Bài thuyết trình Kết quả đồng thuận về chỉ định tầm soát, test chẩn đoán và chỉ định điều trị H. pylori ở trẻ em

Kết quả đồng thuận về chỉ định tầm

soát, test chẩn đoán và chỉ định điều trị

H. pylori ở trẻ em

Khoa Tiêu Hóa

Nội dung trình bày

Kết quả đồng thuận tại Hội nghị Tiêu Hóa – Gan

Mật 2013 dựa theo hướng dẫn của ESPGHAN

& NASPGHAN 2011:

1. Đối tượng nào nên được tầm soát

2. Test nào nên được sử dụng

3. Chỉ định điều trị

Tình hình nhiễm H. pylori

.Hp gây nhiễm 50% dân số thế giới. Trẻ em (dưới 10

tuổi) là thời điểm dễ nhiễm Hp nhất.

.Tỷ lệ nhiễm Hp ở trẻ em là 10% ở các nước phát triển

và trên 80% ở nước đang phát triển.

Có nên tầm soát Hp ở trẻ đau

bụng mạn không?

• Không áp dụng nội soi và các test chẩn

đoán nhiễm Hp cho tất cả trẻ đau bụng.

• Bệnh nhân bị đau bụng mãn cần được

khám lâm sàng và làm xét nghiệm loại trừ

nguyên nhân đau bụng ngoài đường tiêu

hóa trước khi làm test chẩn đoán nhiễm

Hp.

ĐAU BỤNG

ĐAU BỤNG CẤP

ĐAU BỤNG MÃN

CÓ NGUYÊN NHÂN

THỰC THỂ

ĐAU BỤNG CHỨC

NĂNG

KHÓ TIÊU

CHỨC NĂNG

HC RUỘT

KÍCH THÍCH

GiẢI PHẪU

NHIỄM TRÙNG

CHUYỂN HÓA

VIÊM

HC ĐAU BỤNG

CHỨC NĂNG

ĐAU BỤNG

MIGRAIN

CÓ DẤU HIỆU

CẢNH BÁO

KHÔNG TẦM SOÁT HP

• Tuổi < 5 tuổi

• Tiểu khó, tiểu máu

• Đau ngoài điểm quanh rốn

• Cơn đau thức giấc buổi tối

• Ói mửa nặng, ói máu, tiêu máu

• Sụt cân KRNN / Đứng cân

•Tiêu chảy kéo dài nặng

• Khó nuốt

• Đau khớp

• Sốt không giải thích đƣợc

• Tiền sử gia đình có ngƣời bệnh

viêm ruột mạn, ung thƣ dạ dày

• Ấn đau ¼ trên phải hoặc ¼ dƣới phải.

• Sờ thấy khối ở bụng

• Máu ẩn trong phân

• VS tăng

• Gan to, lách to

• BC/máu tăng

• Ấn đau trên cột sống hoặc góc sƣờn cột sống • Thiếu máu

• Bất thƣờng quanh hậu môn

• Giảm albumin/máu

• Các dấu hiệu thực thể bất thƣờng khác

Dấu hiệu cảnh báo nguyên nhân thực thể ở trẻ đau

bụng mãn

TRẺ ĐAU BỤNG MÃN

CÓ DẤU HIỆU CẢNH BÁO

TRẺ KHÔNG

TRIỆU CHỨNG

TRẺ ĐAU BỤNG

CHỨC NĂNG

TÌM NGUYÊN NHÂN THỰC THỂ GÂY

ĐAU BỤNG

THEO DÕI LÂM SÀNG

KHÔNG TẦM SOÁT H.PYLORI

XEM XÉT CÓ CHỈ

ĐỊNH NỘI SOI DẠ DÀY

ĐÁNH GIÁ TỔN THƢƠNG

DẠ DÀY TÁ TRÀNG

TÌM NN GÂY TỐN THƢƠNG DẠ DÀY TÁ TRÀNG

H. pylori

Đối tƣợng cần tầm soát

1. Trẻ có loét đường tiêu hóa phát hiện qua

nội soi hoặc XQ cản quang đường tiêu hóa.

2. Trẻ có ba mẹ bị ung thư dạ dày.

3. Trẻ có thiếu máu thiếu sắt kháng trị đã loại

trừ các nguyên nhân khác.

4. Trẻ đau bụng mạn gợi ý viêm loét DD-TT.

Các test chẩn đoán Hp

1) Xâm lấn: Sinh thiết – Mô học, Urease

test, Nuôi cấy và PCR.

2) Không xâm lấn: Kháng nguyên/phân

(HPSA), Test hơi thở Urea, HT chẩn

đoán, kháng thể trong nước tiểu và nước

bọt.

Các test chẩn đoán Hp

RUT

Histology

66-100

PCR

Culture C13 – UBT

IgG

HPSA

Sensitivity 75-100

Specificity 85-100

96-100

55-96

75-100

50-100

96.6-98

94-100

100

94-100

NA

100

96

77-100

90-100

70-98

72-92

94.7-100

25-98

PPV

NPV

83-100

94-96

96

NA

90-100

89-100

Các test chẩn đoán

• Khi NSDD-TT nên sinh thiết 2 mẫu ở 2 vị trí

thân vị và hang vị

• Chỉ dùng Test thở và HPSA để xác định tình

trạng nhiễm và diệt Hp.

• Test huyết thanh chỉ dùng để nghiên cứu

dịch tễ chứ không áp dụng vào chẩn đoán

và điều trị.

• Sinh thiết dạ dày hoặc các test không xâm

nhập (test thở, test phân) nên tiến hành sau

khi ngừng PPI ≥ 2 tuần và ngừng kháng

sinh ≥ 4 tuần.

Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm Hp

1 tiêu chuẩn

Cấy (+)

2 tiêu chuẩn

Test nhanh Urea(+)

GPB(+)

Test thở (+)

HPSA (+)

Chỉ định điều trị viêm – loét dạ

dày tá tràng do Hp

. Tất cả trường hợp loét dạ dày tá tràng có Hp (+).

. Trẻ có tiền căn loét DDTT, hiện Hp(+).

. Viêm teo dạ dày kèm chuyển sản ruột.

. Trẻ có tổn thương viêm trên nội soi, Hp dương tính:

 Ba hoặc mẹ bị loét/ung thư dạ dày => điều trị

 Không tiền căn gia đình=> cân nhắc điều trị

. Trẻ có triệu chứng lâm sàng gợi ý bệnh lý dạ dày tá

tràng, dù có Hp (+) qua test thở/test phân cũng cần

được làm nội soi tiêu hóa trước khi quyết định điều

trị.

Thanks for your attention!

Bàn luận về chỉ định tầm soát

• Có mối liên quan giữa nhiễm Hp & ung thư dạ dày, MALT – lymphoma

• WHO (1994): Hp là nguyên nhân gây ung thứ 1

• Meta-analysis: nguy cơ ung thư dạ dày tăng 1-2 lần ở BN nhiễm Hp, diệt Hp

làm giảm nguy cơ UTDD

• Người có tiền sử gia đình bị UTDD được xem là nhóm nguy cơ cao (liên quan

tới gen, môi trường, và nhiễm Hp cùng chủng)

• 70% lymphoma MALT dạ dày được điều trị thành công bằng diệt Hp

• Quần thể có tỉ lệ UTDD cao => cần phải sàng lọc UTDD và trẻ em nên được

sàng lọc nhiễm Hp (giám sát trẻ có thiểu sản hoặc dị sản ruột).

• Nhiễm Hp có thể là nguyên nhân TMTS & các test không xâm nhập không xác

định được nguyên nhân hoặc/và điều trị thiếu máu thiếu sắt không hiệu quả =>

có thể chỉ định NSDD-TT, sinh thiết niêm mạc, test và nuôi cấy Hp.

• Các bằng chứng hiện tại (các nghiên cứu can thiệp): điều trị diệt Hp có hiệu

quả cho bệnh nhân TMTS.

• Cần có thêm các nghiên cứu xác định nhiễm Hp có phải là nguyên nhân gây

thiếu sắt.

• Có nhiều biểu hiện ngoài đường tiêu hóa được cho là có liên quan tới nhễm Hp

• Tuy nhiên các bằng chứng gần đây không đủ để khẳng định điều này.

Bàn luận về test chẩn đoán

• Độ nhạy của phương pháp xâm nhập:

– Mô bệnh học 66-100%

– Test nhanh urease 75 - 100%

• Nhận định kết quả:

– Khi 2 test cùng (+) => tăng giá trị chẩn đoán

– Kết quả 2 test không giống nhau => chỉ định test không xâm nhập (test thở

và test phân)

– Nếu chỉ 1 kết quả dương tính (nuôi cấy/mô bệnh học) và có loét chảy máu

=> có thể bắt đầu liệu pháp KS diệt Hp

• Meta-analysis cho thấy, độ nhạy của các test chẩn đoán xâm nhập giảm và độ

đặc hiệu cao trong trường hợp loét đang chảy máu.

• Độ nhạy và đặc hiệu của các test dựa vào nồng độ kháng thể dao động lớn.

• IgG đặc hiệu vẫn dương tính sau vài tháng - vài năm sau khi nhiễm trùng đã

được giải quyết => không khuyến cáo sử dụng trong lâm sàng.

• Nồng độ kháng thể thay đổi theo tuổi => độ nhạy thấp ở trẻ nhỏ:

– IgA chỉ dương tính ở 20 – 50% trẻ nhiễm Hp

– IgG có độ nhạy tốt hơn IgA nhưng vẫn thấp ở trẻ em so với người lớn.

• Kháng sinh và thuốc giảm tiết acid có thể làm test âm tính giả do làm giảm

lượng vi khuẩn.

Bàn luận về chỉ định điều trị

• Chưa có đủ bằng chứng chứng minh mối quan hệ

nhân quả giữa viêm dạ dày do HP không có loét và

đau bụng => điều trị diệt HP có thể không cải thiện

tình trạng đau bụng

• HP làm gia tăng nguy cơ gây ung thư dạ dày tá tràng

nhưng yếu tố gây ung thư bị ảnh hưởng bởi các yếu

tố độc lực của vi khuẩn, đáp ứng của cơ thể và mối

tương tác giữa cơ thể và vi khuẩn

• Quyết định điều trị diệt HP cho trường hợp viêm dạ

dày tá tràng không có loét phụ thuộc vào sự đánh giá

của bác sỹ, sự cân nhắc giữa bác sỹ và gia đình về

các nguy cơ tiềm tàng & hiệu quả khi áp dụng điều trị

trên từng cá thể

Mục tiêu

Cần có sự thống nhất trong việc đưa ra chỉ định và

các test tầm soát Hp cũng như chỉ định khi nào thì

điều trị cho trẻ em vì:

- Vấn đề chỉ định trong việc tầm soát Hp còn tràn lan.

- Khi lâm sàng có chỉ định tầm soát Hp thì các test

được làm không phù hợp và thời gian thực hiện test

không đúng cũng cho kết quả vô nghĩa.

- Mặc khác, khi nào mới điều trị Hp cũng còn đang có

nhiều tranh cãi.