm

sản bằng đường thủy

3.2.2

Công nghệ và kỹ thuật vận

chuyển lâm sản bằng đƣờng thủy

Phát vấn, thuyết trình

2

3.2.2.1 Yêu cầu kỹ thuật của các tuyến vận

chuyển đường thuỷ

3.2.2.2 Vận chuyển thả trôi tự do

3.2.2.3 Vận chuyển lâm sản bằng bè mảng

3.2.2.4 Vận chuyển lâm sản bằng tàu

thuyền

3.2.2.5 An toàn lao động trong vận chuyển

lâm sản bằng đường thủy

3.2.2.6 Những tai nạn thường gặp trong

vận chuyển gỗ

CHƢƠNG 4. KHO GỖ VÀ LÂM

SẢN

Khái niệm về kho lâm sản

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

3

1

4.1

4.1.1

4.1.2

4.1.3

4.2

Bãi bốc gỗ

Kho gỗ I

Kho gỗ II

Phân loại kho gỗ

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

1

4.3

Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của

kho lâm sản

4.4

Công nghệ sản xuất trên kho lâm

sản

4.4.1

4.4.2

Đặc điểm công nghệ sản xuất trên

kho lâm sản

Các khâu sản xuất trên kho gỗ

Phát vấn, thuyết trình

4.4.2.1 Các khâu sản xuất trên kho gỗ I

4.4.2.2 Các khâu sản xuất trên kho gỗ II

4.5

Thiết kế mặt bằng kho lâm sản

7

CHƢƠNG 5. THIẾT KẾ CÔNG

NGHỆ KHAI THÁC LÂM SẢN

Khái niệm chung

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

4

2

5.1

5.2.

5.3

Nguyên tắc thiết kế

Các phương pháp lựa chọn dây

chuyền công nghệ khai thác

Nội dung thiết kế công nghệ khai

thác

5.4

5.4.1

5.4.2

5.4.3

Khảo sát thiết kế, thu thập các số

liệu cần thiết

Săp xếp và lựa chọn dây chuyền

công nghệ khai thác

Thiết kế công trình sản xuất và

phục vụ sản xuất khu khai thác

Tổ chức sản xuất

Tính toán giá thành sản phẩm của

khu khai thác

2

5.4.4

5.4.5

CHƢƠNG 6. BẢO QUẢN VÀ

CHẾ BIẾN LẤM SẢN

Các phƣơng pháp bảo quản lâm

sản tại kho gỗ

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

6

6.1

3

6.1.2

6.1.3

6.1.4

6.1.5

6.1.6

6.1.7

6.1.8

6.1.9

Phương pháp bóc vỏ cây

Phương pháp phơi và sấy gỗ

Phương pháp hun khói và ngâm

Phương pháp tẩm cây đứng

Phương pháp thay thế nhựa

Phương pháp phun, quét

Phương pháp khuếch tán

Phương pháp ngâm thường

6.1.10 Phương pháp tẩm nóng lạnh

6.1.11 Phương pháp áp lực chân không

6.1.12 An toàn lao động trong bảo quản

lâm sản

6.2

Công nghệ chế biến tận dụng tại

kho gỗ

Thuyết trình, phát vấn

+ hình ảnh

3

6.2.1

6.2.2

Công nghệ xẻ gỗ

Công nghệ sản xuất ván ghép

thanh

6.2.3

Công nghệ sản xuất ván dán

8

6.2.4

6.2.5

Công nghệ sản xuất ván dăm

An toàn lao động trong chế biến

lâm sản

7. Tài liệu học tập :

7.1. Nguyễn Việt Hưng (2010), Bài giảng khai thác lâm sản, Trường Đại học nông

lâm thái nguyên

8. Tài liệu tham khảo:

8.1. Nguyễn Thị Bích Ngọc, Nguyễn Chí Thanh, Lê Văn Nông (2006). Bảo Quản

lâm sản. NXB Nông nghiệp, Hà Nội

8.2. Trần Công Hoan, Nguyễn Kính Thảo, Nguyễn Nhật Chiêu, Nguyễn Thanh

Quế, Vũ Nguyên Huy (1982), Công cụ và máy lâm nghiệp. Trường Đại học Lâm

nghiệp, Hà Nội

8.3. Chu Đình Quang, Cao Chí Công, Dương Văn Tài, Bùi Hữu Ái (2006), Cẩm

nang ngành lâm nghiệp (Chương khai thác và vận chuyển lâm sản). Bộ nông

nghiệp và PTNT.

8.4. Trịnh Hữu Trọng, Nguyễn Kim, Ngô Văn Chỉnh, Trần Mỹ Thắng, Nguyễn

Văn Quân, Dương Văn Tài (2001), Khai thác vận chuyển lâm sản. NXB Nông

nghiệp, Hà Nội.

9. Cán bộ giảng dạy:

STT

1

2

Họ và tên giảng viên

Nguyễn Việt Hưng

Nguyễn Văn Mạn

Thuộc đơn vị quản lý Học vị, học hàm

Khoa Lâm nghiệp

Thạc sỹ

Thái Nguyên, ngày tháng

năm 2017

Trƣởng khoa

Trƣởng Bộ môn

Giảng viên

ThS. Nguyễn Việt Hƣng

9

Đề cương chi tiết học phần Khai thác lâm sản - Nguyễn Việt Hưng