Luận văn Nghiên cứu vốn tín dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định
BÔ
̣
GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
̀
TRƢƠNG ĐAI
̣
HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
------------------------
LÊ TRUNG KIÊN
NGHIÊN CỨU VỐN TÍN DỤNG
CHÍNH THỐNG CỦA CÁC HỘ NÔNG DÂN
NGHÈO TẠI THỊ XÃ AN NHƠN,
TỈNH BÌNH ĐỊNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP.HCM - 2017
BÔ
̣
GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
̀
TRƢƠNG ĐAI
̣
HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
------------------------
LÊ TRUNG KIÊN
NGHIÊN CỨU VỐN TÍN DỤNG
CHÍNH THỐNG CỦA CÁC HỘ NÔNG DÂN
NGHÈO TẠI THI XÃ AN NHƠN,
TỈNH BÌNH ĐỊNH
Chuyên ngành
: Quản lý Công
Mã số chuyên ngành : 60340403
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐINH CÔNG KHẢI
TP.HCM - 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan rằng luận văn “Nghiên cứu vốn tín dụng chính thống của các
hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định” là bài nghiên cứu của chính
tôi.
Ngoài trừ những tài liệu tham khảo đƣợc trích dẫn trong luận văn này, tôi
cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận văn này chƣa từng đƣợc
công bố hoặc đƣợc sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác.
Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của ngƣời khác đƣợc sử dụng trong luận
văn này mà không đƣợc trích dẫn theo đúng quy định.
Luận văn này chƣa bao giờ đƣợc nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các
trƣờng đại học hoặc cơ sở đào tạo khác.
TP. Hồ Chí Minh, ngày … tháng 02 năm 2017
Tác giả
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
1.1 Lý do chọn đề tài.............................................................................................. 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 3
1.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.................................................................... 4
1.4 Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
1.5 Kết cấu của luận văn ........................................................................................ 4
2.1 Cơ sở lý luận về hộ nghèo................................................................................ 6
2.1.1 Khái niệm về nghèo................................................................................. 6
2.1.2 Chuẩn nghèo của Việt Nam..................................................................... 7
2.2 Tín dụng nông thôn giành cho hộ nghèo ......................................................... 8
nghèo..................................................................................................................... 14
2.6 Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 17
2.6.1 Phƣơng pháp tiếp cận ............................................................................ 17
2.6.2 Thiết kế nghiên cứu ............................................................................... 18
2.6.3 Phƣơng pháp thu thập số liệu ................................................................ 19
Tóm tắt Chƣơng 2 ................................................................................................. 24
3.1.1 Đơn vị hành chính và vị trí địa lý.......................................................... 25
3.1.2 Dân số .................................................................................................... 26
3.1.3 Tình hình phát triển kinh tế ................................................................... 27
An Nhơn................................................................................................................ 28
xã An Nhơn ....................................................................................................... 28
thống trên địa bàn thị xã An Nhơn.................................................................... 30
nghèo tại thị xã An Nhơn.................................................................................. 40
Tóm tắt Chƣơng 3 ................................................................................................. 51
4.1 Kết luận.......................................................................................................... 52
4.2 Các kiến nghị .................................................................................................. 53
4.2.4 Cải tiến thủ tục vay vốn ............................................................................... 55
DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Lãi suất cho vay của Agribank thị xã An Nhơn ...................................... 31
Bảng 3.2 Lãi suất cho vay của QTDND thị xã An Nhơn ......................................... 32
Bảng 3.3 Lãi suất cho vay của NHCSXH thị xã An Nhơn....................................... 32
Bảng 3.4 Tình hình dƣ nợ của các tổ chức tín dụng (đến 31 tháng 12 hàng năm) ... 33
Bảng 3.5 Thông tin chung về các hộ nông dân điều tra............................................ 37
Bảng 3.6 Cơ cấu tiếp cận thông tin vốn vay của hộ nông dân.................................. 43
Bảng 3.7 Thông tin điều tra về khả năng nhận đƣợc khoản vay tín dụng chính thống
của hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn............................................................... 44
Bảng 3.8 Kết quả về khoản vay hộ nhận đƣợc tại các TCTDCT ............................. 45
Bảng 3.9 Kết quả điều tra về kỳ hạn vay vốn của các hộ tại thị xã An Nhơn .......... 46
Bảng 3.10 Tổng hợp ý kiến đánh giá của hộ nông dân về chính sách tín dụng tại các
tổ chức tín dụng chính thống..................................................................................... 48
1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1.1 Lý do chọn đề tài
Ở các quốc gia có thu nhập thấp, trung bình nhƣ Việt Nam thì những lựa
chọn sinh kế của hộ nông dân nghèo thƣờng bị hạn chế bởi thị trƣờng tài chính địa
phƣơng hoạt động không hiệu quả. Một vấn đề quan trọng khác là khả năng các hộ
nông dân nghèo này có thể tiếp cận với các sản phẩm tài chính, đặc biệt là ở các khu
vực chính thống. Ví dụ, việc tiếp cận các khoản vay để đầu tƣ tăng trƣởng kinh tế
giúp nông dân nghèo tạo ra nguồn lợi nhuận cần thiết đƣa họ thoát khỏi đói nghèo.
Tại Việt Nam, giải pháp ứng phó điển hình cho sự thiếu vắng này là việc thành lập
các tổ chức tài chính vi mô. Những tổ chức này đa phần hoạt động trên cơ sở phi lợi
nhuận, cung cấp các khoản vay nhỏ cho ngƣời dân, những ngƣời không vay đƣợc
vốn từ các tổ chức tài chính thƣơng mại. Tầm quan trọng của tín dụng chính thống
cho nông dân đƣợc thừa nhận rõ ràng trong các chính sách của Chính phủ liên quan
tới việc cung cấp tín dụng để họ đầu tƣ tăng năng suất và tạo ra nguồn lợi nhuận cần
thiết đƣa họ thoát khỏi đói nghèo. Nghị định 41/2010/NĐ-CP của Chính phủ về
chính sách tín dụng ngân hàng phục vụ nông nghiệp, nông thôn có nhiều đổi mới,
đã thu hút các ngân hàng, tổ chức tín dụng tham gia, đầu tƣ cho khu vực nông
nghiệp, nông thôn nhiều hơn. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), hiện
nay hầu hết nông dân Việt Nam đã có điều kiện tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn từ
các tổ chức tín dụng vi mô.
Hiện nay, tín dụng chính thống đƣợc cung cấp cho các hộ nông dân nghèo tại
nông thôn thông qua hai ngân hàng nhà nƣớc chính: Ngân hàng Chính sách Xã hội
(NHCSXH), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) và một tổ
chức tín dụng khu vực tƣ hoạt động tại địa bàn này là các Quỹ Tín dụng nhân dân.
Trong khi Agribank và các Quỹ Tín dụng nhân dân hoạt động trên cơ sở là một tổ
chức tín dụng thƣơng mại thì NHCSXH hoạt động nhƣ một công cụ chính sách xã
hội chính trong việc tiếp cận đến những ngƣời nghèo ở nông thôn. NHCSXH cung
cấp những chƣơng trình cho vay ƣu đãi với lãi suất thấp (đôi khi bằng 0) cho những
2
hộ gia đình mục tiêu bao gồm hộ nông dân nghèo, hoàn cảnh khó khăn có khả năng
cải thiện cuộc sống.
Tuy nhiên, với trình độ dân trí và khả năng kiến thức có hạn của các hộ nông
dân nghèo nên cũng đã làm ảnh hƣởng đến chất lƣợng khoản vay và khả năng tiếp
cận vốn tín dụng chính thống ngân hàng. Bên cạnh đó, việc thiếu tài sản thế chấp
hoặc tài sản thế chấp không hoàn chỉnh trong quan hệ vay vốn với các tổ chức tín
dụng cũng là nguyên nhân khiến cho hạn chế tiếp cận tín dụng chính thống của hộ
nông dân nghèo càng trầm trọng hơn, trong khi nguồn thu của đối thƣờng này
thƣờng không ổn định, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với tình hình giá cả
bấp bênh và tồn tại nhiều rủi ro nhƣ hiện nay. Các yếu tố này có ý nghĩa tác động
trong việc thiết kế các sản phẩm tín dụng cũng nhƣ chính sách dành cho hộ nông
dân nghèo đối với các tổ chức tín dụng thực hiện việc cung cấp vốn cho hộ nông
dân nghèo hiện nay.
Thị xã An Nhơn đƣợc thành lập dựa trên đơn vị hành chính cũ là huyện An
Nhơn theo Nghị quyết số 101/QN-CP ngày 28/11/2011 và chính thức trao quyết
định ngày 01/01/2012. Thị xã An Nhơn có 15 đơn vị hành chính trực thuộc (bao
gồm 05 phƣờng và 10 xã). Với dân số đến 2013 là hơn 178.000 ngƣời. Diện tích đất
tự nhiên 24.264ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 11.241ha (chiếm 46% tổng
diện tích đất tự nhiên) hoạt động kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh
đó Thị xã An Nhơn còn phát triển một số làng nghề truyền thống đặc trƣng nhƣ:
Tiện gỗ mỹ nghệ, nghề rèn, đúc kim loại, rƣợu, mai cảnh, nón lá, bún,…
Phân tích tình hình đói nghèo trong toàn thị xã chỉ ra các nguyên nhân chính
dẫn đến đói nghèo bao gồm: thiếu vốn đầu tƣ sản xuất, thiếu kinh nghiệm sản xuất
và kế hoạch chi tiêu và các nguyên nhân khác nhƣ đông con, thiếu việc làm, ốm
đau, tàn tật…. Nhƣng một trong những nguyên nhân quan trọng là ngƣời dân không
thành công trong việc tiếp cận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực sản xuất (gồm
lao động, đất đai, vốn), đặc biệt là nguồn tín dụng khi họ tham gia vào nền kinh tế
thị trƣờng. Do đó, trong tiến trình phát triển kinh tế thị trƣờng, tín dụng đƣợc coi là
3
một trong những công cụ quan trọng để phát triển kinh tế cũng nhƣ giúp ngƣời
nghèo thoát khỏi đói nghèo..
Nhƣ vậy, để nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng đối với các hộ nông
dân nghèo, đồng thời đảm bảo duy trì hoạt động bền vững của các tổ chức tín dụng
cần phải hoàn thiện hơn nữa hoạt động cho vay đối với các hộ nông dân tại thị xã
An Nhơn, tỉnh Bình Định. Những vấn đề đặt ra nhƣ: Ai là ngƣời nhận đƣợc khoản
vay? Lƣợng vốn vay nhận đƣợc có đúng nhƣ kỳ vọng của hộ nông dân hay không?
Quy trình, thủ tục vay nhƣ thế nào? Làm thế nào để vốn tín dụng chính thống có thể
đến đƣợc với các hộ nông dân ngày càng nhiều? Để góp phần trả lời những câu hỏi
trên thì đề tài “Nghiên cứu vốn tín dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại
thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định” của tác giả là hết sức cần thiết.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung
Nghiên cứu vốn tín dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã
An Nhơn, tỉnh Bình Định, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cƣờng khả năng tiếp cận
nguồn vốn tín dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn, tỉnh
Bình Định nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trong sản xuất - kinh doanh của họ.
Mục tiêu cụ thể
Đánh giá thực trạng tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thống của các hộ
nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn.
Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng
chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn.
Đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn nguồn vốn tín
dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn.
4
1.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu: khả năng tiếp cận vốn chính thống của các hộ nông
dân nghèo tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định.
Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát tại khu vực thị xã
An Nhơn, tỉnh Bình Định, vào năm 2017.
1.4 Phƣơng pháp nghiên cứu
Thực hiện nghiên cứu bằng phƣơng pháp định tính bao gồm:
Thực hiện điều tra khảo sát và tổng hợp, tìm ra các thông tin định tính để
phân tích thực trạng về nhu cầu vốn cũng nhƣ các thuận lợi, khó khăn ảnh hƣởng
đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thống của hộ nông dân nghèo trên địa bàn
nghiên cứu.
Thực hiện tổng hợp dữ liệu bằng Microsoft Ecxel, sau đó áp dụng thống kê
mô tả và thống kê so sánh để đƣa ra bằng chứng và dữ liệu định tính cho nghiên
cứu.
1.5 Kết cấu của luận văn
Ngoài các phần danh mục từ viết tắt, danh mục hình vẽ sơ đồ, danh mục từ
viết tắt, tài liệu tham khảo và phụ lục thì bố cục luận văn này đƣợc chia thành năm
chƣơng:
Chƣơng 1-Tổng quan về đề tài nghiên cứu: tác giả giới thiệu về lý do, mục
tiêu, đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên vứu cũng nhƣ bố cục để tài.
Chƣơng 2 – Cơ sở lý thuyết về hộ nghèo và khả năng tiếp cận tín dụng
chính thức: tác giả khái quát cơ sở lý luận về hộ nghèo, cơ sở lý luận về tín dụng
nông thôn dành cho hộ nghèo, khả năng tiếp cận tín dụng; cũng nhƣ các yếu tố tác
động đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng chính thống của hộ nông dân.
Chƣơng 3 - Phân tích thực trạng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ nghèo
tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định: tác giả trình bày về hoạt động tín dụng nông
5
thôn trên địa bàn thị xã An Nhơn cung nhƣ đánh giá khả năng tiếp cận nguồn vốn
tín dụng chính thống của các hộ nông dân tại thị xã An Nhơn. Đây là cơ sở quan
trọng làm cơ sở giúp tác giả đƣa ra các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín
dụng chính thống của hộ nông dân nghèo trên địa bàn thị xã An Nhơn.
Chƣơng 4- Kết luận và kiến nghị: tác giả trình bày kết luận và các kiến nghị
nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng chính thống của hộ nông dân nghèo
trên địa bàn thị xã An Nhơn.
6
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HỘ NGHÈO VÀ KHẢ NĂNG
TIẾP CẬN TÍN DỤNG CHÍNH THỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU
2.1 Cơ sở lý luận về hộ nghèo
2.1.1 Khái niệm về nghèo
Nghèo luôn tồn tại nhƣ là một tất yếu tự nhiên trong mọi xã hội, cả ở những
nơi mà trình độ phát triển kinh tế đã đạt đến mức độ cao nhƣ ở Mỹ, Tây Âu. Ở các
nƣớc đang phát triển, đói nghèo là tình trạng khá phổ biến, nhất là khu vực nông
thôn. Nghèo là vấn đề kinh tế xã hội phức tạp, đa phƣơng diện và không thuần tuý
chỉ là vấn đề kinh tế, cho dù thƣớc đo của nó trƣớc hết và chủ yếu dựa vào thƣớc đo
về kinh tế đƣợc thể hiện qua chỉ số thu nhập hoặc tiêu dùng.
Tổ chức Y Tế Thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập. Theo đó một ngƣời
là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu
ngƣời hàng năm (Per Capita Incomme, PCI) của quốc gia. Ngân hàng Thế giới xem
thu nhập 1USD/ngày theo sức mua tƣơng đƣơng của địa phƣơng so với đô la thế
giới để thỏa mãn nhu cầu sống nhƣ là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối.
Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á – Thái Bình Dƣơng do ESCAP tổ
chức tại Băng Cốc,Thái Lan (tháng 9/1993) đã đƣa ra định nghĩa chung nhƣ sau
“Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cƣ không đƣợc hƣởng và thỏa mãn các nhu
cầu cơ bản của con ngƣời mà những nhu cầu này đã đƣợc xã hội thừa nhận tùy theo
trình độ phát triển kinh tế xã hội và phong tục tập quán của địa phƣơng”.
Nhƣ vậy theo hai định nghĩa cơ bản về “nghèo” ở trên, ta thấy nghèo đƣợc
nhìn nhận trên nhiều khía cạnh khác nhau. Trên thực tế không có một khái niệm
duy nhất về nghèo, mà nghèo là một khái niệm tƣơng đối, luôn biến đổi và là tình
trạng thiếu thốn trên nhiều phƣơng diện. Khái niệm nghèo hiện nay không hầu nhƣ
đã đi đến thống nhất, chỉ có sự khác nhau về phƣơng pháp đo lƣờng và đánh giá
chuẩn nghèo giữa các tổ chức quốc tế, của Chính phủ Việt Nam.
7
Ở Việt Nam thì nghèo đƣợc chia thành các mức khác nhau: nghèo tuyệt đối,
nghèo tƣơng đối, nghèo có nhu cầu tối thiểu (World Bank, 2004)
Nghèo tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cƣ thuộc diện nghèo không
có khả năng thoả mãn nhu cầu tối thiểu của cuộc sống: ăn, mặc, ở, đi lại...
Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cƣ thuộc diện nghèo có
mức sống dƣới mức sống trung bình của cộng đồng và địa phƣơng đang xét.
Nghèo có nhu cầu tối thiểu là tình trạng một bộ phận dân cƣ có những đảm
bảo tối thiểu để duy trì cuộc sống nhƣ đủ ăn, đủ mặc, đủ ở và một số sinh hoạt
hàng ngày nhƣng ở mức tối thiểu.
Tóm lại, các quan niệm về nghèo nêu trên phản ảnh 3 khía cạnh: Thứ
nhất, không đƣợc thụ hƣởng những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu cho con
ngƣời. Thứ hai, có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân
cƣ. Thứ ba, thiếu cơ hội lựa chọn, tham gia trong quá trình phát triển cộng đồng.
2.1.2 Chuẩn nghèo của Việt Nam
Đối với Việt Nam, Chính phủ đã 5 lần nâng mức chuẩn nghèo trong thời gian
từ 1993 đến cuối năm 2010. Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tƣớng
Chính phủ ngày 30 tháng 01 năm 2011 quy định chuẩn nghèo áp dụng cho Việt
Nam giai đoạn 2011 - 2015 thì ở khu vực nông thôn những hộ gia đình có mức thu
nhập bình quân đầu ngƣời từ 400.000 đồng/ngƣời/tháng (4.800.000
đồng/ngƣời/năm) trở xuống là hộ nghèo, ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập
bình quân đầu ngƣời từ 500.000 đồng/ngƣời/tháng (6.000.000 đồng/ngƣời/năm) trở
xuống là hộ nghèo.
Trong nghiên cứu này sử dụng chuẩn nghèo theo Quyết định số 09/2011/QĐ-
TTg ngày 30/01/2011 của Thủ tƣớng Chính phủ quy định chuẩn nghèo áp dụng cho
Việt Nam giai đoạn 2011-2015 để nghiên cứu.
8
2.2 Tín dụng nông thôn giành cho hộ nghèo
2.2.1 Khái niệm về tín dụng vi mô
Tín dụng vi mô là những khoản vay nhỏ, rất nhỏ do các ngân hàng hoặc một
tổ chức nào đó cung cấp cho ngƣời nghèo. Mục đích là giúp họ có thể tham gia hoạt
động sản xuất hay tiến hành kinh doanh. Mở rộng ra là toàn bộ những hình thức tín
dụng ƣu đãi cho ngƣời nghèo. (Ledgerwood, 1991).
Tín dụng vi mô thƣờng dùng cho cá nhân vay và hộ gia đình vay không cần
tài sản thế chấp hoặc thông qua việc cho vay theo nhóm. Ngƣời nghèo cũng nhƣ tất
cả mọi ngƣời cần vốn vay để sản xuất, tích lũy tài sản, bình ổn tiêu dùng, và tự bảo
vệ mình trƣớc các rủi ro dựa trên nhóm vay. Chính vì vậy, tín dụng vi mô đặc biệt
quan trọng trong công tác xoá đói giảm nghèo (Nguyễn Thị Hải Yến, 2008).
Theo Ledgerwood (1991), “Tín dụng dành cho ngƣời nghèo là một phƣơng
pháp phát triển kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho dân cƣ có thu nhập thấp.”
Theo Hội nghị thƣợng đỉnh toàn cầu về tín dụng vi mô tại Washington tháng
2 năm 1997: “Tín dụng vi mô là việc cung cấp các khoản vay quy mô nhỏ đến đối
tƣợng ngƣời nghèo, với mục đích giúp những ngƣời thụ hƣởng thực hiện các dự án
sản xuất kinh doanh để tạo lợi nhuận từ đó nâng cao chất lƣợng đời sống cho con
ngƣời vay vốn và gia đình của họ”.
2.2.2 Tín dụng nông thôn giành cho hộ nghèo
Theo Quỹ phát triển nông nghiệp thế giới (2009) đƣa ra khái niệm “Tài chính
nông thôn là các giao dịch tài chính liên quan đến các hoạt động nông nghiệp và phi
nông nghiệp diễn ra giữa các hộ gia đình và các thể chế khu vực nông thôn”.
Nhƣ vậy, có thể thấy tín dụng nông thôn là một bộ phận của tài chính nông
thôn, cung cấp các dịch vụ tài chính của ngân hàng cho riêng thị trƣờng nông thôn
và các khoản vay dành cho hộ gia đình có sản xuất trong nông nghiệp, các hộ có
hoàn cảnh khó khăn nhằm phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của
đất nƣớc.
9
Tín dụng nông thôn đối với hộ nghèo là các khoản tín dụng chỉ dành riêng
cho những hộ nghèo tại khu vực nông thôn, có sức lao động nhƣng thiếu vốn để
phát triển sản xuất trong một thời gian nhất định phải hoàn trả số tiền gốc và lãi, còn
đƣợc gọi là tín dụng vi mô (Đỗ Ngọc Tân, 2012). Tùy theo từng nguồn có thể
hƣởng theo lãi suất ƣu đãi khác nhau nhằm giúp ngƣời nghèo mau chóng vƣợt qua
nghèo đói vƣơn lên hòa nhập cùng cộng đồng.
Lê Thanh Tâm (2008) cho rằng: “Tín dụng nông thôn chính thức là các
khoản vay đƣợc cung cấp bởi các tổ chức tín dụng thuộc khu vực chính phủ ủy
quyền và phải tuân theo các quy định và sự kiểm soát của ngành ngân hàng”.
2.2.3 Vai trò của tín dụng nông thôn đối với hộ nghèo
Về khía cạnh kinh tế, thông qua quá trình cung cấp các tín dụng nông thôn
các TCTD thực hiện các chức năng quan trọng là (i) huy động tiết kiệm, (ii) tái
phân bổ tiết kiệm cho đầu tƣ, và (iii) tạo điều kiện thuận lợi cho trao đổi thƣơng mại
hàng hóa và dịch vụ, trở thành một công cụ đắc lực để giảm nghèo đói và tăng thu
nhập. Về khía cạnh xã hội, tín dụng nông thôn tạo ra cơ hội cho ngƣời nghèo tiếp
cận đƣợc với dịch vụ tài chính, tăng cƣờng sự tham gia của họ vào cuộc sống cộng
đồng nói chung, tăng cƣờng năng lực xã hội của họ. (Nghiêm Hồng Sơn, 2006).
Thứ nhất, tín dụng nông thôn đối với ngƣời nghèo góp phần cải thiện đời
sống, gia tăng thu nhập cho ngƣời nghèo. Với quan điểm hỗ trợ vốn để ngƣời nghèo
tự vƣơn lên bằng chính sức lao động của mình để thoát nghèo, tín dụng nông thôn
giúp cho ngƣời nghèo có vốn để mua sắm vật tƣ, cây giống, con giống để canh tác
tạo ra sản phẩm hàng hóa, tăng thu nhập cải thiện đời sống. (Nguyễn Thị Hoa và
cộng sự, 2009).
Thứ hai, tín dụng nông thôn còn có tác động tích cực đến việc kích thích
năng khiếu kinh doanh nhỏ của ngƣời vay, đặc biệt là phụ nữ. Để sử dụng vốn vay
thành công, tự thân ngƣời vay phải tìm tòi cách tính toán đồng tiền cho hiệu quả,
nâng cao các kỹ năng quản lý sản xuất hộ gia đình (chăn nuôi, làm hàng thủ công,
gia công), các kỹ năng bán hàng (tiếp thị, mở rộng quan hệ ra vùng xung quanh
10
hoặc vùng xa). Tuy nhiên cho đến nay các tác động này cũng rất giới hạn bởi năng
suất và công nghệ của các hộ kinh doanh chỉ ở mức thấp do họ chỉ chăn nuôi và làm
thủ công (Zeller, 2003).
Thứ ba, tín dụng nông thôn không chỉ giúp thoát nghèo mà còn giúp ngƣời
nghèo tự chủ đƣợc cuộc sống của mình mà không sợ rơi vào ngƣỡng đó và cũng là
động lực để ngƣời nghèo, đặc biệt là phụ nữ nghèo chịu khó học hỏi và phát huy
các khả năng tiềm ẩn của mình và kết quả của nó là tạo ra bình đẳng giới trong nông
thôn (Nguyễn Thị Hải Yến, 2008).
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tiếp cận tín dụng là điều kiện quan trọng để
ngƣời nghèo tăng cƣờng đầu tƣ cho sản xuất, trang trải chi phí học hành cho con
cái... Nhờ đó, nâng cao thu nhập và có cơ hội thoát nghèo bền vững. Ngân hàng Thế
giới (1995) đã khuyến cáo rằng cải thiện thị trƣờng tín dụng là một chính sách quan
trọng để giảm nghèo đói ở Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến nay, tín dụng ở nông thôn
Việt Nam vẫn rất kém phát triển. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa tín dụng và giảm
nghèo ở một số quốc gia Châu Phi, các tác giả Nader (2007), Khandker (2005),
Morduch và Haley (2002) đã khẳng định vai trò quan trọng của việc cấp tín dụng
với những điều kiện ƣu đãi cho ngƣời nghèo, đó là phƣơng tiện để giúp họ thoát
nghèo.
Ngoài ra, tín dụng nông thôn là một trong những công cụ tài chính giúp các
hộ gia đình ở nông thôn thoát khỏi tình trạng nghèo đói. Trong nghiên cứu về tác
động của tín dụng nông thôn đến nghèo ở Bangladesh của Chowdhury (2002) cho
thấy với khoảng thời gian quan sát dài (6 năm) đã cung cấp đƣợc bằng chứng về
hiệu quả tác động mạnh mẽ của tín dụng nông thôn đến việc giảm nghèo của các hộ
gia đình.
2.2.4 Các tổ chức cấp tín dụng nông thôn khu vực chính thức
Theo DERP (2012), thị trƣờng tín dụng nông thôn tồn tại ở ba khu vực chính
gồm khu vực tín dụng chính thức, khu vực tín dụng bán chính thức và khu vực tín
dụng phi chính thức.
11
Riêng khu vực chính thức hiện nay thì tín dụng nông thôn đƣợc cung cấp bởi
các hệ thống ngân hàng và các tổ chức tín dụng đƣợc thành lập và hoạt động theo
Luật Ngân Hàng và Luật các tổ chức tín dụng, bao gồm: Ngân hàng Nông Nghiệp
và Phát Triển Nông Thôn (NHNN&PTNT- Agribank), Ngân Hàng Chính Sách Xã
Hội (NHCSXH - VBSP), Quỹ tín dụng nhân dân, các ngân hàng thƣơng mại thuộc
sở hữu Nhà nƣớc và các ngân hàng thuộc sở hữu tƣ nhân. Cụ thể:
Các Quỹ tín dụng nhân dân nhằm mục tiêu là để khôi phục lại niềm tin của
công chúng trong hệ thống tài chính chính thức ở nông thôn, thực hiện huy động tiết
kiệm và cho vay đối với các thành viên của quỹ. Tuy nhiên, sự hiện diện của mạng
lƣới Quỹ tín dụng nhân dân chủ yếu ở các khu vực có nhiều hoạt động kinh tế và
kết cấu hạ tầng tƣơng đối phát triển. Vì vậy, Quỹ tín dụng nhân dân đóng một vai
trò hạn chế trong việc cung cấp tín dụng vi mô đến các khu vực khó khăn ở nông
thôn. Do đó, hầu hết các khoản tín dụng cho khu vực nông thôn đƣợc thực hiện bởi
hai hệ thống ngân hàng chính là NHNN&PTNT và NHCSXH dƣới sự ủy quyền của
Nhà nƣớc nhằm hỗ trợ các hộ gia đình, các đối tƣợng chính sách đƣợc tiếp cận với
nguồn vốn ƣu đãi để phát triển sản xuất nông nghiệp, đầu tƣ vốn nhân lực. Trong
những năm qua, dƣới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc các chính sách tín dụng của
hai ngân hàng này đã phát huy đƣợc hiệu quả hoạt động của mình thông qua các
hoạt động cho vay cho sản xuất nông nghiệp và hỗ trợ vốn cho các đối tƣợng chính
sách nhƣ đối tƣợng học sinh, sinh viên, các hộ nghèo ở vùng sâu, vùng xa.
Là ngân hàng dẫn đầu trong các tổ chức tín dụng nông thôn, các hoạt động
tín dụng của Agribank đã có những bƣớc chuyển biến tích cực trong cơ cấu tín
dụng. Các khoản vay chủ yếu tập trung vào đối tƣợng là nông nghiệp, nông thôn,
sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ƣu tiên của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nƣớc.
Tính đến ngày 30/06/2015, Agribank có tổng nguồn vốn 742.473 tỷ đồng, tổng dƣ
nợ cho vay nền kinh tế 566.716 tỷ đồng, trong đó dƣ nợ cho vay nông nghiệp, nông
thôn chiếm tỷ trọng 75,2% tổng dƣ nợ và đạt 426.170 tỷ đồng tăng so với thời điểm
30/06/2010 là 184.979 tỷ đồng, tiếp tục là Ngân hàng Thƣơng mại Nhà nƣớc giữ vai
trò chủ lực trong đầu tƣ cho nông nghiệp, nông thôn và các chƣơng trình trọng điểm
Tải về để xem bản đầy đủ
77 trang
10961
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Nghiên cứu vốn tín dụng chính thống của các hộ nông dân nghèo tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_nghien_cuu_von_tin_dung_chinh_thong_cua_cac_ho_nong.pdf
