Bàn về xây dựng thành phố thông minh bền vững ở Việt Nam
BAØN VEÀ XAÂY DÖÏNG
THAØNH PHOÁ
THOÂNG MINH
BEÀN VÖÕNG
ÔÛ VIEÄT NAM
GS.TSKH. PHAïM NGoïC ÑAêNG, TS. KTS. PHAïM HAÛI HAø
Tröôøng Ñaïi hoïc Xaây döïng Haø Noäi
DISCUSS BUILDING A SUSTAINABLE SMART CITY IN VIETNAM
The article presents the necessity and overview of building a
sustainable city, smart city, sustainable smart city, proposing criteria
for sustainable city and integrating smart city construction with
sustainable city building to build sustainable smart cities, raising
challenges and proposing urgent measures to build a sustainable
smart city in our country.
Baøi baùo trình baøy söï caàn thieát vaø toång quan
veà xaây döïng thaønh phoá beàn vöõng, thaønh phoá
thoâng minh, thaønh phoá thoâng minh beàn vöõng,
ñeà xuaát cacù tieâu chí veà thaønh phoá beàn vöõng,
loàng gheùp xaây döïng thaønh phoá thonâ g minh vôùi
xaây döïng thaønh phoá beàn vöõng ñeå xaây döïng
thaønh phoá thoâng minh beàn vöõng, neâu ra caùc
thaùch thöùc vaø ñeà xuaát caùc bieän phaùp böùc baùch
nhaèm xaây döïng thanø h phoá thonâ g minh beàn
vöõng ôû nöôùc ta.
Töø khoùa: Thaønh phoá thoâng minh, thaønh phoá beàn vöõng, thaønh phoá
thoâng minh beàn vöõng.
ieân quan ñeán phaùt trieån thanø h phoá beàn vönõ g, thaønh phoá
xanh, thaønh phoá thoâng minh, Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta ñaõ ban
L
haønh moät soá vaên baûn phaùp quy quan troïng nhö sau:
n
Quyeát ñònh soá 622/QÑ-TTg, ngaøy 10/5/2017 cuûa Thuû töôùng
Cho ñeán nay haàu heát caùc thaønh phoá lôùn ôû nöôùc ta ñeàu ñaõ ñeà ra keá
hoaïch haønh ñonä g phaùt trieån thaønh phoá beàn vöõng nhö Quyeát ñònh
cuûa Thuû töôùng Chính phuû soá 622/QÑ-TTg neâu treân. Cuõng ñaõ coù
khoâng ít caùc thanø h phoá nhö Haø Noiä , TP.HCM, Ñaø Naüng, Ñaø Laït, Bình
Döông… ñaõ ñeà ra chuû tröông xaây döïng thaønh phoá thoâng minh toaøn
dieän, hoaëc veà moät soá lónh vöïc cuûa thaønh phoá thoângminh. Nhöng cho
ñeán nay chöa coù thaønh phoá naøo tonå g keát töï ñaùnh giaù ñaõ ñaït ñöôïc
moät soá tieâu chí cuûa thaønh phoá benà vöõng, hay thaønh phoá thoâng minh.
Chính phuû pheâ duyeät Keá hoaïch haønh ñoäng quocá gia thöïc hieän
chöông trình nghò söï 2030 vì söï phaùt trieån beàn vönõ g cuûa Vieät Nam;
n
Chính phuû (2015), Nghò quyeát soá 36/NQ-CP ngayø 14/10/2015 veà
Chính phuû ñieän töû;
Chieán löôïc Quocá gia veà Taêng tröôûng xanh. Quyetá ñònh pheâ duyeät
cuûa Thuû Töôùng Chính phuû soá 1393/QÑ-TTg, ngaøy 25/9/2012;
Chöông trình Quocá gia veà söû duïng naêng löôïng tietá kieäm vaø hieäu
n
n
quaû giai ñoaïn 2019-2030 ñöôïc Thuû töôùng Chính phuû pheâ duyeät
trong QÑ soá 280/QÑ-TTg, ngaøy 13/3/2019;
Trong caùc naêm gaàn ñaây ñaõ coù nhieàu chuû ñaàu tö caùc khu ñoâ thò
töï xöng vaø quaûng baù laø ñaõ ñaàu tö thieát keá vaø xaây döïng caùc khu
ñoâ thò sinh thaùi, nhö laø: Khu ñoâ thò Phuùc Vieät, khu ñoâ thò Vieät
Höng, Haø Noäi; khu ñoâ thò Quan Nam - Ñaø Naüng; khu ñoâ thò Tam
n
Ñeà aùn phaùt trieån ñoâ thò thoâng minh beàn vöõng Vieät Nam giai ñoaïn
2018-2025 vaø ñònh höôùng ñeán naêm 2030, ñöôïc Thuû töôùng Chính
phuû pheâ duyeät soá 950/QÑ-TTg, ngayø 1/8/2018.
SË103+104 .2020
116
ß a n g µ n h
1. Thaønh phoá coù taàm quan troïng Communication Technologies - ICT), thu
ngaøy caøng lôùn ñoái vôùi phaùt trieån thaäp haøng tyû soá lieäu thoâng tin vaø toång hôïp,
beàn vöõng quoác gia
phaân tích baèng trí tueä nhaân taïo ñeå taïo ra caùc
thaønh phanà vaø dòch vuï haï taàng cô baûn lieân
keát vôùi nhau moät cacù h hieäu quaû vaø toái öu
hoùa caùc hoaït ñoäng cuûa ñoâ thò. Coù theå hình
dung TPTM nhö laø moät heä thoáng höõu cô lôùn
keát noái nhieàu thaønh phaàn laø caùc heä thoáng
con vôùi trí tueä nhanâ taïo coù theå haønh xöû
thoâng minh nhö con ngöôøi, goàm heä thoáng
maïng vienã thoâng soá (caùc daây thaàn kinh), heä
thoáng nhunù g thoâng minh (boä naõo), caùc caûm
bieán (cacù giaùc quan) vaø phaàn meàm (tinh
thaàn vaø nhaän thöùc) keát noái vôùi nhau theo
höôùng ngaøy canø g hieäu quaû hôn.
Phaân tích cuûa WB ñoái vôùi 750 thanø h phoá treân
toaøn cauà cho thayá töø naêm 2005 ñeán 2012,
taêng tröôûng kinh teá ôû 72% caùc thaønh phoá
neâu treân ñaõ vöôït xa tanê g tröôûng kinh teá quoác
gia cuûa hoï. Ñeán namê 2025, 600 thaønh phoá
haøng ñaàu theá giôùi döï kieán seõ chieám khoaûng
60% GDP toaøn caàu. GDP cuûa London ngaøy
nay chieám gaàn 1/5 GDP cuûa Vöông quoác
Anh. Taïi Hoa Kyø, haønh lang Ñoâng Baéc
(Boston ñeán Washington, D.C.) vaø khu vöïc
ñoâ thò Los Angeles chieám gaàn 1/3 GDP Hoa
Kyø. Theo soá lieäu cuûa ADB, phaùt trieån kinh teá
- xaõ hoäi cuûa caùc quocá gia ASEAN ngaøy caøng
taäp trung taïi caùc ñoâ thò lôùn, ganà 3/4 GDP vaø
khoaûng 2/3 toång saûn löôïng xuatá khaåu quoác
gia do cacù ñoâ thò ñonù g goùp. Metro Bangkok
ñoùng gopù tôùi 44% GDP cuûa Thaiù Lan, Metro
Manila ñoùng goùp tôùi 37% cho GDP cuûa
Philipine, TP.HCM ñonù g goùp tôiù 23,5% cho
GDP Vieät Nam.
Theo UÛy ban chaâu Au , TPTM caàn ñaït ñöôïc
6 lónh vöïc quan troïng sau ñaây:
1. Chính quyeàn ñieän töû, bao goàm caùc giaûi
phaùp nhamè taêng cöôøng hieäu quaû, caûi thieän
töông tacù trong quanû lyù ñoâ thò, cung caáp
dòch vuï cho ngöôøi daân toái öu;
2. Kinh teá thoâng minh, bao goàm caùcgiaûi phaùp
hôïp taùc, ñaàu tö, saûn xuaát, thöông maïi saùng
taïo, hieäu quaû vaø thò tröôøng lao ñoäng linh hoaït,
caû ôû trong vaø ngoaiø nöôùc coù lieân quan;
ÔÛ Vieät Nam, töø khi “Ñoåi môùi” (naêm 1986) ñaõ
môû ra motä thôøi kyø ñoâ thò hoùa nhanh. Naêm
1990, nöôcù ta môùi coù 500 ñoâ thò lôùn nhoû;
naêm 2000 ñaõ coù 649 vaø ñeán namê 2019 laø
833 ñoâ thò, trong ñoù coù 02 ñoâ thò loaïi ñaëc
bieät, 20 ñoâ thò loaïi 1, 29 ñoâ thò loaïi II, 45 ñoâ
thò loaïi III, 85 ñoâ thò loaïi IV (thò xaõ) vaø treân
650 ñoâ thò loaïi V (thò traán). Hienä nay, tyû leä
daân soá ñoâ thò cuûa nöôùc ta laø 38,5%, thaáp
hôn so vôùi nhieàu nöôùc xung quanh, nhö
Trung Quocá 59%, Trieàu Tieân 61,2%, Laøo
42%, Philippine 44,8%, Indonesia 54,7%,
Malaysia 77%, Singapore 100%.
3. Ñi laïi thoâng minh, bao goàm caùc giaûi phaùp
höôùng ñená xaây dönï g vaø phaùt trieån moät heä
thoáng giao thoâng, vanä taûi thoâng minh, baûo
ñaûm an toanø , xanh vaø saïch, tieát kieäm chi phí;
4. Moâi tröôøng thoâng minh, bao goàm caùc giaûi
phaùp veà naêng löôïng saïch, naêng löôïng taùi
taïo, quaûn lyù maïng löôiù tieâu thuï ñieän, giaùm
saùt chaát thaûi oâ nhiemã , xaây döïng caùc coâng
trình, toaø nhaø thoâng minh;
Quaù trình ñoâ thò hoùa nhanh choùng ôû nöôùc ta,
cuõng nhö ôû caùc nöôùc treân theá giôùi, thöôøng
gaây aùp löcï raát lôùn veà oâ nhieãm moâi tröôøng,
ñaûm baûo an ninh vaø an toaøn xaõ hoäi cuûa cö
daân. Ñeå giaûi quyeát cacù vaán ñeà nayø , haàu heát
caùc thaønh phoá phaùt trieån treân theá giôùi ñeàu
ñònh höôùng phaùt trienå beàn vönõ g vaø aùp dunï g
caùc giaûi phaùp coâng ngheä thoâng tin vaø truyeàn
thoâng hienä ñaïi trong quaûn lyù vaø ñieàu haønh
hoaït ñoäng cuûa ñoâ thò ñeå ñaït ñöôcï caùc tieâu
chí thaønh phoá thonâ g minh beàn vöõng.
5. Cö daân thoâng minh, bao goàm caùc giaûi
phaùp phatù trieån con ngöôøi khoâng chæ veà
naâng cao trình ñoä hoïc vaán maø coøn thuùc
ñaåy tö duy saùng taïo vaø naêng löïc ñoåi môùi,
cuõng nhö taêng cöôøng töông taùc, trao ñoåi ñeå
höôùng ñená moät xaõ hoäi môû veà thoâng tin;
Phu, Quaûng Nam; khu ñoâ thò Myõ Phöôùc
4, Bình Döông; khu ñoâ thò Phuù Myõ Höng,
TP.HCM… Thöïc chaát caùc khu ñoâ thò naøy
ñaõ chuù yù baûo ñaûm caùc khoâng gian xanh,
ñaõ toân taïo caûnh quan thieân nhieân trong
khu ñoâ thò vaø taïo ra moâi tröôøng soáng toát
hôn caùc khu ñoâ thò khaùc. Nhöng ñaùnh
6. Cuoäc soná g thoâng minh, bao goàm caùc giaûi
phaùp giupù naâng cao chaát löôïng soáng cuûa
ngöôøi danâ veà tieâu duøng (an toaøn veä sinh
thöïc phaåm...), veà loiá soáng (gaén keát coäng
giaù moät caùch chính xaùc thì caùc khu ñoâ thò 2. Thaønh phoá thoâng minh laø xu ñoàng, ñôøi soáng vaên hoaù ña daïng...), an
naøy chöa ñaùp öùng caùc tieâu chí cuûa ñoâ thò höôùng taát yeáu cuûa thôøi ñaïi
ninh, an toaøn xaõ hoäi... vaø y teá thoâng minh.
Ñaùnh giaù theo chæ soá thaønh phoá chuyeån
ñoäng IESE [4] treân theá giôùi hieän nay coù 10
thaønh phoá thoâng minh tieâu bieåu, thöù töï töø
1 ñeán 10 laø: 1. New York, 2. London, 3.
xanh, ñoâ thò beàn vöõng, nhaát laø tieâu chí veà
söû duïng naêng löôïng taùi taïo, tieát kieäm vaø
hieäu quaû nguoàn nöôùc, taøi nguyeân ñaát vaø
xöû lyù chaát thaûi oâ nhieãm.
Thaønh phoá thoâng minh (TPTM) laø thaønh
phoá ñöôïc quaûn lyù, ñieàu haønh thoáng nhaát
vaø toaøn dieän baèng heä thoáng coâng ngheä
thoâng tin vaø truyeàn thoâng (Information and
SË103+104 .2020
117
Paris, 4. Tokyo, 5. Reykjavik (Iceland), 6.
Singapore, 7. Seoul, 8. Toronto, 9. Hoàng
Koâng, 10. Amsterdam.
Trong khi caùc thaønh phoá thoâng minh tröôùc
ñaây taäp trung vaøo viecä keát noái caùc cô sôû haï
taàng thoâng tin. Caùc thaønh phoá thoâng minh
ngaøy nay thu huùt cacù chính quyeàn, coâng
daân, du khaùch vaø doanh nghiepä vaøo moät
heä sinh thaùi thoâng minh, ñöôïc ketá noái nhaèm
muïc tieâu: Dòch vuï thanø h phoá toát hôn vaø chaát
löôïng cuoäc soáng cuaû ngöôøi danâ cao hôn.
Caøng ngaøy, caùc thaønh phoá caøng ñöa döõ
lieäu vaøo tay ngöôøi duøng ñeå thucù ñaåy quaù
trình ra quyeát ñònh totá hôn. Hoï khai thaùc trí
tueä taäp theå cuûa cacù thaønh phaàn cuûa mình
ñeå taïo ra caùc giaûi phaùp thoâng minh ñeå giaûi
quyeát caùc vaán ñeà ñoâ thò khoù khaên nhaát.
Nhöõng thay ñoåi naøy nhaèm daân chuû hoùa söï
phaùt trieån cuûa caùc thaønh phoá vôiù vieäc chính
quyeàn phaùt trieån thanø h nhöõng ngöôøi hoã trôï
giaûi phaùp, caùc doanh nghieäp trôû neân tham
gia nhieàu hôn vaø motä ñoäi nguõ coâng daân
ñoàng saùng taïo ngaøy caøng phaùt trieån, caùc
thaønh phoá thoâng minh töông lai seõ keát noái
vaø hôïp taùc ngayø caøng nhieàu hôn.
Hình 1. Sô ñoà khung thaønh phoá thoâng minh theo Deloitte [5]
n
Khaû naêng caïnh tranh kinh teá ñeå thu huùt
phoá thoâng minh. Vôùi söï phoå bieán ngaøy caøng
taêng cuûa caùc thieát bò coù theå ñeo vaø keát noái
(ñaëc bieät laø ñieän thoaiï vaø internet), coâng daân
coù theå töï taïo ra döõ lieäu. Chaúng haïn, ôû thaønh
phoá Cascais, Boà Ñaoø Nha, ñaõ töø laâu cho
pheùp ngöôiø daân chuïp aûnh vaø thoâng baùo caùc
söï coá, truïc traëc cuaû moïi phöông dieän dòch
vuï cuûa thaønh phoá. Döõ lieäu ñöôïc thu thaäp
thoâng qua caùc loaïi chöông trình naøy khoâng
chæ coù theå cung caáp cho chính quyeàn thaønh
phoá ñeà ra caùc chính saùch vaø caùc bieän phaùp
khaéc phucï kòp thôøi, maø coøn cho pheùp moïi
cö daân töï ñieàu chænh vaø traûi nghieäm toát hôn.
ngaønh coâng nghieäp vaø taøi naêng
n
Taäp trung coù yù thöùc veà baûo veä moâi tröôøng
vaø phaùt trieån beàn vöõng
Gaàn ñaây, nhieàu thanø h phoá ñaõ naâng caáp cô
sôû haï taàng, söû duïng coâng ngheä caûm bieán
vaø phaân tích döõ lieäu ñeå quaûn lyù toát hôn caùc
taøi saûn ñoâ thò nhö giao thoâng conâ g coäng, heä
thoáng caáp thoaùt nöôcù vaø heä thoná g dòch vuï
ñoâ thò. Cô sôû haï taàng ñöôïc keát noái vôùi taàm
nhìn naøy bao goàm nhönõ g gì ñöôcï goïi laø taøi
saûn vaät lyù cuûa thanø h phoá thonâ g minh 1.0.
Ngaøy nay, thaønh phoá thoâng minh 2.0 naâng
cao traûi nghieäm cuûa ngöôøi daân vaø vieäc ra
quyeát ñònh cuûa thanø h phoá banè g caùch söû
duïng döõ lieäu 3D, kyõ thuaät soá vaø coâng ngheä
thoâng tin hieän ñaïi.
Ba muïc tieuâ naøy coù theå cung capá neàn tanû g
cho moät saùng kieán thaønh phoá thoâng minh.
Khung thanø h phoá thonâ g minh Deloitte (Hình
1) cung capá moät caùch nhìn nhanä maø qua ñoù
coâng ngheä coù theå taoï ra söï thay ñoåi trong
saùu lónh vöïc cuûa ñoâ thò: kinh te,á di chuyenå ,
an ninh, giaoù duïc, cuocä soáng vaø moâi tröôøng.
Coù theå neuâ ra ba ñieàu kieän toái thieåu cho xaây
döïng thaønh phoá thoâng minh laø:
(3) Thaønh phoá phaûi xaây döïng ñöôïc moät heä
thoáng conâ g ngheä thonâ g tin & truyeàn thoâng
hieän ñaïi nhö laø moät heä thoáng höõu cô toång theå,
ñöôïc keát noái töø nhieuà heä thoáng thaønh phaàn
vôùi heä thoná g trí tueä nhaân taïo, coù theå haønh xöû
thoâng minh nhö con ngöôøi, ñeå phaùt trieån kinh
teá, naâng cao chaát löônï g cuoäc soáng, caûi thieän
chaát löônï g phuïc vuï cuûa chính quyeàn thaønh
phoá, giaûm tieâu thuï nanê g löôïng, quaûn lyù hieäu
quaû caùc nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân.
(1) Caùc quan chöùc ñieàu haønh vaø quaûn lyù
thaønh phoá phaûi laø nhöõng ngöôøi thoâng minh,
taän taâm, lieâm chính vì söï phaùt trieån thaønh
phoá, coù trình ñoä tri thöùc söû dunï g heä thoná g
coâng ngheä thoâng tin & truyeàn thonâ g, trí tueä
nhaân taoï vaø phatù huy daân chu,û huy ñoäng
ñöôïc söï tham gia cuaû moïi ngöôiø daân vaøo
vieäc thieát lapä saùng taïo TPTM;
Caùc thaønh phoá thonâ g minh 2.0 seõ khoâng
chæ lieân quan ñeán chính quyeàn, maø caû coâng
daân, du khaùch vaø doanh nghiepä trong moät
heä sinh thaùi thoâng minh, ñöôïc ketá noái, ñöôïc
xaây döïng treân cô sôû haï taàng vaät lyù döïa treân
caûm bieán. Muïc tieuâ laø cho pheùp ra quyeát
ñònh toát hôn thoâng qua vieäc söû dunï g döõ lieäu
töø taát caû caùc beân lieân quan, chính quyeàn,
doanh nghieäp vaø cö daân.
(2) Cö danâ laø ñoàng saùng taïo TPTM, cö daân
coù theå laø moät nguoàn quan troïng ñeå taïo ra döõ 3. Xaây döïng thaønh phoá beàn vöõng
lieäu, phaùt trieån caùc giaûi phaùp vaø thöû nghieäm laø chieán löôïc phaùt trieån thaønh
cho caû chính quyeàn thaønh phoá vaø caùc phoá cuûa thôøi ñaïi
Troïng taâm cuûa baát kyø thaønh phoá thoâng minh
naøo cuõng phaûi laø ngöôøi daân ñöôïc cung caáp
lôïi ích nhö:
doanh nghieäp. Cö danâ laø caûm bieán: Ñöôïc
trang bò döõ lieäu vaø coâng cuï phuø hôïp, coâng
daân coù theå trôû neân chuû ñoäng hôn, keát noái,
hôïp taùc vaø tham gia vaøo xaây döïng thaønh
ÔÛ nhieàu nöôùc treân theá giôùi ñaõ xaây döïng
thaønh conâ g caùc ñoâ thò xanh, ñoâ thò beàn
vöõng nhö laø: Curitiba (Brazil), caùc ñoâ thò
Astin, Chicago, Fort Collins, Alexandria,
n
Chaát löôïng cuoäc soná g toát hôn cho ngöôøi
daân vaø du khaùch
SË103+104 .2020
118
ß a n g µ n h
Virginia vaø Portland (Hoa Ky)ø , Calgary
nghò naøy “Hieäp ñònh Moâi tröôøng Ñoâ thò cuûa
Lieân Hôpï Quoác – 2005” ñaõ ñöôïc thoâng qua.
Ñaây laø “Moät taäp hôïp caùc höôùng daãn ñeå xaây
döïng motä töông lai beàn vöõng sinh thaùi vaø
kinh teá naêng ñoäng cho nhaân danâ ñoâ thò”.
Kinh nghieäm cuûa cacù nöôùc cho thaáy xaây
döïng boä tieâu chí TP beàn vöõng caàn phaûi ñaûm
baûo caùc nguyeân taéc: Ngaén goïn, suùc tích,
minh baïch, coù ñaày ñuû caùc noäi dung cô baûn
vaø caân ñoiá , haøi hoaø giöõa ba lónh vöïc kinh teá,
xaõ hoäi vaø moâi tröôøng; Coù tính khaû thi, coù theå
ñaùnh giaù ñònh löôïng treân cô sôû caùc thoâng tin
döõ lieäu saün coù.
(Canada), Sinh thaiù Thieân Taân (Trung
Quoác-Singapore), Singapore, Yokohama
(Nhaät Baûn), Stockholm vaø Malmol (Thuïy
Ñieån), Copenhagen (Ñan Maïch), Freiburg
(Ñöùc), Linz (AÙo), Brisbane (UÙc), Auckland
(Newzeland)...
Hieäp ñònh Moâi tröôøng Ñoâ thò cuaû Lieân Hôïp
Quoác - 2005 ñeà ra heä thoáng tieâu chí cuûa ñoâ
thò beàn vöõng moâi tröôøng, ñoâ thò xanh, bao
Kinh nghieäm cuûa caùc nöôùc treân theá giôùi cho
thaáy muoán xaây döïng thaønh coâng thaønh phoá goàm baûy lónh vöïc (moãi lónh vöïc bao goàm ba
beàn vöõng thì tröôùc tieân phaûi xaây döïng ñöôïc boä hoaït ñoäng): Naêng löôïng, Chaát thaûi, Thieát keá
tieâu chí thaønh phoá beàn vöõng phuø hôïp vôùi ñieàu ñoâ thò, Baûo ñaûm moâi tröôøng thieân nhieân cuûa
Döïa trenâ caùc nguyenâ taéc naøy vaø tham khaûo
caùc taøi lieäu quoác te,á trong nöôùc, taùc giaû ñeà
xuaát khung boä tieâu chí TP beàn vöõng ñöôïc
theå hieän ôû Banû g 1 döôùi ñaây.
kieän cuûa nöôùc mình laøm kim chæ nam cho moïi
hoaït ñoäng xaây döïng thaønh phoá beàn vöõng.
ñoâ thò, Giao thoâng vanä taûi, Söcù khoûe moâi
tröôøng vaø Moiâ tröôøng nöôcù .
Baûng 1. Ñeà xuaát khung boä tieâu chí thaønh phoá beàn vöõng cuûa Vieät Nam
Treân theá giôùi ñaõ coù nhieàu toå chöcù quoác teá,
Myõ vaø caùc nöôùc chauâ AÂu ñöa ra boä tieâu chí
veà thaønh phoá beàn vöõng, nhö laø:
n
Döïaùnñoâthò beànvöõngmoâitröôøngôûchaâuAÂudo
Vieän Moâi tröôøng Ñoâ thò Quoác teá ñieàu phoái vôùi söï
tham gia cuûa 12 thaønh phoá cuûa cacù nöôùc: Ñan
Maïch, Bæ, Ñöùc, Anh, Taây Ban Nha.
n
Caùc tieâu chí ñaùnh giaù TP benà vöõng moâi
tröôøng taïi Anh quocá [1]: Töø naêm 2007,
Toå chöùc “Dieãn ñaøn Töông lai” taïi Anh ñaõ
tieán haønh ñaùnh giaù PTBV ñoái vôùi caùc TP
döïa treân 13 tieâu chí thuoäc 3 lónh vöïc: Taùc
ñoäng moâi tröôøng goàm 4 tieâu chí (chaát löôïng
khoâng khí, taùc ñoäng ñoiá vôùi caùc heä sinh thaùi,
chaát thaûi raén, baûo toàn ÑDSH); Chaát löôïng
cuoäc soáng goàm 5 tieuâ chí (söùc khoûe cuûa
treû sô sinh vaø tuoåi thoï cuûa conä g ñoàng daân
cö, giao thoâng, vieäc laøm, giaùo duïc, khoâng
gian xanh); Thích öùng vôùi töông lai, goàm 4
tieâu chí (öùng phoù vôiù BÑKH, naêng löïc caïnh
tranh, taùi cheá, taùi söû duïng chaát thaûi, an ninh
vaø an toaøn thöïc phaåm).
n
Tieâu chí TP beàn vönõ g ôû Myõ [1]: Töø naêm
2007, chính quyeàn TP Minneapolis thuoäc
tieåu bang Minesota (Myõ) ñeà ra keá hoaïch
phaùt trieån TP beàn vönõ g vôùi 26 tieâu chí, ñöôïc
phaân thaønh 3 lónh vöcï : Söùc khoeû vaø cuoäc
soáng, goàm 6 tieâu chí; Baûo veä moiâ tröôøng,
goàm 12 tieâu chí; Vaán ñeà xaõ hoäi, cuoäc soáng
cuûa coäng ñoàng, goàm 8 tieâu chí..
n
Hieäp ñònh TP beàn vönõ g Moâi tröôøng cuûa
Lieân Hôïp Quoác - 2005: Vaøo ngaøy 5 thaùng
6 naêm 2005, nhaân dòp kyû nieäm Ngaøy Moâi
tröôøng Theá giôùi taïi thaønh phoá San Francisco
(Hoa Kyø), UNDP vaø UNEP ñaõ toå chöùc Hoäi
nghò quoác teá veà phatù trieån thanø h phoá beàn
vöõng moâi tröôøng, coù hôn 100 nöôùc vaø raát
nhieàu toå chöùc quoác teá tham dö.ï Trong Hoäi
SË103+104 .2020
119
4. Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp nhaèm xaây döïng ñoâ thò öùng cho “thaønh phoá thoâng minh beàn vöõng”, vaän haønh chính quyeàn
thoâng minh beàn vöõng ôû Vieät Nam
ñieän töû? Coâng ngheä thoâng tin laø neàn taûng quan troïng, taïo ra söï keát
noái giöõa chính quyeàn, doanh nghieäp vôùi ngöôøi daân, nhöng chính
con ngöôøi môùi laø yeáu toá quyeát ñònh söï thaønh baïi cuûa “thaønh phoá
thoâng minh beàn vöõng”. Ñoàng thôiø , phaûi baûo ñaûm saùu phaïm vi thoâng
minh trong TPTMBV laø: Con ngöôiø thoâng minh; neàn kinh teá thoâng
minh; giao thonâ g thoâng minh; cuoäc soáng thoâng minh; moâi tröôøng
thoâng minh; quanû lyù thoâng minh.
Muïc 2 ôû treân ñaõ giôùi thieäu veà thanø h phoá thoâng minh vaø muïc 3 ñaõ giôùi
thieäu veà thaønh phoá beàn vöõng hay thaønh phoá sinh thaùi cuøng vôùi ñeà
xuaát 22 tieâu chí xaây döïng thaønh phoá beàn vönõ g ôû Vieät Nam.
Trong muïc 4 naøy taùc giaû kieán nghò hoøa nhaäp, lonà g gheùp nhieäm vuï
xaây döïng thaønh phoá thoâng minh vôùi nhieäm vuï xayâ döïng thaønh phoá
beàn vöõng vaø goiï laø xaây döïng thaønh phoá thoâng minh beàn vöõng, ñeå
traùnh söï truøng lapë , ñoàng thôøi tieát kieäm nhaân löïc, vaät löïc, taøi löïc, naâng
cao hieäu quaû phaùt trieån thaønh phoá thoâng minh vaø beàn vöõng. Coù
nghóa laø söû duïng coâng ngheä thonâ g tin vaø truyenà thoâng laø coâng cuï
quaûn lyù ñieàu hanø h phaùt trieån thaønh phoá theo 22 tieâu chí phaùt trieån
beàn vöõng nhö trong baûng 1 ôû treân. Coù nghóa laø xayâ döïng thaønh phoá
thoâng minh ñöôcï xem laø giaûi phapù chieán löôïc ñeå xaây döïng thaønh
phoá thoâng minh beàn vönõ g (TPTMBV) ôû nöôùc ta.
Ngoaøi ra, moâi tröôøng töï nhieân cuõng laø yeáu toá caáu thaønh TPTMBV.
Coát loõi cuûa TPTMBV laø söû duïng coâng ngheä ñeå taêng tính beàn vöõng
vaø quaûn lyù taiø nguyeân thieân nhieân hieäu quaû hôn, cuõng nhö choáng
choïi vôùi caùc tacù nhaân gaây bieán ñoiå moâi tröôøng vaø bieán ñoåi khí haäu toát
hôn. Khi trieån khai xaây döïng TPTMBV caàn phaûi quan taâm ñaëc bieät
ñeán baûo veä taøi nguyeân thieân nhieân vaø söû duïng tieát kieäm hieäu quaû
naêng löônï g vaø taiø nguyeân cuûa thaønh phoá.
Trong quaù trình xaây döïng TPTMBV ôû nöôùc ta, chuùng ta caàn phaûi nhaän Cuõng caàn phaûi löu yù raèng khoâng theå coù moät heä thoáng ñieàu haønh
thöùc ñöôïc vaán ñeà ñoâ thò hoùa cao vaø töông ñoái nhanh ôû nöôùc ta trong
giao thoâng thonâ g minh, khi maø heä thoáng ñöôøng xaù beán baõi trong ñoâ
nhöõng naêm qua ñaõ laøm cho caùc ñoâ thò phaûi ñoái maët vôùi nhieàu vaán ñeà thò coøn thieáu thoán vaø yeáu keùm.
böùc xuùc, nhö la:ø (1) Caùc vaán ñeà oâ nhieãm moâi tröôøng traàm troïng, giao
thoâng taéc ngheõn, dòch vuï y teá vaø giaùo duïc chöa ñaùp öùng yeâu caàu, caùc Nhaèm xaây döïng thaønh phoá TMBV ôû nöôùc ta, taùc giaû ñeà xuaát moät
vaán ñeà an toaøn xaõ hoäi, cung caáp nhaø ôû coøn thaáp keùm..; (2) Côû sôû haï soá giaûi phaùp chuû yeáu sau ñaây:
taàng cô baûn cuûa ñoâ thò (ñieän, nöôùc, giao thoâng) trôû neân laïc haäu, quaù Thöù nhaát: Tröôùc tieân laø chuù troïng naâng cao nhaän thöùc cuûa caùc cô
taûi, raát khoù caûi taïo thaønh haï taàng ñoâ thò thoâng minh beàn vöõng; (3) Caïnh quan, toå chöùc, caù nhaân trong toaøn xaõ hoäi veà söï caàn thieát vaø lôïi ích
tranh kinh teá trong hoaøn caûnh toaøn caàu hoùa raát khoù khaên, möùc soáng cuûa vieäc xaây döïng TPTMBV trong giai ñoaïn hieän nay. Tieáp theo,
cuûa daân cö coøn thaáp keùm; (4) Ñoøi hoûi cuûa ngöôøi daân veà chaát löôïng caàn naâng cao hieåu bieát, nhaän thöùc, traùch nhieäm vaø naêng löïc xaây
cuoäc soáng taêng leân nhö: giaoù duïc, y teá, dòch vuï, tieän ích…
döïng TPTMBV cho caùc cô quan nhaø nöôùc, caùn boä, coâng chöùc.
Caùc cô quan thonâ g tin ñaïi chunù g coù traùch nhieäm tuyeân truyeàn veà
TPTMBV ñeå taïo söï ñoàng thuaän, höôûng öùng maïnh meõ trong toaøn
xaõ hoäi. Naâng cao hieåu bieát cuûa nhaân daân veà CNTT&TT vaø caùc hoaït
ñoäng tham gia xaây döïng TPTMBV ñeå hoï trôû thaønh caùc ngöôøi daân
thoâng minh cuûa TPTMBV. Thanø h phoá TMBV phaûi coù coâng daân
thoâng minh (Smart citizen), coù vieäc laøm ñaày ñuû vôùi thu nhaäp cao.
Ñaây ñöôïc coi laø moät trong caùc yeuá toá quyeát ñònh söï thaønh baïi cuûa
“thaønh phoá thonâ g minh beàn vöõng”.
Xeùt rieâng veà xayâ döïng thaønh phoá thoâng minh, caùc thaønh phoá ôû nöôùc
ta ñeàu gaëp phaiû nhöõng khoù khanê sau: (1) Cô caáu quaûn lyù, phöông
thöùc quaûn lyù ñoâ thò taùch rôøi, cuïc boä, khoâng lieân ketá , khoâng chia seû,
thieáu hôïp taùc giöõa caùc beân; (2) Thieáu kinh phí hoatï ñoäng; (3) Naêng
löïc ngaønh CNTT-TT haïn cheá, laïc haäu, thöïc hieän chính phuû ñieän töû
chöa ñaùp öùng yeuâ caàu; (4) Ngöôiø daân chöa quan taâm tham gia phaùt
huy lôïi ích cuûa thaønh phoá thoâng minh; (5) Thieáu lanõ h ñaïo coù taàm nhìn
ñeå phaùt trieån thaønh phoá thoâng minh beàn vöõng; (6) Xaây döïng TPTM
ñoái vôùi nöôùc ta laø vaán ñeà raát môiù , hieåu bieát veà TPTM cuûa laõnh ñaoï ,
caùn boä quaûn lyù cuõng nhö cuûa moiï ngöôøi daân ñeuà chöa thaáu ñaoù .
Khoù khaên raát lônù laø laøm sao coù nguoàn nhaân löïc ñuû chaát löôïng ñaùp
Thöù hai: Phoái hôpï caùc bo,ä caùc nganø h, toå chöùc xaây döïng caùc vaên baûn
quy phaïm phaùp luaät quy ñònh chi tieát veà caùc noäi dung cuûa “xaây döïng
TPTMBV”. Veà laâu daøi, caàn raø soatù heä thoáng phaùp luaät vaø vaên baûn
SË103+104 .2020
120
ß a n g µ n h
döôùi luatä cuõng nhö cacù chính saùch lieân quan ñená “xaây döïng TPTMBV” ñeå coù loä trình boå sung, söûa
ñoåi cho phuø hôïp vôùi moâ hình phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi cuûa TPTMBV.
Thöù ba: Huy ñoäng moïi nguoàn löïc, öu tieân ñaàu tö kinh phí cho söï nghieäp ñieän töû hoùa chính quyeàn
ñoâ thò cacù caáp. Öu tienâ ñaàu tö nguoàn voán khoa hoïc coâng ngheä vaø caùc nguoàn voán khaùc, cho vieäc
xaây döïng heä thoáng cacù trung taâm CNTT&TT hienä ñaïi. Heä thoáng CNTT&TT baûo ñaûm trong thaønh
phoá “vaïn vaät ñöôïc ketá noái” (Internet of things). Töùc laø qua hoã trôï cuûa heä thoáng CNTT&TT, cö daân
soáng trong thaønh phoá seõ keát noái ñöôïc vôùi thienâ nhieân, nhaø ôû, ñöôøng xaù, xe coä vaø moïi dòch vuï…
Thöù tö: Höôùng daãn cacù ñòa phöông trieån khai nhöõng noäi dung môùi cuûa chính saùch, raø soaùt kieän
toaøn, boài döôõng kieán thöùc, nghiepä vuï veà CNTT cho ñoäi nguõ caùn boä, conâ g chöùc, vieân chöùc. Chuù
troïng xayâ döïng vaø quaûn lyù quy hoaïch nguoàn nhaân löïc cho CNTT&TT, ñamû baûo ñaùp öùng yeâu caàu
khi trieån khai thöïc hieän.
Thöù naêm: Taêng cöôøng kieåm tra, thanh tra vieäc thöïc hieän chính saùch, chöông trình veà trieån khai
xaây döïng TPTMBV ôû cacù ñòa phöông ñeå kòp thôiø phaùt hieän sai soùt vaø ñieuà chænh nhöõng noäi dung,
hoaït ñoäng khoâng phuø hôpï . Baûo ñaûm cheá ñoä thoâng tin baùo caoù vaø vaän haønh heä thoáng cô sôû döõ lieäu
veà xaây döïng vaø phaùt trieån TPTMBV.
Thöù saùu: Caàn phaûi coù moät ñoäi nguõ chuyeân gia cöcï gioûi, toanø dieän vaø trung thaønh vôùi lôïi ích nhaân
daân ñeå quanû lyù, vaän hanø h toaøn boä heä thoáng kyõ thuaät cuûa TPTMBV. Cuoái cuøng, caàn phaûi coù “chính
quyeàn thonâ g minh”, “lanõ h ñaïo thoâng minh”, gomà nhöõng ngöôøi coù taøi, coù taâm, minh baïch, bôûi chính
quyeàn thoâng minh seõ bietá ra quyeát sacù h ñuùng, löaï choïn ñuùng lónh vöïc öu tieân, quyeát ñònh möùc ñaàu
tö phuø hôïp vaø bieát caùch phaùt trienå thaønh phoá ñaït ñöôïc 22 tieâu chí TPBV neâu ra trong baûng 1 ôû treân.
NGAØY NHAÄN BAØI: 10/2/2020
NGAØY GÖÛI PHAÛN BIEÄN: 11/2/2020
NGAØY DUYEÄT ÑAÊNG: 10/4/2020.
Taøi lieäu Tham khaûo:
1. Phaïm Ngoïc Ñaêng (2016). Suy nghó veà caùc tieâu chí thaønh phoá beàn vöõng ôû Vieät Nam. Taïp chí “Quy hoaïch Xaây döïng ”.
Soá thaùng 81 naêm 2016. ISSN 1859-3054.
2. Phaïm Ngoïc Ñaêng, Nguyeãn Vieät Anh, Phaïm Thò Haûi Haø, Nguyeãn Vaên Muoân (2014). Caùc Giaûi phaùp thieát keá coâng trình
xanh. Nhaø xuaát baûn Xaây döïng, Haø Noäi-2014.
3. Elgazzar R. and El-Gazzar R (2017). Smart Cities, Sustainable Cities, or Both? - A Critical Review and Synthesis of
Success and Failure Factors. DOI: 10.5220/0006307302500257.
In Proceedings of the 6th International Conference on Smart Cities and Green ICT Systems (SMARTGREENS 2017),
pages 250-257. ISBN: 978-989-758-241-7.
4. The Gigabit Magazine, July, 2019. Top 10 Smart Cities in the World.
5. William D. Eggers, John Skowron (2018). Smart Cities Overview. Deloitte Insights, Forces of change: Smart cities.
SË103+104 .2020
121
6 trang
19420
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bàn về xây dựng thành phố thông minh bền vững ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ban_ve_xay_dung_thanh_pho_thong_minh_ben_vung_o_viet_nam.pdf
