Báo cáo Đề tài Phát huy vai trò của đoàn thanh niên với việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
BÁO CÁO TỔNG HỢP
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƢỜI HỌC
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN VỚI VIỆC
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH
Mã số đề tài: ĐTSV.2020.04
Chủ nhiệm đề tài : Phạm Quân Nhu
Lớp
: 1705CSCA
Cán bộ hƣớng dẫn : ThS. Tô Trọng Mạnh
Hà Nội, 2020
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
BÁO CÁO TỔNG HỢP
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƢỜI HỌC
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN VỚI VIỆC
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH
Mã số đề tài: ĐTSV.2020.04
Chủ nhiệm đề tài
: Phạm Quân Nhu - 1705CSCA
Thành viên tham gia : Hạng Thìn Long - 1705CSCA
Lê Thị Phƣơng Dung - 1705CSCA
Trƣơng Thị Hoa - 1705CTHA
Cán bộ hƣớng dẫn : ThS. Tô Trọng Mạnh
Hà Nội, 2020
LỜI CẢM ƠN
Là sinh viên năm ba được làm bài nghiên cứu khoa học liên quan đến
chuyên ngành mình học chúng em cảm thấy rất vui và hạnh phúc. Nhưng để hoàn
thành bài nghiên cứu này không chỉ đòi hỏi sự nỗ lực hết mình của bản thân, mà
quan trọng hơn nữa đó là sự chỉ bảo, hướng dẫn tận tình của thầy hướng dẫn, sự
giúp đỡ động viên của gia đình và bạn bè. Trong quá trình làm bài nghiên cứu,
chúng em đã được sự hướng dẫn tận tình của thầy Tô Trọng Mạnh, thầy luôn dành
thời gian để chỉ cho chúng em những kiến thức cần thiết, những tài liệu tham khảo
bổ ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu. Chúng em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới
sự giúp đỡ quý báu của thầy. Đồng thời chúng em xin cảm ơn tới các thầy cô giáo
trong trường, nhất là các thầy cô trong Khoa Khoa học Chính trị đã giúp đỡ chúng
em thực hiện đề tài này. Tuy nhiên, với lượng kiến thức và kinh nghiệm thực tế
còn hạn chế, nên đề tài nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng em rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và những nhà nghiên cứu
quan tâm đến đề tài.
Chúng em xin chân thành cảm ơn!
DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Nghĩa đầy đủ
STT Từ viết tắt
1
2
3
4
5
6
7
8
CLB
Câu lạc bộ
HDND
MTTQ
THCS
THPT
TNCS
XDNTM
UBND
Hội đồng nhân dân
Mặt trận tổ quốc
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Thanh niên Cộng Sản
Xây dựng nông thôn mới
Uỷ ban nhân dân
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
PHẦN MỞ ĐẦU...................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài: ........................................................................................... 1
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu:.................................................................... 3
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu: ................................................................. 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: ................................................................. 4
5. Phương pháp nghiên cứu : .............................................................................. 4
6. Giả thuyết nghiên cứu:.................................................................................... 5
7. Đóng góp mới của đề tài:................................................................................ 5
8. Cấu trúc của đề tài........................................................................................... 5
TỈNH NAM ĐỊNH................................................................................................... 7
1.1. Một số khái niệm cơ bản.............................................................................. 7
1.1.1. Nông thôn, nông thôn mới........................................................................ 7
sách xây dựng nông thôn mới........................................................................... 13
chính sách xây dựng nông thôn mới................................................................. 15
Tiểu kết chương 1 ............................................................................................. 19
nông thôn mới................................................................................................... 23
mới .................................................................................................................... 36
thôn mới ............................................................................................................ 37
chính sách xây dựng nông thôn mới................................................................. 39
mới của huyện Đoàn Ý Yên.............................................................................. 42
nông thôn mới................................................................................................... 60
nông thôn mới................................................................................................... 60
Tiểu kết chương 3 ............................................................................................. 62
KIẾN NGHỊ........................................................................................................... 63
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Một là, vị trí của Đoàn thanh niên: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ra đời từ mùa
xuân của Đảng, của dân tộc, được Đảng Cộng sản Việt Nam và Bác Hồ kính yêu
lãnh đạo, rèn luyện. Trải qua hơn 80 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành,
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã luôn chứng tỏ bản lĩnh kiên cường, lòng trung thành
tuyệt đối với Đảng, với dân tộc, là lực lượng xung kích cách mạng, sẵn sàng đón
nhận mọi nhiệm vụ khó khăn, gian khổ; thực sự là tổ chức hạt nhân chính trị của
thanh niên Việt Nam; là đội dự bị tin cậy của Đảng, của nhân dân, là trường học xã
hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam.
Tiếp nối truyền thống hào hùng, dưới ngọn cờ vinh quang của Đảng, trong
những năm qua, công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã đạt được những
kết quả quan trọng. Nhiều nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong thanh niên được
phát hiện, tôn vinh, góp phần tạo dựng hình ảnh đẹp về lớp thanh niên Việt Nam
thời kỳ mới. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tiếp tục có bước phát triển, thể hiện rõ vai
trò, trách nhiệm với thanh thiếu nhi và có đóng góp xứng đáng vào những thành
tựu chung của đất nước.
Hai là, xuất phát từ vai trò của đoàn thanh niên trong thực hiện chính sách
XDNTM: Trong thời gian qua, cùng với giảm nghèo bền vững, XDNTM là một
trong hai chương trình mục tiêu quốc gia ở Việt Nam hiện nay. Nghị quyết số 26
NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã đưa ra mục
tiêu “XDNTM” có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các
hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công
nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn
hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; Đoàn Thanh
niên dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Chính phủ đã ra các văn bản:
Quyết định số 800/QĐ-TTg, ngày 4/6/2010 về phê duyệt chương trình mục tiêu
Quốc gia về XDNTM giai đoạn 2010-2020; Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ
tướng Chính phủ năm 2016 về việc phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây
1
dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020… Qua thực tế XDNTM ở các địa
phương, có thể thấy Đoàn Thanh niên có vai trò đặc biệt quan trọng trong vận động
nhân dân tổ chức XDNTM ở mỗi địa phương. Địa phương nào phát huy được vai
trò, thực hiện tốt chức năng của Đoàn Thanh niên trong XDNTM thì địa phương
đó nhanh chóng đạt được các mục tiêu và mang lại hiệu quả, tính bền vững của nó.
Ngược lại, nơi nào vai trò của Đoàn Thanh niên không được chú trọng và phát huy
thì nơi đó không đạt các mục tiêu và hiệu quả của việc thực hiện chương trình
XDNTM không cao, còn nhiều bất cập. Thực tiễn đã đặt ra những vấn đề cần có
lời giải đáp như: Đoàn Thanh niên đang có vai trò gì và được thể hiện như thế nào
trong XDNTM? Làm thế nào để phát huy được vai trò của Đoàn Thanh niên trong
XDNTM? Mặt khác, trong những năm qua, việc nghiên cứu về đổi mới, hoàn thiện
tổ chức đoàn, nhất là Đoàn Thanh niên ở nước ta cũng đã có những bước tiến đáng
kể. Không những vậy, việc xây dựng hoàn thiện tổ chức đoàn còn là một trong
những nhiệm vụ cần thiết nhất.
Vì vậy, việc nghiên cứu vai trò của Đoàn Thanh niên trong XDNTM cũng là
một cách tiếp cận góp phần làm rõ hơn vai trò, chức năng của Đoàn Thanh niên
trong thời gian tới. Vì vậy, việc xây dựng và phát huy vai trò, chức năng của đoàn
thanh niên ở nông thôn đang được đặt ra cấp thiết, nhằm hướng đến vừa phải đảm
bảo theo mô hình đô thị vừa mang tính đặc trưng ở khu vực nông thôn.
Ba là, thực trạng việc phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong thực hiện
chính sách XDNTM: Đoàn Thanh niên ở huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong
XDNTM vừa có đặc điểm chung và có tính đặc thù riêng so với các địa phương
khác. Không những vậy mục tiêu yêu cầu của XDNTM ở Ý Yên, tỉnh Nam Định
luôn phải gắn bó chặt chẽ với quá trình đô thị hóa. Trong khi đó, không ít các xã,
huyện phấn đấu hoàn thành mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới đều có xuất phát
điểm rất thấp. Thêm nữa, tiêu chí đạt chuẩn nông thôn mới cũng được nâng lên với
nhiều tiêu chí rất cao, trong đó có tiêu chí tỉ lệ hộ nghèo và thu nhập trung bình của
người dân…Thực tế này đặt ra yêu cầu khách quan là cần phải quan tâm nghiên
cứu, tìm hiểu bởi các khoa học, trong đó có Chính trị học. Mặc dù Nam định là địa
2
phương đang dẫn đầu thực hiện được coi là mô hình thí điểm của cả nước trong
XDNTM, song, đạt chuẩn không đồng nghĩa với việc chỉ duy trì, mà hơn thế là
phải nâng cao chất lượng nông thôn mới. Huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định nói riêng
và cả nước nói chung đã và đang tích cực triển khai chương trình XDNTM theo 19
tiêu chí mà Chính phủ ban hành. Đóng góp vào sự thành công này có vai trò to lớn
của Đoàn Thanh niên trên địa bàn với tư cách là những người hướng dẫn, động
viên, thực hiện, cùng các tổ chức toàn thể nhân dân tiến hành xây dựng mô hình
nông thôn mới.
Từ những lý do trên, chúng em lựa chọn đề tài “Phát huy vai trò của Đoàn
Thanh niên với việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Ý
Yên, tỉnh Nam Định” làm đề tài nghiên cứu.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu:
Ở nước ta, việc triển khai thực hiện chính sách XDNTM được tiến hành
đồng bộ trong cả nước. Vấn đề này cũng đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của
các nhà khoa học, các bài viết trên tạp chí và nhiều luận văn, luận án cũng đã
nghiên cứu về vấn đề này với nhiều công trình nghiên cứu ở các góc độ khác nhau:
niên tham gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc
Giang” của tác giả Nguyễn Mạnh Tùng năm 2015; “Nông nghiệp, nông dân, nông
thôn trong đổi mới ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Tô
Huy Rứa (2011); “Xây dựng nông thôn mới ở xã Tân Đồng, huyện Trấn Yên, tỉnh
Yên Bái” của tác giả Thanh Tân (2011); “Một số khó khăn khi xây dựng nông thôn
mới và giải pháp khắc phục” của tác giả Bùi Hải Thắng;…
Những công trình đó đã cung cấp những luận cứ, luận chứng, những dữ liệu
rất quan trọng cho việc thực hiện chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn và
giải quyết vấn đề nông dân trong thời kỳ mới ở nước ta. Tuy nhiên, các công trình
3
ấy không đi sâu vào nghiên cứu vai trò của Đoàn thanh niên trong thực hiện chính
sách XDNTM cho đoàn viên, thanh niên huyện Ý Yên.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1. Mục tiêu của đề tài
Đề tài nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đoàn
Thanh niên với việc thực hiện chính sách XDNTM tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam
Định
3.2. Nhiệm vụ của đề tài
- Phân tích và làm rõ cơ sở lý luận về vai trò của Đoàn Thanh niên với việc
thực hiện chính sách XDNTM.
- Khảo sát thực trạng thực hiện vai trò của Đoàn Thanh niên với việc thực
hiện chính sách XDNTM trên huyện Ý Yên
- Phân tích các kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân và những vấn
đề đặt ra đối với vai trò của Đoàn Thanh niên với việc thực hiện chính sách
XDNTM tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
- Đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong
quá trình thực hiện chính sách XDNTM ở huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: Vai trò của Đoàn Thanh niên với việc thực hiện chính sách xây
dựng nông thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
- Phạm vi:
+ Phạm vi về không gian: tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
+ Phạm vi về thời gian: 05 năm (Từ năm 2015 cho đến 2020).
5. Phƣơng pháp nghiên cứu :
Đề tài sử dụng hệ thống phương pháp nghiên cứu như:
- Phương pháp thu thập và xử lý thông tin: Nhóm tác giả sử dụng phương
pháp nhằm thu thập các thông tin liên quan đến phát huy vai trò của Đoàn Thanh
niên với tư cách là tổ chức vận động thực hiện thúc đẩy hoạt động XDNTM. Đoàn
Thanh niên ở huyện Ý Yên chỉ có thể thực hiện tốt chức năng của mình trong
4
XDNTM khi có sự đồng bộ, tương thích giữa các yếu tố tạo nên; cũng như có mối
quan hệ tương thích với môi trường bên ngoài.
- Phương pháp phân tích và tổng hợp: Được sử dụng để thu thập, phân tích
và khai thác thông tin từ các nguồn tư liệu liên quan đến đề tài, gồm các công trình
nghiên cứu; báo cáo, số liệu thống kê của chính quyền, ban ngành, đoàn thể, tổ
chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề nghiên cứu. Đó là các
văn bản báo cáo về Đoàn Thanh niên, sự tham gia của người dân trong XDNTM;
các công trình nghiên cứu bàn về Đoàn Thanh niên, XDNTM thông qua các sách
chuyên khảo, bài viết tạp chí, các đề tài nghiên cứu khoa học, luận án khoa học,
các hội thảo trong nước, quốc tế.
6. Giả thuyết nghiên cứu:
Vai trò của Đoàn Thanh niên với việc thực hiện chính sách xây dựng nông
thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong những năm gần đây đã đạt được
những thành tựu nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập. Đề
tài nghiên cứu đưa ra được những giải pháp hợp lý sẽ đẩy nhanh việc thực hiện
chính sách XDNTM một cách hiệu quả. Nâng cao ý thức, trách nhiệm của Đoàn
thanh niên với các vấn đề xã hội và chính sách công.
7. Đóng góp mới của đề tài:
- Về mặt lý luận:
+ Góp phần làm sáng rõ những luận cứ khoa học cho việc phát huy vai trò
của Đoàn Thanh niên với việc thực hiện chính sách XDNTM ở Việt Nam.
- Về mặt thực tiễn: Góp phần đưa ra lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng
Đoàn Thanh niên, phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên với việc thực hiện chính
sách XDNTM ở huyện Ý Yên.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho hoạt động
nghiên cứu, giảng dạy, học tập và hoạt động thực tiễn liên quan đến chính sách
XDNTM và xây dựng Đoàn Thanh niên ở Việt Nam.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, nội dung của
5
đề tài được thể hiện qua 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về Đoàn thanh niên với việc thực hiện chính sách
xây dựng nông thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
Chương 2: Đoàn thanh niên với việc thực hiện chính sách xây dựng nông
thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
Chương 3: Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên với
việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam
Định
6
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐOÀN THANH NIÊN VỚI VIỆC THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN Ý YÊN, TỈNH
NAM ĐỊNH
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Nông thôn, nông thôn mới
Nông thôn là nơi ở, nơi cư trú của mọi tầng lớp nhân dân, trong đó chủ yếu
là nông dân. Nông thôn là nơi nền sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp.
Hay, nói cách khác, Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội
thị các cấp tỉnh, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.
Nông thôn Việt Nam là danh từ để chỉ những vùng đất trên lãnh thổ Việt
Nam, ở đó, người dân sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp. Năm 2009, có đến
70,4% dân số sống ở vùng nông thôn, trong khi tỷ lệ này vào năm 1999 là
76,5%.[1] Con số đó những năm trước còn lớn hơn nhiều. Chính vì thế cuộc sống
và tổ chức nông thôn ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến toàn xã hội.
Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và là một cuộc vận động lớn để
cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình
khang trang, sạch đẹp. Đồng thời, phát triển sản xuất toàn diện về nông – công
nghiệp và dịch vụ. Người dân có nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông
thôn được đảm bảo, thu nhập và đời sống vật chất – tinh thần của người dân được
nâng cao.
Nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 bao gồm các đặc trưng sau: (1) Kinh
tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao;
(2) Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại,
môi trường sinh thái được bảo vệ; (3) Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân
tộc được giữ gìn và phát huy; (4) An ninh tốt, quản lý dân chủ (5) Chất lượng hệ
thống chính trị được nâng cao.
7
1.1.2. Chính sách, chính sách xây dựng nông thôn mới
- Chính sách
Chính sách là những hành động ứng xử của chủ thể với các hiện tượng tồn
tại trong quá trình vận động phát triển nhằm đạt mục tiêu nhất định.[4, tr14]
Chính sách là một hệ thống nguyên tắc có chủ ý hướng dẫn các quyết định
và đạt được các kết quả hợp lý. Một chính sách là một tuyên bố về ý định, và được
thực hiện như một thủ tục hoặc giao thức. Các chính sách thường được cơ quan
quản trị thông qua trong một tổ chức.
- Chính sách là sự thể hiện cụ thể của đường lối chính trị chung. Dựa vào
đường lối chính trị chung, cương lĩnh chính trị của đảng cầm quyền mà người ta
định ra chính sách.
- Chính sách là cơ sở nền tảng để chế định nên pháp luật. Hay nói cách khác,
pháp luật là kết quả của sự thể chế hóa chính sách. Có thể có chính sách chưa được
luật pháp hóa (thể chế hóa), hoặc cũng có thể không bao giờ được luật pháp hóa vì
nó không được lựa chọn để luật pháp hóa khi không còn phù hợp với tư tưởng mới
hay sự thay đổi của thực tiễn. Nhưng sẽ không có pháp luật phi chính sách hay
pháp luật ngoài chính sách. Theo nghĩa đó, chính sách chính là linh hồn, là nội
dung của pháp luật, còn pháp luật là hình thức, là phương tiện thể hiện của chính
sách khi nó được thừa nhận, được “nhào nặn” bởi “bàn tay công quyền”, tức là
được ban hành bởi nhà nước theo một trình tự luật định.
- Chính sách „thiết kế sự lựa chọn quan trọng nhất đã được làm ra thực thi‟,
đối với các tổ chức, cũng như đời sống cá nhân (Lasswell 1951). Điểm lưu ý ở đây
là, chính sách phải là quyết định đã được lựa chọn thực hiện, không phải một dự
định;
- Chính sách là một chuỗi tập hợp những hành động có mục đích nhằm giải
quyết một vấn đề (Anderson 1984);
- Chính sách là những gì mà chính phủ làm, lý do làm, và sự khác biệt nó tạo
ra (Dye 1972);
- Chính sách là những gì mà chính phủ làm, hoặc bỏ qua không làm (Klein
8
& Marmor 2006);
- Chính sách là một hành động mang tính quyền lực nhà nước nhằm sử dụng
nguồn lực để thúc đẩy một giá trị ưu tiên (Considine 1994);
- Chính sách là một công việc được thực hiện liên tục, bởi những nhóm
hoạch định, nhằm sử dụng các thể chế công để kết nối, phối hợp và biểu đạt giá trị
họ theo đuổi (Considine 1994);
- Chính sách là quá trình mà một xã hội tạo ra và quyết định có tính bắt buộc
những hành vi nào được chấp nhận và hành vi nào không (Wheelan 2011);
- Chính sách là một phần của khung khổ các ý kiến, mà qua đó, chúng ta
được điều chỉnh bởi một cách thức hợp lý, giữa các khía cạnh đa chiều của cuộc
sống (Colebatch 2002).
Chính sách bao hàm các thuật ngữ “chính” và “sách”. Chính trong khái niệm
chính sách là muốn nói tới phương pháp của các cá nhân, nhóm trong cộng đồng
quốc gia (chủ thể) thực hiện các mục tiêu, như khoa học, văn hóa, chính trị, kinh
tế, xã hội (khách thể); còn sách là muốn nói tới mục tiêu hướng tới của các chủ thể.
Giữa phương pháp (chính) và mục tiêu (sách) là tồn tại thực thể (bản chất) hay
nguyên tắc thực hiện mục tiêu. Theo đó, chính sách biểu hiện ở mô hình có cấu
trúc cơ bản là: xác định mục tiêu và phương pháp, nguyên tắc thực hiện.
Từ những khái niệm nêu trên có thể hiểu một cách chung nhất: chính sách là
một tập hợp các biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ
thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích
vào động cơ hoạt động của họ, định hướng hoạt động của họ nhằm thực hiện mục
tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội.[16, tr29]
- Chính sách xây dựng nông thôn mới
Chính sách xây dựng nông thôn mới là chính sách gồm 19 tiêu chí, nhóm
Quy hoạch có 1 tiêu chí (1- Quy hoạch); nhóm Hạ tầng kinh tế - xã hội có 8 tiêu
chí (2- Giao thông; 3- Thủy lợi; 4- Điện; 5- Trường học; 6- Cơ sở vật chất văn hóa;
7- Cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn; 8- Thông tin và truyền thông; 9- Nhà ở
dân cư); nhóm Kinh tế và tổ chức sản xuất có 4 tiêu chí (10- Thu nhập; 11- Hộ
9
nghèo; 12- Lao động có việc làm; 13- Tổ chức sản xuất); nhóm Văn hóa - Xã hội -
Môi trường có 6 tiêu chí (14- Giáo dục và Đào tạo; 15- Y tế; 16- Văn hóa; 17- Môi
trường và an toàn thực phẩm; 18- Hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật; 19-
Quốc phòng và an ninh).
Trong đó, tiêu chí giao thông gồm các nội dung: Đường xã và đường từ
trung tâm xã đến đường huyện được nhựa hóa hoặc bê tông hóa, đảm bảo ô tô đi
lại thuận tiện quanh năm; đường trục thôn, bản, ấp và đường liên thôn, bản, ấp ít
nhất được cứng hóa, đảm bảo ô tô đi lại thuận tiện quanh năm; đường ngõ, xóm
sạch và không lầy lội vào mùa mưa; đường trục chính nội đồng đảm bảo vận
chuyển hàng hóa thuận tiện quanh năm. UBND cấp tỉnh quy định cụ thể để phù
hợp với quy hoạch, điều kiện thực tế, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo
tính kết nối của hệ thống giao thông trên địa bàn.
Về thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đến năm 2020, chỉ tiêu
chung là từ 45 triệu đồng/người trở lên; còn đối với vùng Trung du miền núi phía
Bắc, vùng Bắc Trung bộ là từ 36 triệu đồng/người trở lên; vùng Đồng bằng sông
Hồng là từ 50 triệu đồng/người trở lên; vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây
Nguyên là từ 41 triệu đồng/người trở lên; vùng Đông Nam Bộ là từ 59 triệu
đồng/người trở lên; Đồng bằng sông Cửu Long là từ 50 triệu đồng/người trở lên.
Còn về tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020, chỉ tiêu chung là từ 6%
trở xuống. Chỉ tiêu theo vùng đối với vùng Trung du miền núi phía Bắc là từ 12%
trở xuống; vùng Đồng bằng sông Hồng từ 2% trở xuống; vùng Bắc Trung Bộ,
Duyên hải Nam Trung Bộ từ 5% trở xuống; Tây Nguyên từ 7% trở xuống; vùng
Đông Nam Bộ từ 1% trở xuống và Đồng bằng sông Cửu Long từ 4% trở xuống.
Tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm gồm các nội dung: Tỷ lệ hộ được
sử dụng nước hợp vệ sinh và nước sạch theo quy định; tỷ lệ cơ sở sản xuất - kinh
doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường; xây
dựng cảnh quan, môi trường xanh - sạch - đẹp, an toàn; mai táng phù hợp với quy
định và theo quy hoạch; chất thải rắn trên địa bàn và nước thải khu dân cư tập
trung, cơ sở sản xuất - kinh doanh được thu gom, xử lý theo quy định; tỷ lệ hộ có
10
nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và đảm bảo 3 sạch (sạch
nhà, sạch bếp, sạch ngõ); tỷ lệ hộ chăn nuôi có chuồng trại chăn nuôi đảm bảo vệ
sinh môi trường; tỷ lệ hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm tuân
thủ các quy định về đảm bảo an toàn thực phẩm.
Tiêu chí hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật có 6 nội dung: Cán bộ, công
chức xã đạt chuẩn; có đủ các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở theo quy định;
Đảng bộ, chính quyền xã đạt tiêu chuẩn "trong sạch, vững mạnh"; tổ chức chính trị
- xã hội của xã đạt loại khá trở lên; xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật theo quy định;
đảm bảo bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình; bảo vệ và hỗ trợ những
người dễ bị tổn thương trong các lĩnh vực của gia đình và đời sống xã hội.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành liên quan căn cứ chức năng
quản lý nhà nước, ban hành hướng dẫn thực hiện đối với các tiêu chí, chỉ tiêu thuộc
Bộ tiêu chí.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ hướng
dẫn của các Bộ, ngành liên quan, quy định cụ thể đối với các nhóm xã phù hợp với
điều kiện đặc thù, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, gắn xây dựng nông thôn mới
với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổng hợp hướng dẫn của các Bộ,
ngành liên quan để ban hành cẩm nang, tài liệu hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí xã
nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 cho các địa phương; nghiên cứu, chỉ đạo thí
điểm các mô hình nông thôn mới kiểu mẫu; đề xuất các tiêu chí nâng cao chất
lượng đối với các xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, tiêu chí xây
dựng mô hình xã nông thôn mới kiểu mẫu, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét,
quyết định.
- Một số văn bản luật trong chương trình xây dựng nông thôn mới: Thông tư
04/2019/TT-BNNPTNT; Quyết định 1600/QĐ-TTg; Thông tư liên tịch số
13/2011/TTLT-BXD-BTN&MT; Quyết định 4072/QĐ-BNN-VPĐP của Bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn; Nghị định số 161/2016/NĐ-CP của Chính phủ;
11
Quyết định số 4927/QĐ-BGTVT ngày 25/12/2014; Quyết định số 1980/QĐ-TTg
của Thủ tướng Chính phủ; Thông tư 05/2017/TT-BNNPTNT ngày 01/03/2017;…
1.1.3. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Trong Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Điều 44 khẳng định: Đoàn Thanh
niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam; là
lực lượng xung kích cách mạng; là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên; đại
diện chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong
phong trào thanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam.
Theo Luật Thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã
hội của thanh niên Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt trong phong trào thanh niên; tổ
chức, hướng dẫn hoạt động của thiếu niên, nhi đồng. Phụ trách đội thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh.
Theo điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X, Đoàn là tổ chức chính trị xã
hội của Đoàn Thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ
Chí Minh sáng lập, rèn luyện, Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu
vì mục tiêu lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân
giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. [11, tr.3]
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính
trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hòa Xã hội
Chủ nghĩa Việt Nam. Đoàn phối hợp với các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam, các đoàn thể, tổ chức kinh tế, xã hội, các tập thể lao động và gia đình
chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh
niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đoàn kết, phát triển quan hệ hữu
nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân
các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ
và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ. Nhiệm vụ của Đoàn không
chỉ tham gia các hoạt động chính trị mà còn tham gia các công tác xã hội (công tác
12
từ thiện nhân đạo, công tác chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, phòng chống
ma túy, mại dâm...). Đoàn luôn tổ chức, tập hợp các thanh niên tiên tiến trong mọi
thành phần kinh tế xã hội, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, thành phần xuất thân,
được học tập và tán thành điều lệ đoàn, tự nguyện sinh hoạt trong một cơ sở Đoàn.
1.2. Nhân tố ảnh hƣởng đến vai trò của Đoàn thanh niên trong thực
hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
Thu nhập bình quân của thanh niên nâng lên rõ rệt, bản thân đoàn viên,
thanh niên các hộ gia đình có thanh niên làm chủ giảm dần qua từng năm các chỉ
tiêu kinh tế cơ bản thể hiện thái độ tích cực các cấp đoàn từ huyện đến thôn/xóm
trong việc tìm ra phương hướng, chính sách và giải pháp cho sự phát triển nông
nghiệp, nông thôn Ý Yên, các vấn đề xã hội được giải quyết cũng góp phần thúc
đẩy việc hoàn thiện chính sách, phát huy nội lực cải tạo xã hội.
Đoàn thanh niên cùng các đoàn thể đoàn kết thống nhất, tập trung lãnh đạo,
chỉ đạo, đã tích cực đổi mới tư duy, lựa chọn đúng khâu đột phá, thúc đẩy chuyển
dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế, cơ chế, chính sách không ngừng được hoàn thiện, có
sức thu hút đầu tư, khơi dậy được tiềm năng, lợi thế và động viên các nguồn lực
trong đoàn viên, thanh niên để phát triển.
Tuy vậy: các vấn đề trong đời sống kinh tế xã hội gắn liền với đoàn viên,
thanh niên chưa được giải quyết thấu đáo như: sản phẩm nông nghiệp chủ lực,
thương hiệu sản phẩm mà thanh niên tạo ra chưa có sức cạnh tranh trên thị trường,
công nghiệp nông thôn, quy mô hiệu quả doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, hiệu
quả kinh tế nông nghiệp, xử lý và giải quyết vấn đề môi trường nông thôn, kết cấu
hạ tầng kinh tế xã hội ở những nơi khó khăn,…những mặt trên vừa là kết quả các
chính sách phát triển kinh tế xã hội của huyện trong thời gian vừa qua, vừa là cơ sở
thực tiễn định hướng cho quá trình thực hiện chính sách sắp tới.
Ý thức chính trị và năng lực điều hành trong thực hiện chính sách của huyện
đoàn, đội ngũ cán bộ đoàn từ cấp huyện đến cấp xã là nhân tố thành công chính
của chính sách.
Đoàn viên với các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, xóa đói giảm
13
Tải về để xem bản đầy đủ
83 trang
12980
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo Đề tài Phát huy vai trò của đoàn thanh niên với việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_de_tai_phat_huy_vai_tro_cua_doan_thanh_nien_voi_viec.pdf
