Báo cáo Chuyên đề Đông y: Bệnh tiêu khát (Đái tháo đường) - Bài thuốc y học dân tộc

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BÁO CÁO

Trạm Y tế xã Đông Yên

Ngày 15 tháng 7 năm 2015

Chuyên đề Đông y:

BỆNH TIÊU KHÁT ( Đái tháo đường )

Bài thuốc YHDT - Biến chứng và điều trị

( Tham khảo tài liệu CLBYD. BV YHCT.TPCT )

* Đặt vấn đề:

Đái tháo đường là bệnh thời đại đang tăng trên thế giới, đặc biệt ở các nước

đang phát triển. Các thanh thiếu niên ở độ tuổi 20 đã mắc bệnh đái tháo đường,

gặp ở trẻ em béo phì.

- Tổ chức Y tế Thế giới đã định nghĩa đái tháo đường với các nhóm phân loại

sau:

+ Đái tháo đường Tupe I ( Có phụ thuộc vào insulin ) gặp trẻ em chiếm 5 –

10% tổng số bệnh đái tháo đường.

+ Đái tháo đường Tupe II ( Không phụ thuộc vào insulin ) gặp ở trên 40 tuổi

chiếm 90-95%.

+ Đái tháo đường thai nghén.

+ Đái tháo đường do bệnh lý của hệ nội tiết bệnh tụy do hóa chất, do thuốc.

*1. Chẩn đoán sớm ĐTĐ Tupe II.

- Khác nước, đái nhiều, gây sụt cân, có các nhiễm trùng.

- Tuổi trên 45.

- Tiền sử gia đình có người bị ĐTĐ.

- Quá cân ( BMI ≥ 23 vòng co Nam ≥ 90

Nữ ≥ 80 )

- Tăng huyết áp:

1

- Phụ nữ có tiền sử đái tháo đường thai nghén, có tiền sử sinh con to lớn hơn

hoặc bằng 4kg.

- Định lượng đường huyết lúc đói ≥ 7 mol/l, đường huyết bất kỳ ≥ 11 mol/l.

* 2. Kiểm soát lúc đường huyết.

- Nhầm làm giảm sự xuất hiện và tiến triển của các biến chứng.

- Các chỉ số cần đánh giá.

• Định lượng HbA IC 3 - 6 tháng một lần.

• Định lượng máu 1 tháng/ 1 lần.

Tham số

Mục tiêu kiểm soát: Hành động can thiệp

Đường máu lúc đói

≤ 6 mmol/l

≤ 8mmol/l

≤ 7%

: > 8 mmol/l

: > 10mml/l

: > 8%

Đường máu 2 giờ sau ăn

HbA IC ( B+4- 6%)

Chú ý:

a/ Với bệnh nhân mới được chuẩn đoán lần đầu nếu đường ≥ 20 mmol/l cho

bệnh nhân dùng 01- 02 UI insulin/kg tiêm dưới da, gọi bệnh nhân đến bệnh viện

tỉnh. ( đưa insulin qua gan biến chứng).

b/ Với bệnh nhân mới chẩn đoán lần đầu nếu đường máu ≥ 15 mmol/l phải

bắt đầu điều trị bằng thuốc.

c/ Chẩn đoán đái tháo đường khuyến cáo chế độ và luyện tập nếu không đạt

mục tiêu điều trị bằng thuốc.

*3. Các biến chứng:

a/ Bệnh lý thận: Các chỉ số cần đánh giá.

Tiêm Protein nếu âm tính, thử aliinsulin niệu.

b/ Bệnh lý mạch vành và đột quỵ: Xuất hiện thường xuyên ở bệnh nhân đái

tháo đường.

- Các chỉ số cần đánh giá: Đo ECG thử bilan mỡ.

c/ Bệnh lý mắt:

- Kiểm tra đáy mắt.

2

- Kiểm tra xem có đục tinh thể.

d/ Rối loạn tình dục:

Biểu hiện ở nam, rối loạn chức năng cương.

e/ Loét chân, cắt cụt chân.

- Kiểm tra các mạch máu ngoại vi, các móng kẻ chân giữa, ngón chân ( bị

tím).

- Tư vấn cho bệnh nhân: chân phải đi giày, dép vớ.

*4. Chế độ ăn, luyện tập thể dục:

- Các loại bánh mì

-Cơm, mì sợi ( 1 chén/bữa ăn).

- Sữa ăn lọc chất béo

- Lòng trứng gà.

- Các loại thịt nạc

- Dùng các loại củ nhiều rau.

* Các loại không dùng: Bánh có đường và chất béo chế biến công nghiệp ,

các loại quá ngọt.

* Luyện tập: Đi bộ nhanh, chạy nhẹ, đạp xe.

*5. Điều trị bằng y học cổ truyền:

- Theo YHCT có nhiều thể nhưng pháp trị dưỡng âm sinh tân dịch là chính.

- Theo nghiên cứu của YHCT: Ngũ vị tử có tác dụng như insulin làm gia

tăng quá trình tổng hợp và phân giải Glycogen.

- Bài đương quy lục hoàn thang ( thanh nhiệt giải độc táo thấp) uống thuốc

vào không thèm ăn là kết quả giảm đường.

- Sinh địa ( kiện tì ráo thấp sinh nhiệt, lương huyết)

- Ngũ vị tử: Cố sáp - bình can Cố sáp – (chua thu liểm).

1/ Bài thuốc tiểu đường type II:

3

- Cửu trân dưỡng âm da vị thang:

- Thảo quả

- Hoài sơn

- Địa long

- Linh chi

- Đại toán

- Mạch môn

3c

- Hoàng kỳ

3c

2c

3c

- Sinh địa

- Thiên hoa phấn

- Hà thủ ô

- Xuyên ngưu tất

- Câu kỉ tử

* Thang thuốc cho vào ấm đổ ngấp nước sắc còn 1 chén uống nóng, thuốc

nước nhì đổ 3 chén sắc còn 1 chén uống.

2/ Thuốc nam: (Uống trường phục) mỗi tuần kiểm tra độ đường.

- Rau nhúc tươi 20g.

- Rau sam tươi 10g

- Ruột cau tươi ( 2 quả bỏ vỏ).

* Thuốc trên cho vào nồi đổ ngập nước sắc còn 1 chén uống nóng, thuốc

nước nhì đổ 3 chén sắc còn 1 chén uống.

3/ Bài thuốc cổ phương trị tiểu đường ( đời nhà Thanh Trung Quốc -

Thuốc tán: Uống sau bữa ăn một muỗng canh = 0,5g)

1/ Tây đương quy

2/ Nữ trinh nữ

3/ Ngũ vị tử

4c

2c

3c

2c

1l

15/ Ấu lạc nhung

16/ Huỳnh tinh

17/ Viễn chí

3c

1l

3c

2c

4c

3c

4c

3c

4/ Bao thiên hùng

5/ Sa tiền tử

18/ Tỏa dương

19/ Nhục thập dung

20/ Thục địa

6/ Tụt đoạn

7/ Phục thần

21/ Hoài ngưu tất

22/ Nhãn nhục

23/ Hoài sơn

8/ Cao quy bản

9/ Cốt tinh thảo

3c

4

10/ Ngũ lệ lang cốt

11/ Phấn quang sâm

12/ Ba tích

3c

24/ Phúc bồn tử

25/ Cáp giỏi

3c

1 con

3c

4c

26/ Câu kỉ tử

13/ Hồng táo

60g

2con

27/ Bài dảng

1l

14/ Đại hải mã

28/ Trích huỳnh kỳ

4c

+ Một nắm dâu tằm ăn lấy nước dừa và cạy mầu non nấu chung. Đàn bà 9

trái, mỗi ngày uống một trái dừa nấu với lá dâu uống 9 ngày. Sau 10 ngày tốt

nhất uống thuốc tán trước bữa ăn sáng lúc đói.

* Những bài thuốc nghiệm phương về YHDT:

1/ Cây quỳ dại + cây mật gấu ( Cây bá bệnh): Lá tươi mỗi thứ 2 lá rửa sạch

vò nát để vào phích nước đổ vô 2 lít nước nóng đậy lại cho ra nước thuốc uống

trong ngày; Lá khô mỗi thứ thuốc trên 0,5g vào phích và nước chín để làm trà

uống.

1. Ông Lý Tấn Sển 53T ở Thị xã Rạch Sỏi bệnh ĐTĐ: 10,8 mmol chân tê

nhức tím đầu ngón chân đau khó ngủ uống thuốc trên 3 tuần và xung điện các

huyệt A thị bệnh nhân phục hồi...

2. Bà Ngô Thị Ngó 74T bệnh ĐTĐ tay chân phù nề dị ứng bần huyết, khô da

chảy nước; uống thuốc trên, sức thuốc Trangala và thủy châm A thị huyệt sau 2

tuần bệnh nhân được ổn định.

2/ Bài thuốc: Cửu trân dưỡng âm gia vị:

3. Bà Lê Thị Thành 68T ấp Xẻo Đước I, xã Đông Yên, An Biên, Kiên Giang

bệnh ĐTĐ hơn 6 năm uống thuốc trên hơn 4 tuần được bình phục.

3/ Bài thuốc: Trái bưởi chua lấy ruột dồn vào 2 trái khổ qua nấu 2 trái nước

dừa và 2 nước lon bia hầm chín sáng ăn 1 trái chiều 1 trái còn nước uống hết,

theo dõi độ đường chỉ ăn ( 2 lần ).

4. Ông Trần Văn Trắng 52T ấp Xẻo Đước I, xã Đông Yên, An Biên, Kiên

Giang bệnh ĐTĐ tê 2 bàn chân mất cảm giác, bệnh nhân dùng phương thuốc

trên 1 lần độ đường ổn định và bệnh nhân phục hồi.

4/ Bài thước cổ phương: Thước tán - đọt dâu và nước dừa.

5. Bà Trần Thị Phấn 66T ở ấp Kinh IB xã Đông Yên, An Biên, Kiên Giang

bệnh ĐTĐ hơn 6 năm bệnh nhân nhức mỏi phù nề khó vận động; dùng phương

thuốc trên hơn 4 tuần bệnh nhân bình phục.

5

Qua các phương thuốc trên đã rút ra được những bài học thực tiễn điều trị

bệnh nhân tiêu khát ( ĐTĐ ) về YHDT rất hiệu quả. Đó là sự tâm đắc cho người

thầy thuốc dân tộc Việt Nam.

Các bệnh nhân tiêu khát ( ĐTĐ ) cần phải có chế độ dinh dưỡng tốt và tập

thể dục theo tiêu chuẩn (4)

Lãnh đạo Trạm y tế

Người trình bày

Ly: Tống Ngọc Huy

6

Báo cáo Chuyên đề Đông y: Bệnh tiêu khát (Đái tháo đường) - Bài thuốc y học dân tộc - Biến chứng và điều trị