Góp phần nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Sưa đỏ (Dalbergia tonkinesis) ở Tây Nguyên

Download

No.15_Mar 2020|Số 15 – Tháng 3 năm 2020|p.17-20

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO

ISSN: 2354 - 1431

http://tckh.daihoctantrao.edu.vn/

Góp phần nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Sưa đỏ

(dalbergia tonkinesis) ở Tây Nguyên

Ngũ Trường Nhân ^a*, Nguyễn Mạnh Cường^b

^aTrường Đại học Tây Nguyên

^bViện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

^*Email: [email protected]

Thông tin bài viết

Tóm tắt

Từ gỗ cây Sưa đỏ (Dalbergia tokinensis Prain) thu hái tại tỉnh Dak Lak. Sử

dụng kết hợp các phương pháp sắc ký bản mỏng và sắc ký cột. Hợp chất có

khung isoflavanone là sativanone được phân lập. Cấu trúc hóa học của hợp chất

này được xác định bằng phổ cộng hường từ hạt nhân NMR (phổ 1H-NMR,

13C-; DEPT-NMR), đồng thời đối chiếu với các tài liệu tham khảo đã công bố.

Ngày nhận bài:

16/02/2020

Ngày duyệt đăng:

10/3/2020

Từ khoá:

Sưa đỏ; chi Trắc;

Isoflavanone; sativanone;

phân lập

đầu tiên được tìm thấy ở loài Sưa (Dalbergia

tonkinensis Prain).

1. Mở đầu

Tính đến nay, chi Trắc (Dalbergia L. f.) có khoảng

647 loài, trong đó 304 loài đã được xác nhận. Ở Việt

Nam hiện đã thống kê được khoảng 27 loài [1].

2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Cây sưa đỏ (Dalbergia tonkinensis Prain) thu ở Dak

Một số loài thuộc chi này có giá trị cao về gỗ như:

Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain), Trắc (Dalbergia

cochinchinensis), Hồng sắc Ấn Độ (Dalbergia latifolia)

và Cẩm lai (Dalbergia oliveri) [2]. Trong đó, hai loài

Trắc và Sưa đỏ bị khai thác quá mức, hiện có trong

danh mục sách Đỏ Việt Nam (2007), phân hạng ở mức

nguy cấp (EN) [3].

Lak.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng các phương pháp tiếp cận thường qui về

hóa học thực vật.

2.3. Thực nghiệm

2.3.1. Thiết bị và dụng cụ

Phổ cộng hưởng từ hạt nhân được ghi trên máy

Bruker Avance 500 MHz tại Viện Hoá học, Viện Hàn

lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và TMS được

sử dụng làm chất nội chuẩn. Sắc ký lớp mỏng (TLC)

Báo cáo về hóa học chỉ ra các loài thuộc chi Trắc

sở hữu phong phú các khung chất: flavonoid,

isoflavonoid, xanthone, quinone, terpenoid, chalcone,

aurone,.., rất nhiều hợp chất sở hữu nhiều tác dụng

sinh học quí như: ho suyễn, tiểu đường, tim mạch, v/v

[4-6]. Những kết quả bước đầu về khía cạnh hóa học,

sinh học và thực vật của loài Sưa đỏ (Dalbergia

tonkinensis Prain) đã được công bố [6-8]. Trong khuôn

khổ bài báo này. Chúng tôi mô tả kết quả chiết tách,

phân lập và xác định cấu trúc hợp chất sativanone, lần

được thực hiện trên bản mỏng Silica gel Merck 60 F₂₅₄

RP₁₈F_254s. Sắc ký cột (CC) được thực hiện trên chất hấp

phụ là Silica gel (Merck) cỡ hạt 0,040-0,063 mm

(Merck) và cột sắc ký pha đảo RP-18 (Merck), đèn UV

hai chùm tia ở các bước sóng 254 nm và 365 nm.

2.3.2. Hóa chất

N.T.Nhan et al/ No.15_Mar 2020|p.17-20

Các hóa chất sử dụng trong thí nghiệm đều đảm bảo

¹³C-NMR (125 MHz, DMSO-d₆): 190,3 (s, C-4),

độ tinh khiết bao gồm các dung môi methanol, 164,3 (s, C-7), 163,3 (s, C-8a), 158,1 (s, C-4'), 55,2 (s,

chlorofom, aceton, ethyl acetate, nước cất. C-2'), 132.0 (d, C-5), 130,6 (d, C-6'), 116,1 (s, C-1'),

Thuốc thử H₂S0₄(10%), FeCl₃/HCl dùng để phát 110,5 (d, C-3'), 102,5 (d, C-5'), 104,9 (d, C-6), 114,0 (s,

hiện các hợp chất phenol và dẫn xuất.

3. Kết quả và thảo luận

C-4a), 98,8 (d, C-8), 70,3 (t, C-2), 55,6 (q, 4'-OCH₃),

55,2 (q, 2'-OCH₃), 46,6 (d, C-3).

3.1. Kết quả dữ liệu phổ

3.2. Biện luận xác định cấu trúc hóa học

Cặn dịch chiết chloroform (15,1 g, MC) được hoà tan

bằng một lượng methanol vừa đủ. Dung dịch thu được

đem trộn với một lượng silicagel Merck (1/1) làm khô,

nghiền thành dạng bột mịn. Bột silicagel có chứa dịch

chiết này được đưa lên cột sắc ký đường kính 2,5 cm,

được nhồi 250 g silicagel Merck (loại 400–630 mesh)

theo phương pháp nhồi cột ướt. Cột sau khi đã tương đối

ổn định, bột silicagel chứa dịch chiết được đưa lên đầu

cột với hệ gradient dung môi rửa giải là chloroform/ethyl

acetate (10/1-5/2) tăng dần độ phân cực thu được 6 phân

đoạn từ (C₁-C₆). Phân đoạn C₂(1,5g) được tiếp tục phân

tách trên cột CC, silicagel pha thường với hệ dung môi

rửa giải chloroform/ethyl acetate (5/2, 2/1,vv) thu được

5 phân đoạn được ký hiệu từ (C_2.1-C_2.5). Phân đoạn C₂

được rửa giải bởi 5 hệ dung môi: Phân đoạn C_2.1thu

được một mẫu sạch đem chấm bản mỏng và soi trên

đèn UV thấy được 1 chấm tròn (mẫu được giải ly với 4

hệ dung môi khác nhau: C:A, C:E, C:E:M, H:M), sau

đó mẫu được làm khô trong máy sấy ở nhiệt độ 60⁰C

thu được hợp chất sạch (1) (20mg).

Hợp chất (1) được phân lập dưới dạng tinh thể màu

nâu. Quan sát trên phổ ¹H-NMR kết hợp với phổ DEPT

cho thấy sự hiện diện của 1 nhóm oxymethylene tại [δ_H:

4,52 (1H, t, 11,0 Hz, H-2_ax) và 4,4 (1H, dd, 11,0, 5,5

Hz, H-2_eq)/δ_C70,3 (C-2)], 1 nhóm methine tại [δ_H4,15

(1H, dd, 11,5, 5,5 Hz, H-3)/δ_C46,6 (C-3)] và 1 nhóm

carbonyl tại δ_C190,3 (C-4). Các tín hiệu này gợi ý đây

là một isoflavanone [9].

Các tín hiệu trên phổ ¹H-NMR của hợp chất này đặc

trưng cho vòng benzene thế ở các vị trí 1,2,4 (vòng A

và B) bởi các tương tác của 2 hệ spin ABX tại [δ_H7,67

(1H, d, J = 9,0 Hz, H-5), 6,54 (1H, dd, J = 8,5, 2,0 Hz,

H-6) và ở vị trí 6,57 (1H, d, J = 2,0 Hz, H-8); tại δ_H:

6,97 (1H, d, 8,5 Hz, H-6'), 6,48 (1H, dd, 9,0, 2,5 Hz, H-

5') và 6,34 (1H, d, 2,0 Hz, H-3')]. Thêm vào đó là tín

hiệu của 2 nhóm methoxy tại δ_H3,75 (3H, s, 2'-OCH₃)

và 3,72 (3H, s, 4'-OCH₃).

Hình 1. Bản mỏng (1) soi trên đèn UV ở bước sóng

254nm

Hình 2. Bản mỏng (1) soi trên đèn UV ở bước sóng

365nm

Dữ kiện phổ (1): ¹H-NMR (500 MHz, DMSO-d₆):

7,67 (1H, d, 9,0, H-5), 6,97 (1H, d, 8,5, H-6'), 6,57 (1H,

d, 2,0, H-8), 6,52 (1H, dd, 9,0, 2,5, H-6), 6,46 (1H, dd,

8,5, 2,5, H-5'), 6,34 (1H, d, 2,0, H-3'), 4,52 (1H, t, 11,0,

H_a-2), 4,40 (1H, dd, 11,0, 5,5, H_b-2), 4,15 (1H, dd, 11,5,

5,5, H-3), 3,75 (3H, s, 2'-OCH₃), 3,72 (3H, s, 4'-OCH₃).

Hình 3. Phổ ¹H-NMR của hợp chất (1)

N.T.Nhan et al/ No.15_Mar 2020|p.17-20

so sánh với các tài liệu tham khảo. Lần đầu tiên hợp

chất này được báo cáo có mặt từ gỗ loài sưa đỏ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Đăng Khôi (Nguyễn Tiến Bân- chủ biên),

Chi Dalbergia L. f. (họ Fabaceae). Danh mục các loài

thực vật Việt Nam, Tập II, NXB Nông nghiệp, 2003,

779-786.

2. Đỗ Xuân Cẩm (2013). Cây Sưa ở Huế và các loài

Sưa ở Việt nam, Tạp chí nghiên cứu và phát triển,

1(99), Tr. 95–100.

3. Trần Ngọc Hải, Bảo tồn và phát triển loài quý

hiếm Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain). Hội nghị khoa

học toàn quốc về sinh thái và tài nguyên sinh vật lần thứ

hai, Hà Nội, 2010, 34–36.

Hình 4. Phổ ¹³C-NMR của hợp chất (1)

4. S.-M. Yu, Z.-J. Cheng, S.-C. Kuo, Endothelium-

dependent relaxation of rat aorta by butein, a novel

cyclic AMP-specific phosphodiesterase inhibitor,

European Journal of Pharmacology, 1995, 280, 69-77.

5. S.-M. Yu, S.-C. Kuo, Vasorelaxant effect of

isoliquiritigenin,

a novel soluble guanylatecyclase

activator, in rat aorta, British Journal of Pharmacology,

Hình 5. Phổ DEPT của hợp chất (1)

1995, 114, 1587-1594.

Phổ ¹³C-NMR và DEPT cho thấy tín hiệu của 6 carbon

thơm bậc bốn tại các vị trí δ_C164,3 (C-7), 163,2 (C-8a),

158,1 (C-4'), 159,9 (C-2'), 116,1 (C-1'), 114,0 (C-10), 6

carbon methin thơm tại δ_C130,6 (C-5), 128,8 (C-6'),

104,9 (C-6), 105,3 (C-5'), 110,5 (C-3'), 98,8 (C-8), 2

nhóm methoxy tại δ_C55,6 (4'-OCH₃) và δ_C55,2 (2'-

OCH₃).

Dựa trên những bằng chứng phổ (¹H-NMR, ¹³C-

NMR, DEPT) phân tích trên cùng với tài liệu tham

khảo đã công bố [14]. Chúng tôi đã xác định hợp chất

này là một isoflavanone và có tên là sativanone, đã

được phân lập từ gỗ loài D. parviflora và D. odorifera

[10]. Sativanone có hoạt tính kháng khuẩn và kháng oxi

hóa.

6. Ngu Truong Nhan_,Ninh The Son, To Dao Cuong,

Nguyen Phuong Dai Nguyen, Pham Ngoc Khanh, Tran

Thu Huong, Nguyen Manh Cuong, Further study on

chemical constituents from the heartwood of Dalbergia

tonkinensis, Vietnam Journal of Science and

Technology, 2018, 56 (4A), 252-258 (ACI).

7. Nguyễn Mạnh Cường, Ngũ Trường Nhân,

Nguyễn Phương Đại Nguyên, Phạm Ngọc Khanh, Ninh

Thế Sơn, Trần Thu Hường, Tô Đạo Cường, Nguyễn

Thị Hồng Mai, Nguyễn Thị Phương Trang, So sánh khả

năng phân loại loài sưa đỏ (Dalbergia tonkinensis) Việt

Nam của một số vùng gen lục lạp, Hội nghị Khoa học

Công nghệ Sinh học toàn Quốc, Hà Nội, NXB Khoa

học Tự nhiên và Công nghệ, 2018, 100-106, ISBN:

978-604-913-759-4.

8. Trần Anh Tuấn, Nguyễn Tiến Đạt, Nguyễn Hoài

Nam, Nguyễn Quang Hưng, Trần Minh Hợi, Trần Huy

Thái, Châu Văn Minh, Phan Văn Kiệm, Các hợp chất

isoflavon và dihydrophenanthren từ cây Sưa Bắc Bộ

(Dalbergia tonkinensis), Tạp chí Hóa học, 2009, 47 (6),

716-719.

Hình 6. Công thức cấu tạo của (1)

4. Kết luận

Bằng các phương pháp sắc kí kết hợp, từ gỗ cây sưa

đỏ, hợp chất dạng khung isoflavanone là sativanone đã

được phân lập và xác định cấu trúc hóa học bằng

phương pháp phân tích hóa lý hiện đại (phổ cộng hưởng

từ hạt nhân một chiều và hai chiều), đồng thời kết hợp

9. P.K. Agrawal, -Carbon 13 NMR of Flavonoids,

Studies in Organic Chemistry 39, Amsterdam-Oxford-

NewTork-Tokyo, 1989, pp 189-191.

N.T.Nhan et al/ No.15_Mar 2020|p.17-20

10. X. Zhao, W. Mei, M. Gong, W. Zuo, H. Bai, H. Dalbergia odorifera on Ralstonia solanacearum”,

Dai, “Antibacterial Activity of the Flavonoids from Molecules, 2011,16, 9775-9782

Studying chemical components of the Dalbergia tonkinesis in Tay Nguyen

Ngu Truong Nhan, Nguyen Manh Cuong

Article info

Abstract

From the wood of Dalbergia tonkinensis Prain collected in DakLak province, We

used thin-column chromatography and column chromatography methods. The

isoflavanone compound is sativanone isolated. The chemical structure of this

compound is determined by the magnetic resonance spectrum of NMR nucleus (1H-

NMR, 13C-; DEPT-NMR spectra), and collated with published references.

Recieved:

16/02/2020

Accepted:

10/3/2020

Keywords:

Dalbergia tonkinensis;

Fabaceae; isoflavanone;

sativanone; wood;

isolated.28

4 trang yennguyen 10000 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Góp phần nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Sưa đỏ (Dalbergia tonkinesis) ở Tây Nguyên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

gop_phan_nghien_cuu_ve_thanh_phan_hoa_hoc_cua_cay_sua_do_dal.pdf