Luận văn Nghiên cứu kiểm kê khí thải từ hoạt động đốt trấu, rơm rạ vùng Tây Nam Bộ

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

4702Thao@

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGHIÊN CỨU KIỂM KÊ KHÍ THẢI TỪ HOẠT ĐỘNG ĐỐT

TRẤU, RƠM RẠ VÙNG TÂY NAM BỘ

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

NGUYỄN CHIẾN THẮNG

HÀ NỘI, NĂM 2018

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGHIÊN CỨU KIỂM KÊ KHÍ THẢI TỪ HOẠT ĐỘNG

ĐỐT TRẤU, RƠM RẠ VÙNG TÂY NAM BỘ

NGUYỄN CHIẾN THẮNG

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

MÃ SỐ: 8440301

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS. ĐÀO THÀNH DƯƠNG

TS. PHẠM THỊ MAI THẢO

HÀ NỘI, NĂM 2018

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

Cán bộ hướng dẫn 1

Cán bộ hướng dẫn 2

: TS. Đào Thành Dương

: TS. Phạm Thị Mai Thảo

Cán bộ chấm phản biện 1: TS. Hoàng Thu Hương

Cán bộ chấm phản biện 2: TS Nguyễn Thu Huyền

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại:

HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

Ngày 03 tháng 10 năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài này là một phần trong đề tài: “Nghiên cứu xác định hệ số phát thải khí

nhà kính từ hoạt động đốt hở các phụ phẩm nông nghiệp (trấu, rơm rạ) vùng Tây Nam

Bộ do TS. Phạm Thị Mai Thảo làm chủ nhiệm đề tài. Tôi xin cam đoan các nội dung,

số liệu, kết quả nêu trong luận văn là công sức của cá nhân tôi, hoàn toàn trung thực

chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình này.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Chiến Thắng

i

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới TS.

Phạm Thị Mai Thảo và TS. Đào Thành Dương là người trực tiếp hướng dẫn khoa

học, tận tình giúp đỡ và định hướng giúp tôi hoàn thành luận văn của mình.

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới cô giáo Phạm Hồng Phương, cô giáo Trịnh Thị

Thắm, thầy giáo Lê Văn Sơn, thầy giáo Nguyễn Thành Trung và các thành viên

trong nhóm nghiên cứu đã hỗ trợ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường, tôi đã nhận được sự

hướng dẫn và giúp đỡ tận tình của tập thể các Thầy, Cô giáo trong Khoa Môi trường

thuộc Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội. Tôi xin ghi nhận và biết

ơn sự giúp đỡ quý báu của các Thầy, Cô.

Tôi xin trân trọng cám ơn người dân tỉnh An Giang đã nhiệt tình hỗ trợ, hợp

tác và giúp đỡ tôi thực hiện luận văn.

Trong thời gian nghiên cứu và làm luận văn, tôi cũng đã nhận được sự hỗ

trợ, tạo điều kiện và giúp đỡ từ phòng thí nghiệm Khoa Môi trường, Trường Đại

học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Trung tâm Quan trắc Môi trường tỉnh An

Giang, tôi xin trân trọng cám ơn.

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới đề tài: “Nghiên cứu xác định hệ số phát thải khí

nhà kính từ hoạt động đốt hở các phụ phẩm nông nghiệp (trấu, rơm rạ) vùng Tây

Nam Bộ” – Mã số Mã số: TNMT. 2017.05.18 đã hỗ trợ kinh phí để tôi hoàn thành

luận văn.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các đồng nghiệp, bạn bè, gia đình

đã động viên, chia sẻ và tạo điều kiện tốt nhất giúp tôi hoàn thành luận văn

của mình.

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Học viên cao học

Nguyễn Chiến Thắng

ii

MỤC LỤC

L ỜI CAM ĐOA N ...................................................................................................................... i

L Ờ I C ẢM ƠN ............................................................................................................................ ii

M Ụ C L Ụ C ................................................................................................................................i ii

DANH M Ụ C B Ả N G ................................................................................................................ x

DANH M Ụ C HÌNH................................................................................................................. xi

DANH M Ụ C T Ừ VI Ế T T Ắ T ...............................................................................................x iv

M Ở ĐẦ U.................................................................................................................................... 1

1. M ụ c tiêu nghiên c ứ u...........................................................................................3

2. N ộ i dung nghiên c ứ u ..........................................................................................3

2.1. Nghiên c ứ u tình hình s ả n xu ấ t lúa t ạ i t ỉ nh An Giang và vùng Tây Nam B ộ ...3

2.2. Nghiên c ứ u hi ệ n tr ạ ng s ử d ụ ng và th ả i b ỏ tr ấu, rơm rạ theo mùa....................3

2.3. Ki ểm kê lượ ng khí th ả i t ừ vi ệc đố t tr ấu, rơm rạ ngoài đồ ng ru ộ ng theo mùa v ụ

3

2.4. Đánh giá mức độ ô nhi ễ m không khí t ừ ho ạt động đố t tr ấu, rơm rạ ................3

2.5. Đề xu ấ t gi ả i pháp gi ả m thi ể u s ự phát th ả i các ch ấ t khí g ấ y ô nhi ễ m...............4

CHƯƠNG I: TỔ NG QUAN.................................................................................................... 5

1.1. Gi ớ i thi ệ u v ề rơm rạ .........................................................................................5

1.2. Gi ớ i thi ệ u v ề v ỏ tr ấ u ......................................................................................10

1.3. T ổ ng quan v ề ki ể m kê ngu ồ n th ả i ..................................................................13

1.4. T ổ ng quan các nghiên c ứu liên quan đế n ki ể m kê khí th ả i t ừ ho ạt động đố t sinh

kh ố i .......................................................................................................................16

1.5. Gi ớ i thi ệ u v ề vùng Tây Nam B ộ ....................................................................19

1.6. Gi ớ i thi ệ u v ề t ỉ nh An Giang...........................................................................23

CHƯƠNG 2: PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨ U ........... 26

2 .1. Đối tượ ng và ph ạ m vi ...................................................................................26

2.2. Th ờ i gian nghiên c ứ u ....................................................................................26

2.3. Phương pháp nghiên cứ u ..............................................................................26

CHƯƠNG 3: KẾ T QU Ả VÀ TH Ả O LU Ậ N ...................................................................... 38

iii

3.1. Các h ệ s ố ph ụ c v ụ tính toán. ..........................................................................38

3.2. Tình hình s ả n xu ấ t lú a ....................................................................................39

3.3. Hi ệ n tr ạng phát sinh rơm, rạ , tr ấ u t ừ ho ạt độ ng tr ồ ng lúa t ạ i An Giang và vùng

Tây Nam B ộ ..........................................................................................................42

3.4. Hi ệ n tr ạ ng s ử d ụ ng và th ả i b ỏ tr ấu, rơm, rạ t ừ s ả n xu ấ t lúa t ạ i An Giang .....45

3.5. Ki ểm kê lượ ng khí th ả i phát sinh t ừ vi ệc đốt rơm rạ trên đồ ng ru ộ ng t ạ i vùng

Tây Nam B ộ ..........................................................................................................50

3.6. Đánh giá mức độ ô nhi ễm môi trườ ng không khí do ho ạt động đốt rơm rạ ..54

3.7. Đề xu ấ t gi ả i pháp gi ả m thi ể u s ự phát th ả i các khí gây ô nhi ễ m.....................66

K Ế T LU Ậ N VÀ KI Ế N NGH Ị ............................................................................................... 74

TÀI LI Ệ U THAM KH Ả O ..................................................................................................... 76

PH Ụ L Ụ C................................................................................................................................. 79

iv

THÔNG TIN LUẬN VĂN

Họ và tên học viên: Nguyễn Chiến Thắng

Lớp: CH2BMT Khóa: 2016-2018

Cán bộ hướng dẫn 1: TS. Đào Thành Dương

Cán bộ hướng dẫn 2: TS. Phạm Thị Mai Thảo

Tên đề tài: Nghiên cứu kiểm kê khí thải từ hoạt động đốt trấu, rơm rạ vùng Tây

Nam Bộ

Tóm tắt luận văn:

Mở đầu:

Rơm rạ, trấu là phụ phẩm từ hoạt động sản xuất lúa gạo. Rơm rạ vấn thường

được ghép chung trong cách gọi những phần loại bỏ của cây lúa sau khi thu hoạch

hạt. Tuy nhiên rơm (tiếng Anh: rice straw) là phần thân của cây lúa đã được phơi khô

sau khi thu hoạch, còn rạ (tiếng Anh: rice stubble) là phần là gốc cây lúa còn lại sau

khi gặt và cắt phần thân. Trấu (hay còn gọi là vỏ trấu, tiếng Anh: rice hulls) là phần

vỏ cứng bao bên ngoài hạt gạo. Ngoài việc bảo vệ hạt gạo trong mùa sinh trưởng, vỏ

trấu cũng có thể dùng làm vật liệu xây dựng, phân bón, vật liệu cách nhiệt trong xây

dựng hay nhiên liệu.

Rơm rạ thường được người dân tận dụng để đun nấu, làm thức ăn cho gia súc,

lợp nhà, lót chuồng, làm phân bón... Tuy nhiên, với lượng rơm rạ lớn như vậy phần

được sử dụng rất nhỏ so với lượng phát sinh nên cần phải xử lý khi bắt đầu mùa vụ

mới. Phương pháp xử lý phổ biến là đốt trực tiếp trên đồng ruộng lấy tro để bón cho

ruộng. Việc đốt rơm rạ sẽ phát sinh ra khói, bụi không chỉ gây tác động đến môi

trường không khí mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe người dân xung quanh, lượng khí

thải phát sinh cũng góp phần làm tăng hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu.

Ngoài rơm rạ, trấu cũng là phụ phẩm chính phát sinh trong quá trình chế biến

gạo. Trấu chiếm 20% khối lượng lúa được xay xát [1]. Hiện nay, trấu được dùng để

sấy lúa, sản xuất củi trấu, bán cho các nhà máy sản xuất gạch, sử dụng trong đun nấu

tại các cơ sở tiểu thủ công nghiệp và hộ gia đình. Tuy nhiên với lượng phát sinh lớn

v

nên các chủ nhà máy xay xát vẫn phải đốt bỏ như là hình thức xử lý khi không còn

khả năng dự trữ. Hoạt động đốt trấu cũng phát sinh các chất ô nhiễm môi trường

không khí tương tự như rơm rạ.

Tây Nam Bộ là vùng sản xuất lúa gạo với diện tích và sản lượng cao nhất nước. Đây

cũng là địa phương có hoạt động đốt rơm rạ, trấu rất phổ biến. Chính vì lý do đó, tôi

thực hiện đề tài “Nghiên cứu kiểm kê khí thảí từ hoạt động đốt trấu, rơm rạ vùng

Tây Nam Bộ” nhằm kiểm kê lượng phát thải các chất ô nhiễm và đánh giá mức độ ô

nhiễm môi trường từ hoạt động đốt rơm rạ, trấu đến môi trường và người dân sống

xung quanh khu vực. Phạm vi vùng Tây Nam Bộ bao gồm 13 tỉnh, thành phố, đặc

điểm thời tiết khí hậu có sự tương đồng và do hạn chế về thời gian nên nghiên cứu

này chỉ lựa chọn An Giang là tỉnh đại diện để tiến hành kiểm kê và đánh giá.

1. Mục tiêu nghiên cứu

Kiểm kê, đánh giá ô nhiễm môi trường không khí từ hoạt động đốt hở trấu,

rơm rạ tại An Giang và đề xuất giải pháp giảm thiểu phù hợp.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Nghiên cứu tình hình sản xuất lúa tại tỉnh An Giang và vùng Tây Nam Bộ

Nghiên cứu về tình hình diện tích, sản lượng lúa của tỉnh An Giang và vùng

Tây Nam Bộ từ các nguồn số liệu và công bố của Tổng cục thống kê và Cục Thống

kê tỉnh An Giang.

2.2. Nghiên cứu hiện trạng sử dụng và thải bỏ trấu, rơm rạ theo mùa

-

Điều tra, phỏng vấn hiện trạng, phương thức sử dụng rơm, rạ cho các mục

đích khác nhau, tính lượng rơm rạ được thải bỏ và đốt trên đồng ruộng

Điều tra, phỏng vấn hiện trạng, phương thức sử dụng trấu cho các mục đích

-

khác nhau, tính lượng trấu được thải bỏ và đốt tại các nhà máy xay xát

2.3. Kiểm kê lượng khí thải từ việc đốt trấu, rơm rạ ngoài đồng ruộng theo

mùa vụ

-

Xác định lượng rơm rạ đốt ngoài đồng ruộng theo mùa vụ tại tỉnh An Giang

Xác định lượng rơm rạ đốt ngoài đồng ruộng tại Tây Nam Bộ

vi

-

Tính toán lượng khí ô nhiễm phát sinh từ hoạt động đốt trấu, rơm rạ dựa vào

hệ số phát thải đối với các thông số PM₁₀, PM_2,5, CO, CO₂, NO₂, SO₂(hệ số phát thải

kế thừa từ các nghiên cứu khác)

2.4. Đánh giá mức độ ô nhiễm không khí từ hoạt động đốt trấu, rơm rạ

Khảo sát xác định địa điểm lấy mẫu và xây dựng chương trình quan trắc chất

lượng môi trường không khí xung quanh khu vực có hoạt động đốt hở trấu, rơm rạ

đối với các thông số PM₁₀, PM_2,5, CO₂, CO, NO₂, SO₂, nhiệt độ, độ ẩm, hướng gió,

tốc độ gió...

2.5. Đề xuất giải pháp giảm thiểu sự phát thải các chất khí gấy ô nhiễm

-

Đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp

Đề xuất các giải pháp công nghệ

3. Đối tượng và phạm vi

Đối tượng: Lượng khí thải phát sinh từ hoạt động đốt hở phụ phẩm nông nghiệp (trấu,

rơm rạ) tại vùng Tây Nam Bộ.

Phạm vi nghiên cứu: tỉnh An Giang thuộc vùng Tây Nam Bộ.

4. Thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu bắt đầu từ tháng 12/2017 đến tháng 08/2018.

5. Phương pháp nghiên cứu

5.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Số liệu thứ cấp là nguồn dữ liệu đã được xử lý qua và được thu thập từ các cơ

quan, đơn vị, cá nhân, tập thể có liên quan đến đối tượng nghiên cứu.

5.2. Phương pháp khảo sát thực địa

Tiến hành quan sát tại thực địa nhằm thu thập và ghi lại các tài liệu trực quan,

hình ảnh liên quan tới đối tượng nghiên cứu, xác định vị trí lấy mẫu các chât khí ô

nhiễm, hoạt động đốt rơm rạ trên đồng ruộng, hoạt động đốt trấu...

5.3. Phương pháp điều tra xã hội học

Phương pháp này nhằm thu thập các số liệu sơ cấp, chưa qua xử lý bằng cách

phỏng vấn trược tiếp các đối tượng bằng phiếu điều tra hoặc các câu hỏi đã chuẩn bị

sẵn nhằm thu thập được số liệu từ câu trả lời của đối tượng phỏng vấn.

vii

5.4. Phương pháp quan trắc phân tích.

Sử dụng thiết bị đo nhanh khí thải Testo 350 XL và thiết bị đo bụi Sibata GT

331 để đo nhanh các thông số: PM₁₀, PM_2,5, CO, CO₂, NO₂, SO₂của khói thải từ hoạt

động đốt trấu, rơm rạ

5.5. Phương pháp kiểm kê

Lượng khí phát thải được kiểm kê bằng lượng rơm rạ đem đốt và hệ số phát thải

tương ứng của mỗi chất khí.

5.6. Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu và viết báo cáo

Số liệu sau khi thu thập được tổng hợp và xử lý bằng các phần mềm tin học

(word, excel...) để viết báo cáo.

6. Tóm tắt kết quả đạt được

Tại An Giang, lượng rơm rạ phát sinh năm 2016 tại vụ Đông Xuân là 4067

nghìn tấn, vụ Hè Thu là 4074 nghìn tấn, vụ Thu Đông là 3147 nghìn tấn rơm rạ, lượng

trấu phát sinh là 794,95 nghìn tấn. Trong đó 62% số nông hộ có sử sụng rơm cho các

mục đích khác nhau như cho gia súc ăn, bán, ủ phân... 38% số hộ còn lại không sử

dụng rơm, phương thức xử lý chính là đốt. Tỉ lệ rơm rạ sử dụng tại vụ Đông xuân là

63,64%, vụ Hè Thu là 50,68% và vụ Thu đông là 60%. Lượng rơm rạ đem đốt năm

2016 vụ Đông xuân là 1213 nghìn tấn, vụ Hè Thu là 1647 nghìn tấn, vụ Thu Đông là

1031 nghìn tấn. Đối với gốc rạ, 100% được để phơi khô tự nhiên và đốt trực tiếp

ngoài đồng ruộng. 100% người dân được phỏng vấn nhận thức được các tác động từ

đốt rơm rạ đên môi trường và sức khỏe và là nguyên nhân dẫn đến các bệnh phổ biến

như: cay mắt, mờ mắt, tức ngực, khó thở, ngạt mũi… phát thải CO₂từ hoạt động đốt

rơm rạ là cao nhất (trung bình vụ Đông xuân 1,7 triệu tấn, vụ Hè Thu 2,4 triệu tấn,

vụ Thu Đông 1,5 triệu tấn), tiếp đến là CO (trên 41 nghìn tấn vụ Đông Xuân, 55 nghìn

tấn vụ Hè Thu, 30 nghìn tấn vụ Thu Đông). Tiếp theo lần lượt là PM_2,5, PM₁₀, SO₂và

thấp nhất là NO₂

Vùng Tây Nam Bộ, năm 2016 lượng rơm rạ phát sinh là 73 triệu tấn, Tổng lượng

trấu phát sinh là 4,8 triệu tấn, lượng rơm rạ đem đốt là: 25,1 triệu tấn. Tổng lượng khí

viii

thải CO₂phát sinh lớn nhất (36,7 triệu tấn), tiếp đó là CO (872,62 nghìn tấn), PM_2,5

(325,66 nghìn tấn), PM₁₀(93,05 nghìn tấn), SO₂(50,3 nghìn tấn) và thấp nhất là NO₂

với 1,76 nghìn tấn.

Đánh giá lan truyền các chất khí ô nhiễm, tại khoảng cách 5m từ vị trí đốt, nồng

độ PM₁₀lớn nhất đo được là 452,2 µg/m³, nồng độ PM_2,5lớn nhất là 316,3 µg/m³,

nồng độ CO₂lớn nhất là 954 mg/m³, nồng độ CO lớn nhất là 12779 µg/m³, 1522,8

µg/m³gấp hơn 8 lần so với quy chuẩn cho phép, nồng độ SO₂cao nhất là 5030 µg/m³

gấp hơn 14 lần so với quy chuẩn cho phép. Khoảng cách an toàn để tránh những ảnh

hưởng của khói thải là 250m. 100% người dân nhận thức được các tác động từ đốt

rơm rạ đên môi trường và sức khỏe. Chính vì vậy việc áp dụng các giải pháp khoa

học công nghệ để tăng tỷ lệ sử dụng rơm, rạ là rất cần thiết.

ix

DANH MỤC BẢNG

B ả ng 1.1. Thành ph ầ n hóa h ọ c c ủa rơm rạ .................................................................5

B ả ng 1.2. Thành ph ầ n và các h ỗ n h ợ p ch ủ y ế u c ủa tro trong rơm [3]........................6

B ả ng 1.3. Ứ ng d ụ ng c ủa rơm rạ trong nông nghi ệ p [3]..............................................7

B ả ng 1.4. Ứ ng d ụ ng c ủa rơm rạ trong lĩnh vự c hóa ch ấ t [3 ]......................................7

B ả ng 1.5. Lượng rơm rạ phát sinh theo t ừ ng khu v ự c [4] ..........................................8

B ả ng 1.6. Thành ph ầ n hóa h ọ c c ủ a tro tr ấ u ..............................................................11

B ảng 1.7. Lượ ng phát th ải khí nhà kính sau đốt rơm củ a các t ỉnh ĐBSCL [5]........16

B ả ng 1.8. Phát th ả i toàn c ầ u c ủ a m ộ t s ố ch ấ t khí ô nhi ễ m [9]..................................18

B ả ng 1.9. Phát th ả i t ừ đố t sinh kh ố i t ạ i khu v ực Châu Á năm 2000 [10 ].................19

B ả ng 1.10. Phát th ả i CO₂tạ i B ắ c Kinh, Trung Qu ố c [11] ........................................19

B ảng 1.11. Lượ ng khí phát th ả i t ừ vi ệc đố t sinh kh ố i t ạ i Thái Lan [12] ..................19

B ả ng 2.1. Nh ữ ng d ữ li ệ u, thông tin c ầ n thu th ậ p ......................................................26

B ảng 2.2. Đối tượ ng, s ố lượng điề u tra c ầ n th ự c hi ệ n ..............................................27

B ả ng 2.3. T ọa độ và v ị trí l ấ y m ẫ u t ạ i An Giang ......................................................28

B ả ng 2.4. Thông tin v ị trí l ấ y m ẫ u ............................................................................30

B ả ng 2.5. H ệ s ố phát th ả i khí ô nhi ễ m trong các nghiên c ứ u khác...........................36

B ảng 3.1. Lượng rơm rạ phát sinh theo di ệ n tích .....................................................38

B ả ng 3.2. Hi ệ u su ất cháy rơm, rạ t ạ i An Giang ........................................................38

B ả ng 3.3. K ế t qu ả ki ể m kê các ch ấ t khí ô nhi ễ m t ại An Giang năm 2016 ...............51

B ả ng 3.4. Thông s ố thi ế t b ị s ả n xu ấ t viên nén tr ấ u ...................................................72

x

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1. C ủ i tr ấ u thành ph ẩ m ..................................................................................12

Hình 1.2. B ản đồ vùng đồ ng b ằ ng sông C ử u Long...................................................20

Hình 1.3. B ản đồ t ỉ nh An Giang ...............................................................................23

Hình 2.1. V ị trí l ấ y m ẫ u 1 t ạ i xã An Hòa, huy ệ n Châu Thành .................................28

Hình 2.2. V ị trí l ấ y m ẫ u 2 t ạ i xã An Bình, huy ệ n Tho ại Sơn ...................................29

Hình 2.3. V ị trí l ấ y m ẫ u 3 t ạ i xã An T ứ c, huy ệ n Tri Tôn .........................................29

Hình 2.4. V ị trí l ấ y m ẫu theo hướ ng gi ó ...................................................................30

Hình 2.5. Thi ế t b ị đo nhanh Tes to 350 XL ...............................................................31

Hình 2.6. Thi ế t b ị đo bụ i Sibata GT-331 ..................................................................32

Hình 2.7. L ắp đặ t thi ế t b ị đo và đo nhanh mẫ u n ề n ..................................................33

Hình 2.8. L ậ p ô tiêu chu ẩ n ........................................................................................35

Hình 2.9. Thu rơm rạ trên ô tiêu chu ẩ n.....................................................................35

Hình 3.1. Di ệ n tích và s ản lượng lúa theo các năm [20]...........................................39

Hình 3.2. Di ệ n tích và s ản lượ ng v ụ Đông Xuân [20 ]..............................................40

Hình 3.3. Di ệ n tích và s ản lượ ng v ụ Hè Thu [20].....................................................40

Hình 3.4. Di ệ n tích và s ản lượ ng v ụ Thu Đông [20] ................................................40

Hình 3.5. Di ệ n tích tr ồ ng lúa vùng Tây Nam B ộ năm 2016 [20] .............................41

Hình 3.6. S ản lượ ng lúa vùng Tây Nam B ộ năm 2016 [20] ....................................41

Hình 3.7. Lượng rơm rạ phát sinh t ạ i An Giang qua các nă m ..................................42

Hình 3.8. Lượng rơm rạ phát sinh t ạ i Tây Nam B ộ năm 201 6 .................................43

Hình 3.9. Lượ ng tr ấu phát sinh qua các năm tạ i An Giang ......................................44

Hình 3.10. Lượ ng tr ấ u phát sinh vùng Tây Nam B ộ năm 2016 ................................45

Hình 3.11. G ặ t lúa b ằ ng tay ......................................................................................46

Hình 3.12. G ặ t lúa b ằ ng máy ....................................................................................46

Hình 3.13. T ỷ l ệ s ử d ụng rơm r ạ ...............................................................................47

Hình 3.14. Các phương thứ c s ử d ụng rơm ................................................................48

Hình 3.15. T ỷ l ệ s ử d ụng và đốt rơm rạ theo mùa v ụ ...............................................48

xi

Hình 3.16. Lượng rơm rạ đem đố t t ại An Giang qua các năm ..................................49

Hình 3.17. Lượng rơm, rạ đem đố t vùng Tây Nam B ộ năm 2016 ............................50

Hình 3.18. Phát th ả i PM₁₀theo mùa vụ ....................................................................52

Hình 3.19. Phát th ả i PM_2,5theo mùa vụ ....................................................................52

Hình 3.20. Phát th ả i CO theo mùa v ụ ........................................................................52

Hình 3.21. Phát th ả i CO₂theo mùa vụ ......................................................................52

Hình 3.22. Phát th ả i NO₂theo mùa vụ ......................................................................53

Hình 3.23. Phát th ả i SO₂theo mùa vụ .......................................................................53

Hình 3.24. K ế t qu ả ki ể m kê vùng Tây Nam B ộ ........................................................53

Hình 3.25. Đốt rơm rạ tr ự c ti ếp trên đồ ng ................................................................55

Hình 3.26. Đốt rơm rạ g ần đường và khu dân cư .....................................................56

Hình 3.27. N ồng độ PM₁₀tạ i VT 1 ............................................................................57

Hình 3.28. N ồng độ PM₁₀tạ i VT 2 ............................................................................57

Hình 3.29. N ồng độ PM₁₀tạ i VT3 ............................................................................57

Hình 3.30. N ồng độ PM_2,5tạ i VT1 ...........................................................................58

Hình 3.31. N ồng độ PM_2,5tạ i VT2 ...........................................................................58

Hình 3.32. N ồng độ PM_2,5tạ i VT3............................................................................58

Hình 3.33. N ồng độ CO₂tạ i VT 1 ..............................................................................59

Hình 3.34. N ồng độ CO₂tạ i VT2..............................................................................59

Hình 3.35. N ồng độ CO₂tạ i VT3..............................................................................59

Hình 3.36. N ồng độ CO t ạ i VT 1 ...............................................................................60

Hình 3.37. N ồng độ CO t ạ i VT 2 ...............................................................................60

Hình 3.38. N ồng độ CO t ạ i VT 3 ...............................................................................60

Hình 3.39. N ồng độ NO₂tạ i VT1 .............................................................................61

Hình 3.40. N ồng độ NO₂tạ i VT2 .............................................................................61

Hình 3.41. N ồng độ NO₂tạ i VT3 .............................................................................62

Hình 3.42. N ồng độ SO₂tạ i VT 1 ..............................................................................63

Hình 3.43. N ồng độ SO₂tạ i VT 2 ..............................................................................63

Hình 3.44. N ồng độ SO₂tạ i VT3 ..............................................................................63

xii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BC

Các bon đen

ĐBSCL

ĐBSH

ĐHQGHN

KH & CN

KKNT

KNK

Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Hồng

Đại học Quốc gia Hà Nội

Khoa học và công nghệ

Kiểm kê nguồn thải

Khí nhà kính

MCE

Hiệu suất cháy

NXB

Nhà xuất bản

OC

Các bon hữu cơ

QCVN

TTXVN

UBND

VT

Quy chuẩn Việt Nam

Thông tấn xã Việt Nam

Ủy ban nhân dân

Vị trí

xiv

MỞ ĐẦU