Luận án Nghiên cứu xác định nhu cầu năng lượng cho duy trì của bò sữa lai 3/4 HF ở các mức khối lượng khác nhau
BꢀꢁGIÁOꢁDꢂCꢁVÀꢁðÀOꢁTꢃOꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁBꢀꢁNÔNGꢁNGHIꢄPꢁVÀꢁPTNTꢁ
VIꢄNꢁCHĂNꢁNUÔIꢁ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
LÊꢁMINHꢁLꢅNHꢁ
ꢀ
ꢀ
NGHIÊNꢁCꢆUꢁXÁCꢁðꢅNHꢁNHUꢁCꢇUꢁNĂNGꢁ
LƯꢈNGꢁCHOꢁDUYꢁTRÌꢁCꢉAꢁBÒꢁSꢊAꢁLAIꢁ¾ꢁHFꢁ
ꢋꢁCÁCꢁMꢆCꢁKHꢌIꢁLƯꢈNGꢁKHÁCꢁNHAUꢁ
ꢁ
ꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁChuyênꢁngànhꢁ :ꢁDINHꢁDƯꢍNGꢁVÀꢁTHꢆCꢁĂNꢁCHĂNꢁNUÔIꢁ
ꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁMãꢁsꢎꢁ
ꢁ
ꢁ
:ꢁ62ꢁꢏꢁ62ꢁꢏꢁ45ꢁꢏꢁ01ꢁꢁ
ꢀ
LUꢐNꢁÁNꢁTIꢑNꢁSĨꢁNÔNGꢁNGHIꢄP
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁꢁNGƯꢒIꢁHƯꢓNGꢁDꢔNꢁKHOAꢁHꢕC:ꢁ
1. PGS.TS.ꢁVũꢁChíꢁCươngꢁ
2. TS.ꢁVũꢁVănꢁNꢖi
ꢁ
ꢁ
HÀꢀNꢁIꢀꢂꢀ2012
ꢁ
i
CÁCꢁCHꢊꢁVIꢑTꢁTꢗTꢁTRONGꢁLUꢐNꢁÁNꢁ
ADFꢀ ꢀ
BWꢀ ꢀ
Xơꢀkhôngꢀtanꢀtrongꢀmôiꢀtrưꢃngꢀaꢀxítꢀ(Acidꢀdetergentꢀfiber)ꢀ
Khꢄiꢀlưꢅngꢀcơꢀthꢆꢀ(Bodyꢀweight)ꢀ
Proteinꢀthôꢀ(Crudeꢀprotein)ꢀ
CPꢀ
CFꢀ
DEꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
Xơꢀthôꢀ(Crudeꢀfiber)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtiêuꢀhóaꢀ(Digestibleꢀenergy)ꢀ
Vꢇtꢀchꢈtꢀkhôꢀ(Dryꢀmatter)ꢀ
DMꢀ ꢀ
EEꢀ
FHPꢀꢀ ꢀ
ꢀ
Mꢉꢀ(Etherꢀextract)ꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀꢌꢀtrꢍngꢀtháiꢀtraoꢀñꢎiꢀñóiꢀ(Fastingꢀheatꢀproduction)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthôꢀ(Grossꢀenergy)ꢀ
GEꢀ
HFꢀ
HIꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
HolsteinꢀFriesianꢀ
Nhiꢊtꢀgiaꢀtăngꢀ(Heatꢀincreatment)ꢀ
Tꢎngꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀ(Heatꢀproduction)ꢀ
Khꢄiꢀlưꢅngꢀ
HPꢀꢀ ꢀ
KLꢀ
ꢀ
MEꢀ ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀ(Metabolisableꢀenergy)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(Metabolisableꢀenergyꢀforꢀmaintain)ꢀ
Xơꢀkhôngꢀtanꢀtrongꢀmôiꢀtrưꢃngꢀtrungꢀtínhꢀ(Neutralꢀdetergentꢀfiber)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀ(Netꢀenergy)ꢀ
MEmꢀ
ꢀ
NDFꢀ ꢀ
NEꢀ
NEmꢀ ꢀ
NLꢀ
ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(Netꢀenergyꢀforꢀmaintain)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀ
ꢀ
OMꢀꢀ ꢀ
REꢀꢀ ꢀ
RQꢀꢀ ꢀ
TCVNꢀ
TðKLꢀꢀ
W0,75ꢀ ꢀ
Chꢈtꢀhꢐuꢀcơꢀ(Organicꢀmatter)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtíchꢀluꢑꢀ(Retentionꢀenergy)ꢀ
Thươngꢀsꢄꢀhôꢀhꢈpꢀ(Respirationꢀquotient)ꢀ
TiêuꢀchuꢒnꢀViꢊtꢀNamꢀ
Thayꢀñꢎiꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀꢀ
Khꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀ(Metabolicꢀweight)ꢀ
ii
MꢂCꢁLꢂCꢁ
Trang
CHƯƠNGꢀI.ꢀꢀMꢓꢀðꢔU ............................................................................................................. 1
1.1.ꢀTÍNHꢀCꢕPꢀTHIꢖTꢀCꢗAꢀðꢘꢀTÀI. ................................................................................. 1
1.2.ꢀMꢙCꢀðÍCHꢀCꢗAꢀðꢘꢀTÀI. ............................................................................................ 2
CHƯƠNGꢀ II.ꢀ TꢚNGꢀ QUANꢀ TÀIꢀ LIꢛUꢀ Vꢘꢀ NGHIÊNꢀ CꢜUꢀ NHUꢀ CꢔUꢀ NĂNGꢀ LƯꢝNGꢀ
CHOꢀDUYꢀTRÌꢀꢓꢀBÒꢀSꢞA....................................................................................................... 3
2.1.ꢀCÁCꢀHꢛꢀTHꢟNGꢀðÁNHꢀGIÁꢀGIÁꢀTRꢠꢀNĂNGꢀLƯꢝNG........................................... 3
2.1.1.ꢀðꢡnhꢀnghĩaꢀvàꢀñơnꢀvꢡꢀñoꢀnăngꢀlưꢅng....................................................................... 3
2.1.2.ꢀCácꢀdꢍngꢀnăngꢀlưꢅngꢀcꢢaꢀthꢣcꢀăn ........................................................................... 4
2.1.3.ꢀPhươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũy.............................................. 6
2.2.ꢀNHUꢀCꢔUꢀNĂNGꢀLƯꢝNGꢀCHOꢀDUYꢀTRÌ.............................................................. 14
2.2.1.ꢀPhươngꢀphápꢀtínhꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(NEm) ......................... 14
2.2.2.ꢀCácꢀyꢤuꢀtꢄꢀꢋnhꢀhưꢌngꢀñꢤnꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrì.................................. 15
2.3.ꢀTÌNHꢀHÌNHꢀNGHIÊNꢀCꢜUꢀVꢘꢀNHUꢀCꢔUꢀNĂNGꢀLƯꢝNGꢀTRONGꢀVÀꢀNGOÀIꢀ
NƯꢥC.................................................................................................................................. 18
2.3.1.ꢀTìnhꢀhìnhꢀnghiênꢀcꢣuꢀvꢦꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀngoàiꢀnưꢧc.................................... 18
2.3.2.ꢀTìnhꢀhìnhꢀnghiênꢀcꢣuꢀvꢦꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtrongꢀnưꢧc .................................... 22
CHƯƠNGꢀ III.ꢀ ƯꢥCꢀ TÍNHꢀ NHUꢀ CꢔUꢀ NĂNGꢀ LƯꢝNGꢀ TRAOꢀ ðꢚIꢀ (MEm)ꢀ VÀꢀ NĂNGꢀ
LƯꢝNGꢀ THUꢔNꢀ (NEm)ꢀ CHOꢀ DUYꢀ TRÌꢀ CꢗAꢀ BÒꢀ TƠꢀ Lꢨꢀ HƯꢥNGꢀ SꢞAꢀ LAIꢀ 3/4ꢀ HFꢀ
BꢩNGꢀHAIꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀKHÁCꢀNHAU......................................................................... 25
3.1.ꢀðꢪTꢀVꢕNꢀðꢘ .............................................................................................................. 25
3.2.ꢀVꢫTꢀLIꢛUꢀVÀꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀNGHIÊNꢀCꢜU ...................................................... 26
3.3.ꢀKꢖTꢀQUꢬ ..................................................................................................................... 30
3.3.1.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀchoꢀduyꢀtrì............................................................... 30
3.3.2.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrì.................................................................. 37
3.4.ꢀTHꢬOꢀLUꢫN ............................................................................................................... 41
3.5.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀVÀꢀðꢘꢀNGHꢠ........................................................................................... 45
iii
CHƯƠNGꢀ IV.ꢀƯꢥCꢀTÍNHꢀNHUꢀCꢔUꢀNĂNGꢀLƯꢝNGꢀTHUꢔNꢀCHOꢀDUYꢀTRÌꢀ (NEm)ꢀ
CꢗAꢀBÒꢀTƠꢀLꢨꢀHƯꢥNGꢀSꢞAꢀVÀꢀBÒꢀCꢭNꢀSꢞAꢀLAIꢀ3/4ꢀHFꢀBꢩNGꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀ
ðOꢀ NHIꢛTꢀ LƯꢝNGꢀ GIÁNꢀ TIꢖPꢀ THÔNGꢀ QUAꢀ BUꢮNGꢀ HÔꢀ HꢕPꢀ (RESPIRATIONꢀ
CHAMBER) ............................................................................................................................. 47
4.1.ꢀðꢪTꢀVꢕNꢀðꢘ .............................................................................................................. 47
4.2.ꢀVꢫTꢀLIꢛUꢀVÀꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀNGHIÊNꢀCꢜU ...................................................... 48
4.3.ꢀKꢖTꢀQUꢬ ..................................................................................................................... 50
4.3.2.ꢀBòꢀcáiꢀcꢍnꢀsꢐaꢀkhôngꢀchꢯa.................................................................................... 54
4.4.ꢀTHꢬOꢀLUꢫN ............................................................................................................... 58
4.5.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀVÀꢀðꢘꢀNGHꢠ........................................................................................... 61
CHƯƠNGꢀ V.ꢀ KIꢰMꢀ TRAꢀ NHUꢀ CꢔUꢀ NĂNGꢀ LƯꢝNGꢀ THUꢔNꢀ CHOꢀ DUYꢀ TRÌꢀ (NEm)ꢀ
CꢗAꢀBÒꢀSꢞAꢀLAIꢀ3/4ꢀHFꢀTꢭIꢀVIꢛTꢀNAMꢀBꢩNGꢀCÁCꢀTHÍꢀNGHIꢛMꢀNUÔIꢀDƯꢨNGꢀ
TRONGꢀðIꢘUꢀKIꢛNꢀSꢬNꢀXUꢕT .......................................................................................... 62
5.1.ꢀðꢪTꢀVꢕNꢀðꢘ .............................................................................................................. 62
5.2.ꢀVꢫTꢀLIꢛUꢀVÀꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀNGHIÊNꢀCꢜU ...................................................... 63
5.3.ꢀKꢖTꢀQUꢬ ..................................................................................................................... 66
5.4.ꢀTHꢬOꢀLUꢫN ............................................................................................................... 72
5.5.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀVÀꢀðꢘꢀNGHꢠ........................................................................................... 75
CHƯƠNGꢀVI.ꢀ HIꢛUꢀCHꢱNHꢀ GIÁꢀTRꢠꢀNHUꢀCꢔUꢀNĂNGꢀLƯꢝNGꢀTHUꢔNꢀCHOꢀDUYꢀ
TRÌꢀCꢗAꢀBÒꢀCÁIꢀTƠꢀLꢨꢀLAIꢀ3/4ꢀHFꢀꢓꢀCÁCꢀMꢜCꢀKHꢟIꢀLƯꢝNGꢀKHÁCꢀNHAUꢀBꢩNGꢀ
THÍꢀNGHIꢛMꢀNUÔIꢀDƯꢨNG................................................................................................ 76
6.1.ꢀðꢪTꢀVꢕNꢀðꢘ .............................................................................................................. 76
6.2.ꢀVꢫTꢀLIꢛUꢀVÀꢀPHƯƠNGꢀPHÁPꢀNGHIÊNꢀCꢜU ...................................................... 76
6.3.ꢀKꢖTꢀQUꢬ ..................................................................................................................... 80
6.4.ꢀTHꢬOꢀLUꢫN ............................................................................................................... 86
6.5.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀVÀꢀðꢘꢀNGHꢠ........................................................................................... 88
CHƯƠNGꢀVII.ꢀTHꢬOꢀLUꢫNꢀCHUNG.................................................................................. 89
CHƯƠNGꢀVIII.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀVÀꢀðꢘꢀNGHꢠꢀCHUNG............................................................ 92
8.1.ꢀKꢖTꢀLUꢫNꢀCHUNG ................................................................................................... 92
iv
8.2.ꢀðꢘꢀNGHꢠꢀCHUNG....................................................................................................... 92
NHꢞNGꢀCÔNGꢀTRÌNHꢀKHOAꢀHꢲCꢀðÃꢀCÔNGꢀBꢟꢀLIÊNꢀQUANꢀðꢖNꢀLUꢫNꢀÁN........ 93
TÀIꢀLIꢛUꢀTHAMꢀKHꢬO ........................................................................................................ 94
MꢁTꢀSꢟꢀHÌNHꢀꢬNHꢀTHÍꢀNGHIꢛMꢀBUꢮNGꢀHÔꢀHꢕP..................................................... 102
ꢀ
v
DANHꢁMꢂCꢁCÁCꢁBꢘNGꢁ
Trangꢀ
Bꢋngꢀ2.1.ꢀTínhꢀtoánꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀcꢢaꢀ1ꢀbêꢀtꢳꢀcácꢀsꢄꢀliꢊuꢀtraoꢀñꢎiꢀhôꢀhꢈpꢀvàꢀniꢀtơꢀbàiꢀtiꢤtꢀ
trongꢀnưꢧcꢀtiꢆu..........................................................................................................................10
Bꢋngꢀ2.2.ꢀCáchꢀtínhꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũyꢀvàꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀcꢢaꢀcꢳuꢀtꢳꢀthíꢀnghiꢊmꢀcânꢀbꢴngꢀniꢂtơꢀ
vàꢀcarbon...................................................................................................................................12
Bꢋngꢀ2.3.ꢀƯꢧcꢀtínhꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũyꢀvàꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀꢌꢀgiaꢀcꢏmꢀsꢯꢀdꢵngꢀkꢑꢀthuꢇtꢀgiꢤtꢀmꢎꢀ
soꢀsánh ......................................................................................................................................14
Bꢋngꢀ3.1.ꢀThànhꢀphꢏnꢀhóaꢀhꢶcꢀcꢢaꢀcácꢀthꢣcꢀănꢀthꢯꢀnghiꢊmꢀ(%ꢀtínhꢀtheoꢀchꢈtꢀkhô) ...............27
Bꢋngꢀ3.2.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀphươngꢀphápꢀxácꢀñꢡnhꢀñꢤnꢀGE,ꢀDEꢀ(MJ/ngày)ꢀvàꢀhꢊꢀsꢄꢀtiêuꢀhóaꢀ
năngꢀlưꢅng................................................................................................................................30
Bꢋngꢀ3.3.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀphươngꢀphápꢀxácꢀñꢡnhꢀñꢤnꢀMEꢀvàꢀtꢷꢀlꢊꢀME/GEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀăn.........33
Bꢋngꢀ3.4.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀphươngꢀphápꢀxácꢀñꢡnhꢀñꢤnꢀGE,ꢀDEꢀvàꢀMEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀăn.................34
Bꢋngꢀ3.5.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀphươngꢀphápꢀxácꢀñꢡnhꢀñꢤnꢀnhuꢀcꢏuꢀMEꢀchoꢀduyꢀtrì.......................35
Bꢋngꢀ3.6.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀloꢍiꢀthꢣcꢀănꢀñꢤnꢀNEꢀănꢀvào.............................................................38
Bꢋngꢀ3.7.ꢀꢬnhꢀhưꢌngꢀcꢢaꢀloꢍiꢀthꢣcꢀănꢀñꢤnꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(NEm) ......38
Bꢋngꢀ3.8.ꢀGiáꢀtrꢡꢀNEꢀ(MJ/kgꢀngày),ꢀmꢇtꢀñꢸꢀNEꢀ(MJ/gDM)ꢀvàꢀnhuꢀcꢏuꢀNEmꢀtínhꢀtheoꢀcôngꢀ
thꢣcꢀcꢢaꢀINRAꢀ(1989)ꢀvàꢀARCꢀ(1980).....................................................................................40
Bꢋngꢀ3.9.ꢀTómꢀtꢹtꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(MEm)ꢀꢌꢀbòꢀñangꢀvꢹtꢀsꢐaꢀcꢢaꢀmꢸtꢀ
sꢄꢀtácꢀgiꢋꢀsꢯꢀdꢵngꢀphươngꢀphápꢀhꢺiꢀquiꢀvàꢀcácꢀsꢄꢀliꢊuꢀtraoꢀñꢎiꢀnhiꢊt ......................................42
Bꢋngꢀ3.10.ꢀNEmꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀsꢐaꢀchoꢀănꢀkhꢒuꢀphꢏnꢀcơꢀsꢌꢀlàꢀcꢻꢀkhô...........................................44
Bꢋngꢀ4.1.ꢀLưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀCH4ꢀvàꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀ(lít/ngày)ꢀvàꢀtꢎngꢀFHPꢀ(KJ/ngày)ꢀtheoꢀnhómꢀ
khꢄiꢀlưꢅngꢀ(Mean±SE;ꢀnꢀ=ꢀ5ꢀchoꢀmꢼiꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng) ........................................................51
Bꢋngꢀ4.2.ꢀLưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀCH4ꢀvàꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀ(lít/kgW0,75)ꢀvàꢀtꢎngꢀFHPꢀ(KJ/kgW0,75)ꢀhayꢀ
nhuꢀcꢏuꢀNEꢀchoꢀduyꢀtrìꢀtheoꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ(Mean±SE;ꢀnꢀ=ꢀ5ꢀchoꢀmꢼiꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng) 52
Bꢋngꢀ4.3.ꢀHꢊꢀsꢄꢀchuyꢆnꢀhóaꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀsangꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(km)ꢀxácꢀ
ñꢡnhꢀtrênꢀcácꢀnhómꢀthꢣcꢀănꢀkhácꢀnhau .....................................................................................52
Bꢋngꢀ4.4.ꢀLưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀCH4ꢀvàꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀvàꢀtꢎngꢀFHPꢀhayꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀ
choꢀduyꢀtrìꢀtínhꢀchungꢀchoꢀcácꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng .....................................................................53
vi
Bꢋngꢀ4.5.ꢀCácꢀphươngꢀtrìnhꢀhꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀlưꢅngꢀCH4ꢀsꢋnꢀsinhꢀvꢧiꢀFHPꢀvàꢀgiꢐaꢀFHPꢀvꢧiꢀkhꢄiꢀ
lưꢅngꢀsꢄngꢀvàꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎi............................................................................................54
Bꢋngꢀ4.6.ꢀꢀLưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀCH4ꢀvàꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀ(lít/ngày)ꢀvàꢀtꢎngꢀFHPꢀ(KJ/ngày)ꢀcꢢaꢀbòꢀthíꢀ
nghiꢊmꢀtheoꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ(Meanꢀ±SE;ꢀnꢀ=ꢀ6ꢀchoꢀmꢼiꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng)........................55
Bꢋngꢀ 4.7.ꢀ Lưꢅngꢀ O2ꢀ tiêuꢀ thꢵ,ꢀ CH4ꢀ vàꢀ CO2ꢀ thꢋiꢀ raꢀ (lít/kgW0,75)ꢀ vàꢀ tꢎngꢀ lưꢅngꢀ FHPꢀ
(KJ/kgW0,75)ꢀhayꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀthíꢀnghiꢊmꢀtheoꢀnhómꢀkhꢄiꢀ
lưꢅngꢀ(Meanꢀ±SE;ꢀnꢀ=ꢀ6ꢀchoꢀmꢼiꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng). ..............................................................56
Bꢋngꢀ4.8.ꢀLưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀCH4ꢀvàꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀvàꢀtꢎngꢀlưꢅngꢀFHPꢀhayꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀ
thuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀthíꢀnghiꢊmꢀtínhꢀchungꢀchoꢀcácꢀnhómꢀkhꢄiꢀlưꢅng..............................56
Bꢋngꢀ4.9.ꢀCácꢀphươngꢀtrìnhꢀhꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀlưꢅngꢀFHPꢀvꢧiꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀbòꢀthíꢀnghiꢊm...............57
Bꢋngꢀ4.10.ꢀNEmꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀsꢐaꢀchoꢀănꢀkhꢒuꢀphꢏnꢀkhácꢀnhauꢀcôngꢀbꢄꢀtꢳꢀnămꢀ1997................60
Bꢋngꢀ5.1.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀmangꢀthaiꢀbꢄnꢀthángꢀcuꢄiꢀcꢢaꢀbòꢀsꢐa...............................65
Bꢋngꢀ5.2.ꢀThànhꢀphꢏnꢀhoáꢀhꢶcꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀcꢢaꢀcácꢀloꢍiꢀthꢣcꢀănꢀthíꢀnghiꢊm.........67
Bꢋngꢀ5.4.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀsꢐaꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀñangꢀ
choꢀsꢐaꢀ3/4ꢀHF..........................................................................................................................68
Bꢋngꢀ5.5.ꢀChꢈtꢀkhôꢀănꢀvàoꢀ(kg/ngày),ꢀMEꢀănꢀvàoꢀ(MJ/ngày),ꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀcơꢀthꢆꢀ(kg),ꢀthayꢀñꢎiꢀ
khꢄiꢀlưꢅngꢀꢀ(kg/ngày),ꢀthángꢀvꢹtꢀsꢐa,ꢀnăngꢀsuꢈtꢀsꢐaꢀtiêuꢀchuꢒnꢀ(kg),ꢀthángꢀmangꢀthaiꢀ(tháng)ꢀ
cꢢaꢀbòꢀcáiꢀñangꢀchoꢀsꢐaꢀlaiꢀ3/4ꢀHFꢀtheoꢀgiaiꢀñoꢍnꢀchoꢀsꢐa......................................................69
Bꢋngꢀ5.6.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀñangꢀchoꢀ
sꢐaꢀlaiꢀ3/4ꢀHFꢀtheoꢀgiaiꢀñoꢍnꢀchoꢀsꢐa.......................................................................................70
Bꢋngꢀ5.7.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀnăngꢀsuꢈtꢀsꢐaꢀtiêuꢀchuꢒnꢀꢀvꢧiꢀDMꢀănꢀvào,ꢀnăngꢀlưꢅngꢀMEꢀănꢀvàoꢀvàꢀ
thayꢀñꢎiꢀkhꢄiꢀlưꢅng...................................................................................................................71
Bꢋngꢀ5.8.ꢀTómꢀtꢹtꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀchoꢀduyꢀtrìꢀ(MEm)ꢀꢌꢀbòꢀñangꢀvꢹtꢀsꢐaꢀcꢢaꢀmꢸtꢀ
sꢄꢀtácꢀgiꢋꢀsꢯꢀdꢵngꢀphươngꢀphápꢀhꢺiꢀquiꢀvàꢀcácꢀsꢄꢀliꢊuꢀtraoꢀñꢎiꢀnhiꢊt ......................................73
Bꢋngꢀ6.1.ꢀSơꢀñꢺꢀbꢄꢀtríꢀthíꢀnghiꢊmꢀchoꢀmꢼiꢀthíꢀnghiꢊm ............................................................77
Bꢋngꢀ6.2.ꢀThànhꢀphꢏnꢀhóaꢀhꢶcꢀcꢢaꢀcꢻꢀvoiꢀcꢹtꢀtáiꢀsinhꢀlúcꢀ40ꢀngàyꢀvàꢀcámꢀgꢍoꢀloꢍiꢀ1.............77
Bꢋngꢀ6.3.ꢀTꢷꢀlꢊꢀtiêuꢀhóaꢀcꢢaꢀcꢻꢀvoiꢀcꢹtꢀtáiꢀsinhꢀlúcꢀ40ꢀngàyꢀvàꢀcámꢀgꢍoꢀloꢍiꢀ1ꢀ(%)................77
Bꢋngꢀ6.4.ꢀGiáꢀtrꢡꢀnăngꢀlưꢅngꢀcꢢaꢀcꢻꢀvoiꢀcꢹtꢀtáiꢀsinhꢀlúcꢀ40ꢀngàyꢀvàꢀcámꢀgꢍoꢀloꢍiꢀ1ꢀ(Kcal/kgꢀ
DM) ..........................................................................................................................................78
vii
Bꢋngꢀ6.5.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀtơꢀlꢉꢀꢀ3/4ꢀHFꢀꢌꢀmꢣcꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ200ꢀkg ....81
Bꢋngꢀ6.6.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀtơꢀlꢉꢀ3/4ꢀHFꢀꢌꢀmꢣcꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ250ꢀkg.....82
Bꢋngꢀ6.7.ꢀNhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀtơꢀlꢉꢀ3/4ꢀHFꢀꢌꢀmꢣcꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ300ꢀkg.....83
Bꢋngꢀ6.8.ꢀTꢎngꢀhꢅpꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀcáiꢀtơꢀlꢉꢀ3/4ꢀHFꢀꢌꢀ3ꢀmꢣcꢀkhꢄiꢀ
lưꢅngꢀ200,ꢀ250ꢀvàꢀ300ꢀkg.........................................................................................................84
Bꢋngꢀ6.9.ꢀCácꢀphươngꢀtrìnhꢀhꢺiꢀquiꢀbiꢆuꢀdiꢽnꢀquanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀvàꢀ
khꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀW0,75 ..........................................................................................................85
Bꢋngꢀ 7.1.ꢀ Giáꢀ trꢡꢀ MEmꢀ (MJ/kgꢀ KL),ꢀ MEmꢀ (MJ/kgW0,75),ꢀ NEmꢀ (MJ/kgKL)ꢀ vàꢀ ꢀ NEmꢀ
(MJ/kgW0,75)ꢀxácꢀñꢡnhꢀbꢴngꢀcácꢀphươngꢀphápꢀkhácꢀnhau........................................................91
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢁ
ꢁ
ꢁ
viii
DANHꢁMꢂCꢁCÁCꢁSƠꢁðꢙꢁVÀꢁðꢙꢁTHꢅꢁ
Trang
Sơꢀñꢺꢀ2.1.ꢀSꢾꢀphânꢀchiaꢀnăngꢀlưꢅngꢀthꢣcꢀănꢀꢌꢀgiaꢀsúc...............................................................5
ðꢺꢀthꢡꢀ2.1.ꢀPhươngꢀphápꢀhiꢊuꢀsꢄꢀưꢧcꢀtínhꢀnhiꢊtꢀgiaꢀtăngꢀcꢢaꢀthꢣcꢀăn........................................7
ðꢺꢀthꢡꢀ3.1.ꢀHꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀGEꢀănꢀvàoꢀ(MJ/ngày)ꢀxácꢀñꢡnhꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀvꢧiꢀBombꢀcalorimeterꢀvàꢀưꢧcꢀ
tínhꢀtheoꢀcôngꢀthꢣcꢀcꢢaꢀINRAꢀ(1989) ......................................................................................37
ðꢺꢀthꢡꢀ3.2.ꢀHꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀDEꢀănꢀvàoꢀ(MJ/ngày)ꢀxácꢀñꢡnhꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀvꢧiꢀBombꢀcalorimeterꢀvàꢀưꢧcꢀ
tínhꢀtheoꢀcôngꢀthꢣcꢀcꢢaꢀINRAꢀ(1989) ......................................................................................37
ðꢺꢀthꢡꢀ3.3.ꢀHꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀMEꢀănꢀvàoꢀ(MJ/ngày)ꢀxácꢀñꢡnhꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀvꢧiꢀBombꢀcalorimeterꢀvàꢀ
ưꢧcꢀtínhꢀtheoꢀcôngꢀthꢣcꢀcꢢaꢀINRAꢀ(1989) ...............................................................................37
ðꢺꢀ thꢡꢀ 3.4.ꢀ Hꢺiꢀ quiꢀ giꢐaꢀ NEꢀ ănꢀ vàoꢀ (MJ/ngày)ꢀ ưꢧcꢀ tínhꢀ theoꢀ INRAꢀ (1989)ꢀ vàꢀ theoꢀ ARCꢀ
(1980)........................................................................................................................................41
ðꢺꢀthꢡꢀ3.5.ꢀHꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀNEmꢀ(MJ/kgKL)ꢀưꢧcꢀtínhꢀtheoꢀINRAꢀ(1989)ꢀvàꢀtheoꢀARCꢀ(1980) ..41
ðꢺꢀthꢡꢀ3.6.ꢀHꢺiꢀquiꢀgiꢐaꢀNEmꢀ(MJ/kgW0,75)ꢀưꢧcꢀtínhꢀtheoꢀINRAꢀ(1989)ꢀvà............................41
theoꢀARCꢀ(1980) ......................................................................................................................41
ðꢺꢀthꢡꢀ4.1.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀFHPꢀ(KJ/kgW0,75)ꢀvàꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ(kg)..............................................58
ðꢺꢀthꢡꢀ4.2.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀFHPꢀ(KJ/kgW0,75)ꢀvàꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎi........................................58
ðꢺꢀthꢡꢀ4.3.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀFHPꢀ(KJ/ngày)ꢀvàꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ(kg) ..................................................58
ðꢺꢀthꢡꢀ4.4.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀFHPꢀ(KJ/ngày)ꢀvàꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎi.............................................58
ðꢺꢀthꢡꢀ6.1.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀchoꢀduyꢀtrìꢀvàꢀꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀW0,75.........85
ðꢺꢀthꢡꢀ6.2.ꢀQuanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀvàꢀꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀW0,75 ............85
1
CHƯƠNGꢁI.ꢁꢁMꢋꢁðꢇUꢁ
ꢁ
1.1.ꢁTÍNHꢁCꢚPꢁTHIꢑTꢁCꢉAꢁðꢛꢁTÀI.ꢁ
Kinhꢀtꢤꢀnưꢧcꢀtaꢀñangꢀphátꢀtriꢆnꢀliênꢀtꢵcꢀvꢧiꢀtꢄcꢀñꢸꢀcaoꢀnênꢀnhuꢀcꢏuꢀtiêuꢀthꢵꢀthꢾcꢀ
phꢒmꢀngàyꢀcàngꢀtăng.ꢀNhꢐngꢀnămꢀqua,ꢀsꢋnꢀlưꢅngꢀlươngꢀthꢾcꢀcꢢaꢀnưꢧcꢀtaꢀkhôngꢀchꢿꢀ
ñápꢀꢣngꢀñꢢꢀnhuꢀcꢏuꢀtiêuꢀdùngꢀtrongꢀnưꢧcꢀmàꢀcònꢀdưꢀñꢆꢀxuꢈtꢀkhꢒu.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀsꢋnꢀ
phꢒmꢀchănꢀnuôiꢀvꣀnꢀcònꢀthiꢤuꢀvàꢀphꢋiꢀnhꢇpꢀtꢳꢀcácꢀnưꢧcꢀngoài.ꢀChínhꢀvìꢀthꢤꢀBꢸꢀNôngꢀ
nghiꢊpꢀ vàꢀ PTNTꢀ ñãꢀ xácꢀ ñꢡnhꢀ trongꢀ thꢃiꢀ gianꢀ tꢧiꢀ cơꢀ cꢈuꢀ sꢋnꢀ xuꢈtꢀ nôngꢀ nghiꢊpꢀ cꢏnꢀ
chuyꢆnꢀdꢡchꢀtheoꢀhưꢧngꢀñꢒyꢀmꢍnhꢀphátꢀtriꢆnꢀngànhꢀchănꢀnuôiꢀvàꢀbòꢀsꢐaꢀlàꢀmꢸtꢀtrongꢀ
nhꢐngꢀngànhꢀnghꢦꢀñưꢅcꢀchínhꢀphꢢꢀñꣁcꢀbiꢊtꢀquanꢀtâm.ꢀNhꢃꢀsꢾꢀquanꢀtâmꢀnàyꢀchꢿꢀtrongꢀ
vàiꢀnăm,ꢀñànꢀbòꢀsꢐaꢀnưꢧcꢀtaꢀñãꢀphátꢀtriꢆnꢀnhanhꢀchóng,ꢀtheoꢀsꢄꢀliꢊuꢀcꢢaꢀTꢎngꢀcꢵcꢀ
Thꢄngꢀkêꢀ ngàyꢀ01/10/2010,ꢀtꢎngꢀñànꢀ bòꢀsꢐaꢀcꢢaꢀcꢋꢀnưꢧcꢀtăngꢀ11,31%ꢀsoꢀvꢧiꢀnămꢀ
2009,ꢀtꢳꢀ115.518ꢀconꢀlênꢀ128.583ꢀcon,ꢀtăngꢀthêmꢀ13.065ꢀcon.ꢀCơꢀcꢈuꢀgiꢄngꢀbòꢀsꢐaꢀ
nămꢀ2005ꢀcꢢaꢀcꢋꢀnưꢧcꢀchꢢꢀyꢤuꢀlàꢀbòꢀlaiꢀHFꢀ(90.608ꢀconꢀchiꢤmꢀ84,65%ꢀtꢎngꢀñàn,ꢀtrongꢀ
ñóꢀlaiꢀ1/2ꢀHFꢀchiꢤmꢀ24,16%;ꢀ3/4ꢀHFꢀchiꢤmꢀ26,11%ꢀvàꢀtrênꢀ7/8ꢀHFꢀchiꢤmꢀ34,38%)ꢀcònꢀ
lꢍiꢀ làꢀ bòꢀ HFꢀ thuꢏnꢀ chꢢngꢀ (Viꢊnꢀ Chănꢀ nuôi,ꢀ 2006).ꢀ Tuyꢀ nhiên,ꢀ sꢾꢀ tăngꢀ trưꢌngꢀ quáꢀ
nhanhꢀñangꢀlàmꢀchoꢀchănꢀnuôiꢀbòꢀsꢐaꢀtrꢌꢀnênꢀkémꢀbꢦnꢀvꢐng.ꢀ
ðꢆꢀchănꢀnuôiꢀbòꢀsꢐaꢀcóꢀthꢆꢀphátꢀtriꢆnꢀmꢸtꢀcáchꢀbꢦnꢀvꢐngꢀthìꢀyꢤuꢀtꢄꢀquanꢀtrꢶngꢀ
nhꢈtꢀlàꢀlàmꢀsaoꢀñꢆꢀchănꢀnuôiꢀcóꢀlãi.ꢀCùngꢀvꢧiꢀviꢊcꢀViꢊtꢀNamꢀñãꢀchínhꢀthꢣcꢀgiaꢀnhꢇpꢀtꢎꢀ
chꢣcꢀthươngꢀmꢍiꢀthꢤꢀgiꢧiꢀ(WTO),ꢀviꢊcꢀñꢋmꢀbꢋoꢀchănꢀnuôiꢀbòꢀsꢐaꢀcóꢀlãiꢀngàyꢀcàngꢀtrꢌꢀ
nênꢀkhóꢀkhănꢀkhiꢀmàꢀtheoꢀcamꢀkꢤtꢀchúngꢀtaꢀsꣂꢀphꢋiꢀgiꢋmꢀdꢏnꢀmꢣcꢀthuꢤꢀnhꢇpꢀkhꢒuꢀñꢄiꢀ
cácꢀsꢋnꢀphꢒmꢀchănꢀnuôiꢀnóiꢀchungꢀvàꢀsꢐaꢀnóiꢀriêng.ꢀGiáꢀsꢐaꢀnhꢇpꢀkhꢒuꢀgiꢋmꢀthꢈpꢀhơnꢀ
sꣂꢀbuꢸcꢀsꢋnꢀlưꢅngꢀsꢐaꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀtrongꢀnưꢧcꢀphꢋiꢀtăngꢀkhꢋꢀnăngꢀcꢍnhꢀtranhꢀhơnꢀnꢐaꢀvàꢀ
mꢸtꢀtrongꢀnhꢐngꢀgiꢋiꢀphápꢀquanꢀtrꢶngꢀlàꢀlàmꢀsaoꢀñꢆꢀhꢍꢀgiáꢀthànhꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀsꢐa.ꢀꢀ
Vìꢀthꢣcꢀănꢀchiꢤmꢀtꢷꢀlꢊꢀrꢈtꢀcaoꢀtrongꢀgiáꢀthànhꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀsꢐaꢀnênꢀchiꢀphíꢀthꢣcꢀănꢀ
ñóngꢀvaiꢀtròꢀquyꢤtꢀñꢡnhꢀñꢤnꢀlꢅiꢀnhuꢇnꢀcꢢaꢀngànhꢀchănꢀnuôi.ꢀBꢌiꢀvꢇy,ꢀviꢊcꢀxácꢀñꢡnhꢀnhuꢀ
cꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀduyꢀtrìꢀchoꢀbòꢀsꢐaꢀnuôiꢀtrongꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀnhiꢊtꢀꢂꢀꢒmꢀcao,ꢀthꢾcꢀliꢊuꢀlàꢀ
thꢣcꢀănꢀbꢋnꢀñꢡaꢀcóꢀtꢷꢀlꢊꢀtiêuꢀhóaꢀvàꢀmꢇtꢀñꢸꢀnăngꢀlưꢅngꢀthꢈpꢀlàꢀrꢈtꢀcꢏnꢀthiꢤt.ꢀTrênꢀcơꢀsꢌꢀ
2
ñó,ꢀviꢊcꢀxâyꢀdꢾngꢀkhꢒuꢀphꢏnꢀănꢀcânꢀñꢄiꢀvàꢀñꢋmꢀbꢋoꢀnhuꢀcꢏuꢀdinhꢀdưꢉngꢀchoꢀbòꢀtꢳꢀ
nguꢺnꢀthꢣcꢀănꢀbꢋnꢀñꢡaꢀrꣃꢀtiꢦnꢀsꣂꢀgópꢀphꢏnꢀñángꢀkꢆꢀtrongꢀviꢊcꢀhꢍꢀthꢈpꢀgiáꢀthànhꢀsꢋnꢀ
phꢒmꢀcꢢaꢀngànhꢀchănꢀnuôiꢀbòꢀsꢐaꢀꢌꢀViꢊtꢀnam.ꢀꢀ
Nhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀvàꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀcꢢaꢀbòꢀsꢐaꢀphꢵꢀthuꢸcꢀvàoꢀrꢈtꢀnhiꢦuꢀ
yꢤuꢀtꢄꢀnhưꢀgiꢄng,ꢀloꢍiꢀthꢣcꢀăn,ꢀmôiꢀtrưꢃngꢀnuôiꢀdưꢉng…ꢀnênꢀviꢊcꢀsꢯꢀdꢵngꢀtiêuꢀchuꢒnꢀ
ănꢀcꢢaꢀnưꢧcꢀngoàiꢀñꢆꢀlꢇpꢀkhꢒuꢀphꢏnꢀchoꢀñànꢀbòꢀsꢐaꢀViꢊtꢀNamꢀnhưꢀhiꢊnꢀnayꢀlàꢀchưaꢀ
hꢅpꢀlý,ꢀdꣀnꢀñꢤnꢀlãngꢀphíꢀthꢣcꢀănꢀlàmꢀchoꢀgiáꢀthànhꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀsꢐaꢀcao.ꢀDoꢀñóꢀviꢊcꢀxâyꢀ
dꢾngꢀtiêuꢀchuꢒnꢀănꢀchoꢀbòꢀsꢐaꢀnuôiꢀtrongꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀViꢊtꢀNamꢀlàꢀrꢈtꢀcꢏnꢀthiꢤt,ꢀchoꢀphépꢀ
chúngꢀtaꢀxâyꢀdꢾngꢀchꢤꢀñꢸꢀdinhꢀdưꢉngꢀphùꢀhꢅpꢀhơnꢀchoꢀñànꢀbòꢀsꢐa,ꢀgiúpꢀngưꢃiꢀchănꢀ
nuôiꢀbòꢀsꢐaꢀnângꢀcaoꢀhiꢊuꢀquꢋꢀnhꢃꢀtiꢤtꢀkiꢊmꢀthꢣcꢀăn,ꢀgiꢋmꢀgiáꢀthànhꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀsꢐa.ꢀðꢆꢀ
tꢳngꢀbưꢧcꢀxâyꢀdꢾngꢀvàꢀhoànꢀthiꢊnꢀtiêuꢀchuꢒnꢀănꢀchoꢀbòꢀsꢐaꢀꢌꢀViꢊtꢀNamꢀchúngꢀtôiꢀtiꢤnꢀ
hànhꢀñꢦꢀtàiꢀ“Nghiênꢀcꢁuꢀxácꢀñꢂnhꢀnhuꢀcꢃuꢀnăngꢀlưꢄngꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢅaꢀbòꢀsꢆaꢀlaiꢀ
3/4ꢀHFꢀꢇꢀcácꢀmꢁcꢀkhꢈiꢀlưꢄngꢀkhácꢀnhau”.ꢀꢀ
1.2.ꢁMꢂCꢁðÍCHꢁCꢉAꢁðꢛꢁTÀI.ꢁ
Xácꢀñꢡnhꢀnhuꢀcꢏuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcꢢaꢀbòꢀ
cáiꢀtơꢀlꢉꢀvàꢀbòꢀcáiꢀcꢍnꢀsꢐaꢀkhôngꢀmangꢀthaiꢀ3/4ꢀHFꢀꢌꢀcácꢀmꢣcꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀkhácꢀnhauꢀ
bꢴngꢀphươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀtrongꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀvàꢀbꢴngꢀcácꢀthíꢀnghiꢊmꢀnuôiꢀ
dưꢉngꢀtrongꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀsꢋnꢀxuꢈt.ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
3
CHƯƠNGꢁII.ꢁTꢜNGꢁQUANꢁTÀIꢁLIꢄUꢁVꢛꢁNGHIÊNꢁCꢆUꢁNHUꢁCꢇUꢁ
NĂNGꢁLƯꢈNGꢁCHOꢁDUYꢁTRÌꢁꢋꢁBÒꢁSꢊAꢁ
ꢁ
2.1.ꢁCÁCꢁHꢄꢁTHꢌNGꢁðÁNHꢁGIÁꢁGIÁꢁTRꢅꢁNĂNGꢁLƯꢈNGꢁ
2.1.1.ꢁðꢝnhꢁnghĩaꢁvàꢁñơnꢁvꢝꢁñoꢁnăngꢁlưꢞngꢁ
TꢳꢀnăngꢀlưꢅngꢀbꢹtꢀnguꢺnꢀtꢳꢀtiꢤngꢀHyꢀLꢍpꢀvàꢀcóꢀnghĩaꢀlàꢀcôngꢀviꢊcꢀ“inꢀwork”ꢀ
(enꢀergon).ꢀCôngꢀviꢊcꢀcꢢaꢀtꢤꢀbàoꢀlàꢀcoꢀbópꢀtꢾꢀthân,ꢀvꢇnꢀchuyꢆnꢀtíchꢀcꢾcꢀcácꢀphânꢀtꢯꢀvàꢀ
ion,ꢀtꢎngꢀhꢅpꢀcácꢀñꢍiꢀphânꢀtꢯꢀtꢳꢀcácꢀphânꢀtꢯꢀnhꢻꢀbé.ꢀNguꢺnꢀnăngꢀlưꢅngꢀchoꢀcácꢀhoꢍtꢀ
ñꢸngꢀnàyꢀlàꢀnăngꢀlưꢅngꢀhóaꢀhꢶcꢀdꢾꢀtrꢐꢀtrongꢀthꢣcꢀănꢀgiaꢀsúcꢀănꢀvào.ꢀCácꢀcꢏuꢀnꢄiꢀnăngꢀ
lưꢅngꢀgiꢐaꢀcácꢀnguyênꢀtꢯꢀhoꣁcꢀphânꢀtꢯꢀchínhꢀlàꢀnguꢺnꢀnăngꢀlưꢅngꢀtiꢦmꢀnăng,ꢀnguꢺnꢀ
năngꢀlưꢅngꢀnàyꢀñưꢅcꢀgiꢋiꢀphóngꢀkhiꢀcácꢀcꢏuꢀnꢄiꢀtrênꢀbꢡꢀbꣃꢀgãy.ꢀKhiꢀcácꢀhꢅpꢀchꢈtꢀhóaꢀ
hꢶcꢀñưꢅcꢀchuyꢆnꢀtꢳꢀloꢍiꢀhꢅpꢀchꢈtꢀcóꢀmꢣcꢀnăngꢀlưꢅngꢀcaoꢀsangꢀcácꢀhꢅpꢀchꢈtꢀcóꢀmꢣcꢀ
năngꢀlưꢅngꢀthꢈp,ꢀmꢸtꢀphꢏnꢀnăngꢀlưꢅngꢀñưꢅcꢀgiꢋiꢀphóngꢀñꢆꢀsꢯꢀdꢵngꢀchoꢀcácꢀhoꢍtꢀñꢸngꢀ
hꢐuꢀdꢵngꢀtheoꢀcôngꢀthꢣc:ꢀ
NăngꢀlưꢅngꢀtꢾꢀdoꢀFEꢀ=ꢀHꢀꢂꢀT.Sꢀ
ꢓꢀñây:ꢀHꢀ=ꢀenthalpyꢀ(hàmꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀnăngꢀtrongꢀhꢊꢀthꢄng),ꢀTꢀ=ꢀNhiꢊtꢀñꢸꢀtuyꢊtꢀ
ñꢄi,ꢀSꢀ=ꢀentropyꢀ(ñꢸꢀhꢼnꢀloꢍn).ꢀ
Hiꢆuꢀbiꢤtꢀcácꢀquáꢀtrìnhꢀtꢍoꢀraꢀnăngꢀlưꢅngꢀsinhꢀhꢶcꢀlàꢀcơꢀsꢌꢀkhoaꢀhꢶcꢀvꢦꢀdinhꢀ
dưꢉngꢀvìꢀtꢈtꢀcꢋꢀcácꢀquáꢀtrìnhꢀxꢋyꢀraꢀtrongꢀcơꢀthꢆꢀñꢸngꢀvꢇtꢀkhiꢀthꢣcꢀănꢀbꢡꢀtiêuꢀhóaꢀvàꢀ
thamꢀgiaꢀvàoꢀquáꢀtrìnhꢀtraoꢀñꢎiꢀchꢈtꢀlàꢀcácꢀquáꢀtrìnhꢀsinhꢀraꢀhoꣁcꢀlꢈyꢀñiꢀnăngꢀlưꢅng.ꢀꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthưꢃngꢀñưꢅcꢀbiꢆuꢀthꢡꢀlàꢀgiáꢀtrꢡꢀnhiênꢀliꢊuꢀcꢢaꢀthꢣcꢀănꢀgiaꢀsúcꢀvàꢀñưꢅcꢀ
tíchꢀlũyꢀꢌꢀbaꢀnhómꢀchꢈtꢀdinhꢀdưꢉngꢀchínhꢀlàꢀcarbohydrate,ꢀproteinꢀvàꢀmꢉ.ꢀViꢊcꢀbiꢆuꢀthꢡꢀ
nhưꢀvꢇyꢀchoꢀphépꢀchúngꢀtaꢀxâyꢀdꢾngꢀñưꢅcꢀquanꢀhꢊꢀvꢦꢀlưꢅngꢀgiꢐaꢀcácꢀchꢈtꢀdinhꢀdưꢉngꢀ
ănꢀvàoꢀvàꢀhiꢊuꢀquꢋꢀdinhꢀdưꢉngꢀꢂꢀcơꢀsꢌꢀñꢆꢀdꢾꢀñoánꢀnăngꢀsuꢈtꢀgiaꢀsúc.ꢀ
ðơnꢀvꢡꢀñoꢀnăngꢀlưꢅngꢀñiꢊn,ꢀcơꢀkhíꢀvàꢀhóaꢀhꢶcꢀlàꢀjouleꢀ(J).ꢀJouleꢀcũngꢀcóꢀthꢆꢀ
chuyꢆnꢀñꢎiꢀthànhꢀcalorieꢀ(cal).ꢀMꢸtꢀcalorieꢀbꢴngꢀ4,184ꢀjouleꢀvàꢀñưꢅcꢀñꢡnhꢀnghĩaꢀlàꢀ
nhiꢊtꢀcꢏnꢀthiꢤtꢀñꢆꢀnângꢀnhiꢊtꢀñꢸꢀcꢢaꢀ1ꢀgꢀnưꢧcꢀtꢳꢀ16,5ꢀlênꢀ17,5oC.ꢀTrongꢀthꢾcꢀtꢤ,ꢀcalorieꢀ
quáꢀnhꢻꢀnênꢀngưꢃiꢀtaꢀthưꢃngꢀdùngꢀñơnꢀvꢡꢀkilocalorieꢀ(kcal)ꢀ(1ꢀkcalꢀ=ꢀ1000ꢀcal)ꢀvàꢀ
4
megacalorieꢀ(Mcal)ꢀ(Mcalꢀ=ꢀ1000ꢀkcal).ꢀꢀ
2.1.2.ꢁCácꢁdꢟngꢁnăngꢁlưꢞngꢁcꢠaꢁthꢡcꢁănꢁ
Khiꢀgiaꢀsúcꢀthuꢀnꢍpꢀthꢣcꢀăn,ꢀchꢿꢀmꢸtꢀphꢏnꢀnăngꢀlưꢅngꢀtrongꢀthꢣcꢀănꢀñưꢅcꢀtíchꢀ
lũyꢀvàꢀsꢯꢀdꢵngꢀchoꢀmꢵcꢀñíchꢀsꢋnꢀxuꢈt,ꢀcònꢀmꢸtꢀphꢏnꢀbꢡꢀñàoꢀthꢋiꢀraꢀngoàiꢀquaꢀphân,ꢀ
nưꢧcꢀtiꢆu,ꢀkhíꢀmêꢀtan,ꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀvv…ꢀQuáꢀtrìnhꢀñàoꢀthꢋiꢀnăngꢀlưꢅngꢀtꢳꢀthꢣcꢀănꢀ
sauꢀkhiꢀgiaꢀsúcꢀănꢀñưꢅcꢀmôꢀtꢋꢀtrongꢀsơꢀñꢺꢀ2.1.ꢀðꢆꢀxácꢀñꢡnhꢀphꢏnꢀnăngꢀlưꢅngꢀkhácꢀnhauꢀ
trongꢀquáꢀtrìnhꢀtiêuꢀhóaꢀthꢣcꢀăn,ꢀngưꢃiꢀtaꢀsꢯꢀdꢵngꢀcácꢀkháiꢀniꢊmꢀnăngꢀlưꢅngꢀthô,ꢀnăngꢀ
lưꢅngꢀtiêuꢀhóa,ꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀthuꢏn.ꢀꢀ
2.1.2.1.ꢀNăngꢀlưꢁngꢀthôꢀcꢂaꢀthꢃcꢀănꢀ(GrossꢀenergyꢀꢄꢀGE)ꢀ
TheoꢀMcꢀDonaldꢀvàꢀcꢸngꢀsꢾꢀ(2002),ꢀnăngꢀlưꢅngꢀthôꢀlàꢀtꢎngꢀlưꢅngꢀnăngꢀlưꢅngꢀ
hoáꢀ hꢶcꢀ cóꢀ trongꢀ thꢣcꢀ ănꢀ khiꢀ ñưꢅcꢀ chuyꢆnꢀ hoáꢀ thànhꢀ nhiꢊtꢀ năng.ꢀ Năngꢀ lưꢅngꢀ thôꢀ
thưꢃngꢀñưꢅcꢀxácꢀñꢡnhꢀbꢴngꢀcáchꢀñꢄtꢀthꢣcꢀănꢀtrongꢀthiꢤtꢀbꢡꢀñoꢀbombꢀcalorimeter.ꢀꢀ
YꢤuꢀtꢄꢀchínhꢀquyꢤtꢀñꢡnhꢀhàmꢀlưꢅngꢀGEꢀcꢢaꢀmꢸtꢀchꢈtꢀhꢐuꢀcơꢀlàꢀmꢣcꢀñꢸꢀoxyꢀhoáꢀ
cꢢaꢀchúngꢀbiꢆuꢀthꢡꢀbꢴngꢀtꢷꢀlꢊꢀgiꢐaꢀhydroꢀ+ꢀcarbonꢀvàꢀoxyꢀ(Hꢀ+ꢀC)/O2.ꢀTꢈtꢀcꢋꢀcácꢀloꢍiꢀ
carbohydratesꢀcóꢀtꢷꢀlꢊꢀnàyꢀgiꢄngꢀnhauꢀvàꢀbꢌiꢀvꢇyꢀchúngꢀcóꢀhàmꢀlưꢅngꢀGEꢀnhưꢀnhauꢀ
(khoꢋngꢀ17,5ꢀMJ/kgꢀchꢈtꢀkhô).ꢀChꢈtꢀbéoꢀtriglycerideꢀítꢀnguyênꢀtꢯꢀoxyꢀhơnꢀsoꢀvꢧiꢀcácꢀ
phânꢀtꢯꢀcarbohydratesꢀvàꢀdoꢀñóꢀcóꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀcaoꢀhơnꢀ(khoꢋngꢀ39ꢀMJ/kgꢀchꢈtꢀkhô).ꢀ
GiáꢀtrꢡꢀGEꢀcꢢaꢀcácꢀaꢀxítꢀbéoꢀthưꢃngꢀkhácꢀnhauꢀvàꢀphꢵꢀthuꢸcꢀvàoꢀchuꢼiꢀcarbonꢀmꢍchꢀ
dàiꢀhayꢀngꢹn;ꢀcácꢀaꢀxítꢀbéoꢀmꢍchꢀngꢹnꢀcóꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀthꢈpꢀhơn.ꢀProteinꢀcóꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀcaoꢀ
hơnꢀcácꢀphânꢀtꢯꢀcarbohydrates,ꢀvìꢀtrongꢀcꢈuꢀtrúcꢀphânꢀtꢯꢀthưꢃngꢀcóꢀchꢣaꢀcácꢀnguyênꢀ
tꢄꢀoxyꢀhoá,ꢀnitơꢀvàꢀcũngꢀcóꢀthꢆꢀlàꢀlưuꢀhuỳnh.ꢀꢀ
2.1.2.2.ꢀNăngꢀlưꢁngꢀtiêuꢀhoáꢀ(DigestibleꢀenergyꢀꢄꢀDE)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtiêuꢀhoáꢀchínhꢀlàꢀphꢏnꢀnăngꢀlưꢅngꢀthôꢀcꢢaꢀmꢸtꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀñơnꢀvꢡꢀ
thꢣcꢀănꢀtrꢳꢀñiꢀphꢏnꢀlưꢅngꢀnăngꢀlưꢅngꢀthôꢀtrongꢀphânꢀkhiꢀgiaꢀsúcꢀtiêuꢀthꢵꢀkhꢄiꢀlưꢅngꢀ
ñơnꢀvꢡꢀthꢣcꢀănꢀñó.ꢀ
ꢁ
ꢁ
5
Sơꢁñꢢꢁ2.1.ꢁSꢣꢁphânꢁchiaꢁnăngꢁlưꢞngꢁthꢡcꢁănꢁꢤꢁgiaꢁsúc.ꢁꢁ
Năngꢀlưꢅngꢀthô
Năngꢀlưꢅngꢀphânꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtiêuꢀhoáꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀkhíꢀmethanꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀ
Nhiꢊtꢀgiaꢀtăngꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀcho
duyꢀtrìꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀchoꢀ
sꢋnꢀxuꢈtꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀꢀ
ꢀ
Nguꢅn:McꢀDonaldꢀvàꢀcs.ꢀ(2002)ꢀꢀꢀ
Năngꢀlưꢁngꢀmꢆtꢀñiꢀñưꢁcꢀthꢇꢀhiꢈnꢀtrongꢀkhungꢀbênꢀtayꢀtráiꢀ
ꢀ
2.1.2.3.ꢀNăngꢀlưꢁngꢀtraoꢀñꢉiꢀ(MetabolisableꢀenergyꢀꢄꢀME)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀcꢢaꢀthꢣcꢀănꢀlàꢀnăngꢀlưꢅngꢀtiêuꢀhoáꢀtrꢳꢀñiꢀphꢏnꢀnăngꢀlưꢅngꢀ
mꢈtꢀñiꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀvàꢀkhíꢀmethan.ꢀNăngꢀlưꢅngꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀchꢢꢀyꢤuꢀcóꢀtrongꢀcácꢀ
hꢅpꢀchꢈtꢀchꢣaꢀnitơꢀnhưꢀurea,ꢀaꢀxítꢀuric,ꢀcreatinine....ꢀꢓꢀgiaꢀsúcꢀnhaiꢀlꢍi,ꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀkhíꢀ
sinhꢀraꢀtꢳꢀquáꢀtrìnhꢀtraoꢀñꢎiꢀchꢈtꢀtrongꢀdꢍꢀcꢻꢀchꢢꢀyꢤuꢀlàꢀmethan.ꢀLưꢅngꢀnhiꢊtꢀkhíꢀmethanꢀ
cóꢀmꢄiꢀtươngꢀquanꢀchꣁtꢀchꣂꢀvꢧiꢀlưꢅngꢀthꢣcꢀănꢀănꢀvào.ꢀꢓꢀmꢣcꢀănꢀduyꢀtrì,ꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀkhíꢀ
methanꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀkhoꢋngꢀ7ꢀꢂꢀ9%ꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀănꢀănꢀvàoꢀ(khoꢋngꢀ11ꢀꢂꢀ13%ꢀgiáꢀ
trꢡꢀnăngꢀlưꢅngꢀtiêuꢀhóa)ꢀ(McꢀDonaldꢀvàꢀcs.,ꢀ2002)ꢀvàꢀꢌꢀmꢣcꢀănꢀvàoꢀcaoꢀhơn,ꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀ
khíꢀmethanꢀgiꢋmꢀxuꢄngꢀcònꢀ6ꢀꢂꢀ7%ꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀănꢀănꢀvào.ꢀVꢧiꢀcácꢀloꢍiꢀthꢣcꢀănꢀ
lênꢀmenꢀnhưꢀbãꢀbia,ꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀkhíꢀmethanꢀrꢈtꢀthꢈpꢀ(khoꢋngꢀ3%ꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀănꢀvào).ꢀ
TheoꢀMcꢀDonaldꢀvàꢀcs.ꢀ(2002),ꢀkhiꢀkhôngꢀthꢆꢀñoꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀñưꢅcꢀlưꢅngꢀkhíꢀmethanꢀsꢋnꢀ
sinhꢀra,ꢀchúngꢀtaꢀcóꢀthꢆꢀưꢧcꢀtínhꢀbꢴngꢀkhoꢋngꢀ8%ꢀcꢢaꢀgiáꢀtrꢡꢀGEꢀănꢀvào.ꢀꢓꢀgiaꢀsúcꢀnhaiꢀ
6
lꢍi,ꢀgiáꢀtrꢡꢀMEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀănꢀbꢴngꢀkhoꢋngꢀ80%ꢀgiáꢀtrꢡꢀDE.ꢀðiꢦuꢀnàyꢀcóꢀnghĩaꢀlàꢀkhoꢋngꢀ
20%ꢀgiáꢀtrꢡꢀDEꢀbꢡꢀthꢋiꢀraꢀquaꢀñưꢃngꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀvàꢀkhíꢀmethan.ꢀ
2.1.2.4.ꢀNăngꢀlưꢁngꢀthuꢊnꢀ(NetꢀenergyꢀꢄꢀNE)ꢀ
Năngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀlàꢀnăngꢀlưꢅngꢀs꣄nꢀcóꢀchoꢀgiaꢀsúcꢀñꢆꢀsꢯꢀdꢵngꢀvàoꢀnhꢐngꢀmꢵcꢀ
ñíchꢀnhưꢀchoꢀduyꢀtrìꢀcơꢀthꢆꢀvàꢀchoꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀ(năngꢀlưꢅngꢀtíchꢀluꢑ,ꢀRE).ꢀNăngꢀlưꢅngꢀthuꢏnꢀ
ñưꢅcꢀtínhꢀbꢌiꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀtrꢳꢀñiꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀgiaꢀtăng.ꢀꢀ Nhiꢊtꢀ giaꢀ tăngꢀ (HI)ꢀ làꢀ
tꢎngꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀñưꢅcꢀsꢯꢀdꢵngꢀchoꢀquáꢀtrìnhꢀtiêuꢀhoá,ꢀhꢈpꢀthuꢀvàꢀñꢺngꢀhoá,ꢀ
choꢀquáꢀtrìnhꢀlênꢀmen,ꢀchoꢀquáꢀtrìnhꢀhìnhꢀthànhꢀvàꢀbàiꢀtiꢤtꢀchꢈtꢀthꢋiꢀvàꢀchoꢀquáꢀtrìnhꢀtꢍoꢀ
thànhꢀsꢋnꢀphꢒm.ꢀKhiꢀgiaꢀsúcꢀñưꢅcꢀcungꢀcꢈpꢀthꢣcꢀănꢀlýꢀtưꢌngꢀtrongꢀmôiꢀtrưꢃngꢀkhôngꢀ
stress,ꢀthìꢀphꢏnꢀnhiꢊtꢀnăngꢀñưꢅcꢀdùngꢀchoꢀhoꢍtꢀñꢸngꢀchꢢꢀñꢸngꢀvàꢀchoꢀquáꢀtrìnhꢀñiꢦuꢀtiꢤtꢀ
nhiꢊtꢀlàꢀkhôngꢀñángꢀkꢆꢀvàꢀkhiꢀñóꢀHIꢀvàꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀkhiꢀtraoꢀñꢎiꢀñóiꢀ(FHP)ꢀlàꢀhaiꢀthànhꢀ
phꢏnꢀchínhꢀcꢈuꢀthànhꢀnênꢀtꢎngꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀsꢋnꢀsinhꢀ(HP).ꢀ
Nꢤuꢀmꢸtꢀgiaꢀsúcꢀñóiꢀñưꢅcꢀchoꢀăn,ꢀthìꢀtrongꢀvòngꢀvàiꢀgiꢃꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀgiaꢀsúcꢀthꢋiꢀ
raꢀsꣂꢀtăngꢀlênꢀtrênꢀmꢣcꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀꢌꢀtrꢍngꢀtháiꢀtraoꢀñꢎiꢀñóiꢀvàꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀ
nàyꢀgꢶiꢀlàꢀnhiꢊtꢀgiaꢀtăng.ꢀ
2.1.3.ꢁPhươngꢁphápꢁñoꢁnhiꢥtꢁlưꢞngꢁvàꢁnăngꢁlưꢞngꢁtíchꢁlũyꢁꢁ
Calorimetryꢀcóꢀnghĩaꢀlàꢀñoꢀnhiꢊt.ꢀTrongꢀthꢾcꢀtꢤꢀviꢊcꢀñoꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀra,ꢀhayꢀ
nhiꢊtꢀtíchꢀlũyꢀñưꢅcꢀsꢯꢀdꢵngꢀñꢆꢀtínhꢀNEꢀcꢢaꢀthꢣcꢀăn.ꢀNhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀbꢌiꢀgiaꢀsúcꢀcóꢀ
thꢆꢀñoꢀbꢴngꢀphươngꢀphápꢀvꢇtꢀlýꢀhayꢀphươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢊtꢀtrꢾcꢀtiꢤp.ꢀBênꢀcꢍnhꢀñó,ꢀ
nhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀcóꢀthꢆꢀñưꢅcꢀưꢧcꢀtínhꢀtꢳꢀtraoꢀñꢎiꢀhôꢀhꢈpꢀ(respirationꢀexchange)ꢀcꢢaꢀgiaꢀ
súc.ꢀðꢆꢀlàmꢀviꢊcꢀnàyꢀngưꢃiꢀtaꢀphꢋiꢀdùngꢀcácꢀbuꢺngꢀtraoꢀñꢎiꢀhôꢀhꢈpꢀhayꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀ
(respirationꢀchamber)ꢀvàꢀñâyꢀlàꢀphươngꢀphápꢀgiánꢀtiꢤp.ꢀBuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀcònꢀdùngꢀñꢆꢀưꢧcꢀ
tínhꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũyꢀtrongꢀcácꢀthíꢀnghiꢊmꢀcânꢀbꢴngꢀnitơꢀꢂꢀcarbon.ꢀ
2.1.3.1.ꢀPhươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢈtꢀlưꢁngꢀtrꢋcꢀtiꢌpꢀ(AnimalꢀCalorimetry)ꢀꢀ
Giaꢀ súcꢀ khôngꢀ dꢾꢀ trꢐꢀ nhiꢊt,ꢀ hayꢀ nóiꢀ khácꢀ hơnꢀ làꢀ chúngꢀ chꢿꢀ giꢐꢀ nhiꢊtꢀ trongꢀ
khoꢋngꢀthꢃiꢀgianꢀtươngꢀñꢄiꢀngꢹn.ꢀMꢸtꢀgiꢋꢀthuyꢤtꢀñưaꢀraꢀrꢴngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀmꢈtꢀñiꢀtꢳꢀcơꢀ
thꢆꢀgiaꢀsúcꢀbꢴngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀkhiꢀtiꢤnꢀhànhꢀñoꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀtrongꢀkhoꢋngꢀthꢃiꢀ
gianꢀ24ꢀgiꢃꢀhoꣁcꢀdàiꢀhơnꢀthꢤ.ꢀðꢆꢀxácꢀñꢡnhꢀnhiꢊtꢀgiaꢀtăng,ꢀgiaꢀsúcꢀñưꢅcꢀchoꢀănꢀꢌꢀ2ꢀmꢣcꢀ
MEꢀvàꢀnhiꢊtꢀgiaꢀtăngꢀñưꢅcꢀñoꢀꢌꢀcꢋꢀhaiꢀmꢣcꢀnàyꢀ(ðꢺꢀthꢡꢀ2.1).ꢀSꢌꢀdĩꢀphꢋiꢀñoꢀꢌꢀhaiꢀmꢣcꢀ
7
MEꢀănꢀvàoꢀlàꢀvìꢀmꢸtꢀphꢏnꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀtꢳꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀlàꢀtꢳꢀquáꢀtrìnhꢀtraoꢀñꢎiꢀ
chꢈtꢀcơꢀbꢋn.ꢀTăngꢀlưꢅngꢀthꢣcꢀănꢀănꢀvàoꢀsꣂꢀlàmꢀtăngꢀtꢎngꢀnhiꢊtꢀlưꢅng,ꢀnhưngꢀnhiꢊtꢀ
lưꢅngꢀsinhꢀraꢀtꢳꢀquáꢀtrìnhꢀtraoꢀñꢎiꢀcơꢀbꢋnꢀvꣀnꢀgiꢐꢀnguyên.ꢀSꢾꢀtăngꢀvꢦꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀnàyꢀ
chínhꢀlàꢀgiaꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀlưꢅngꢀthꢣcꢀănꢀănꢀvàoꢀñưꢅcꢀtăngꢀthêm.ꢀꢀ
Mꢸtꢀvíꢀdꢵꢀñưaꢀraꢀꢌꢀñꢺꢀthꢡꢀ2.1ꢀchoꢀthꢈy,ꢀthꢣcꢀănꢀñưꢅcꢀchoꢀănꢀꢌꢀ2ꢀmꢣcꢀMEꢀlàꢀ40ꢀ
vàꢀ100ꢀMJ.ꢀðꢆꢀñơnꢀgiꢋn,ꢀngưꢃiꢀtaꢀcoiꢀquanꢀhꢊꢀgiꢐaꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀvàꢀMEꢀănꢀvàoꢀlàꢀ
tuyꢤnꢀtính.ꢀTăngꢀ60ꢀMJꢀ(BDꢀtrongꢀhìnhꢀ1)ꢀlàmꢀtăngꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀnhiꢊtꢀ24ꢀMJꢀ(CD).ꢀNhiꢊtꢀ
giaꢀtăngꢀnhưꢀsau:ꢀCD/BDꢀhayꢀ24/60ꢀ=ꢀ0.4ꢀ
Nhiꢊtꢀgiaꢀtăngꢀchínhꢀlàꢀsꢾꢀkhácꢀnhauꢀvꢦꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀgiꢐaꢀquáꢀtrìnhꢀtraoꢀñꢎiꢀchꢈtꢀ
vàꢀquáꢀtrìnhꢀănꢀcꢢaꢀgiaꢀsúc.ꢀ
ꢀ
ꢀ
ðꢢꢁthꢝꢁ2.1.ꢁPhươngꢁphápꢁhiꢥuꢁsꢎꢁưꢦcꢁtínhꢁnhiꢥtꢁgiaꢁtăngꢁcꢠaꢁthꢡcꢁănꢁ
ꢀ
Phươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀthôngꢀquaꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈp.ꢀHꢊꢀthꢄngꢀbuꢺngꢀ
hôꢀhꢈpꢀphꢋiꢀñưꢅcꢀñiꢦuꢀkhiꢆnꢀꢌꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀñꣅngꢀnhiꢊtꢀnhꢴmꢀtránhꢀgiaꢀsúcꢀbꢡꢀstressꢀvàꢀ
giꢋmꢀbꢧtꢀsꢾꢀcꢏnꢀthiꢤtꢀhiꢊuꢀchꢿnhꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀnưꢧc,ꢀkhôngꢀkhíꢀvàꢀthꢣcꢀănꢀcungꢀcꢈpꢀchoꢀ
8
giaꢀsúc.ꢀNhiꢊtꢀlưꢅngꢀkhíꢀsinhꢀraꢀñưꢅcꢀñoꢀbꢌiꢀthꢆꢀtíchꢀkhíꢀlưuꢀthôngꢀquaꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀ
vàꢀñꢸꢀꢒmꢀcꢢaꢀnóꢀlúcꢀvàoꢀvàꢀra.ꢀLưꢅngꢀnhiꢊtꢀmꢈtꢀñiꢀñưꢅcꢀhꢈpꢀthuꢀbꢌiꢀhꢊꢀthꢄngꢀnưꢧcꢀ
tuꢏnꢀhoànꢀchꢍyꢀquanhꢀthànhꢀcꢢaꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈp;ꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀquaꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀñưꢅcꢀ
tínhꢀtoánꢀbꢌiꢀtꢄcꢀñꢸꢀdòngꢀchꢋyꢀcꢢaꢀnưꢧcꢀvàꢀsꢾꢀkhácꢀnhauꢀgiꢐaꢀnhiꢊtꢀñꢸꢀvàoꢀvàꢀraꢀcꢢaꢀ
nưꢧc.ꢀVìꢀñoꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀtrꢾcꢀtiꢤpꢀñòiꢀhꢻiꢀchiꢀphíꢀcaoꢀchoꢀxâyꢀdꢾngꢀvàꢀvꢇnꢀhànhꢀnênꢀ
hiꢊnꢀnayꢀhꢏuꢀhꢤtꢀcácꢀnghiênꢀcꢣuꢀvꢦꢀtraoꢀñꢎiꢀnhiꢊtꢀñꢦuꢀtiꢤnꢀhànhꢀbꢴngꢀphươngꢀphápꢀ
giánꢀtiꢤp.ꢀ
2.1.3.2.ꢀPhươngꢀphápꢀñoꢀnhiꢈtꢀlưꢁngꢀgiánꢀtiꢌpꢀ(Indirectꢀcalorimetry)ꢀꢀ
Cácꢀchꢈtꢀbꢡꢀoxyꢀhóaꢀtrongꢀcơꢀthꢆꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀgiꢋiꢀphóngꢀraꢀtꢳꢀsꢾꢀoxyꢀhóaꢀsauꢀ
ñóꢀchuyꢆnꢀthànhꢀnhiꢊtꢀchꢢꢀyꢤuꢀlàꢀbaꢀloꢍiꢀchꢈtꢀcơꢀbꢋn:ꢀcarbohydrate,ꢀmꢉꢀvàꢀprotein.ꢀ
Víꢀdꢵꢀmꢸtꢀmolꢀphânꢀtꢯꢀglucoseꢀkhiꢀbꢡꢀoxyꢀhóaꢀhoànꢀtoànꢀsꣂꢀcꢏnꢀ6ꢀmolꢀphânꢀtꢯꢀO2ꢀ
vàꢀgiꢋiꢀphóngꢀraꢀ6ꢀmolꢀphânꢀtꢯꢀnưꢧc,ꢀ6ꢀmolꢀphânꢀtꢯꢀCO2ꢀvàꢀ2,82ꢀMJꢀ(phươngꢀtrìnhꢀ1).ꢀ
ꢀꢀ
C6H12O6 + 6O2
6CO2 + 6H2O + 2,82 MJ (1)
ꢀ
Phꢋnꢀꢣngꢀoxyꢀhóaꢀmꢉꢀ(phươngꢀtrìnhꢀ2),ꢀvíꢀdꢵꢀtripalmitinꢀnhưꢀsau:ꢀ
C3H5 (OOC.C15H31) + 72,5O2
ꢀ
51CO2 + 49(H2O)3 + 32,02 MJ (2)
ꢀ
MꢸtꢀmolꢀphânꢀtꢯꢀO2ꢀchiꢤmꢀthꢆꢀtíchꢀ22,4ꢀlítꢀꢌꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀnhiꢊtꢀñꢸꢀvàꢀápꢀsuꢈtꢀtiêuꢀ
chuꢒn.ꢀNhưꢀvꢇyꢀmꢸtꢀgiaꢀsúcꢀthuꢀñưꢅcꢀnăngꢀlưꢅngꢀtꢳꢀoxyꢀhoáꢀglucoseꢀsꣂꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀ2820ꢀ
KJ/6xꢀ22,4ꢀ=ꢀ20,98ꢀKJꢀnhiꢊt.ꢀVꢧiꢀmꢸtꢀhꢼnꢀhꢅpꢀcarbohydrateꢀgiáꢀtrꢡꢀtrungꢀbìnhꢀlàꢀ21,12ꢀ
KJ/lít.ꢀNhꢐngꢀgiáꢀtrꢡꢀnàyꢀñưꢅcꢀgꢶiꢀlàꢀñươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀO2ꢀvàꢀñưꢅcꢀsꢯꢀdꢵngꢀtrongꢀ
viꢊcꢀưꢧcꢀtínhꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀtꢳꢀlưꢅngꢀO2ꢀ tiêuꢀthꢵ.ꢀKhiꢀchꢈtꢀbꢡꢀoxyꢀhóaꢀlàꢀmꢉꢀthìꢀ
ñươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀO2ꢀlàꢀ19,61ꢀKJ/lít.ꢀꢀ
Giaꢀsúcꢀthôngꢀthưꢃngꢀkhôngꢀchꢿꢀthuꢀnăngꢀlưꢅngꢀtꢳꢀmꢉꢀhoꣁcꢀcarbohydrateꢀriêngꢀ
lꣃ.ꢀChúngꢀoxyꢀhóaꢀhꢼnꢀhꢅpꢀmꢉ,ꢀcarbohydrateꢀ(vàꢀcꢋꢀprotein),ꢀvìꢀvꢇyꢀcóꢀthꢆꢀápꢀdꢵngꢀ
ñươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀthíchꢀhꢅpꢀkhiꢀchuyꢆnꢀlưꢅngꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵꢀthànhꢀnăngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢏnꢀ
phꢋiꢀbiꢤtꢀbaoꢀnhiêuꢀO2ꢀñưꢅcꢀsꢯꢀdꢵngꢀchoꢀmꢼiꢀchꢈtꢀdinhꢀdưꢉng.ꢀMꢸtꢀtꢷꢀlꢊꢀñãꢀñưꢅcꢀtínhꢀ
toánꢀlàꢀthươngꢀsꢄꢀhôꢀhꢈpꢀ(RQ).ꢀðâyꢀlàꢀtꢷꢀlꢊꢀgiꢐaꢀthꢆꢀtíchꢀCO2ꢀmàꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀtꢍoꢀraꢀ
vàꢀthꢆꢀtíchꢀO2ꢀñãꢀsꢯꢀdꢵng.ꢀBꢌiꢀvìꢀtrongꢀcùngꢀmꢸtꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀnhiꢊtꢀñꢸꢀvàꢀápꢀsuꢈt,ꢀmꢸtꢀthꢆꢀ
9
tíchꢀkhôngꢀkhíꢀcꢄꢀñꢡnhꢀcóꢀchꢣaꢀmꢸtꢀlưꢅngꢀphânꢀtꢯꢀcꢄꢀñꢡnh,ꢀRQꢀcóꢀthꢆꢀxácꢀñꢡnhꢀñưꢅcꢀtꢳꢀ
sꢄꢀlưꢅngꢀphânꢀtꢯꢀCO2ꢀmàꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀtꢍoꢀraꢀvàꢀthꢆꢀtíchꢀO2ꢀñãꢀsꢯꢀdꢵng.ꢀTꢳꢀphươngꢀ
trìnhꢀ 1,ꢀ RQꢀ choꢀ carbohydrateꢀ làꢀ 6CO2/6O2ꢀ =ꢀ 1.ꢀ Tꢳꢀ phươngꢀ trìnhꢀ 2,ꢀ RQꢀ choꢀ mꢉꢀ
(tripalmitin)ꢀlàꢀ51CO2/72,5O2ꢀ=ꢀ0,70.ꢀNꢤuꢀRQꢀñãꢀñưꢅcꢀbiꢤt,ꢀtꢷꢀlꢊꢀcarbohydrateꢀvàꢀmꢉꢀ
bꢡꢀoxyꢀhóaꢀcóꢀthꢆꢀxácꢀñꢡnhꢀñưꢅcꢀtꢳꢀmꢸtꢀbꢋngꢀtínhꢀs꣄n.ꢀVíꢀdꢵ:ꢀRQꢀ=ꢀ0,9ꢀchꢣngꢀtꢻꢀñãꢀ
oxyꢀhóaꢀmꢸtꢀhꢼnꢀhꢅpꢀ67,5%ꢀcarbohydrateꢀvàꢀ32,5%ꢀmꢉꢀvàꢀñươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀO2ꢀ
choꢀhꢼnꢀhꢅpꢀnàyꢀlàꢀ20,6ꢀKJ/lít.ꢀCácꢀhꢼnꢀhꢅpꢀbꢡꢀoxyꢀhóaꢀthưꢃngꢀgꢺmꢀcꢋꢀprotein.ꢀSꢄꢀ
lưꢅngꢀproteinꢀbꢡꢀdꢡꢀhóaꢀcóꢀthꢆꢀñưꢅcꢀưꢧcꢀtínhꢀtꢳꢀlưꢅngꢀnitơꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆu.ꢀThôngꢀ
thưꢃng,ꢀmꢼiꢀgꢀproteinꢀkhiꢀbꢡꢀphânꢀgiꢋiꢀsꣂꢀcóꢀ0,16ꢀgꢀnitơꢀbàiꢀtiꢤtꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆu.ꢀNhiꢊtꢀ
năngꢀkhiꢀñꢄtꢀcháyꢀproteinꢀ(cóꢀnghĩaꢀlàꢀnhiꢊtꢀnăngꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀkhiꢀproteinꢀbꢡꢀoxyꢀhóa)ꢀ
hoànꢀtoànꢀphꢵꢀthuꢸcꢀvàoꢀtꢷꢀlꢊꢀaxitꢀaminꢀcꢢaꢀproteinꢀnhưngꢀbìnhꢀquânꢀlàꢀ22,2ꢀKJ/g.ꢀTuyꢀ
vꢇy,ꢀproteinꢀkhôngꢀbꢡꢀoxyꢀhóaꢀhoànꢀtoànꢀtrongꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀvàꢀcơꢀthꢆꢀkhôngꢀoxyꢀhóaꢀ
ñưꢅcꢀnitơꢀvàꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀkhiꢀdꢡꢀhóaꢀ1ꢀgꢀproteinꢀchꢿꢀlàꢀ18ꢀKJ.ꢀMꢼiꢀgꢀproteinꢀ
bꢡꢀoxyꢀhóaꢀtꢍoꢀraꢀ0,77ꢀlítꢀCO2ꢀvàꢀdùngꢀhꢤtꢀ0,96ꢀlítꢀO2ꢀvàꢀdoꢀñóꢀRQꢀ=ꢀ0,8.ꢀꢀꢀ
Nhiꢊtꢀñưꢅcꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀtrongꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀkhôngꢀchꢿꢀdoꢀquáꢀtrìnhꢀoxyꢀhoáꢀcácꢀ
chꢈtꢀhꢐuꢀcơꢀmàꢀcònꢀtꢳꢀcácꢀquáꢀtrìnhꢀtꢎngꢀhꢅpꢀcácꢀthànhꢀphꢏnꢀcꢢaꢀmôꢀbào.ꢀLưꢅngꢀnhiꢊtꢀ
sꢋnꢀsinhꢀraꢀtꢳꢀquáꢀtrìnhꢀtꢎngꢀhꢅpꢀnàyꢀcóꢀmꢄiꢀliênꢀhꢊꢀmꢇtꢀthiꢤtꢀvꢧiꢀquáꢀtrìnhꢀhôꢀhꢈpꢀvìꢀ
nhiꢊtꢀñưꢅcꢀtꢍoꢀraꢀkhiꢀcácꢀchꢈtꢀdinhꢀdưꢉngꢀñãꢀbꢡꢀoxyꢀhoáꢀhoànꢀtoàn.ꢀꢀ
Quanꢀ hꢊꢀ giꢐaꢀ traoꢀ ñꢎiꢀ hôꢀ hꢈpꢀ vàꢀ quáꢀ trìnhꢀ sꢋnꢀ nhiꢊtꢀ bꢡꢀ thayꢀ ñꢎiꢀ nꢤuꢀ oxyꢀ hoáꢀ
carbohydrateꢀvàꢀmꢉꢀkhôngꢀhoànꢀtoàn.ꢀQuáꢀtrìnhꢀnàyꢀxꢋyꢀraꢀꢌꢀcácꢀtrưꢃngꢀhꢅpꢀrꢄiꢀloꢍnꢀtraoꢀ
ñꢎiꢀchꢈtꢀvíꢀdꢵ:ꢀKetosisꢀxꢒyꢀraꢀkhiꢀaꢀxitꢀbéoꢀkhôngꢀbꢡꢀoxyꢀhoáꢀhoànꢀtoànꢀthànhꢀCO2ꢀvàꢀH2Oꢀ
vàꢀcarbonꢀvàꢀhydroꢀrꢃiꢀkhꢻiꢀcơꢀthꢆꢀdưꢧiꢀdꢍngꢀcácꢀthꢆꢀketonꢀhayꢀcácꢀchꢈtꢀgiꢄngꢀketon.ꢀOxyꢀ
hoáꢀkhôngꢀhoànꢀtoànꢀcũngꢀxuꢈtꢀhiꢊnꢀtrongꢀcácꢀñiꢦuꢀkiꢊnꢀbìnhꢀthưꢃngꢀꢌꢀgiaꢀsúcꢀnhaiꢀlꢍiꢀvàꢀ
mꢸtꢀtrongꢀnhꢐngꢀsꢋnꢀphꢒmꢀcuꢄiꢀcùngꢀcꢢaꢀlênꢀmenꢀcarbohydrateꢀlàꢀkhíꢀCH4.ꢀTrongꢀthꢾcꢀtꢤꢀ
lưꢅngꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀưꢧcꢀtínhꢀtꢳꢀtraoꢀñꢎiꢀhôꢀhꢈpꢀñưꢅcꢀhiꢊuꢀchꢿnhꢀchoꢀyꢤuꢀtꢄꢀnàyꢀbꢴngꢀcáchꢀ
trꢳꢀñiꢀ2,42ꢀKJꢀchoꢀmꢸtꢀlitꢀCH4ꢀsinhꢀra.ꢀꢀ
Vꢧiꢀcácꢀquáꢀtrìnhꢀliênꢀquanꢀchꣁtꢀchꣂꢀnhưꢀmiêuꢀtꢋꢀꢌꢀtrên,ꢀtꢎngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀ
sinhꢀtꢳꢀgiaꢀsúcꢀnhaiꢀlꢍiꢀthưꢃngꢀñưꢅcꢀưꢧcꢀtínhꢀtꢳꢀlưꢅngꢀkhíꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵ,ꢀkhíꢀCO2ꢀvàꢀCH4ꢀ
sꢋnꢀsinhꢀraꢀvàꢀNꢀbàiꢀtiꢤtꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀtheoꢀphươngꢀtrìnhꢀcꢢaꢀBrouwerꢀ(1965):ꢀ
10
HPꢀ=ꢀ16,18ꢀVO2ꢀ+ꢀ5,16ꢀVCO2ꢀꢂꢀ5,90ꢀNꢀꢂꢀ2,42ꢀCH4ꢀ(3).ꢀ
Trongꢀñó:ꢀꢀ HPꢀlàꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀraꢀ(KJ)ꢀ
VO2:ꢀthꢆꢀtíchꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵꢀ(lít)ꢀ
VCO2:ꢀthꢆꢀtíchꢀCO2ꢀthꢋiꢀraꢀ(lít)ꢀ
N:ꢀlưꢅngꢀnitơꢀbàiꢀtiꢤtꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀ(g)ꢀ
CH4:ꢀthꢆꢀtíchꢀkhíꢀmetanꢀñưꢅcꢀsinhꢀraꢀ(lít).ꢀ
Bꢧngꢁ2.1.ꢁTínhꢁtoánꢁnhiꢥtꢁsꢧnꢁxuꢨtꢁraꢁcꢠaꢁ1ꢁbêꢁtꢩꢁcácꢁsꢎꢁliꢥuꢁtraoꢁñꢪiꢁhôꢁhꢨpꢁvàꢁniꢁtơꢁbàiꢁ
tiꢫtꢁtrongꢁnưꢦcꢁtiꢬu.ꢁꢁ
Kꢤtꢀquꢋꢀcꢢaꢀthíꢀnghiꢊmꢀ(24ꢀh)ꢀ
2ꢀtiêuꢀthꢵꢀ(lít)ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
392,0ꢀ
O
CO2ꢀtꢍoꢀraꢀ(lít)ꢀ
ꢀ
310,7ꢀ
14,8ꢀ
ꢀ
Niꢀtơꢀbàiꢀtiꢤtꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆuꢀ(g)ꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀtꢳꢀtraoꢀñꢎiꢀproteinꢀ
Proteinꢀbꢡꢀoxyꢀhoáꢀ(g)ꢀ
ꢀ
ꢀ
(14,8ꢀxꢀ6,25)ꢀ
(92,5ꢀxꢀ18)ꢀ
(92,5ꢀxꢀ0,96)ꢀ
92,5ꢀ
1665ꢀ
88,8ꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀ(KJ)ꢀ
O
2ꢀtiêuꢀthꢵꢀ(lít)ꢀ
CO2ꢀtꢍoꢀraꢀ(lít)ꢀ
(92,5ꢀxꢀ0,77)ꢀ
71,2ꢀ
ꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀtꢳꢀtraoꢀñꢎiꢀcarbanhydrateꢀvàꢀmꢉꢀ
ꢀ
(392ꢀꢂꢀ88,8)ꢀ
303,2ꢀ
O
2ꢀsꢯꢀdꢵngꢀ(lít)ꢀ
CO2ꢀtꢍoꢀraꢀ(lít)ꢀ
(310ꢀꢂꢀ71,2)ꢀ
239,5ꢀ
0,79ꢀ
20,0ꢀ
Hꢊꢀsꢄꢀhôꢀhꢈpꢀchoꢀcácꢀchꢈtꢀkhôngꢀphꢋiꢀproteinꢀ
ꢀ
ꢀ
ðươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀ
Nhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀ(KJ)ꢀ
O2ꢀkhiꢀRQꢀ=ꢀ0,79ꢀKJ/lítꢀ
(303,2ꢀxꢀ20,0)ꢀ
(1655ꢀ+ꢀ6064)ꢀ
6064ꢀ
7729ꢀ
Tꢎngꢀsꢄꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀ(KJ)ꢀ
Nguꢅn:ꢀBlaxter,ꢀGraham,ꢀvàꢀRookꢀ(1955)ꢀtríchꢀdꢍnꢀtꢎꢀMcꢀDonaldꢀvàꢀcs.ꢀ(2002)ꢀ
Trongꢀmꢸtꢀvàiꢀtìnhꢀhuꢄng,ꢀHPꢀphꢋiꢀưꢧcꢀtínhꢀtꢳꢀmꢸtꢀyꢤuꢀtꢄꢀduyꢀnhꢈtꢀlàꢀlưꢅngꢀO2ꢀ
tiêuꢀthꢵ.ꢀNꢤuꢀRQꢀlàꢀ0,82,ꢀñươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀO2ꢀlàꢀ20,ꢀtꢳꢀRQꢀnàyꢀ(0,7ꢀꢂꢀ1,0)ꢀsꣂꢀtꢍoꢀ
raꢀmꢸtꢀñꢸꢀlꢊchꢀ<ꢀ3,5%ꢀkhiꢀưꢧcꢀtínhꢀHP.ꢀVꢦꢀtraoꢀñꢎiꢀcꢢaꢀproteinꢀchúngꢀtaꢀcóꢀthꢆꢀñơnꢀ
giꢋnꢀhóaꢀñưꢅc.ꢀðươngꢀlưꢅngꢀnhiꢊtꢀcꢢaꢀO2ꢀsꢯꢀdꢵngꢀñꢆꢀoxyꢀhóaꢀproteinꢀlàꢀ18,8ꢀKJ/lít,ꢀ
khôngꢀkhácꢀnhiꢦuꢀsoꢀvꢧiꢀgiáꢀtrꢡꢀ20ꢀKJ/lítꢀoxyꢀhóaꢀcarbohydrateꢀvàꢀmꢉ.ꢀNꢤuꢀchꢿꢀcóꢀmꢸtꢀ
11
phꢏnꢀnhꢻꢀnhiꢊtꢀsinhꢀraꢀtꢳꢀoxyꢀhóaꢀproteinꢀthìꢀkhôngꢀcꢏnꢀthiꢤtꢀphꢋiꢀtínhꢀtoánꢀriêngꢀvàꢀ
cũngꢀkhôngꢀcꢏnꢀphꢋiꢀxácꢀñꢡnhꢀlưꢅngꢀnitơꢀtrongꢀnưꢧcꢀtiꢆu.ꢀ
VíꢀdꢵꢀvꢦꢀtínhꢀtoánꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀtꢳꢀtraoꢀñꢎiꢀhôꢀhꢈpꢀñưꢅcꢀtrìnhꢀbàyꢀꢌꢀBꢋngꢀ
2.1.ꢀꢀNꢤuꢀphươngꢀtrìnhꢀBrouwerꢀ(phươngꢀtrìnhꢀ3)ꢀñưꢅcꢀápꢀdꢵngꢀñꢄiꢀvꢧiꢀsꢄꢀliꢊuꢀtraoꢀñꢎiꢀ
hôꢀhꢈpꢀꢌꢀbꢋngꢀnày,ꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀxuꢈtꢀraꢀsꣂꢀbꢴngꢀ7858ꢀKJ.ꢀ
Thiꢤtꢀbꢡꢀthưꢃngꢀñưꢅcꢀdùngꢀñꢆꢀxácꢀñꢡnhꢀgiánꢀtiꢤpꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀꢌꢀgiaꢀsúcꢀlàꢀ
buꢺngꢀhôꢀhꢈp.ꢀCóꢀnhiꢦuꢀloꢍiꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈpꢀkhácꢀnhauꢀhiꢊnꢀñangꢀñưꢅcꢀsꢯꢀdꢵngꢀ(xemꢀ
hìnhꢀdưꢧi).ꢀLoꢍiꢀbuꢺngꢀhiꢊnꢀñꢍiꢀnhꢈtꢀhiꢊnꢀnayꢀlàꢀhꢊꢀthꢄngꢀbuꢺngꢀmꢌ.ꢀKhôngꢀkhíꢀñiꢀquaꢀ
buꢺngꢀvꢧiꢀtꢄcꢀñꢸꢀcóꢀthꢆꢀñoꢀñꢍcꢀñưꢅcꢀvàꢀmꣀuꢀkhôngꢀkhíꢀñưꢅcꢀlꢈyꢀvàꢀphânꢀtíchꢀtꢾꢀñꢸng.ꢀ
Nhưꢀvꢇy,ꢀCO2,ꢀCH4ꢀthꢋiꢀraꢀvàꢀO2ꢀtiêuꢀthꢵꢀcóꢀthꢆꢀñưꢅcꢀxácꢀñꢡnhꢀmꢸtꢀcáchꢀchínhꢀxácꢀ
bꢴngꢀcácꢀthiꢤtꢀbꢡꢀño.ꢀ
ꢀ
2.1.3.3.ꢀPhươngꢀphápꢀñoꢀnăngꢀlưꢁngꢀtíchꢀlũyꢀbꢏngꢀkꢐꢀthuꢑtꢀcânꢀbꢏngꢀcarbonꢄnitơꢀꢀ
ꢀ
Trongꢀnghiênꢀcꢣuꢀnăngꢀlưꢅngꢀꢌꢀbuꢺngꢀhôꢀhꢈp,ꢀnhiꢊtꢀlưꢅngꢀsꢋnꢀsinhꢀñưꢅcꢀưꢧcꢀ
tínhꢀvàꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũyꢀñưꢅcꢀxácꢀñꢡnhꢀbꢌiꢀsꢾꢀkhácꢀnhauꢀgiꢐaꢀnăngꢀlưꢅngꢀtraoꢀñꢎiꢀ
ănꢀvàoꢀvàꢀnhiꢊtꢀsꢋnꢀsinhꢀra.ꢀTuyꢀnhiênꢀvꣀnꢀcóꢀmꢸtꢀphươngꢀphápꢀkhácꢀcóꢀthꢆꢀưꢧcꢀtínhꢀ
ñưꢅcꢀnăngꢀlưꢅngꢀtíchꢀlũyꢀvàꢀnhiꢊtꢀlưꢅng.ꢀꢀ
ꢓꢀgiaꢀsúcꢀsinhꢀtrưꢌngꢀvàꢀvꢼꢀbéo,ꢀcácꢀdꢍngꢀnăngꢀlưꢅngꢀñưꢅcꢀdꢾꢀtrꢐꢀchꢢꢀyꢤuꢀꢌꢀ
dꢍngꢀproteinꢀvàꢀmꢉ,ꢀcònꢀnăngꢀlưꢅngꢀdꢾꢀtrꢐꢀdưꢧiꢀdꢍngꢀcarbohydrateꢀtrongꢀcơꢀthꢆꢀgiaꢀsúcꢀ
Tải về để xem bản đầy đủ
111 trang
23300
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Nghiên cứu xác định nhu cầu năng lượng cho duy trì của bò sữa lai 3/4 HF ở các mức khối lượng khác nhau", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_nghien_cuu_xac_dinh_nhu_cau_nang_luong_cho_duy_tri_c.pdf
