Khóa luận Đánh giá chất lượng nước cấp cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa và đề xuất công nghệ xử lý

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LÊ BẮC VIỆT LONG

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC CẤP CHO TRANG TRẠI BÒ SỮA

VINAMILK THANH HÓA VÀ ĐỀ XUẤT CÔNG NGHỆ XỬ LÝ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

Chuyên nghành

Khoa

: Chính quy

: Khoa học môi trường

: Môi trường

Khóa học

: 2015 - 2019

Thái Nguyên, năm 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LÊ BẮC VIỆT LONG

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC CẤP CHO TRANG TRẠI BÒ SỮA

VINAMILK THANH HÓA VÀ ĐỀ XUẤT CÔNG NGHỆ XỬ LÝ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo

Chuyên nghành

Lớp

: Chính quy

: Khoa học môi trường

: K47 - KHMT

: Môi trường

Khoa

Khóa học

: 2015 - 2019

Giảng viên hướng dẫn

: Ths. Nguyễn Thị Huệ

Thái Nguyên, năm 2019

i

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là một giai đoạn cần thiết và hết sức quan trọng của

mỗi sinh viên, đó là thời gian để sinh viên tiếp cận với thực tế nhằm hệ thống

toàn bộ chương trình đã được học và vận dụng lý thuyết vào trong thực tiễn.

Được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm Khoa Môi

Trường, em đã về thực tập tại Viện kỹ thuật và công nghệ môi trường tại số

nhà 52/3 Quan Nhân, phường Thịnh Liệt quận Cầu Giấy, Hà Nội

Đến nay em đã hoàn thành quá trình thực tâp tốt nghiệp. Để hoàn thành

đề tài này, trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Ban giám hiệu

trường ĐHNL Thái Nguyên. Ban chủ nhiệm khoa và tập thể các thầy giáo, cô

giáo trong trường đã truyền đạt lại cho em những kiến thức quý báu trong

suốt thời gian học tập và rèn luyện tại nhà trường. Ban lãnh đạo và toàn thể

cán bộ, công nhân viên của viện kỹ thuật và công nghệ môi trường đã tạo điều

kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại cơ sở.

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo tận tình của cô

giáo hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Huệ đã giúp đỡ em trong suốt quá trình

thực hiện và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.

Cuối cùng, em xin được gửi tới gia đình và bạn bè đã luôn động viên,

giúp đỡ, tạo niềm tin và là chỗ dựa vững chắc cho em trong suốt thời gian qua

cũng như vượt qua những khó khăn trong khoảng thời gian thực hiện khóa

luận.

Do thời gian cũng như khả năng của bản thân có hạn, mà kiến thức về

công tác bảo vệ môi trường hết sức phức tạp và nhạy cảm trong giai đoạn hiện

nay, nên em rất mong được sự tham gia đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo

và các bạn để khóa luận của em được hoàn thiện.

Xin chân thành cảm ơn

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 05 năm 2019

Lê Bắc Việt Long

ii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Phương pháp lấy mẫu nước phân tích ............................................. 14

Bảng 4.1. Kết quả phân tích nước tại GK1..................................................... 33

Bảng 4.2. Kết quả phân tích nước tại GK2..................................................... 34

Bảng 4.3. Kết quả phân tích nước tại GK3..................................................... 35

Bảng 4.4. Kết quả phân tích nước tại bể lắng ( BL) ....................................... 36

Bảng 4.5. Kết quả phân tích nước tại bể chứa ( BC) ...................................... 37

iii

DANH MỤC HÌNH

Hình 4.1: Sơ đồ cấp nước đầu vào cho trang trại bò sữa từ bể dự trữ nước của

trang trại .......................................................................................................... 32

Hình 4.2. Công nghệ xử lý nước của trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa 40

Hình 4.3. Tháp làm thoáng.............................................................................. 41

Hình 4.4. Ảnh thực tế lắp đặt hệ thống xử lý nước trang trại bò sữa Vinamilk

Thanh Hóa....................................................................................................... 44

Hình 4.5. Ảnh thực tế lắp đặt hệ thống xử lý nước trang trại bò sữa Vinamilk

Thanh Hóa....................................................................................................... 45

iv

DANH MỤC VIẾT TẮT

STT Từ viết tắt

Ý Nghĩa

1

2

3

4

5

6

BYT

BL

Bộ Y Tế

Bể lắng

BC

Bể chứa

GK

Giếng khoan

QCVN

SMEWW

Quy chuẩn Việt Nam

Các phương pháp chuẩn xét nghiệm nước

và nước thải.

6

7

TCVN

Tiêu Chuẩn Kỹ Thuật Việt Nam

Phương pháp của Cơ quan Bảo vệ môi

trường Hoa Kỳ

US EPA

v

MỤC LỤC

PHẦN 1. MỞ ĐẦU ...............................................................................................................1

1.1. Đặt vấn đề .......................................................................................................................1

1.2. Mục tiêu của đề tài..........................................................................................................3

1.3 Ý nghĩa của đề tài ............................................................................................................3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập....................................................................................................3

1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn..........................................................................................................3

PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ......................................................................................4

2.1 Cơ sở lý luận....................................................................................................................4

2.2. Cơ sở pháp lý..................................................................................................................5

2.3. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.....................................................................7

2.3.1. Tình hình chăn nuôi bò sữa trên thế giới .....................................................................7

2.3.2. Tình hình chăn nuôi bò sữa trong nước .......................................................................9

PHẦN 3. ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.....................13

3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................................13

3.1.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................................13

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành.....................................................................................13

3.2.1. Địa điểm tiến hành nghiên cứu..................................................................................13

3.2.2. Thời gian tiến hành nghiên cứu .................................................................................13

3.3. Nội dung nghiên cứu.....................................................................................................13

3.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã Xuân Phú, huyện Thọ Xuân tỉnh Thanh Hóa.13

3.3.2. Tổng quan về trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa. ..............................................13

3.3.3. Đánh giá chất lượng nước cấp cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa. .............13

3.3.4. Đánh giá những thuận lợi khó khăn và đề xuất một số mô hình, công nghệ xử lý ô

nhiễm nước đầu vào cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa................................................13

3.4. Phương pháp nghiên cứu ..............................................................................................13

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu......................................................................................13

3.4.2. Phương pháp lấy mẫu ................................................................................................13

3.4.3. Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm:................................................................16

3.4.4. Phương pháp tổng hợp và so sánh. ............................................................................17

vi

PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU..................................................................................18

4.3. Đánh giá chất lượng nước cấp cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa .................33

4.4. Đánh giá những thuận lợi khó khăn và đề xuất một số mô hình, công nghệ xử lý ô

nhiễm nước đầu vào cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa........................................38

4.4.1.Những thuận lợi, khó khăn và bài học kinh nghiệm...................................................38

4.4.1.1. Thuận lợi.................................................................................................................38

4.4.1.2. Khó khăn.................................................................................................................38

4.4.2. Đề xuất công nghệ xử lý............................................................................................39

PHẦN 5................................................................................................................................49

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .................................................................................................49

5.1. Kết luận.........................................................................................................................49

5.2. Kiến nghị.......................................................................................................................49

TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................................43

1

PHẦN 1

MỞ ĐẦU

1.1. Đặt vấn đề

Việt Nam là một nước đang trên đà hội nhập và phát triển, kinh tế Việt

Nam năm 2018 khởi sắc trên cả ba khu vực sản xuất, cung - cầu của nền

kinh tế cùng song hành phát triển. Tăng trưởng kinh tế năm 2018 đạt 7,08%

so với năm 2017 - mức tăng cao nhất 11 năm qua. Chất lượng tăng trưởng và

môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện ,Tổng sản phẩm trong nước

(GDP) quý IV năm 2018 ước tính tăng 7,31% so với cùng kỳ năm trước,

trong đó khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,90% [1]

Với lợi thế về kinh nghiệm cũng như khí hậu thuận lợi, ngành nông

nhgiệp Việt Nam đang lọt vào tầm ngắm của các nhà đầu tư nước ngoài, sẽ

mang lại rất nhiều cơ hội mới và sự phát triển cho nghành nông nghiệp định

hướng xuất khẩu Việt Nam

Ngành chăn nuôi cũng đang rất được chú trọng và phát triển. Nhiều trang

trại chăn nuôi tập trung được mở rộng, áp dụng khoa học công nghệ và quy

trình chăn nuôi khoa học, hiện đại, thu hút vốn đầu tư nước ngoài . Trang trại

bò sữa Vinamilk Thanh Hóa cũng nằm trong những chuỗi các trang trại có

vốn đầu tư nước ngoài

Đi cùng với phát triển chăn nuôi thì hệ thống nước cấp cho trang trại là

điều không thể thiếu. Nguồn nước trong chăn nuôi rất quan trọng bởi vì nếu

cho vật nuôi sử dụng nguồn nước ô nhiễm không chỉ gây ảnh hưởng đến sự

tăng trưởng của vật nuôi mà còn có thể làm chết cả đàn vật nuôi. Tại nhiều

trang trại chăn nuôi mạng nước máy vẫn chưa thể phủ tới được, các trang trại

thường sử dụng nước giếng khoan hoặc nguồn nước mặt( nước từ ao, hồ,

sông, suối….) để lấy nước dùng cho gia súc, gia cầm. Tuy nhiên, nguồn nước

này đều nhiễm khuẩn và chứa các tạp chất độc hại như: Sắt, Clo, mangan,

thạch tín… gây bệnh cho vật nuôi.

2

Thông thường, nguồn nước giếng khoan sẽ được các chủ trang trại sử

dụng để vệ sinh chuồng trại và dùng nước đó để đun nấu thức ăn, làm nước

uống cho vật nuôi. Việc tắm rửa cho vật nuôi cũng được các chủ trang trại sử

dụng nguồn nước này. Trong nước giếng khoan có chứa các chất độc như

phèn, mangan, thủy ngân…và có nồng độ chất vượt ngưỡng cho phép

Vì thế, các trang trại chăn nuôi nên sử dụng m ộ t h ệ th ố ng l ọc nướ c để

có thể tạo ra nguồn nước sạch đảm bảo sự an toàn và phát triển cho vật nuôi.

Trong chăn nuôi, nước có vai trò rất quan trọng. Nước ảnh hưởng rất

lớn đến sức khỏe cũng như sự tăng trọng của gia súc, gia cầm. Nước có liên

quan đến mọi quá trình trao đổi chất, điều hòa nhiệt độ cơ thể, giúp tiêu hóa

thức ăn và loại bỏ chất cặn bã, ngoài ra nước còn tham gia tạo thành sản phẩm

chăn nuôi, nước là thành phần cơ bản của tế bào rất quan trọng trong mọi hoạt

động sống của động vật chiếm tỷ lệ đến 60 - 70% khối lượng cơ thể, ở gia súc

non tỷ lệ này đến 80%. Nguồn nước trong chăn nuôi phải mát, sạch sẽ, không

chứa các khoáng độc, cũng như các vi khuẩn, vi sinh vật có hại. Nếu sử dụng

nguồn nước mặt như nước từ ao, hồ, sông, suối,… thì cần chú ý đến khía cạnh

vi sinh vật và các tạp chất có hại. Nếu sử dụng nguồn nước ngầm thì cần phải

xem xét lượng chất khoáng hòa tan trong nước. Nếu hàm lượng khoáng độc

quá nhiều thì không dùng để nuôi động vật như lợn, bò…vì nó gây ảnh hưởng

rất lớn tới sức khỏe của chúng. Vì vậy vấn đề nước sạch cung cấp cho chăn

nuôi là một vấn đề cấp thiết.[2]

Xã Xuân Phú, huyện Thọ Xuân, Thành Phố Thanh Hóa, là nơi có điều

kiện thuận lợi phát triển ngành chăn nuôi. Trang trại đang hoạt động trên địa

bàn với quy mô lớn. Như vậy, sẽ cần phải sử dụng một nguồn nước khá lớn

mới có thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng của trang trại.

Việc đánh giá nhu cầu cấp nước cho trang trại, là một vấn đề cấp thiết,

để đưa ra những giải pháp hữu hiệu nhất, hạn chế rủi ro không đáng mắc phải

trong chăn nuôi.

3

Xuất phát từ vấn đề trên, nhận được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà

trường cùng Ban chủ nhiệm Khoa Môi Trường, dưới sự hướng đẫn của cô

Nguyễn Thị Huệ cùng thầy cô trong khoa và sự giúp đỡ của anh Đặng Xuân

Thường Viện trưởng Viện Kỹ thuật và công nghệ môi trường , em tiến hành

thực hiện đề tài:“ Đánh giá chất lượng nước cấp cho trang trại bò sữa

Vinamilk Thanh Hóa và đề xuất công nghệ xử lý“

1.2.Mục tiêu của đề tài

− Đánh giá nhu cầu cấp nước cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa và

đề xuất công nghệ xử lý

− Đánh giá chất lượng nước cấp cho trang trại bò sữa Vinamilk Thanh Hóa

− Đề xuất công nghệ xử lý nước và cung cấp nước sạch cho các hoạt động

của trang trại

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập

-Vận dụng kiên thức đã học vào quá trình làm việc thực tế.

-Rèn luyện kỹ năng, nâng cao hiểu biết về cách thức, yêu cầu của công

tác lấy mẫu, bảo quản mẫu, phân tích mẫu và tính toán, xử lý số liệu.

-Hiểu biết về các quá trình, công nghệ xử lý nước ô nhiễm.

1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn

-Bồi dưỡng rèn luyện các kỹ năng cần có trong công việc sau này.

-Là cơ hội giúp rèn luyện các kỹ năng làm việc, đặc biệt là kỹ năng làm

việc đội nhóm.

-Đề xuất cho trang trại một số phương án giải quyết ô nhiễm nguồn

nước phù hợp với điều kiện thực tế của trại.

4

PHẦN 2

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở lý luận

− Các khái niệm liên quan

Khái niệm nước

Nước là một hợp chất hóa học của oxy và hiđro, có công thức hóa học là

H2O. Với các tính chất lí hóa đặc biệt (ví dụ như tính lưỡng cực, liên kết

hiđro và tính bất thường của khối lượng riêng) nước là một chất rất quan

trọng trong nhiều ngành khoa học và trong đời sống, 70% diện tích của Trái

Đất được nước che phủ nhưng chỉ 0,3% tổng lượng nước trên Trái Đất nằm

trong các nguồn có thể khai thác dùng làm nước uống.[3]

Khái niệm nguồn nước

Căn cứ pháp lý: Điều 2 Luật tài nguyên nước 2012

Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai

thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, hồ, ao, đầm, phá, biển, các tầng

chứa nước dưới đất; mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác

Khái niệm nước sạch

Là nước hợp vệ sinh.

Khi mang đi thử nghiệm đạt giới hạn cho phép tất cả các chỉ tiêu theo

qui định tại Quy chuẩn Việt Nam (QCVN) 01:2009/BYT - Quy chuẩn kỹ

thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống hay QCVN 01-1:2018/BYT về

Chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt, hành kèm theo Thông

tư số 41/2018/TT-BYT ngày 14/12/2018.

Khái niệm nước ngầm

Nước ngầm là một dạng nước dưới đất, tích trữ trong các lớp đất đá trầm

tích bở rời như cặn, sạn, cát bột kết, trong các khe nứt, hang caxtơ dưới bề

mặt trái đất, có thể khai thác cho các hoạt động sống của con người".

5

Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân tạo

quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tối đời sống,

sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên.

Ô nhiễm môi trường nước là hiện tượng môi trường nước bị các hoạt

động của con người làm nguồn nước nhiễm các chất độc, gây biến đổi về

thành phần và chất lượng nguồn nước

Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất

lượng môi trường xung quanh, hàm lượng các chất gây ô nhiễm có trong chất

thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền

ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường

Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng

môi trường xung quanh, hàm lượng các chất gây ô nhiễm có trong chất thải,

các yêu cầu kỹ thuật à quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức

công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường

Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không

phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh

hưởng xấu đến con người và sinh vật

Chất gây ô nhiễm là các chất hóa học, các yếu tố vật lý và sinh học khi

xuất hiện trong môi trường cao hơn ngưỡng cho phép làm cho môi trường bị ô

nhiễm

2.2. Cơ sở pháp lý

- QCVN 09:2015-MT/BTNMT do Tổ soạn thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc

gia về chất lượng nước dưới đất biên soạn, sửa đổi QCVN 09:2008/BTNMT;

Tổng cục Môi trường, Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Pháp chế trình duyệt

và được ban hành theo Thông tư số 66/2015/TT-BTNMT ngày 21/12/2015

của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục

đích sinh hoạt QCVN 01-1:2018/BYT do Cục Quản lý môi trường y tế biên

6

soạn, Vụ Pháp chế trình duyệt, Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm định, Bộ Y

tế ban hành kèm theo Thông tư số 41/2018/TT-BYT ngày 14/12/2018.

-Thông tư số 41/2018/TT-BYT do bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư

ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy định kiểm tra, giám sát chất

lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.

-Luật bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 Quy định về hoạt động bảo

vệ môi trường, chính sách, biện pháp và nguồn lực để bảo vệ môi trường;

quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân

trong bảo vệ môi trường, được Quốc hội ban hành ngày 23/06/2014, có hiệu

lực thi hành từ ngày 01/01/2015.

- TCVN 9121:2012 do Cục Chăn nuôi biên soạn, Bộ Nông nghiệp và

Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng

thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các

yêu cầu kỹ thuật đối với trại chăn nuôi gia súc lớn.

- Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn số 68/2006/QH11 ngày 29 tháng 6 năm

2006, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2007, do Quốc hội ban hành.

- Thông tư số 05/2009TT-BYT ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về

chất lượng nước sinh hoạt, ban hành ngày 17/06/2009, có hiệu lực ngày

1/12/2009.

- Thông tư số 33/2011/TT-BNNPTNT ban hàn ngày 06/05/2011, có hiệu

lực sau 6 tháng kể từ ngày ban hành: Thông tư ban hành quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia về điều kiện vệ sinh thú y .

- Thông tư 50/2015/TT-BYT Quy định việc kiểm tra vệ sinh, chất lượng

nước uống, sinh hoạt, do Bộ Y Tế ban hành ngày 11/12/2015, có hiệu lực thi

hành từ ngày 01/03/2016.

- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống , QCVN

01:2009/BYT do Cục Y tế dự phòng và Môi trường biên sạn và được Bộ

7

trưởng Bộ Y tế ban hành theo thông tư số: 04/2009/TT-BYT ngày

17/06/2009

- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về vệ sinh nước dùng trong chăn nuôi,

QCVN 01-39 :2011/BNNPTNT ngày 06/05/2011 của Bộ Nông Nghiệp và

Phát triển Nông Thôn.

2.3. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

2.3.1. Tình hình chăn nuôi bò sữa trên thế giới

Hiện nay, trên thế giới có 1.500 triệu con Bò sữa nhưng được phân bố

không đều giữa các châu lục. Sự phân bố này phụ thuộc vào điều kiện kinh tế

và địa lý tự nhiên của mỗi nước tập trung chủ yếu ở Châu Âu, Bắc Mỹ và

Châu Úc. Các nước có nền kinh tế kém phát triển ở Châu Phi và Châu Á chủ

yếu chăn nuôi bò hướng thịt và kéo cày.

Trong những năm gần đây, một số nước đã chú trọng và có nhiều dự án

để phát triển ngành chăn nuôi bò sữa, đặc biệt một số nước ở Châu Á như

Trung Quốc, Triều Tiên, Đài Loan,Thái Lan và Việt Nam. Trong đó có một

số nước đã thành công với tốc độ này như Trung Quốc, năm 2017 có 5.66

triệu con bò sữa, tổng sản lượng sũa sản xuất trong nước đạt 11,23 triệu tấn

đáp ứng được 70-80% nhu cầu người tiêu dùng trong nước. Đài Loan đã tự

sản xuất và đáp ứng được trên 70% nhu cầu về sữa. Thái Lan đã sản xuất

được 40% nhu cầu tiêu dùng trong cả nước.[4]

Khác với các nước ở Châu Âu là khu vực có ngành chăn nuôi bò sữa và

sản xuất sữa lâu đời, các nước Châu Á có 2 loại hình sản xuất sữa

+ Loại hình 1: sản xuất sưa chủ yếu dựa trên sông (River Baffalo) và bò

U (Bos Indicus) với yêu cầu đầu tư kỹ thuật không cao, sữa tiêu thụ rộng rãi ở

nông thôn và thành thị. Nhóm này chủ yếu gầm các nước ở Nam á : Ấn Độ,

Pakixtan, Bănglađet, Nepan, Xrilacan, là các nước có nghề sản xuất sữa

truyền thống.

8

+ Loại hình 2: gồm các nước có nghề sản xuất sữa chưa phải truyền

thống, chỉ nuôi bò hạn chế ở 1 số vùng với giống bò có nguồn gốc từ Châu

Âu và Bắc Mỹ , đòi hỏi đầu tư à trình độ kỹ thuật cao, lao động lành nghề .

Nhóm này gồm các nước Thái Lan, Malaixia, Philipphin, Inđonexia và Việt

Nam ( Nguyễn Văn Thiện, 2000).

Một trong những chỉ tiêu đánh giá sự phát triển nghành chăn nuôi trâu bò

sữa nói chung và bò sữa nói riêng là khối lượng sữa tính trên đầu người.

Đứng hàng đầu là Tây Tây Lan (1902kg sữa/đầu người). Lượng sữa đạt trên

500kg/đầu người là Đan Mạch, Hà Lan, Pháp, Úc, Thụy Sỹ, Ba Lan. Từ 300-

500kg sữa/đầu người là Nga, Đức, Canada, Nhật, Thụy Điển. Các nước khác

như Trung Quốc, Ấn Độ, Mehico, Thổ Nhĩ Kỳ… đạt 4-7kg sữa/đầu người. [5]

− Tình hình cần nước của bò sữa

Cũng như vậy nguồn sữa đảm bảo chất lượng thì phải có một nguồn

nước sạch cung cấp cho bò, hiện trạng trên thế giới vấn đề thiếu nước sạch

đang ngày càng nghiêm trọng từ đó nước dùng cho chăn nuôi lại càng thiếu

gia súc cần được cung cấp nước thường xuyên để đáp ứng các chức năng sinh

lý của cơ thể. Nhu cầu nước của cơ thể con vật phụ thuộc vào bản chất thức ăn.

Hàm lượng nước trong cơ thể của một loại gia súc gần như ổn định. Kết

quả nghiên cứa cho thấy, cơ thể mất hết toàn bộ mỡ và 1/2 protein vẫn tồn tại,

nhưng nếu mất khoảng 10% lượng nước có thể dẫn đến chết. Nước thực hịên

các chức năng khác nhau trong cơ thể. Đó là môi trường điều chỉnh nhiệt độ,

vận chuyển sản phẩm tiêu hoá, mang các chất dinh dưỡng trong hệ thống tuần

hoàn và là thành phần của tất cả các tế bào sống. Nó cũng vận chuyển tất cả

các sản phẩm bài tiết để thải ra khỏi cơ thể. Nước còn hoạt động như là dung

môi cho các chất khoáng và các chất dinh dưỡng khác.

Gia súc cần được cung cấp nước thường xuyên để đáp ứng các chức

năng sinh lý của cơ thể. Nhu cầu nước của cơ thể con vật phụ thuộc vào bản

chất thức ăn, điều kiện nhiệt độ, độ ẩm của môi trường và tình trạng sinh lý

9

của cơ thể.Tăng thêm lượng protein, khoáng và muối vào thức ăn có thể tăng

nhu cầu nước, vì cơ thể cần phải thải những sản phẩm trao đổi và lượng muối

dư thừa qua thận bằng con đường thải nước tiểu. Có mối quan hệ qua lại giữa

lượng VCK thu nhận và nhu cầu về nước. Bò trưởng thành không tiết sữa cần

được cung cấp khoảng 3-8,5 kg nước đối với mỗi kg VCK thu nhận. Số lượng

này sẽ tăng thêm 50% đối với bò cái có thai ở giai đoạn cuối. Bò đang tiết sữa

cần thêm 0,87 kg nước cho mỗi kg sữa. Khối lượng này được xác định ở vùng

ôn đới, còn ở vùng nhiệt đới cần phải điều chỉnh cho phù hợp. Mỗi vùng có

điều kiện môi trường riêng, có các giống gia súc đặc trưng và nguồn thức ăn

riêng, do vậy cần phải xác định nhu cầu nước thích hợp. ở vùng lạnh (<100 độ

C) lượng nước thu nhận ở bò (Bos taurus) có thể thấp, khoảng 3kg/kg VCK,

nhưng nhu cầu nước sẽ tăng lên khoảng 8kg/kg VCK khi nhiệt độ tăng cao

trên 320 độ C.

Do có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu nước nên khó xác định

chính xác nhu cầu về nước. Nguồn nước đầu tiên cung cấp cho gia súc là từ

thức ăn và nước uống tự do. Một phần nhỏ bắt đầu từ quá trình trao đổi chất

trong cơ thể (oxy hoá sinh học). Nước mất khỏi cơ thể theo các con đường

khác nhau thông qua nước tiểu, phân, sự bốc hơi qua hô hấp và tiết mồ hôi.

Nước cung cấp cho trâu bò phải đảm bảo yêu cầu sạch (không nhiễm các chất

bẩn), lành (không mang mầm bệnh, không có chất độc) và ngon (không có

mùi lạ, thoáng khí, trung tính, nhiệt độ thích hợp, bò thích uống). Tốt nhất là

cho trâu bò uống tự do ở mọi thời gian để con vật tự điều chỉnh lượng nước

uống theo nhu cầu của cơ thể.[6]

2.3.2. Tình hình chăn nuôi bò sữa trong nước

Nhu cầu tiêu dùng sữa trong nước đang tăng và dự báo sẽ tiếp tục tăng

trưởng mạnh trong những năm tới khi mà mức bình quân thu nhập đầu người

của người dân tăng, cùng với sự phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước. Năm 2001 lượng sữa tiêu thụ bình quân đầu người chỉ đạt 7,0

10

kg/người/năm, thì 2012 con số này đã gấp đôi 14 kg/người/năm, tới năm 2014

lượng tiêu thụ là 20 kg/người/năm. Trước những con số thể hiện sự vượt bậc

của nghành sữa, thì vấn đề đặt ra làm sao để sản xuất ra lượng sữa lớn mà vẫn

đảm bảo chất lượng.

Ngày 2/6, Hiệp hội Sữa Việt Nam (VDA), Công ty CP Hội chợ Triển

lãm, Quảng cáo Việt Nam (VIETFAIR) phối hợp với Hiệp hội Chăn nuôi Gia

súc lớn Việt Nam tổ chức hội thảo với chủ đề “Ứng dụng công nghệ cao trong

phát triển chăn nuôi bò sữa”.

Tại hội thảo, ông Tống Xuân Chinh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (B ộ

Nông nghi ệ p và Phát tri ể n nông thôn) cho biết, ngành chăn nuôi bò hiện nay

của Việt Nam chưa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thịt và sữa cho hơn 90 triệu

người dân.

Một số tỉnh, thành phố có số lượng bò sữa lớn như: Tp. Hồ Chí Minh (nhiều

nhất cả nước với hơn 90.000 con), Nghệ An (hơn 62.000 con), Sơn La, Lâm

Đồng (khoảng 20.000 con), Hà Nội (hơn 15.000 con)… nhưng chủ yếu vẫn ở

quy mô nhỏ, chưa có sự gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân, quy

trình chăn nuôi chưa khép kín, khiến các hộ nuôi cá thể gặp nhiều khó

khăn. [7]

Tuy nhiên ngành chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam đang có những thay đổi

đáng mừng và tích cực. Để cho người tiêu dùng được sử dụng sữa bò chính

hiệu, các doanh nghiệp sữa như Vinamilk, Mộc Châu, TH True Milk… đang

đầu tư xây dựng các trang trại nuôi bò sữa chuyên biệt, áp dụng các dây

chuyền khoa học kỹ thuật cao.

Những trang trại này sẽ cho ra những sản phẩm sữa chất lượng và an

toàn cho người sử dụng, phần nào giải quyết vấn đề thiếu hụt nguồn cung sữa

và nhập siêu sữa ngoại.

11

Ngoài ra, trang trại cũng sẽ tạo thêm nhiều việc làm mới cho người lao

động. Năm vừa qua, Vinamilk đã khánh thành trang trại bò sữa số 1 với quy

mô 4.000 con, sử dụng công nghệ cao.

Để đáp ứng cung - cầu, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người chăn nuôi

bò sữa, nhiều chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu trong

chăn nuôi, nhất là lập kế hoạch quỹ đất cho chăn nuôi gia súc lớn như trâu, bò.

Đáng chú ý là khuyến khích mọi thành phần kinh tế đầu tư vào chăn nuôi

bò sữa quy mô lớn áp dụng công nghệ cao, chế biến và kinh doanh ở tất cả

các khâu trong chuỗi giá trị sữa.

Theo ông Lê Văn Thông, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội chăn nuôi

Gia súc lớn, từ chỗ không có bò sữa đến nay Việt Nam đã có trên 24.000

trang trại và hộ nông dân nuôi bò sữa với tổng đàn bò sữa gần 283.000 con,

sản lượng sữa tươi sản xuất đạt gần 800.000 tấn, đáp ứng khoảng 39 - 40%

nhu cầu tiêu thụ sữa của người tiêu dùng, trên 60% còn lại phải nhập từ bên ngoài.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, năm 2013, 2014, Việt Nam phải bỏ

ra trên 1 tỷ USD để nhập sữa, năm 2015 con số này là hơn 900 triệu USD và

năm 2016 giảm còn hơn 849 triệu USD; riêng 3 tháng đầu năm 2017 là hơn

214 triệu USD, giảm 10,6% so cùng kỳ năm trước. Tính bình quân ở Việt

Nam tiêu thụ sữa tươi mới đạt gần 8,74 lít/người, sữa quy đổi ước chừng 22

lít/người/năm, trong khi bình quân của thế giới là 103-104 lít/người/năm.

Tại Việt Nam cũng có một số tỉnh thành lớn đầu tư hợp tác với nước bạn

để xây dựng trang trại chăn nuôi bò sữa như

Tại tỉnh Sơn La

Chăn nuôi bò sữa chủ yếu phát triển ở huyện Mộc Châu nơi có điều kiện

tự nhiên thuận lợi và lực lượng lao đọng có kinh nghiệm lâu năm với chăn

nuôi bò sữa từ những năm 60-70. Theo tổng cục thống kê, tổng đần bò sữa

của tỉnh này tăng từ 7.365 con (2011) tăng thêm 2.846 con, đạt tốc đọ tăng

trưởng là 38,6%. Số lượng bò cái vắt sữa đạt 46,8%. Tỉnh này có đàn bò đứng

12

đầu vùng Miền núi và Trung du, chiếm tới 77,6%, và đứng thứ , chiếm 6,1%

đàn bò cả nước. Cùng xu hướng đó, sản lượng sũa tươi nguyên liệu năm 2012

tăng thêm 4.730 tấn từ 26,870 tấn trong năm 2011 lên 31.600 tấn trong năm

2017, đạt tốc đọ tăng trưởng là 17,6%.

Tại tỉnh Thanh Hóa

Tổng đàn bò sữa của tỉnh này tăng từ 788 con (2011) lên 1.208 con

(2012) , tăng thêm 420 con, đạt tốc độ tăng trưởng là 53,56%. Số lượng bò cái

vắt sữa đạt 41,1%

Tỉnh này có đàn bò đứng thứ ba vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền

trung, chiếm 0,7% và đứng thứ 14 so với đàn bò cả nước. Sản lượng sữa tươi

nguyên liệu năm 2012, đạt tốc đọ tăng trưởng là 30%. Chăn nuôi bò sữa tỉnh

này chủ yếu do công ty Vinamilk đầu tư. Hiện tại công ty đã có 1 trang trại bò

và 1 nhà máy chế biến sữa tại Lam Sơn

Tỉnh Nghệ An

Tổng đàn bò sữa của tỉnh này tăng từ 16.436 con (2011) lên 25.910 con

(2012), tăng đột biến thêm 9.474 con, đạt tốc đọ tăng trưởng 57,6%. Việc tăng

cơ học số lượng đầu bò sữa ở Nghệ An chủ yếu là việc nhập bò sữa từ Úc và

New Zealein của hai công ty sữa là Vinamilk và TH True Milk. Hiện nay số

lượng đàn bò cái vắt sữa của tỉnh là 42,7%. Tỉnh này có đàn bò đứng thứ nhất

Bắc Trung Bộ và duyên hải miền trung nam bộ, chiếm 89,8% và đứng thứ

hai sau Thành Phố Hồ Chí Minh chiếm 15,5% đàn bò sữa cả nước …

Bên cạnh đó, các công ty lớn như Vinamilk, TH True Milk cũng đang

đầu tư xây dựng các trang trại có quy mô lớn tầm cỡ Đông Nam Á với tiêu

chuẩn quốc tế global GAP.[8]