Luận văn Phát triển đánh giá các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị Việt Nam
MỤC LỤC
LỜ C M N.....................................................................................................vi
D N MỤC B N ...........................................................................................ix
P ẦN MỞ ẦU.................................................................................................. 1
kinh tế đô thị .................................................................................................. 15
kinh tế đô thị .................................................................................................. 21
u n n ...................................................................................................... 23
2.1.1.1. ặc trưng của đô thị ......................................................................... 25
2.1.1.2. ặc trưng của kinh tế đô thị ............................................................. 28
i
2.1.2. Tăng trưởng kinh tế đô thị .................................................................. 30
tế đô thị ...................................................................................................... 68
của một số nước trên th giới ..................................................................... 72
2.3.1.1. Nhân tố Quy hoạch đô thị................................................................. 72
2.3.2.1. Nhân tố Quy hoạch đô thị................................................................. 76
2.3.3.1. Nhân tố Quy hoạch đô thị................................................................. 77
2.3.4. Bài học kinh nghiệm............................................................................ 80
Tiểu k t chương ............................................................................................. 82
năm 2010 đến nay.......................................................................................... 90
3.2.2. Những kết quả đạt được...................................................................... 96
ii
à Nội. ...................................................................................................... 98
3.3.1. Các nhân tố truyền thống.................................................................... 98
3.3.1.1. Vốn đ u tư ........................................................................................ 98
3.3.1.2. Lao động......................................................................................... 100
3.3.2.1. Vị tr của Hà Nội ............................................................................ 103
Tiểu k t chương ......................................................................................... 123
Tiểu k t chương V ......................................................................................... 138
LỜ C M O N
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu
của riêng tôi. Mọi số liệu tài liệu kế thừa và s dụng
tham khảo trong luận án đều minh bạch trung thực và
được tr ch d n rõ ràng. Các kết luận khoa học của
luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công
trình nào khác.
T C LUẬN N
Nguy n Lê Vinh
v
LỜ C M N
Sau quá trình h c tập, tìm đ c tài liệu, h c h i, nghiên cứu, đến nay bản
luận án của tôi đã hoàn thành Tác giả xin bày t lòng biết ơn chân thành và sâu
sắc nhất tới người hướng dẫn khoa h c - GS.TS Ngô Thắng Lợi và TS ao
Ng c Lân, người th y đã tận tình chỉ bảo, động viên, thúc đ y niềm đam mê
nghiên cứu khoa h c và hướng dẫn, giúp đ tôi trong suốt thời gian qua đ
nghiên cứu và hoàn thành luận án này
Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Viện hiến lược phát tri n -
ộ Kế hoạch và u tư, Văn phòng Viện hiến lược phát tri n, an hiến lược
phát tri n Vùng Viện hiến lược phát tri n, ộ Kế hoạch và u tư , đã giúp
đ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình đào tạo
Tác giả xin chân thành cảm ơn các th y cô trong Tổ bộ môn chuyên
ngành Kinh tế phát tri n, các chuyên gia, các nhà khoa h c và các nhà quản l
đã giúp đ c ng như g p nhiều kiến qu báu cả về nội dung khoa h c và
phương pháp nghiên cứu giúp tôi hoàn thành luận án
Xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè và các đ ng nghiệp đã động viên,
ủng hộ, tạo m i điều kiện thuận lợi đ tác giả hoàn thành luận án này
Hà Nội, ngày tháng năm 020
T c giả u n n
Nguy n Lê Vinh
vi
D N MỤC N V
Hình Sơ đ nghiên cứu...................................................................................... 5
Hình 6: Một g c thành phố New York ............................................................. 155
(1010 – 1400) .................................................................................................... 160
đến năm 0 0 .................................................................................................... 161
vii
D N MỤC S Ồ B ỂU Ồ
kinh tế đô thị ....................................................................................................... 68
kinh tế đô thị........................................................................................................ 69
tới tăng trưởng kinh tế đô thị............................................................................... 69
viii
D N MỤC B N
kinh tế đô thị........................................................................................................ 61
trưởng kinh tế đô thị............................................................................................ 70
năm 0 ............................................................................................................. 89
thị loại I tr c thuộc trung ương của Việt Nam.................................................... 94
một số đô thị trên thế giới ................................................................................... 94
đô thị trên thế giới ............................................................................................. 105
thành phố Hà Nội đến năm 0 0...................................................................... 109
phố Hà Nội giai đoạn 0 - 2019.................................................................... 119
phố Hà Nội qua các năm % ............................................................................ 122
ix
D N MỤC TỪ V ẾT TẮT
GDP
GRDP
ICOR
TFP
FDI
PPP
Tổng sản ph m quốc nội
Tổng sản ph m trên địa bàn thành phố
hỉ số suất vốn đ u tư c n thiết
Tổng các yếu tố năng suất tổng hợp
u tư tr c tiếp nước ngoài
Sức mua tương đương
Kinh tế tr ng đi m
Bình quân
KTT
BQ
TTKT
T TT
S
Tăng trưởng kinh tế
Tốc độ tăng trưởng
ất động sản
CSHT
UBND
UNESCO
H
ơ sở hạ t ng
Ủy ban nhân dân
Tổ chức Giáo d c, Khoa h c và Văn h a Liên Hiệp Quốc
ại h c
NXB
DNVVN
VN
USD
SS
Nhà xuất bản
oanh nghiệp vừa và nh
Việt Nam đ ng
ô la M
Giá so sánh
HH
Giá hiện hành
BQ
ình quân
x
P ẦN MỞ ẦU
1. Lý do chọn tài
ô thị là địa bàn c tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, là một th c th kinh tế
hay c c tăng trưởng kinh tế ch nh của tỉnh, vùng và của quốc gia Theo số liệu
của ộ Xây d ng, năm 0 0, tổng diện t ch đất thuộc ranh giới hành ch nh đô
thị nước ta chiếm khoảng 0% diện t ch đất t nhiên cả nước, nhưng hàng năm
kinh tế khu v c đô thị đ ng g p khoảng 0% G P Như vậy, vai trò của kinh tế
đô thị đối với tăng trưởng nền kinh tế quốc dân đã được khẳng định rõ ràng
Theo số liệu của Tổng c c Thống kê, t lệ đô thị h a của Việt Nam năm
0 0 mới đạt %, trong khi thế giới đã đạt t lệ đô thị h a trung bình 0% từ
năm 00 Phát tri n đô thị g p ph n thúc đ y tăng trưởng kinh tế, hơn nữa, t
lệ đô thị h a c ng là một trong các tiêu ch xác định quốc gia thuộc các nh m
nước phát tri n hay đang phát tri n o đ , phát tri n đô thị tại Việt Nam s vẫn
là xu thế tất yếu khách quan trong thời gian tới Nghiên cứu sâu hơn về kinh tế
đô thị là rất c n thiết đ th c hiện thành công các m c tiêu tăng trưởng kinh tế
và phát tri n kinh tế - xã hội, nên tác giả đã l a ch n đô thị làm th c th kinh tế
đ nghiên cứu
Về mặt cơ sở l luận khoa h c, nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế đã thu
hút được s quan tâm của rất nhiều nhà khoa h c. ã từ rất lâu, các nhà nghiên
cứu kinh tế luôn đi tìm ngu n gốc và bản chất th c s của tăng trưởng kinh tế
được bắt ngu n từ đâu, điều gì đã tạo ra tăng trưởng kinh tế và đã c nhiều kết
quả nghiên cứu về lĩnh v c này Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn còn một số vấn đề
l luận về tăng trưởng kinh tế đô thị và các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh
tế đô thị vẫn chưa được làm sáng t , nhất là trong bối cảnh hiện nay, như các
nhân tố nào tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, t nh chất nào đã tạo nên sức
mạnh cho tăng trưởng kinh tế đô thị và tạo nên s khác biệt giữa kinh tế đô thị
với nền kinh tế quốc dân, kinh tế vùng, kinh tế nông thôn, đ đô thị luôn đ ng
g p lớn và đạt mức tăng trưởng cao trong nền kinh tế, đ ng thời c sức thu hút
mạnh m s thành công, thất bại trong tăng trưởng kinh tế đô thị là gì Nên
thúc đ y nhân tố nào hay t nh chất nào của các nhân tố tác động đ tạo nên s
thịnh vượng, giàu c cho tăng trưởng kinh tế đô thị…
Về tình hình th c tiễn tại Việt Nam, quá trình đô thị h a đi sau nhiều
nước, nghiên cứu về kinh tế đô thị được bắt đ u ở Việt Nam khoảng hai mươi
năm nay Trong nước đã c khá nhiều nghiên cứu phân t ch về tăng trưởng kinh
tế trên toàn lãnh thổ quốc gia, tăng trưởng kinh tế vùng , Nhưng khác với kinh
tế quốc gia và kinh tế vùng, tăng trưởng kinh tế đô thị là s tập trung các ngành,
các hoạt động kinh tế với mật độ cao agglomeration clustering ác nghiên
cứu về tăng trưởng kinh tế trong phạm vi đô thị tại Việt Nam còn chưa nhiều,
một số đề tài đã c chủ yếu nghiên cứu về đô thị h a, phát tri n kinh tế, chất
lượng tăng trưởng, tốc độ tăng trưởng…đ ng thời chưa phát huy được hết tiềm
năng của cả nước, đặc biệt là chưa phát huy được tiềm năng của hệ thống đô thị
c ng như các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị đ huy động tối đa
1
cho tăng trưởng kinh tế địa phương và nền kinh tế quốc dân. Vậy thúc đ y nhân
tố nào đ tạo nên s thịnh vượng, giàu c cho tăng trưởng kinh tế đô thị Việt
Nam n i riêng Từ đ tìm ra giải pháp khắc ph c các nhược đi m, tránh đ đô
thị tiếp t c mắc những sai l m trước những thách thức của quá trình đô thị h a
và biến động kinh tế thế giới, đ ng thời cải thiện các nhân tố tác động trên nhiều
lĩnh v c, giúp thúc đ y và ki m soát tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội và
tăng trưởng kinh tế các đô thị Việt Nam đạt được các m c tiêu như mong đợi
Từ những l do khách quan nêu trên, cả trên phương diện yêu c u về cơ
sở l luận khoa h c và th c tiễn tại Việt Nam, nên tác giả đã l a ch n đề tài
nghiên cứu này
2. M c tiêu và nhiệm v nghiên cứu
2.1. ti u nghi n ứu
M c tiêu của luận án là làm rõ những vấn đề l luận về hệ thống các nhân
tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, trong đ nghiên cứu sâu hơn về các
nhân tố đặc trưng đô thị tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị vận d ng đối với
trường hợp c th là thành phố Hà Nội, nh m chỉ ra những mặt được và những
hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế đ , từ đ đề xuất các giải pháp cải
thiện các nhân tố nh m thúc đ y tăng trưởng kinh tế các đô thị Việt Nam
2.2. Nhiệm v nghi n ứu
Từ m c tiêu nghiên cứu trên, luận án xác định các nhiệm v nghiên cứu
c th của luận án là
1. Tổng quan khung l thuyết nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế đô thị và
các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, hệ thống h a các nhân tố tác
động tới tăng trưởng kinh tế đô thị bao g m các nhân tố nào
ổ sung, làm rõ thêm l luận về tăng trưởng kinh tế đô thị và các nhân
tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, nội hàm, t nh chất của các nhân tố tác
động tới tăng trưởng kinh tế đô thị
3. S d ng các phương pháp đánh giá b ng định t nh và định lượng đ
đánh giá vai trò và s đ ng g p của các nhân tố, chỉ ra các mặt được, mặt hạn
chế của các nhân tố trong tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội
4. hỉ ra được nguyên nhân dẫn tới những hạn chế của các nhân tố tác
động tới tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội.
5 ề xuất được quan đi m mới đ định hướng mô hình tăng trưởng kinh
tế thành phố Hà Nội và các đô thị Việt Nam gắn với đặc thù của Việt Nam, đ ng
thời đề xuất một số giải pháp nh m cải thiện, cải cách các nhân tố, nh m thúc
đ y tăng trưởng kinh tế các đô thị Việt Nam.
3. ối tư ng nghiên cứu
ối tượng nghiên cứu của luận án là các nhân tố và tác động của các nhân
tố đ tới tăng trưởng kinh tế đô thị Việt Nam, trong đ đi sâu phân t ch các khía
cạnh đặc trưng, đặc thù nổi bật của các nhân tố trong khu v c đô thị tác động tới
2
tăng trưởng kinh tế đô thị Việt Nam, lấy v d là thành phố Hà Nội Trong quá
trình nghiên cứu, luận án c ng nghiên cứu các nhân tố đặc trưng đô thị tác động
tới tăng trưởng kinh tế của một số đô thị trên thế giới, trong đ c Thủ đô, thành
phố của một số nước Từ đ đưa ra kết quả nghiên cứu đ vận d ng tham khảo,
cải thiện các nhân tố trong quá trình xây d ng phương hướng phát tri n, quy
hoạch, kế hoạch phát tri n cho Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn 0 -2030.
4. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Số lượng các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh
tế là rất nhiều. ưới g c độ nghiên cứu tại đô thị và trong khuôn khổ c hạn của
luận án, tác giả l a ch n một số nhân tố chủ yếu tác động tới tăng trưởng đô thị
đ tập trung đi sâu nghiên cứu, đ ng thời phân chia thành hai nh m nhân tố
ch nh Nh m các nhân tố truyền thống và nh m các nhân tố đặc trưng đô thị,
bao g m 8 nhân tố ch nh, trong đ c nhân tố ngu n l c là vốn, lao động, TFP
và 5 nhân tố đặc trưng đô thị g m Vị tr đô thị, Quy mô đô thị, Quy hoạch đô
thị Kiến trúc, cảnh quan đô thị Hệ thống kết cấu hạ t ng đô thị ác nhân tố mà
luận án tập trung nghiên cứu th hiện trong bảng dưới đây:
Bảng 1: C c nhân tố u n n t p trung nghiên cứu
Nhóm các nhân tố
truyền thống
Vốn
Nhóm các nhân tố
đặc trưng đô thị
4. Vị tr đô thị
Lao động
3. TFP
Quy mô đô thị
6 Quy hoạch đô thị
7 Kiến trúc, cảnh quan đô thị
8. Hệ thống kết cấu hạ t ng đô thị
Tăng trưởng kinh tế được th hiện ở g c độ là Quy mô, tốc độ và chất
lượng của tăng trưởng Quy mô tăng trưởng phản ánh s gia tăng nhiều hay t,
tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng Tốc độ s so sánh và phản ánh s gia tăng
đ nhanh hay chậm giữa các thời k hất lượng của tăng trưởng th hiện s
biến đổi về chất của tăng trưởng, hay tăng trưởng đ c hiệu quả, hợp l , hài hòa
và bền vững hay không Trong phạm vi nghiên cứu của mình, luận án chủ yếu đi
sâu nghiên cứu tác động của các nhân tố đến s gia tăng quy mô tăng hay giảm,
lớn lên hay nh đi , hay tác động làm thay đổi về lượng của tăng trưởng kinh tế
đô thị.
- Phạm vi không gian: nghiên cứu tác động tới toàn bộ gianh giới hành
ch nh của đô thị, bao g m nội đô và cả ngoại đô.
3
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thành phố Hà Nội k từ năm 010 đến
nay ịnh hướng và đề xuất các giải pháp cải thiện các nhân tố th c hiện cho
giai đoạn 2021 tới năm 030.
5. Khung nghiên cứu của u n n
xây d ng khung l thuyết nghiên cứu của luận án, tác giả đã xây d ng
hệ thống câu h i nghiên cứu c n làm rõ như sau
- Kinh tế đô thị là gì, đặc trưng của kinh tế đô thị và tăng trưởng kinh tế
đô thị Tăng trưởng kinh tế đô thị khác với tăng trưởng kinh tế quốc dân và khu
v c nông thôn như thế nào
- ác nhân tố nào tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị Phân nh m,
phân loại các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị như thế nào Luận
án ch n nhân tố hay nh m nhân tố nào đ đi sâu nghiên cứu Trong các nhân tố
trên, nhân tố nào là các nhân tố chung, nhân tố nào là nhân tố đặc trưng khu v c
đô thị nhân tố chủ yếu chỉ c ở khu v c đô thị
- Làm rõ nội hàm, t nh chất của từng nhân tố. ác nhân tố c đặc trưng
khác biệt trong khu v c đô thị như thế nào Các nhân tố đ tác động tới tăng
trưởng kinh tế đô thị như thế nào iều gì đã tạo nên sức mạnh cho tăng trưởng
kinh tế đô thị và tạo nên s khác biệt giữa kinh tế đô thị với nền kinh tế quốc
dân, kinh tế vùng, kinh tế nông thôn, đ đô thị luôn đ ng g p lớn và đạt mức
tăng trưởng cao trong nền kinh tế, đ ng thời c sức thu hút mạnh m
- Kinh nghiệm về lợi ch và bài h c thu được từ tác động của các nhân tố
đ tới tăng trưởng kinh tế các đô thị trên thế giới
- ánh giá th c trạng tăng trưởng và phát tri n kinh tế của thành phố Hà
Nội, khái quát đặc trưng của các nhân tố đ tại Hà Nội ặc thù của thành phố
Hà Nội là gì Tác động của các nhân tố đ tới tăng trưởng kinh tế thành phố Hà
Nội như thế nào Nêu các mặt đã đạt được c n phát huy và các đi m yếu, các
tác động xấu của các nhân tố c n cải thiện, s a đổi
- Nêu giải pháp và đề xuất phương hướng cải thiện các nhân tố đ thúc
đ y tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội, từ đ đề xuất chuy n đổi, cải tiến mô
hình tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội trong thời gian tới theo hướng cải
thiện các nhân tố tác động đặc trưng đô thị đ
hoàn thành luận án một cách khoa h c, tác giả đã đề ra Sơ đ nghiên
cứu của luận án, từ việc nghiên cứu l thuyết về tăng trưởng kinh tế chung và
tăng trưởng kinh tế đô thị, gắn với trường hợp c th là thành phố Hà Nội với
các đặc thù riêng, từ đ đánh giá hiện trạng và đề xuất định hướng, giải pháp cải
thiện các nhân tố đ chuy n đổi mô hình tăng trưởng, thúc đ y tăng trưởng kinh
tế thành phố Hà Nội đạt kết quả cao
4
Hình 1: Sơ ồ khung nghiên cứu của u n n
Tổng quan, hệ thống h a lý
thuyết về TTKT đô thị và
các nhân tố tác động tới
tăng trưởng kinh tế đô thị
Kinh nghiệm th c tiễn về
TTKT đô thị và các nhân tố tác
động tới TTKT đô thị ở một số
đô thị trên thế giới
ổ sung, làm rõ thêm l luận,
nội hàm, t nh chất các nhân tố
tác động tới TTKT đô thị
Tổng quan về hệ thống đô
thị Việt Nam và thành phố
Hà Nội
ánh giá tăng trưởng và
các nhân tố tác động tới
tăng trưởng kinh tế thành
phố Hà Nội
ề xuất định hướng, giải pháp cải
thiện các nhân tố nh m thúc đ y
TTKT Tp Hà Nội và đô thị Việt Nam
6. Phương ph p ti p c n và phương ph p nghiên cứu
6.1. Phương pháp tiếp ận
nghiên cứu đề tài, tác giả tiếp cận theo các hướng chủ yếu như sau
Thứ nhất tiếp cận từ vĩ mô đến vi mô Trước tiên tiếp cận từ tăng trưởng
kinh tế quốc gia tới tăng trưởng kinh tế đô thị, từ các nhân tố chung sau đ tới
các nhân tố đặc trưng của khu v c đô thị
Thứ hai luận án kết hợp giữa nghiên cứu định t nh và nghiên cứu định
lượng Về nghiên cứu định lượng, s d ng mô hình t nh toán tăng trưởng kinh tế
đô thị là hàm sản xuất Cobb- ouglass và phương pháp hạch toán thống kê đ
đánh giá tác động của các nhân tố và t ph n đ ng g p của từng nhân tố vào
tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội theo hai phương pháp khác nhau đ đối
chiếu, so sánh, ki m chứng kết quả nghiên cứu
Thứ ba tiếp cận từ nghiên cứu l thuyết đến đánh giá th c tiễn Qua
nghiên cứu l thuyết, vận d ng l thuyết đã được làm rõ đ phân t ch các nhân
tố và đánh giá tác động của các nhân tố chung và các nhân tố đặc trưng đô thị tới
5
tăng trưởng kinh tế đô thị, sau đ áp d ng l thuyết đ vào th c tiễn đ ki m tra
lại với trường hợp c th là thành phố Hà Nội
Thứ tư tiếp cận hệ thống oi từng nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh
tế đô thị n m trong cùng một hệ thống, trong đ mỗi nhân tố đều c ảnh hưởng
và tác động riêng biệt trên các mặt khác nhau của tăng trưởng ác nhân tố này
c ng tác động qua lại với nhau trong hệ thống đ g p ph n thay đổi chất và
lượng của tăng trưởng kinh tế đô thị
Thư năm tiếp cận từ những cái chung đến cái riêng các nhân tố tác động
tới tăng trưởng kinh tế đô thị Tuy nhiên, tác động của các nhân tố này tới tăng
trưởng kinh tế đô thị của các đô thị thuộc các quốc gia khác nhau, vùng miền
khác nhau s c những đặc trưng riêng biệt Hà Nội là Thủ đô của nước Việt
Nam và c những đặc thù của một đô thị n m ở trung tâm vùng đ ng b ng Sông
H ng o đ , khi nghiên cứu các nhân tố này tại Hà Nội tác giả đã đánh giá gắn
với đặc trưng riêng của thành phố Hà Nội
6.2. Phương pháp thu thập tài liệu
ánh giá tăng trưởng kinh tế là một hoạt động nghiên cứu theo suốt một
quá trình phát tri n Trong quá trình tiến hành thu thập các thông tin, tài liệu, số
liệu, c nhiều ngu n tài liệu khác nhau như số liệu trong niên giám thống kê của
Tổng c c thống kê, số liệu của c phát tri n đô thị ộ Xây d ng , số liệu từ
các d án quy hoạch tổng th phát tri n kinh tế- xã hội và quy hoạch chung xây
d ng thành phố Hà Nội…Số liệu từ các ngu n tài liệu này c mức độ chênh
lệch nhau đáng k o vậy, luận án l a ch n s d ng thống nhất ngu n số liệu
mới nhất năm 020 đã được công bố trong niên giám thống kê của Tổng c c
Thống kê và niên giám thống kê thành phố Hà Nội cho các nội dung nghiên cứu
của luận án.
ác chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố tạo ra tăng trưởng kinh tế c liên
quan đến các nhiều lĩnh v c khác nhau như t nhiên - kinh tế - xã hội - môi
trường o đ , luận án c thu thập thêm tài liệu từ các ngu n khác như các văn
bản pháp l của h nh phủ, văn bản của các ộ Ngành liên quan đến thành phố
Hà Nội, các đề tài, d án quốc gia liên quan đến Hà Nội các sách, bài viết đăng
trên các tạp ch chuyên ngành của các ngành, lĩnh v c khác… làm ngu n tài
liệu cơ bản đ nghiên cứu bổ trợ cho m c tiêu nghiên cứu ch nh của luận án
6.3. Phương pháp nghi n ứu và xử lý thông tin dữ liệu
Trong quá trình nghiên cứu, luận án đã s d ng một số phương pháp chủ
yếu sau đây
- Phương pháp phân t ch và x lý tổng hợp
6
Luận án phân t ch số liệu thống kê đã thu thập được của thành phố Hà Nội
và một số đô thị khác qua các năm đ xây d ng các bảng số liệu, đ ng thời s
d ng một số công thức t nh toán đ phân t ch, so sánh các bảng số liệu thống kê
này, từ đ xem xét các biến đổi t lệ trong nghiên cứu tăng trưởng kinh tế thành
phố Hà Nội, các thành quả về định lượng do s thay đổi mức độ tác động của
các nhân tố đem lại đ đưa ra những đánh giá và tìm ra những thông số c n thiết
ph c v cho các nội dung và nhận định của đề tài luận án Phương pháp này
được s d ng nhiều trong chương ánh giá các nhân tố tác động tới tăng
trưởng kinh tế
Phân t ch hệ thống c ng được s d ng trong luận án. Tăng trưởng kinh tế
đô thị là một bộ phận của tăng trưởng nền kinh tế quốc dân Hà Nội là đô thị
thuộc hệ thống đô thị vùng ng b ng sông H ng, vùng kinh tế tr ng đi m ắc
bộ, nên Hà Nội c mối liên hệ chặt ch và chịu s tác động của hệ thống đô thị
trong vùng. Vì vậy, tác giả đã đặt Hà Nội trong mối tương quan với hệ thống đô
thị vùng ng b ng sông H ng và hệ thống đô thị Việt Nam đ xem xét, đánh
giá, từ đ c th mang lại đánh giá sát th c nhất về các nhân tố tác động tới tăng
trưởng kinh tế thành phố Hà Nội
Luận án c ng s d ng phương pháp phân t ch ch nh sách trong khi đánh
giá các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội, đ thấy được
r ng, khi cơ chế ch nh sách thay đổi c th làm thay đổi của các nhân tố như thế
nào, các thay đổi đ tác động tới tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội nói riêng
và TTKT các đô thị n i chung như thế nào đ d báo t nh hiệu quả và t nh hợp
l của từng cơ chế ch nh sách, đ giúp ch cho việc đề xuất cải thiện cơ chế
chính sách đ cải thiện các nhân tố tác động, thúc đ y tăng trưởng kinh tế.
Từ các số liệu, tư liệu đã thu thập ở nhiều g c độ khác nhau, tác giả s
d ng phương pháp phân t ch, tổng hợp, khái quát hoá, x l tổng hợp số liệu
không chỉ chi tiết theo thời gian mà còn đánh giá trên không gian đ phát hiện
vấn đề c n nghiên cứu, nh m đưa ra những nhận định, những kết luận là cơ sở
cho việc thúc đ y tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội Phương pháp này được
s d ng xuyên suốt trong quá trình th c hiện luận án này
- Phương pháp nghiên cứu lý luận kết hợp với tổng kết thực tiễn
Trên cơ sở nghiên cứu l thuyết, tác giả đã kết hợp với tổng kết các vấn
đề trên th c tiễn và th c trạng phát tri n, gặp g và làm việc với các Sở, Ban
ngành thành phố Hà Nội c liên quan nh m thu thập, bổ sung tư liệu và ki m
chứng kết quả nghiên cứu Qua đ quay ngược trở lại đ c được t m nhìn, nhận
định, đánh giá và các tưởng đúng đắn, sát với tình hình th c tế
7
- Phương pháp so sánh
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã so sánh thành phố Hà Nội với các
đô thị khác trong nước và quốc tế đ thấy được những đi m mạnh, đi m yếu,
đặc thù của thành phố Hà Nội so với các đô thị khác
- Phương pháp dự báo
Tác giả đã s d ng phương pháp d báo đ d báo dân số đến năm 0 0
và đưa ra các tình huống, các kịch bản tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội
trong tương lai khi các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế hiện nay đã được
cải thiện tốt hơn so với hiện tại ác d báo này là cơ sở đ đề xuất phương
hướng và giải pháp cải thiện các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế thành
phố trong những năm tới
- Phương pháp tham vấn chuyên gia
Tác giả tiến hành trao đổi tr c tiếp và tham vấn các chuyên gia, các nhà
khoa h c, nhà quản l về đề tài luận án đ tham khảo kinh nghiệm và nhận được
những đ ng g p bổ ch, quý báu cho luận án, đ ng thời lấy thêm thông tin và
củng cố, th m định thêm những suy nghĩ, nhận định, hướng đi và các đề xuất
của tác giả, nhất là đối với các đánh giá tác động của các nhân tố và định hướng
mô hình tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội
- Phương pháp định lượng mô hình hóa và hạch toán thống kê
S d ng mô hình hàm sản xuất obb- ouglass đ đơn giản h a các nhân
tố đ u vào tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị và phương pháp hạch toán
thống kê đ hình thành mối quan hệ giữa các nhân tố, phản ánh biến động của
các nhân tố tác động và cấu thành nên tăng trưởng kinh tế đô thị và xu hướng,
mức độ, tốc độ biến động của chỉ tiêu và các nhân tố, giúp đánh giá rõ hơn tác
động, ảnh hưởng của các nhân tố trong hệ thống tới tăng trưởng kinh tế đô thị
- Phương pháp đồ thị sơ đồ biểu đồ
Trong quá trình nghiên cứu, phân t ch các nhân tố, luận án s d ng đ thị,
sơ đ , bi u đ đ thêm sinh động và dễ hi u hơn
6.4. Quy trình nghi n ứu
Luận án được th c hiện theo trình t như sau Xuất phát từ cơ sở l luận
và tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài luận án, nghiên cứu
những kinh nghiệm th c tiễn đã c của một số thành phố trên thế giới, từ đ
hình thành khung nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế đô thị Trên cơ sở khung
nghiên cứu đã được xây d ng, nghiên cứu th c tiễn tại thành phố Hà Nội và từ
đ đánh giá th c trạng về các nhân tố và tác động của các nhân tố tới tăng
trưởng kinh tế Hà Nội, tìm ra những mặt thành công, những mặt chưa làm được
8
và nguyên nhân của những khiếm khuyết đ từ đ đề xuất những quan đi m,
định hướng và các giải pháp đ chuy n đổi mô hình tăng trưởng kinh tế thành
phố Hà Nội và các đô thị Việt Nam.
7. Cấu trúc của u n n
Ngoài ph n Mở đ u, Kết luận, anh m c tài liệu tham khảo và Ph l c,
luận án được kết cấu thành chương như sau
hương Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
hương ơ sở l luận đánh giá các nhân tố tác động tới tăng trưởng
kinh tế đô thị Việt Nam.
hương ánh giá các nhân tố tác động đến tăng trưởng kinh tế đô thị
Việt Nam Lấy v d là thành phố Hà Nội).
hương ịnh hướng, giải pháp thúc đ y tăng trưởng kinh tế các đô thị
Việt Nam
8. Những ng g p mới của u n n
8.1. m t lý luận ho h c
- Thứ nhất, luận án đã bổ sung và làm rõ thêm l luận về tăng trưởng kinh
tế đô thị, s khác biệt giữa tăng trưởng kinh tế đô thị với tăng trưởng nền kinh tế
quốc dân
- Thứ hai, luận án xây d ng được khung nghiên cứu về hệ thống các nhân
tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị ổ sung được đặc trưng và nội hàm
của các nhân tố ngu n l c trong khu v c đô thị và tác động của các nhân tố
ngu n l c tới tăng trưởng kinh tế đô thị
- Thứ ba, luận án đã bổ sung một số vấn đề về l luận và nội hàm của 5
nhân tố đặc trưng đô thị, tác động của các nhân tố đặc trưng đô thị đến tăng
trưởng kinh tế đô thị Từ đ nhận định rõ hơn vai trò của các nhân tố đặc trưng
đô thị đối với tăng trưởng kinh tế đô thị, g p ph n đánh giá tăng trưởng kinh tế
đô thị đạt được độ ch nh xác cao hơn
8.2. m t thự tiễn
Vận d ng khung nghiên cứu và các l luận, nội hàm đã nghiên cứu, kết
hợp với điều kiện, đặc thù riêng của thành phố Hà Nội và các đô thị Việt Nam
- Thứ nhất, luận án đã phân t ch các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh
tế thành phố Hà Nội, chỉ ra những mặt được và hạn chế của các nhân tố đặc
trưng đô thị thành phố Hà Nội tác động không t ch c c đến tăng trưởng kinh tế
Hà Nội và nguyên nhân của những hạn chế đ , trong đ nhấn mạnh đến các yếu
tố về vị tr đô thị, quy mô đô thị, quy hoạch đô thị, kiến trúc cảnh quan đô thị,
hệ thống kết cấu hạ t ng, cơ sở vật chất đô thị của thành phố Hà Nội còn yếu và
9
thành phố chưa phát huy được tiềm năng, thế mạnh của các nhân tố đặc trưng đô
thị c ng như chưa phát huy được đặc thù của các nhân tố khác tại đô thị cho
tăng trưởng kinh tế.
- Thứ hai, luận án đã đánh giá tác động t ch c c, tiêu c c của từng nhân tố
đặc trưng đô thị đến tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội, c đối chiếu so sánh
với một số đô thị khác trong nước và quốc tế
- Thứ ba, luận án đã đề xuất quan đi m mới đ định hướng mô hình tăng
trưởng kinh tế thành phố Hà Nội và các đô thị Việt Nam gắn với điều kiện và
đặc thù của Việt Nam, đ là quan đi m về mô hình tăng trưởng phát huy và s
d ng đ ng bộ, hài hòa, hiệu quả giữa các nhân tố ngu n l c, các nhân tố đặc
trưng đô thị, cơ sở vật chất đô thị cho tăng trưởng kinh tế
- Thứ tư, luận án đề xuất được một số giải pháp nh m cải thiện các nhân
tố, khắc ph c những tác động tiêu c c, phát huy những mặt tác động t ch c c
của các nhân tố tới tăng trưởng kinh tế đô thị, đảm bảo các nhân tố được phát
huy và s d ng hiệu quả, từ đ thúc đ y tăng trưởng kinh tế thành phố Hà Nội
và các đô thị Việt Nam đạt được tốc độ, chất lượng tăng trưởng cao và bền vững
trong k nguyên mới - k nguyên số và cách mạng 0 gắn với liên kết toàn c u
C Ư N . TỔN QU N C C C N TR N N ÊN CỨU C
L ÊN QU N ẾN Ề TÀ LUẬN N
1.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế đô thị l n đ u tiên được th c hiện tại
M từ đ u những năm 0, sau đ đã được tiếp t c nghiên cứu và phát tri n
mạnh tại các nước trên thế giới
ô thị là một bộ phận không th tách rời của vùng, lãnh thổ. Các nhân tố
tác động tới tăng trưởng kinh tế của nền kinh tế quốc dân c ng s là một trong
các nhóm nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, nhưng mức độ tác
động có th khác nhau o đề tài nghiên cứu về các nhân tố tác động tới tăng
trưởng kinh tế đô thị - một mô hình tăng trưởng kinh tế của địa phương, nên rất
c n hi u về các nhân tố tác động tới tăng trưởng nền kinh tế. Trong quá trình
sưu t m, nghiên cứu tài liệu, tác giả đã phân nh m những công trình nghiên cứu
về các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị, c th như sau
1.1.1. Nhóm công trình nghiên cứu về các nhân tố tác động tới tăng
trưởng kinh tế
Trải qua các thời k phát tri n, b ng các nghiên cứu của mình, các nhà
kinh tế h c trên thế giới đã đưa ra quan đi m của mình về một số nhân tố tác
động tới tăng trưởng nền kinh tế quốc dân. Mỗi mô hình tăng trưởng kinh tế lại
đưa ra và chứng minh các nhân tố khác nhau tác động đến tăng trưởng kinh tế
khá nhiều tài liệu của các tác giả đã đi sâu nghiên cứu, phân t ch, so sánh,
tổng hợp và rút ra các kết luận về các nhân tố tác động tới tăng trưởng nền kinh
10
Tải về để xem bản đầy đủ
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Phát triển đánh giá các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế đô thị Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
luan_van_phat_trien_danh_gia_cac_nhan_to_tac_dong_toi_tang_t.pdf

