Báo cáo Đề tài Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Download

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

Mã số đề tài: ĐTSV.2020.01

Chủ nhiệm đề tài : Chu Thị Bạch Cúc

Lớp

: 1705CSCA

Cán bộ hướng dẫn : ThS. Phạm Thúy Quỳnh Nga

Hà Nội, 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

Mã số đề tài: ĐTSV.2020.01

Chủ nhiệm đề tài

: Chu Thị Bạch Cúc

Thành viên tham gia : Đào Nguyên Phú

Lê Xuân Biên

Lê Thị Ngọc

Lớp

: 1705CSCA

Cán bộ hướng dẫn : ThS. Phạm Thúy Quỳnh Nga

Hà Nội, 2020

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, nhóm tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các

Thầy/Cô giáo trong Khoa Khoa học Chính trị, trường Đại học Nội vụ Hà Nội

và tập thể lớp 1705CSCA đã luôn tạo điều kiện tốt nhất, đồng hành, sát cánh,

cung cấp tri thức và kỹ năng để nhóm tác giả có thể hoàn thành đề tài nghiên

cứu khoa học của mình.

Nhóm tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến cô giáo

ThS. Phạm Thúy Quỳnh Nga đã là người hướng dẫn tận tình, chu đáo và tâm

huyết để nhóm tác giả có được thành quả lao động ngày hôm nay.

Do hạn chế về thời gian, trình độ và tình hình dịch bệnh diễn biến phức

tạp trong thời gian thực hiện đề tài, nhóm tác giả không tránh khỏi những

thiếu sót nhất định. Qua đây, nhóm tác giả rất mong nhận được sự đóng góp

của Quý Thầy/Cô và các bạn để đề tài của nhóm tác giả được hoàn thiện tốt

nhất.

Nhóm tác giả xin được gửi lời kính chúc sức khỏe, hạnh phúc và tri ân

tới tất cả các Thầy/Cô, các bạn.

Nhóm tác giả xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội. Ngày ...... tháng ..... năm 2020

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

VIẾT TẮT

GTYTBVMT

YTBVMT

BVMT

VIẾT ĐẦY ĐỦ

Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

Ý thức bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường

Môi trường

BĐKH

Biến đổi khí hậu

Giáo dục và Đào tạo

Bộ Giáo dục đào tạo

Chỉ thị

GD VÀ ĐT

BGDĐT

CT/TW

CT – TTG

CLB

Chỉ thị/Trung ương

Chỉ thị - Thủ tướng

Câu lạc bộ

CSC

Chính sách công

Ban chấp hành

BCH

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Nội dung

Biểu đồ

Trang

Biểu đồ 2.1 Những hành động bảo vệ môi trường của sinh

viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

Biểu đồ 2.2 Mức độ tham gia bảo vệ môi trường của sinh

viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

Biểu đồ 2.3 Nhu cầu giáo dục kỹ năng ý thức bảo vệ môi

trường của sinh viên trường Đại học Nội vụ

Hà Nội.

Biểu đồ 3.1 Tầm quan trọng giáo dục ý thức bảo vệ môi

trường của sinh viên trường Đại học Nội vụ

Hà Nội.

Hình 2.1

Các chức năng chủ yếu của môi trường.

DANH MỤC ẢNH

NỘI DUNG

STT

TRANG

Chi đoàn viên chức cùng thực hiện công trình “Tái

chế lốp xe” sau mỗi ngày kết thúc giờ làm việc.

Công trình "từ rác thải đến sân chơi"

Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội thực hiện

chương trình “ Mùa hè xanh” tại Tuyên Quang

tháng 7 năm 2018.

Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội thực hiện

chương trình “ Mùa hè xanh” tại Tuyên Quang

tháng 7 năm 2018.

Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội thực hiện

chương trình “ Mùa hè xanh” tại Tuyên Quang

tháng 7 năm 2018.

Bộ Tài nguyên và Môi trường phát động phong

trào “Chống rác thải nhựa” tháng 10 năm 2019 tại

trường Đại học Nội vụ Hà Nội.

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

M Ở ĐẦ U .......................................................................................................... 1

1.Lý do ch ọn đề tài.................................................................................... 1

2. T ổ ng quan tình hình nghiên c ứ u ........................................................... 3

3. M ụ c tiêu và nhi ệ m v ụ nghiên c ứ u......................................................... 4

4. Đối tượ ng và ph ạ m vi nghiên c ứ u......................................................... 5

5. Phương pháp nghiên cứ u....................................................................... 5

6. Gi ả thuy ế t nghiên c ứ u ........................................................................... 6

7. Đóng góp mớ i c ủa đề tài ....................................................................... 6

8. C ấ u trúc c ủa đề tài................................................................................. 6

Chương 1 .M Ộ T S Ố V ẤN ĐỀ LÝ LU Ậ N V Ề GIÁO D Ụ C Ý TH Ứ C B Ả O

V Ệ MÔI TRƯỜNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠ I H Ọ C.......... 7

1.1. M ộ t s ố khái ni ệm cơ bả n liên qua n ................................................... 7

1.1.1. Khái ni ệ m v ề môi trườ ng ................................................................ 7

1.1.2. Khái ni ệ m b ả o v ệ môi trườ ng ......................................................... 8

1.1.3. Khái ni ệ m ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng ............................................. 9

1.1.4. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c ........... 11

1.1.4.1. Đặc điể m c ủ a sinh viê n .............................................................. 11

1.1.4.2. Giáo d ụ c và giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên . 13

1.2. M ục đích, nộ i dung, hình th ứ c và phương pháp giáo dụ c ý th ứ c b ả o

v ệ môi trườ ng cho sinh viên.................................................................... 17

1.2.1. M ục đích giáo dụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c . 17

1.2.2. N ộ i dung giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c . 1 8

1.2.3. Hình th ứ c và phương pháp giáo dụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho

sinh viên đạ i h ọ c...................................................................................... 19

1.2.3.1. Hình th ứ c giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sin h viên đạ i

h ọ c ........................................................................................................... 19

1.2.3.2. Phương pháp giáo dụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên

đạ i h ọ c ..................................................................................................... 20

1.2.3.3. Phương tiệ n giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i

h ọ c ........................................................................................................... 22

1.3. Nh ữ ng y ế u t ố ảnh hưở ng ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i

h ọ c ........................................................................................................... 23

1.3.1. Quá trình h ộ i nh ậ p qu ố c t ế tác động đế n giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ

môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c............................................................ 23

1.3.2. S ự phát tri ể n c ủ a khoa h ọ c công ngh ệ tác động đế n giáo d ụ c ý th ứ c

b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c ................................................ 24

1.4. Ý nghĩa giáo dụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên đạ i h ọ c

hi ệ n nay ................................................................................................... 25

1.4.1. Xu ấ t phát t ừ v ị trí, vai trò c ủ a thanh niên sinh viên trong s ự nghi ệ p

xây d ự ng và phát tri ển đất nướ c.............................................................. 25

1.4.2. Xu ấ t phát t ừ vai trò quan tr ọ ng c ủ a giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi

trườ ng cho sinh viên hi ệ n nay ................................................................. 27

1.4.2.1. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ m ội trườ ng cho sinh viên góp ph ầ n xây

d ự ng và hoàn thi ện nhân cách ngườ i thanh niên tri th ứ c th ời đạ i m ớ i. .. 27

1.4.2.2. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên là m ột phương

th ức điề u ch ỉnh hành vi có tính đặ c thù, góp ph ần làm tăng hiệ u qu ả th ự c

hi ệ n pháp lu ậ t b ả o v ệ môi trườ ng. .......................................................... 28

1.4.2.3. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên góp ph ầ n t ạ o

cơ sở n ề n t ả ng cho vi ệ c th ự c hi ệ n nhi ề u gi ả i pháp b ả o v ệ môi trườ ng... 30

1.4.2.4. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên t ạo cơ sở quan

tr ọ ng th ức đẩ y quá trình th ự c hi ệ n sinh thái hóa n ề n s ả n xu ất, hướng đế n

s ự phát tri ể n b ề n v ữ ng............................................................................. 31

1.4.2.5 Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên góp ph ầ n ch ủ

độ ng ứ ng phó v ớ i các thách th ứ c an ninh phi truy ền thông nướ c ta....... 32

Ti ể u k ết chương 1 .................................................................................... 33

Chương 2 .TH Ự C TR Ạ NG GIÁO D Ụ C Ý TH Ứ C B Ả O V Ệ MÔI

TRƯỜNG CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠ I H Ọ C N Ộ I V Ụ HÀ N Ộ I .. 34

2.1.Vai trò giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên trường Đạ i

h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i .................................................................................. 34

2.1.1. Vai trò c ủ a ch ủ th ể giáo d ụ c trong giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi

trường cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i ............................. 34

2.1.2. Vai trò c ủ a sinh viên trong ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ n g .................. 35

2.2. Đặc điể m sinh viên và khái quát ho ạt độ ng b ả o v ệ môi trườ ng c ủ a

sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i ................................................ 36

2.2.1. Đặc điểm cơ bản sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i.......... 36

2.2.2. Khái quát ho ạt độ ng b ả o v ệ môi trườ ng c ủa sinh viên trường đạ i

h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i. ................................................................................. 39

2.3. K ế t qu ả , h ạ n ch ế và nguyên nhân giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng

cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i V ụ Hà N ộ i. ....................................... 47

2.3.1. K ế t qu ả đạt đượ c giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên

trường Đạ i h ọ c N ộ i V ụ Hà N ộ i............................................................... 47

2.3.2. H ạ n ch ế giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên trườ ng

Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i............................................................................ 49

2.3.2.1. H ạ n ch ế t ừ phía ch ủ th ể giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho

sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i ................................................ 49

2.3.2.2. H ạ n ch ế v ề n ộ i dung giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh

viên trường Đạ i h ọ c N ộ i V ụ Hà N ộ i ....................................................... 50

2.3.2.3. H ạ n ch ế v ề hình th ức, phương pháp, phương tiệ n giáo d ụ c ý th ứ c

b ả o v ệ môi trường cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hi ệ n nay........ 52

2.3.3. Nguyên nhân c ủ a nh ữ ng h ạ n ch ế giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi

trường cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i V ụ Hà N ộ i............................. 55

Ti ể u k ết chương 2 .................................................................................... 58

Chương 3 .M Ộ T S Ố GI ẢI PHÁP TĂNG CƯỜ NG GIÁO D Ụ C Ý TH Ứ C

B Ả O V Ệ MÔI TRƯỜNG CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠ I H Ọ C N Ộ I

V Ụ HÀ N Ộ I..................................................................................................... 59

3.1. Gi ả i pháp nâng cao kh ả năng tự b ồi dưỡ ng, rèn luy ệ n c ủ a b ả n thân

sinh viên đố i v ớ i v ấn đề b ả o v ệ môi trườ ng, ch ủ độ ng ứ ng phó v ớ i bi ế n

đổ i khí h ậ u............................................................................................... 59

3.1.1. Xây d ựng động cơ tích cự c v ề b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên. 59

3.1.2. Tăng cườ ng khuy ế n khích sinh viên nghiên c ứ u khoa h ọ c, sáng t ạ o

trong lĩnh vự c b ả o v ệ môi trườ ng............................................................ 60

3.1.3. Phát huy vai trò xung kích c ủ a sinh viên trên m ặ t tr ậ n tuyên truy ề n

b ả o v ệ môi trườ ng trong c ộng đồ ng ........................................................ 62

3.2. Các ho ạt độ ng giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên

trường đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i................................................................. 64

3.2.1. Chú tr ọ ng n ội dung, chương trình giáo dụ c k ỹ năng phòng tránh,

gi ả m nh ẹ r ủi ro thiên tai; đấ u tranh v ớ i các bi ể u hi ệ n vi ph ạ m pháp lu ậ t

môi trườ ng............................................................................................... 64

3.2.2. Giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viên ph ả i nh ấ n m ạ nh

giáo d ụ c ý th ứ c pháp lu ậ t v ề b ả o v ệ môi trường làm cơ sở n ề n t ả ng ..... 66

3.3. Gi ả i pháp v ề n ộ i dung giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh

viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i........................................................ 67

3.3 .1 Tăng cườ ng ph ổ bi ến quan điể m, ch ủ trương của Đả ng, chính sách,

pháp lu ậ t c ủa Nhà nướ c v ề b ả o v ệ môi trườ ng và nh ữ ng n ộ i dung c ầ n

thi ế t v ề b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh viê n ................................................ 67

3.3.2. K ế t h ợ p n ộ i dung giáo d ụ c v ề ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng cho sinh

viên v ớ i n ộ i giáo d ục tư tưở ng chính tr ị, đạo đứ c, l ố i s ố ng, ý th ứ c pháp

lu ậ t, th ẩ m m ỹ, văn hóa ............................................................................ 69

3.4. Gi ả i pháp v ề hình th ức, phương pháp, phương tiệ n giáo d ụ c ý th ứ c

b ả o v ệ môi trường cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i........... 71

3.4.1. Chú tr ọ ng vi ệ c l ồ ng ghép giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng thông

qua hình th ứ c t ổ ch ứ c l ớ p h ọ c, khóa h ọ c phù h ợp đặ c thù sinh viên t ừ ng

chuyên ngành đào tạ o.............................................................................. 71

3.4.2. Xây d ự ng và hoàn thi ệ n mô hình câu l ạ c b ộ sinh viên phát tri ể n k ỹ

năng về b ả o v ệ môi trườ ng...................................................................... 73

3.4.3. Phát huy vai trò c ủa các phương ti ệ n k ỹ thu ậ t hi ện đạ i, ứ ng d ụ ng

khoa h ọ c k ỹ thu ậ t, công ngh ệ m ớ i cho ho ạt độ ng giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ

môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c............................................................ 74

3.5. Gi ả i pháp v ề điề u ki ện đả m b ả o cho ho ạt độ ng giáo d ụ c ý th ứ c b ả o

v ệ môi trường cho sinh viên trường Đạ i h ọ c N ộ i v ụ Hà N ộ i ................. 76

3.5.1. T ạ o l ập môi trườ ng giáo d ụ c t ố t cho giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi

trườ ng, phát huy m ặ t tích c ự c c ủ a ý th ứ c b ả o v ệ môi trườ ng ở sinh viê n .. 76

3.5 .2. Huy độ ng ngu ồ n v ố n xã h ộ i và s ử d ụ ng có hi ệ u qu ả cho ho ạt độ ng

giáo d ụ c ý th ứ c b ả o v ệ môi trường cho sinh viên đạ i h ọ c ...................... 77

Ti ể u k ết chương 3 .................................................................................... 79

K Ế T LU Ậ N VÀ KHUY Ế N NGH Ị ............................................................... 80

DANH M Ụ C TÀI LI Ệ U THAM KH Ả O..................................................... 84

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hiện nay, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang trở thành một thách

thức lớn với cả nhân loại nói chung và Việt Nam nói riêng. Biến đổi khí hậu tác

động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống con người và môi trường trên phạm vi

toàn thế giới; làm thay đổi toàn diện, sâu sắc quá trình phát triển và an ninh toàn

cầu như: an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, đất đai, an ninh năng lượng,...

Ảnh hưởng đến các vấn đề an toàn xã hội, văn hóa, ngoại giao và thương mại ở các

quốc gia. Việt Nam được IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change - Ủy

ban liên chính phủ về BĐKH) xác định là một trong năm quốc gia đang và sẽ chịu

ảnh hưởng nặng nề nhất bởi BĐKH. Bức tranh ảm đạm về môi trường sinh thái ở

nước ta cũng như trên thế giới gần đây đã phản ánh rõ nét sự thiếu ý thức trách

nhiệm của con người với tự nhiên. Thái độ cực đoan và hành vi phi nhân tính của

con người tàn phá môi trường, cho thấy ý thức bảo vệ môi trường của con người

yếu kém là căn nguyên sâu xa của mọi tình trạng khủng hoảng môi trường toàn cầu.

Để hình thành và phát triển ý thức bảo vệ môi trường, chúng ta cần phải không

ngừng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường. Đây được xem là nhiệm vụ chính trị

quan trọng, lâu dài; cần sự định hướng đúng đắn, thống nhất của Đảng và Nhà

nước, sự chung tay của cả xã hội. Tuy nhiên, suốt thời gian dài vừa qua, việc tuyên

truyền giáo dục ý thức bảo vệ môi trường để nâng cao nhận thức, điều chỉnh hành

vi, thái độ ứng xử của con người trong quá trình khai thác và sử dụng các nguồn tài

nguyên thiên nhiên vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

GDYTBVMT rất cần được xem là cái gốc cho mọi giải pháp, cần đi trước, đi

cùng và theo sau mọi hoạt động bảo vệ môi trường. Vì thế, công tác tuyên truyền,

phổ biến, giáo dục cho nhân dân về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí

hậu phải ngày càng được quan tâm. Nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

cũng là một nội dung quan trọng, góp phần tích cực vào quá trình thực hiện sự lãnh

đạo của Đảng ở lĩnh vực bảo vệ tài nguyên môi tường, chủ động ứng phó với biến

đổi khí hậu. Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng

nêu rõ: “Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội và

nghĩa vụ của mọi công dân”. Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

2011-2020, Đảng xác định: “Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gắn nhiệm vụ,

mục tiêu bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế xã hội”.

Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là

giáo dục cho thế hệ trẻ về vấn đề này có ý nghĩa to lớn. Thế hệ trẻ, trong đó có

thanh niên sinh viên, là bộ phận xã hội luôn được Đảng ta quan tâm đào tạo, bồi

dưỡng. Họ sẽ trở thành lực lượng nòng cốt gánh vác trọng trách tương lai của đất

nước. Những năm qua, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho thanh niên, sinh

viên đã được thực hiện, góp phần trang bị nền tảng nhận thức, cổ vũ tinh thần nhiệt

tình hăng hái của họ trong các hoạt động bảo vệ môi trường, vì sự phát triển bền

vững, nhằm phát huy vai trò xung kích của thanh niên trên mọi mặt trận trong công

cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên

ở các trường đại học có ý nghĩa quan trọng không chỉ với mục tiêu giáo dục toàn

diện con người thế hệ mới, mà còn có thể tạo sự lan tỏa ý nghĩa giáo dục cho cả xã

hội, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với

biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nghiên cứu về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên các trường

đại học trên địa bàn Hà Nội nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung có ý nghĩa

rất quan trọng đối với việc tìm ra giải pháp nhằm khắc phục mọi khó khăn để nâng

cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên nước ta, góp phần

xây dựng một lực lượng xã hội tích cực trong lĩnh vực bảo vệ MT, chủ động ứng

phó với biến đổi khí hậu. Hiện có rất ít công trình nghiên cứu sâu về hoạt động giáo

dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên đại học. Đặc biệt lĩnh vực về giáo dục ý

thức bảo vệ môi trường cho sinh viên đại học trên địa bàn Hà Nội theo góc độ tiếp

cận của khoa học công tác tư tưởng thì còn nhiều nội dung lớn phải được nghiên

cứu một cách nghiêm túc và toàn diện cả lý luận lẫn thực tiễn, nhằm làm rõ hơn

nữa về vị trí và vai trò của giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên trong

công tác tư tưởng hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên mà nhóm tác giả lựa chọn

đề tài “Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà

Nội” làm đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Con người, xã hội và tự nhiên luôn có mối quan hệ thống nhất biện chứng

với nhau và chịu sự chi phối của những quy luật phổ biến nhất định của thế giới vật

chất. Nghiên cứu của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin đã có những tư tưởng

vượt trước thời đại, đặt nền móng - cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu và giải

quyết vấn đề môi trường: C.Mác, Ph.Ăngghen, Toàn tập (1995).

Luận án tiến sĩ triết học của tác giả Bùi Văn Dũng (1999), “Mối quan hệ giữa

tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường cho sự phát triển lâu bền”. Nghiên cứu

luận giải quyết mối quan hệ có nhiều mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ

MT dưới góc độ triết học, từ đó nêu lên các điều kiện và giải pháp để giải quyết các

mâu thuẫn, nhằm thực hiện sự phát triển lâu bền trong thời kỳ đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam.

Ngoài ra còn có các cuốn sách bàn về vấn đề này tác giả Phạm Thị Ngọc

Trầm (2002), “Bảo vệ MT- Nhiệm vụ chung của toàn nhân loại”; tác giả Nguyễn

Thị Thơm, An Như Hải (2011), “Nâng cao hiệu lực quản lý về môi trường”; tác giả

Phạm Anh (2012), “Những vấn đề bảo vệ môi trường mà người dân cần biết”;

Nguyễn Minh Quang (2013), “Chủ động ứng phó với BĐKH, đẩy mạnh công tác

bảo vệ tài nguyên, MT”. Các công trình phân tích việc bảo vệ môi trường dưới

nhiều góc độ: quản lý nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đề cao vai trò của

đạo đức môi trường, nghiên cứu các biện pháp thích ứng và giảm nhẹ rủi ro thiên

tai.

Trên cơ sở nhận thức luận duy vật khoa học; Bộ Tài nguyên và Môi trường

(2012), “Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt Nam”; tác giả Lê

Thanh Vân trong cuốn “Con người và môi trường” (2012); tác giả Đỗ Thị Ngọc

Lan trong cuốn “Môi trường tự nhiên trong hoạt động sống của con người”(2013)

đã phân tích: MT tự nhiên không những cung cấp những giá trị vật chất cho sự hình

thành, phát triển của con người và xã hội, mà còn mang lại nhiều giá trị tinh thần;

giá trị thẩm mỹ, thể hiện quan hệ đạo đức, văn hóa và tác động ảnh hưởng đến quan

hệ chính trị của con người.

Cuốn “Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh công tác bảo vệ tài

nguyên môi trường. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Hội đồng khoa học các

cơ quan đảng Trung ương (2013). Cuốn sách tập hợp nhiều bài viết của các tác giả

đại diện trong Ban Tuyên giáo Trung ương, Hội đồng Lý luận Trung ương, Viện

khoa học Khí tượng thủy văn và MT,Trung tâm Nghiên cứu, giáo dục MT và Phát

triển (CERED),... đánh giá tổng quát về công tác bảo vệ tài nguyên MT, ứng phó

với BĐKH nước ta thời gian qua; nêu lên một số kinh nghiệm quốc tế trong công

tác bảo vệ tài nguyên và MT; đồng thời nêu định hướng chiến lược quản lý tài

nguyên và chủ động ứng phó với BĐKH.

Hoạt động của con người, trong đó có hoạt động kinh tế, gắn liền với quá

trình đô thị hóa và sản xuất công nghiệp phát triển mạnh mẽ, là nguyên nhân cơ bản

dẫn đến sự suy kiệt tài nguyên, ô nhiễm MT và biến đổi khí hậu hiện nay. Các công

trình tiêu biểu: Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam (VACNE), Nguyễn

Đức Trí, Nguyễn Thị Hoàng Yến (2015), “Một số bệnh, dịch liên quan đến ô nhiễm

môi trường”, Nxb. Khoa học, kỹ thuật.

Bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu là trách nhiệm

của tất cả các quốc gia và của mọi công dân trên toàn thế giới. Với MT đã bị tàn

phá nặng nề sau chiến tranh kéo dài và sự phát triển nóng khi bước vào thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tốc độ đô thị hóa cao,...Việt Nam nhận thức rõ

nhiệm vụ phải bảo vệ MT, mà trước hết là nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho

nhân dân.

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu:

Đề tài làm rõ cơ sở lý luận của GDYTBVMT cho sinh viên đại học.Trêncơ

sở khảo sát,đánh giá thực trạng YTBVMT và thực trạng GDYTBVMT cho sinh

viên ở trường Đại học Nội vụ Hà Nội, đề tài đề xuất một số quan điểmvà giải pháp

nhằm tăng cường GDYTBVMT cho sinh viên đại học Nội vụ Hà Nội.

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt mục đích nêu trên, nhóm tác giả cần thực hiện nhiệm vụ:

+ Tổng quan các công trình khoa học đã công bố trong và ngoài nước có liên

quan đến đề tài, để từ đó xác định hướng nghiên cứu của đề tài.

+ Hệ thống hóa và phân tích một số vấn đề lý luận về GDYTBVMT cho sinh

viên đại học, tầm quan trọng của GDYTBVMT cho sinh viên trong bối cảnh

BĐKH trên thế giới và Việt Nam hiện nay.

+ Khảo sát thực trạng GDYTBVMT cho sinh viên và đánh giá thực trạng

YTBVMT của sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội, từ đó khái quát những vấn

đề đặt ra đối với hoạt động GDYTBVMT cho sinh viên.

+ Đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường

GDYTBVMT cho sinh viên đại học Nội vụ Hà Nội.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

+ Đề tài nghiên cứu vấn đề GDYTBVMT cho sinh viên trường đại học Nội

vụ Hà Nội.

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi không gian: Nghiên cứu hoạt động GDYTBVMT cho sinh viên

trường đại học Nội vụ Hà Nội

+ Phạm vi thời gian: Nghiên cứu hoạt động GDYTBVMT cho sinh viên

trường đại học Nội vụ Hà Nội từ năm 2015 đến nay.

5. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và

chủ nghĩa duy vật lịch sử, cụ thể là vận dụng các nguyên tắc, quan điểm cơ bản

trong nghiên cứu như: Nguyên tắc khách quan, nguyên tắc đề cao tính năng động

chủ quan của ý thức, quan điểm toàn diện, quan điểm phát triển, quan điểm lịch sử

cụ thể, nguyên tắc lý luận gắn bó chặt chẽ với thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

+ Lôgic, phân tích và tổng hợp, thống kê, nghiên cứu tài liệu, phương pháp

điều tra xã hội.

6. Giả thuyết nghiên cứu

Hoạt động GDYTBVMT cho sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội trong

những năm gần đây đã đạt được những thành tựu nhất định, tuy nhiên vẫn còn tồn

tại một số hạn chế. Đề tài đưa ra được những giải pháp hợp lý sẽ nâng cao được

hiệu quả của hoạt động GDYTBVMT cho sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội.

7. Đóng góp mới của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp cơ sở khoa học, xây dựng

khung lý thuyết về cấu trúc GDYTBVMT cho sinh viên đại học, định hướng quá

trình giáo dục bảo vệ MT có thể làm tài liệu tham khảo nghiên cứu, giảng dạy ở

trường đại học Nội vụ Hà Nội.

Ngoài ra, đề tài có ý nghĩa đóng góp cho việc xây dựng định hướng, chính

sách, chương trình giáo dục, tuyên truyền, xây dựng nội dung tập huấn nhằm nâng

cao nhận thức và hình thành tính tích cực trong hoạt động thực tiễn của sinh viên

với nhiệm vụ bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

8. Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu thảm khảo, đề tài có ba

chương.

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho

sinh viên các trường đại học.

Chương 2: Thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên

trường đại học Nội vụ Hà Nội.

Chương 3: Một số giải pháp tăng cường giáo dục ý thức bảo vệ môi trường

cho sinh viên trường đại học Nội vụ Hà Nội.

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI

TRƯỜNG CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan

1.1.1. Khái niệm về môi trường

Đến nay, những vấn đề MT toàn cầu đang đặt ra yêu cầu ngày càng bức thiết

đối với nghiên cứu, quan niệm về MT đã hết sức đa dạng, tùy các góc độ tiếp cận

nghiên cứu khác nhau mà sử dụng các khái niệm khác nhau: MT, MT tự nhiên, MT

sinh thái, MT địa lý, MT sống.

Theo định nghĩa của UNESCO (1987), “MT sống” của con người chỉ bao

gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con

người. Với nghĩa hẹp, khái niệm “MT sống” của con người chỉ bao gồm các nhân

tố xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống của con người như số diện

tích nhà ở, chất lượng bữa ăn hàng ngày, nước sạch, bầu không khí cho sinh hoạt,

điều kiện vui chơi, giải trí, MT cho hoạt động học tập, MT làm việc,...

Trên thực tế, cho đến nay, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu, cả trên thế

giới và ngay tại Việt Nam, bàn đến các khía cạnh của vấn đề này và đề xuất những

cách định nghĩa khác nhau về MT.

Theo điều 3, Luật “Bảo vệ môi trường” năm 2015: “MT là hệ thống các yếu

tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con

người và sinh vật”.

Qua phân tích hàng loạt cách tiếp cận khái niệm, luận án tập trung làm rõ

khía cạnh MT tự nhiên bao quanh cuộc sống con người (nhưng mang nghĩa rộng

hơn tự nhiên thuần túy trong sinh học, đồng thời không phải là toàn bộ “giới tự

nhiên” như triết học).

Môi trường là hệ thống tổng thể các yếu tố tự nhiên và nhân tạo có vai trò

quyết định trực tiếp hoặc ảnh hưởng đến đời sống, hoạt động, sự phát triển của con

người trong những thời kỳ lịch sử nhất định.

Giữa MT và sự phát triển xã hội loài người có mối quan hệ biện chứng với

nhau. MT là địa bàn tạo điều kiện cho hoạt động con người diễn ra, đồng thời là đối

tượng chịu sự tác động của con người. MT biến đổi cũng thể hiện phần nào trình độ

phát triển xã hội mỗi thời đại đạt được. Tuy nhiên, không phải mọi sự biến đổi của

MT đều cho thấy đó là dấu hiệu phát triển. Có những biến đổi chỉ đáp ứng lợi ích

trước mắt, theo một khía cạnh ý nghĩa nhất định chúng ta đã từng coi đó là bước

phát triển của trình độ con người trong quá trình chinh phục giới tự nhiên, song lại

gây nên biến đổi tiêu cực đối với MT. Quan điểm về sự phát triển xã hội còn nhiều

khía cạnh phải nghiên cứu thêm, nhưng trong phạm vi xét ở mối liên hệ với MT thì

phát triển cần được hiểu là quá trình biến đổi cả đời sống xã hội con người lẫn MT

theo hướng tích cực và bền vững.

Tóm lại: Môi trường là tất cả những gì xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống

và phát triển. Con người là một thực thể tự nhiên có những nhu cầu sống như mọi

sinh vật khác, đồng thời là một thực thể xã hội, mà xã hội chính là một bộ phận

không thể tách rời của giới tự nhiên. Đối với con người và xã hội loài người, các

điều kiện bao quanh nó không chỉ là những điều kiện tự nhiên mà còn bao gồm các

điều kiện xã hội.

1.1.2. Khái niệm bảo vệ môi trường

Hiện nay, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng MT của chúng ta đang bị ô

nhiễm nghiêm trọng. Từ những điều nhỏ nhất như khói bụi cho đến những điều lớn

như biến đổi khí hậu, thời tiết khắc nghiệt hơn, mưa axit, nước biển dâng, sa mạc

hóa,...

Đặc biệt, con người sống trong MT bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng không nhỏ. Khi

sống trong MT bị ô nhiễm, con người có thể dễ mắc các bệnh về tim mạch, phổi,

gan, giảm trí thông minh ở trẻ em,... Vì vậy, việc cấp thiết hiện nay đó là bảo vệ

MT và cải thiện MT đang bị ô nhiễm.

Theo khoản 3 điều 3 Luật “bảo vệ môi trường” năm 2015: Hoạt động bảo vệ

MT là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến MT; ứng phó

sự cố MT; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi MT; khai thác, sử dụng

hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ MT trong lành.

Các nguyên tắc bảo vệ môi trường theo Luật bảo vệ môi trường:

- Bảo vệ MT phải gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế và bảo đảm tiến độ

xã hội để phát triển bền vững đất nước; bảo vệ MT quốc gia phải gắn với bảo vệ

MT khu vực và toàn cầu.

- Bảo vệ MT là sự nghiệp của toàn xã hội, quyền và trách nhiệm của cơ quan

nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.

- Hoạt động ô nhiễm MT phải thường xuyên, lấy phòng ngừa là chính kết

hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lượng.

- Bảo vệ MT phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử,

trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn.

- Mỗi tổ chức, cá nhân, gia đình gây ô nhiễm MT phải có trách nhiệm khắc

phục, bồi thường thiệt hại, chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Như vậy, bảo vệ môi trường là quá trình bảo vệ và khai thác hợp lý các

nguồn tài nguyên thiên nhiên; phòng ngừa và khắc phục những tác động bất lợi của

sự suy thoái môi trường; gìn giữ môi trường sống nhằm đảm bảo sự phát triển của

con người.

1.1.3. Khái niệm ý thức bảo vệ môi trường

Ý thức con người là một phạm trù rất rộng, là đối tượng nghiên cứu của rất

nhiều khoa học khác nhau như tâm lý học, triết học, luật học, văn học, kinh tế học,

nghệ thuật học, đạo đức học,... Mọi trạng thái tâm lý, mọi hoạt động sống của con

người đều là biểu hiện và bị chi phối bởi ý thức. Mỗi lĩnh vực nghiên cứu làm rõ

đặc trưng của ý thức tinh thần con người theo khía cạnh khac nhau. Cấu trúc của ý

thức về cơ bản bao gồm: Tri thức, niềm tin, tình cảm, giá trị, ý chí. Vai trò của ý

thức biểu hiện khi con người có nhu cầu, động cơ, mục tiêu, niềm tin, lý tưởng tích

cực hình thành trên nền tảng nhận thức đúng đắn về thế giới, tạo động lực tinh thần

từ bên trong thôi thúc ý chí sẵn sàng hành động tích cực.

Bảo vệ môi trường là quá trình bảo vệ và khai thác hợp lý các nguồn tài

nguyên thiên nhiên; phòng ngừa và khắc phục những tác động bất lợi của sự suy

Tải về để xem bản đầy đủ

108 trang yennguyen 19200 Free

Download

Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo Đề tài Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

bao_cao_de_tai_giao_duc_y_thuc_bao_ve_moi_truong_cho_sinh_vi.pdf