Tóm tắt Luận văn Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường Trung học Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Gia Lai

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

VÕ THÀNH NGUYÊN

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ

TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Đà Nẵng - Năm 2015

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. LÊ ĐÌNH SƠN

Phản biện 1: TS.TRẦN XUÂN BÁCH

Phản biện 2: PGS. TS. VÕ NGUYÊN DU

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng bảo vệ chấm Luận văn

tốt nghiệp Thạc sĩ Giáo dục học, họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày

12 tháng 9 năm 2015

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hiện nay, nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Để theo kịp với sự phát

triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và đáp ứng yêu cầu hội

nhập quốc tế, nền giáo dục nước ta phải đào tạo ra được những con

người phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực. Nghị quyết

29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung

ương Đảng khóa XI đã chỉ rõ: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ

chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và

phẩm chất người học…”.

Thực hiện Nghị quyết của Trung ương Đảng về đổi mới căn

bản giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai

đồng bộ các giải pháp đổi mới giáo dục phổ thông theo các mục tiêu

phát triển năng lực và phẩm chất HS. Do đó, yêu cầu bồi dưỡng năng

lực tự học cho HS đang trở nên cấp thiết, đòi hỏi tất cả các nhà

trường phổ thông cần nỗ lực thực hiện.

Các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai thuộc loại hình trường

chuyên biệt với nhiệm vụ tạo nguồn đào tạo cán bộ người dân tộc

thiểu số cho tỉnh. Trong những năm qua, việc nâng cao chất lượng

học tập của HS luôn được các trường quan tâm. Tuy nhiên, chất

lượng và hiệu quả học tập của HS chưa đạt được như mong muốn.

Một trong những nguyên nhân chính là do năng lực tự học của đa số

HS còn yếu. Thực tế trên đây đòi hỏi phải có biện pháp quản lý phù

hợp để nâng cao hiệu quả tự học của HS.

Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi chọn “Biện pháp quản

lý hoạt động tự học của học sinh các trường THPT DTNT tỉnh Gia

Lai” làm đề tài nghiên cứu của luận văn thạc sĩ.

2

2. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý HĐTH và khảo sát,

đánh giá thực trạng quản lý các HĐTH của HS, luận văn đề xuất các

biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý HĐTH của HS

các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: HĐTH của HS các trường THPT

DTNT.

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý HĐTH của HS các trường

THPT DTNT tỉnh Gia Lai.

4. Giả thuyết khoa học

Thực tế hiện nay HĐTH của HS các trường THPT DTNT tỉnh

Gia Lai còn nhiều hạn chế, bất cập. Nếu đề xuất được các biện pháp

quản lý phù hợp và đưa vào áp dụng trong các nhà trường thì sẽ nâng

cao hiệu quả HĐTH của HS.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý HĐTH của HS

các trường THPT DTNT;

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng HĐTH và quản lý

HĐTH của HS các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai;

- Đề xuất các biện pháp quản lý HĐTH của HS các trường

THPT DTNT tỉnh Gia Lai trong giai đoạn hiện nay.

6. Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận;

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn;

- Các phương pháp hỗ trợ.

7. Phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu, khảo sát thực trạng HĐTH của HS và

công tác quản lý của hiệu trưởng đối với HĐTH trong các trường

3

PTDTNT tỉnh Gia Lai và trường THPT DTNT Đông Gia Lai từ 2012

- 2015; đề xuất các biện pháp quản lý HĐTH của HS các trường này

giai đoạn 2015 - 2018.

8. Cấu trúc luận văn: Luận văn gồm 3 phần chính.

Mở đầu

Nội dung (gồm 3 chương):

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý HĐTH của HS trường

THPT DTNT

Chương 2: Thực trạng quản lý HĐTH của HS các trường

THPT DTNT tỉnh Gia Lai

Chương 3: Biện pháp quản lý HĐTH của HS các trường

THPT DTNT tỉnh Gia Lai

Kết luận và khuyến nghị

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT TNT

1.1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

Trong lịch sử phát triển của giáo dục, tự học và quản lý

HĐTH là một vấn đề được nhiều nhà giáo dục trên thế giới: Khổng

Tử, J.A. Comenxky, N.A. Rubakin, John Dewey… quan tâm nghiên

cứu. Các tác giả đã làm rõ vai trò của HĐTH, tự nghiên cứu tìm tòi,

khám phá của bản thân người học, đó là cơ sở cho mọi sự thành công

trong học tập.

Ở Việt Nam, HĐTH đã được xã hội đặc biệt quan tâm và trở

thành truyền thống của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm

gương sáng về ý chí, quyết tâm trong tự học, tự rèn luyện. Người đã

chỉ rõ cách học tập: “Phải lấy tự học làm cốt, cần có thảo luận và

chỉ đạo hỗ trợ vào, cần phải biết sắp xếp thời gian và bài học cho

khéo và mạch lạc với nhau” [22, tr.67].

4

Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương

Đảng khóa VIII đã khẳng định: “Đổi mới phương pháp dạy học,

nâng cao khả năng tự học, tự nghiên cứu của người học” [5, tr.6].

Quan điểm này tiếp tục được khẳng định ở các văn kiện Đại hội

Đảng lần thứ IX, X, XI, đặc biệt là Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04

tháng 11 năm 2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Vấn đề tự học cũng được nhiều nhà giáo dục nước ta quan

tâm nghiên cứu. Các tác giả đều khẳng định vai trò to lớn của tự học

và đề cập đến nhiều khía cạnh của HĐTH. Trong những năm gần đây,

vấn đề tự học và quản lý HĐTH trong nhà trường cũng đã có khá

nhiều luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục nghiên cứu.

Tuy nhiên, công tác quản lý HĐTH của HS các trường THPT DTNT

trú tỉnh Gia Lai, loại hình trường phổ thông chuyên biệt, chưa có

công trình nghiên cứu nào đề cập đến.

1.2. CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1. Quản lý

Quản lý là quá trình tác động có kế hoạch, có định hướng

của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề

ra của tổ chức.

1.2.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường

- Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý giáo dục ở các cấp lên toàn bộ các

mắt xích của hệ thống giáo dục nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu

quả mục tiêu giáo dục đã đề ra.

- Quản lý nhà trường là quá trình tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến GV, HS, bao gồm quản lý quá trình

dạy học - giáo dục, CSVC, trang thiết bị giáo dục, tài chính trường

5

học, lớp học, quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng xã hội nhằm đạt

được mục tiêu giáo dục.

1.2.3. Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành những

quy định, quy chế về hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học

tập của HS nhằm đảm bảo cho các hoạt động đó được thực hiện một

cách nghiêm túc, tự giác, có chất lượng và hiệu quả.

1.2.4. Tự học

Tự học là sự nỗ lực của bản thân người học thông qua hành

động của chính mình để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó

nhằm đạt được mục đích nhất định.

1.2.5. Quản lý hoạt động tự học

Quản lý HĐTH là một hệ thống các tác động sư phạm có

mục đích, phương pháp, kế hoạch của các lực lượng giáo dục trong

và ngoài nhà trường đến toàn bộ quá trình tự học của HS nhằm thúc

đẩy HS tự giác, tích cực, chủ động tự chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố

gắng nỗ lực của chính bản thân.

1.3. ĐẶC TRƯNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CỦA TRƯỜNG

THPT DTNT

1.3.1. Mục tiêu, vị trí, tính chất, nhiệm vụ của trường

THPT DTNT

a. Mục tiêu giáo dục của trường THPT DTNT

Mục tiêu giáo dục của trường THPT DTNT là chuẩn bị cho

HS sau khi học xong THPT, ra trường có thể thích ứng nhanh chóng

với sự phát triển kinh tế xã hội ở địa phương.

b. Vị trí, tính chất, nhiệm vụ của trường THPT DTNT

Trường THPT DTNT nằm trong hệ thống các trường THPT

công lập của cả nước. Trường ở vị trí mũi nhọn trong sự nghiệp giáo

dục ở miền núi, vùng dân tộc. Trường THPT DTNT là loại trường

6

chuyên biệt mang tính chất phổ thông, dân tộc và nội trú. Ngoài

những nhiệm vụ đã được ghi trong Điều lệ trường phổ thông, trường

THPT DTNT còn có những nhiệm vụ đặc thù quy định bởi mục tiêu,

tính chất của nhà trường.

1.3.2. Đặc trưng hoạt động giáo dục trong trường THPT

DTNT

a. Thực hiện kế hoạch giáo dục

Trường THPT DTNT thực hiện kế hoạch giáo dục theo mục

tiêu, chương trình của cấp THPT, có bổ sung kiến thức về lịch sử,

địa lý, ngôn ngữ, văn hóa dân tộc thiểu số và địa phương

b. Hoạt động giáo dục hướng nghiệp và giáo dục nghề phổ

thông

c. Hoạt động lao động, văn hóa, thể thao và tổ chức đời

sống nội trú

1.4. HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT

DTNT

1.4.1. Ý nghĩa và vai trò của tự học

Tự học giúp HS nắm vững tri thức, kỹ năng, nâng cao chất

lượng và hiệu quả học tập. Tự học giúp HS rèn luyện thói quen lao động

trí óc, khả năng suy nghĩ độc lập, rèn luyện đức tính kiên trì, tự tin vào

khả năng của bản thân, là nền tảng để HS có thể học tập suốt đời.

1.4.2. Đặc điểm, nội dung, phương pháp, hình thức tự

học của học sinh trường THPT DTNT

a. Đặc điểm tự học

- Đặc điểm tâm lý học tập của học sinh trường THPT DTNT:

HS có tư duy trực quan thường tốt hơn tư duy trừu tượng. Vốn tiếng

Việt còn nghèo nàn nên khó khăn trong học tập; chưa có thói quen

lao động trí óc. HS còn rụt rè, không mạnh dạn trao đổi với thầy cô

giáo, bạn bè.

7

- Đặc điểm về thời gian và cách tổ chức hoạt động tự học:

HĐTH của HS trường THPT DTNT được dành thời gian tương đối

lớn, được tổ chức, quản lý tập trung, thống nhất trong toàn trường.

b. Nội dung tự học

Nội dung tự học của HS trường THPT DTNT bao gồm: ôn

lại bài và làm các bài tập nhằm củng cố, vận dụng kiến; đọc sách

giáo khoa, tài liệu tham khảo để chuẩn bị bài học mới; đọc các tài

liệu tham khảo tự chọn theo hướng dẫn của GV nhằm đào sâu, mở

rộng kiến thức…

c. Phương pháp tự học

Phương pháp tự học của HS là cách thức hoạt động tự nhận

thức nhằm chiếm lĩnh tri thức và rèn luyện các kỹ năng cần thiết,

giúp cho việc học tập có hiệu quả tốt hơn. Những phương pháp tự

học cụ thể: phương pháp lập kế hoạch học tập; phương pháp đọc

sách giáo khoa và tài liệu học tập; phương pháp nghe và ghi chép bài

giảng trên lớp; phương pháp học bài cũ và giải bài tập vận dụng.

d. Các hình thức tự học

Ở trường THPT DTNT, HS có nhiều hình thức tự học, trong

đó chủ yếu là tự học độc lập cá nhân và học theo nhóm.

1.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học của

học sinh trường THPT DTNT

a. Các yếu tố khách quan

Đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, các nghị quyết,

chỉ thị, thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nội dung chương trình

giáo dục của nhà trường, phương pháp dạy học của GV, các điều

kiện CSVC và công tác tổ chức, quản lý tự học của nhà trường.

b. Các yếu tố chủ quan

- Các yếu tố tâm lý bao gồm: mục đích, động cơ, phương

pháp, kỹ năng tự học của HS.

8

- Các yếu tố thể chất: thể lực, sức khỏe, khả năng tiếp thu

trong học tập.

1.5. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH

TRƯỜNG THPT DTNT

1.5.1. Mục tiêu, yêu cầu quản lý hoạt động tự học của

học sinh

a. Mục tiêu quản lý hoạt động tự học của học sinh

Mục tiêu quản lý HĐTH của HS trường THPT DTNT là đảm

bảo quá trình tự học được vận hành đồng bộ, có hiệu quả, giúp nâng

cao rõ rệt chất lượng học tập.

b. Yêu cầu đối với công tác quản lý hoạt động tự học

Cần coi trọng công tác quản lý HĐTH trong hoạt động giáo

dục của nhà trường. Xác định rõ chức năng, quyền hạn, trách nhiệm

của từng bộ phận trong hệ thống quản lý của nhà trường và có cơ chế

phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả. Nhà trường cần có quy chế quản lý

HĐTH của HS.

1.5.2. Nội dung quản lý hoạt động tự học

a. Quản lý việc xây dựng động cơ, thái độ tự học của HS

Hoạt động học tập của HS trường THPT DTNT được thúc

đẩy bởi những động cơ khác nhau. Để HĐTH đạt kết quả cao đòi hỏi

HS phải có động cơ, thái độ học tập đúng đắn. Vì vậy, cần xây dựng,

bồi dưỡng cho HS có động cơ đúng đắn, tích cực trong tự học.

b. Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch tự học

của HS

Nhà trường phải quản lý việc xây dựng kế hoạch tự học của

HS nhằm hướng dẫn các em biết cách lập kế hoạch, đảm bảo việc

xây dựng kế hoạch khoa học, phù hợp với thực tế; đồng thời phải

quản lý việc thực hiện kế hoạch để giúp HS thực hiện thường xuyên

và đạt được hiệu quả.

9

c. Quản lý nội dung, phương pháp tự học của HS

- Quản lý nội dung tự học nhằm hướng dẫn HS những nội

dung tự học phù hợp với mục tiêu, chương trình đào tạo và yêu cầu

chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục phổ thông. Để

quản lý được nội dung tự học của HS, nhà trường phải quản lý việc

hướng dẫn nội dung tự học và kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện

nội dung tự học của HS.

- Quản lý phương pháp tự học nhằm hướng dẫn, bồi dưỡng

HS phương pháp, cách thức tự học, tự nghiên cứu. Trên cơ sở đó HS

lựa chọn và xác định cho mình các phương pháp tự học phù hợp với

yêu cầu của từng môn học và năng lực của cá nhân.

d. Quản lý sự phối hợp các lực lượng giáo dục trong việc tổ

chức, hướng dẫn hoạt động tự học của HS

Ở trường THPT DTNT, các lực lượng giáo dục trong nhà trường

đều có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến HĐTH của HS. Vì vậy, quản

lý sự phối hợp giữa các lực lượng trong việc tổ chức, hướng dẫn HĐTH

của HS là cần thiết để đạt được kết quả mong muốn.

đ. Quản lý các điều kiện CSVC, thiết bị hỗ trợ hoạt động tự

học của HS

Quản lý CSVC, thiết bị để GV và HS khai thác, sử dụng có

hiệu quả trong quá trình dạy học nói chung và HĐTH của HS nói

riêng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường.

e. Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của HS

Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của HS là tổng thể

các công việc của CBQL, GV và HS để thực hiện một cách tốt nhất

tất cả các khâu trong quá trình kiểm tra, đánh giá nhằm đánh giá

chính xác kết quả học tập của HS và giúp cải thiện việc dạy và học.

Tiểu kết chương 1

10

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH GIA LAI

2.1. KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT

2.1.1. Mục đích khảo sát

2.1.2. Nội dung khảo sát

2.1.3. Đối tượng khảo sát

2.1.4. Phương pháp khảo sát

2.1.5. Thời gian khảo sát

2.2. KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH

GIA LAI VÀ HỆ THỐNG TRƯỜNG THPT DTNT CỦA TỈNH

2.2.1. Tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Gia

Lai

2.2.2. Khái quát về các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai

2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH

CÁC TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH GIA LAI

2.3.1. Nhận thức của học sinh về hoạt động tự học

a. Nhận thức về vai trò của tự học

Qua những kết quả khảo sát, có thể nhận thấy vẫn còn một

bộ phận HS có những nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của tự học.

b. Động cơ thúc đẩy tự học

Qua kết quả điều tra, chúng tôi thấy rằng phần lớn HS chưa

xác định rõ động cơ tự học. Động cơ tự học của các em chủ yếu gắn

liền với kết quả kiểm tra, thi cử. Rất ít HS có ý thức tự giác trong tự

học; đại đa số các em tự học là do quy định bắt buộc của nhà trường.

2.3.2. Thực trạng hoạt động tự học của học sinh

a. Thực trạng về nội dung tự học

Hầu hết HS xác định nội dung tự học chủ yếu là ôn lại bài cũ

và làm bài tập theo yêu cầu của GV. Việc đọc trước sách giáo khoa

11

để chuẩn bị cho bài học mới nhiều HS thỉnh thoảng mới thực hiện.

Đặc biệt, số đông HS chưa biết nghiên cứu thêm các tài liệu tham

khảo khác để mở rộng, đào sâu kiến thức.

b. Thực trạng về phương pháp tự học

Kết quả điều tra cho thấy HS đã sử dụng nhiều phương pháp

tự học khác nhau, trong đó phương pháp tự học được sử dụng thường

xuyên nhất là học thuộc lòng bài giảng. Các phương pháp tự học tích

cực chưa được HS sử dụng nhiều và thường xuyên.

c. Thực trạng về hình thức tự học

Hình thức tự học độc lập cá nhân là hình thức tự học cơ bản của

HS. Ngoài ra, một số HS đã sử dụng thường xuyên hình thức học nhóm,

truy bài với bạn. Các hình thức tự học khác sử dụng còn ít. HS chưa biết

phối hợp các hình thức tự học với nhau một cách hợp lý và đồng bộ để

đáp ứng nhiệm vụ tự học, tự đào tạo.

2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA

HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH GIA LAI

2.4.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về quản lý

hoạt động tự học của học sinh các trường THPT DTNT tỉnh

Gia Lai

CBQL và GV các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai nhìn

chung đều nhận thức được vai trò của công tác quản lý HĐTH. Tuy

nhiên, cũng còn nhiều CBQL và GV chưa nhất trí cao, thậm chí đánh

giá thấp một số vai trò quản lý HĐTH của HS.

2.4.2. Thực trạng quản lý xây dựng, bồi dưỡng động cơ

tự học cho học sinh

Các trường THPT DTNT tỉnh Gia Lai đã tổ chức các hoạt

động nhằm giúp HS nâng cao nhận thức về truyền thống của nhà

trường, hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, công tác

quản lý xây dựng và bồi dưỡng động cơ tự học cho HS còn nhiều nội

12

dung chưa được quan tâm đúng mức, chưa tạo được động lực đủ

mạnh thúc đẩy HS tự học.

2.4.3. Thực trạng quản lý kế hoạch tự học của học sinh

Bảng 2.11. Kết quả khảo sát ý kiến CBQL và GV về mức độ

quan tâm của nhà trường đến công tác quản lý kế hoạch tự học

của HS

Mức độ quan tâm (%)

Chưa

Kết quả thực hiện (%)

TT

1

Các nội dung

Thường Thỉnh

Trung

bình

bao

giờ

Tốt Khá

Yếu

xuyên

thoảng

Phổ biến quy định

chung và chỉ đạo GV

hướng dẫn HS lập kế

hoạch tự học

62,0

38,0

0,0

26,0 30,0 38,0

6,0

Kiểm tra việc lập kế

hoạch tự học của HS

Đảm bảo các điều

kiện để HS thực hiện

kế hoạch

Đôn đốc, nhắc nhở

HS thực hiện kế

hoạch tự học

2

3

28,0

40,0

62,0

60,0

10,0 16,0 30,0 46,0

8,0

0,0

18,0 46,0 36,0

42,0 32,0 22,0

4

5

54,0

22,0

46,0

64,0

4,0

Kiểm tra, đánh giá

mức độ thực hiện kế

hoạch tự học của HS.

14,0 14,0 22,0 50,0 14,0

2.4.4. Thực trạng quản lý nội dung, phương pháp tự học

của học sinh

a. Quản lý nội dung tự học

Kết quả khảo sát cho thấy nhà trường đã quan tâm chỉ đạo

GV dạy học bám sát theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình

và đạt kết quả tương đối tốt. Tuy nhiên, GV ít quan tâm hướng dẫn

HS nội dung tự học. Đặc biệt, GV ít khi giới thiệu các loại sách, tài

liệu tham khảo để các em đọc nhằm củng cố, mở rộng kiến thức.

b. Quản lý phương pháp tự học

13

Nhà trường đã quan tâm chỉ đạo GV đổi mới PPDH theo

hướng phát triển năng lực HS nhưng việc thực hiện còn khó khăn.

Việc hướng dẫn HS phương pháp đọc sách, tài liệu tham khảo chưa

được quan tâm thường xuyên. Nhà trường chưa quan tâm đúng mức

đến việc tổ chức trao đổi kinh nghiệm, phương pháp tự học giữa các

lớp, các khóa.

2.4.5. Thực trạng quản lý công tác phối hợp các lực

lượng giáo dục trong việc tổ chức, hướng dẫn hoạt động tự học

của

học sinh

Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong tổ chức,

hướng dẫn hoạt động tự học của HS có lúc chưa đồng bộ, thiếu chặt

chẽ. Vì vậy, kết quả đạt được trong việc phối hợp quản lý chưa cao.

2.4.6. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, phương tiện phục

vụ tự học của học sinh

Bảng 2.15. Kết quả khảo sát ý kiến HS về mức độ quan tâm của

nhà trường đến các nội dung quản lý CSVC, phương tiện phục

vụ tự học

Mức độ quan tâm (%)

Kết quả (%)

Chưa

bao

giờ

TT

1

Các nội dung

Thường Thỉnh

xuyên thoảng

Trung

bình

Tốt Khá

Yếu

Cơ sở vật chất trên

lớp học

Phòng thí nghiệm,

phòng Lab, phòng

máy tính, các phương

tiện kỹ thuật

62,3

73,7

37,7

26,3

0,0

26,0 52,3 21,7

0,0

2

30,7 52,3 17,0

0,0

Trang bị sách giáo

khoa, tài liệu tham

khảo trong thư viện

Cơ sở vật chất trong

ký túc xá

3

4

75,0

55,7

25,0

44,3

0,0

34,0 50,3 15,7

23,0 45,3 31,7

0,0

14

2.4.7. Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả tự

học của học sinh

Các trường THPT DTNT đã thực hiện tốt việc kiểm tra thời

gian tự học của HS. Tuy nhiên, việc ra đề kiểm tra có liên quan đến

nội dung tự học ít được nhà trường quan tâm. Đặc biệt, có 30% ý

kiến được hỏi khẳng định rằng nhà trường chưa bao giờ quan tâm

đến việc hướng dẫn HS tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT

DTNT TỈNH GIA LAI

2.5.1. Những điểm mạnh

Đa số HS nhận thức được vai trò của tự học, chấp hành tốt

thời gian tự học theo quy định của nhà trường. CBQL và GV các

trường THPT DTNT đảm bảo về số lượng và cơ cấu, có năng lực và

tinh thần trách nhiệm trong giảng dạy và giáo dục HS. Các nhà

trường thường xuyên được sự quan tâm của lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy

ban nhân dân tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo.

2.5.2. Những điểm yếu

- Nhiều HS chưa có động cơ học tập đúng đắn, chưa xác

định nội dung, phương pháp, hình thức tự học phù hợp. Đa số HS

còn thiếu kỹ năng tự học.

- Công tác xây dựng, bồi dưỡng động cơ tự học cho HS chưa

được nhà tường quan tâm đúng mức. Việc hướng dẫn HS lập kế

hoạch tự học và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch tự học chưa thường

xuyên. Công tác tổ chức bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng tự học cho

HS chưa được chú trọng.

- Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục của nhà trường

trong việc tổ chức, hướng dẫn HĐTH của HS chưa đồng bộ, thiếu

15

chặt chẽ. Các điều kiện CSVC, phương tiện phục vụ tự học của HS

chưa đáp ứng đầy đủ.

2.5.3. Phân tích nguyên nhân thực trạng

a. Nguyên nhân khách quan

- Nội dung chương trình học hiện nay còn nặng nề, quá tải

đối với HS.

- CSVC trường PTDTNT tỉnh đã xuống cấp, kinh phí sửa

chữa hạn hẹp. b. Nguyên nhân chủ quan

- HS các trường THPT DTNT nhận thức chưa đầy đủ vai trò

của tự học, năng lực tự học còn hạn chế, chưa nỗ lực, kiên trì trong

quá trình học tập.

- GV chưa tích cực đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra, đánh

giá nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS trong

học tập, đặc biệt là tự học.

- Công tác chỉ đạo của nhà trường về HĐTH ở một số nội

dung chưa cụ thể, việc thực hiện các biện pháp quản lý HĐTH chưa

đồng bộ.

Tiểu kết chương 2

CHƯƠNG 3

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA

HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH GIA LAI

3.1. NGUYÊN TÁC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP

3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển

3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ

3.2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA

HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH GIA LAI

16

Luận văn đề xuất 8 biện pháp quản lý HĐTH. Mỗi biện pháp

được trình bày bao gồm: mục đích của biện pháp, nội dung và cách

tiến hành.

3.2.1. Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý,

giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động tự học đối

với học sinh

- CBQL cần tổ chức quán triệt thường xuyên và kịp thời để

tất cả các đối tượng trong nhà trường thấy rõ vai trò, tầm quan trọng

của HĐTH. Xây dựng kế hoạch quản lý HĐTH và phổ biến cho tất

cả GV và HS thực hiện nghiêm túc.

- GV phải hiểu biết sâu sắc đặc điểm tâm lý của HS dân tộc

thiểu số để giáo dục HS nhận thức đúng về tầm quan trọng của tự

học, bồi dưỡng cho các em động cơ học tập đúng đắn.

- HS ngay khi vào học ở trường THPT DTNT phải được giáo

dục để các em nhận thức thức đầy đủ về nhiệm của minh khi học tập

ở loại hình trường chuyên biệt này.

Để xây dựng động cơ và thái độ học tập đúng đắn cho HS,

lãnh đạo nhà trường phải thực hiện tốt các nội dung sau:

- Trang bị và nâng cao nhận thức cho học sinh về mục tiêu,

tính chất, nhiệm vụ của trường THPT DTNT.

- Bồi dưỡng động cơ tự học cho HS thông qua các hoạt động

giáo dục truyền thống của nhà trường.

- Xây dựng bầu không khí học tập tích cực, động viên,

khuyến khích HS giúp đỡ nhau trong học tập.

3.2.2. Tăng cường quản lý đổi mới phương pháp dạy học

theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh

CBQL trường THPT DTNT mà người đứng đầu là hiệu

trưởng cần tiến hành các hoạt động sau:

17

- Lập kế hoạch đổi mới PPDH của nhà trường, hướng dẫn

các tổ chuyên môn và từng GV xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH

phù hợp, chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch.

- Quản lý hoạt động đổi mới PPDH:

+ Tăng cường quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, chỉ đạo

tổ chuyên môn đổi mới nội dung sinh hoạt theo hướng nghiên cứu

bài học;

+ Tăng cường quản lý hoạt động đổi mới PPDH của GV

thông qua quản lý việc soạn bài, đổi mới cách đánh giá giờ dạy của

GV, đổi mới việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS;

+ Tăng cường quản lý hoạt động học tập của HS để hình

thành phương pháp tự học, bồi dưỡng ý chí tự học của HS.

3.2.3. Chỉ đạo xây dựng và quản lý kế hoạch, nội dung tự

học của học sinh

- Chỉ đạo việc xây dựng và quản lý kế hoạch tự học của HS:

+ Chỉ đạo GV hướng dẫn, giúp đỡ HS xây dựng kế hoạch tự

học;

+ Chỉ đạo GV giúp HS thường xuyên điều chỉnh kế hoạch tự

học phù hợp với thực tế;

+ Quản lý việc thực hiện kế hoạch tự học của HS: đôn đốc,

kiểm tra việc thực hiện kế hoạch, tuyên dương kịp thời những HS

thực hiện tốt kế hoạch tự học.

- Quản lý nội dung tự học của HS:

+ GVBM giao nội dung tự học cụ thể cho HS;

+ Tăng cường kiểm tra việc thực hiện nội dung tự học của

HS.

3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng tự học

cho học sinh

- Bồi dưỡng cho HS kỹ năng học tập trên lớp.

18

- Bồi dưỡng HS kỹ năng giải bài tập, ôn tập.

- Bồi dưỡng cho HS kỹ năng đọc sách và tài liệu.

3.2.5. Tăng cường phối hợp các lực lượng giáo dục trong

quản lý hoạt động tự học của học sinh

- Nhà trường quy định thời gian tự học chung cho HS toàn

trường; xây dựng quy trình tổ chức giờ tự học trên lớp.

- Phân công nhiệm vụ của các lực lượng giáo dục trong việc

phối hợp tổ chức, quản lý HĐTH của HS: Giáo viên chủ nhiệm, Tổ

Giáo vụ và Quản lý HS, Ban quản lý ký túc xá, Tổ thư viện, Đoàn

Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Công đoàn nhà trường

- Việc quản lý HĐTH của HS nội trú cần có sự vào cuộc và

phối hợp nhịp nhàng của tất cả các lực lượng giáo dục trong trường.

3.2.6. Nâng cao hiệu quả quản lý cơ sở vật chất, thiết bị

hỗ trợ hoạt động tự học của học sinh

Các trường THPT DTNT được Nhà nước ưu tiên đầu tư về

CSVC, TBDH. Nhà trường cần phải quản lý tốt để GV và HS khai

thác, sử dụng có hiệu quả trong quá trình dạy học và HĐTH.

- Nâng cấp, hoàn thiện và khai thác, sử dụng có hiệu quả

CSVC phục vụ cho dạy học và tự học.

- Đảm bảo tài liệu, các trang thiết bị hỗ trợ HĐTH của học

sinh.

3.2.7. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học

sinh theo hướng khuyến khích tự học

Các trường THPT DTNT cần đẩy mạnh đổi mới công tác

kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo hướng:

- Phổ biến, quán triệt cho CBQL, GV và HS thực hiện

nghiêm túc Quy chế đánh giá xếp loại học sinh THPT, các văn bản

hướng dẫn về biên soạn đề kiểm tra, đề thi do Bộ Giáo dục và Đào

tạo ban hành;