Bài tập hóa học gắn với thực tiễn - Hướng tiếp cận mới trong việc rèn luyện năng lực cho học sinh THCS thông qua việc dạy và học môn Hóa học
102
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
BꢀI TẬP HOÁ HỌC GẮN VỚI THỰC TIỄN ꢁ HƯỚNG TIẾP CẬN MỚI
TRONG VIỆC RÈN LUYỆN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH THCS
THÔNG QUA VIỆC DẠY Vꢀ HỌC MÔN HOÁ HỌC
1
Nguyꢀn Hꢁng Chiꢂn1( ), Liêu Ngꢃc Thu2
1Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
2Trưꢀng Cao ñꢅng Sư phꢁm Cao Bꢆng
Tóm tꢇt: Bài báo này ñꢈ cꢉp ñꢊn mꢄt hưꢋng tiꢊp cꢉn mꢋi trong viꢌc ñꢍi mꢋi phương pháp
dꢁy hꢂc nhꢆm ñáp ꢎng yêu cꢏu cꢃa thꢐc tiꢑn dꢁy hꢂc hiꢌn nay: ñó là phát triꢒn năng lꢐc
hꢂc sinh, ñꢓc biꢌt là năng lꢐc vꢉn dꢔng kiꢊn thꢎc hoá hꢂc vào cuꢄc sꢕng.
Tꢖ khoá: Đꢍi mꢋi phương pháp dꢁy hꢂc hoá hꢂc, bài tꢉp hoá hꢂc gꢇn vꢋi thꢐc tiꢑn...
1. Mꢄ ĐꢅU
Chiꢀn lưꢁc phát triꢂn giáo dꢃc 2011ꢄ2020 ñã nêu giꢅi pháp cꢃ thꢂ cho giáo dꢃc phꢆ
thông "thꢇc hiꢈn ñꢆi mꢉi chương trình và sách giáo khoa tꢊ sau năm 2015 theo ñꢋnh hưꢉng
phát triꢂn năng lꢇc hꢌc sinh. Chương trình phꢅi hưꢉng tꢉi phát triꢂn các năng lꢇc chung
mà mꢌi hꢌc sinh ñꢍu cꢎn có trong cuꢏc sꢐng như năng lꢇc sáng tꢑo, năng lꢇc hꢁp tác, năng
lꢇc tꢇ hꢌc, năng lꢇc phát hiꢈn và giꢅi quyꢀt vꢒn ñꢍ...".
Hoá hꢌc là môn hꢌc vꢊa mang tính lí thuyꢀt, vꢊa mang tính thꢇc nghiꢈm, kiꢀn thꢓc
hoá hꢌc ñưꢁc ꢓng dꢃng rꢏng rãi phꢃc vꢃ ñꢔi sꢐng con ngưꢔi. Vì vꢕy, ñây là môn hꢌc có
ñiꢍu kiꢈn thuꢕn lꢁi ñꢂ triꢂn khai ñꢆi mꢉi dꢑy hꢌc và ñánh giá theo ñꢋnh hưꢉng phát triꢂn
năng lꢇc cho hꢌc sinh (HS). Trong dꢑy hꢌc Hoá hꢌc, bài tꢕp Hóa hꢌc (BTHH) vꢊa là mꢃc
ñích, vꢊa là nꢏi dung, phương pháp dꢑy hꢌc (PPDH), và cũng là phương tiꢈn dꢑy hꢌc hiꢈu
quꢅ ñꢂ phát triꢂn các năng lꢇc và rèn kĩ năng cho HS. Giꢅi bài BTHH vꢉi tư cách là mꢏt
PPDH, có tác dꢃng rꢒt tích cꢇc ñꢀn viꢈc giáo dꢃc, rèn luyꢈn và phát triꢂn HS. Đꢖng thꢔi,
nó cũng là thưꢉc ñothꢇc chꢒt sꢇ nꢗm vꢘng kiꢀn thꢓc và kĩ năng hóa hꢌc cꢙa HS. Song viꢈc
sꢚ dꢃng BTHH trong dꢑy hꢌc chưa thꢇc sꢇ ñưꢁc giáo viên (GV) chú trꢌng ñúng mꢓc, GV
còn tꢕp trung rèn kĩ năng giꢅi BTHH ñꢂ ñáp ꢓng yêu cꢎu thi cꢚ chưa chú ý ñꢀn viꢈc sꢚ
(1)
Nhꢕn bài ngày 22.02.2017; gꢚi phꢅn biꢈn và duyꢈt ñăng ngày 20.6.2017
Liên hꢈ tác giꢅ: Nguyꢛn Hꢖng Chiꢀn; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 16/2017
103
dꢃng bài tꢕp ñꢂ phát triꢂn các năng lꢇc cho HS. Vì vꢕy viꢈc xây dꢇng và nghiên cꢓu sꢚ
dꢃng hꢈ thꢐng bài tꢕp ñꢋnh hưꢉng phát triꢂn năng lꢇc trong dꢑy hꢌc hóa hꢌc mꢏt cách linh
hoꢑt, có sꢇ kꢀt hꢁp hꢁp lý vꢉi các PPDH khác ñꢂ phát triꢂn năng lꢇc cꢙa HS là yêu cꢎu cꢎn
thiꢀt trong viꢈc thꢇc hiꢈn mꢃc tiêu giáo dꢃc.
2. NꢆI DUNG
2.1. Đꢇnh hưꢈng chuꢉn ñꢊu ra vꢋnăng lꢌc cꢍa chương trình giáo dꢎc cꢏp trung
hꢃc cơ sꢐ
Qua nghiên cꢓu, tham khꢅo kinh nghiꢈm các nưꢉc phát triꢂn, ñꢐi chiꢀu vꢉi yêu cꢎu và
ñiꢍu kiꢈn giáo dꢃc trong nưꢉc nhꢘng năm sꢗp tꢉi, các nhà khoa hꢌc giáo dꢃc Viꢈt Nam ñã
ñꢍ xuꢒt ñꢋnh hưꢉng chuꢜn ñꢎu ra vꢍ năng lꢇc cꢙa chương trình giáo dꢃc trung hꢌc cơ sꢝ
nhꢘng năm sꢗp tꢉi như sau.
2.1.1. Nhꢑng năng lꢌc chung
Năng lꢇc tꢇ hꢌc; Năng lꢇc giꢅi quyꢀt vꢒn ñꢍ và sáng tꢑo; Năng lꢇc ngôn ngꢘ và giao
tiꢀp; Năng lꢇc thꢜm mꢞ; Năng lꢇc hꢁp tác; Năng lꢇc tính toán; Năng lꢇc sꢚ dꢃng công
nghꢈ thông tin và truyꢍn thông (ICT);
2.1.2. Nhóm năng lꢌc chuyên biꢒt cꢍa môn Hoá hꢃc
Năng lꢇc sꢚ dꢃng ngôn ngꢘ hóa hꢌc; Năng lꢇc thꢇc hành hóa hꢌc; Năng lꢇc tính toán
hoá hꢌc; Năng lꢇc giꢅi quyꢀt vꢒn ñꢍ thông qua môn hóa hꢌc; Năng lꢇc vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc
hoá hꢌc vào cuꢏc sꢐng.
2.2. Vài nét vꢋ bài tꢓp Hóa hꢃc gꢔn vꢈi thꢌc tiꢀn
BTHH thꢇc tiꢛn là bài tꢕp có nꢏi dung hóa hꢌc (nhꢘng ñiꢍu kiꢈn và yêu cꢎu) xuꢒt phát
tꢊ thꢇc tiꢛn. Quan trꢌng nhꢒt là bài tꢕp vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc vào cuꢏc sꢐng và sꢅn xuꢒt, góp
phꢎn giꢅi quyꢀt mꢏt sꢐ vꢒn ñꢍ ñăt ra tꢊ thꢇc tiꢛn.
2.2.1.Vai trò cꢍa bài tꢓp Hóa hꢃc gꢔn vꢈi thꢌc tiꢀn
BTHH gꢗn vꢉi thꢇc tiꢛn có ñꢎy ñꢙ các vai trò cꢙa BTHH thông thưꢔng, ngoài ra còn
có mꢏt sꢐ vai trò riêng biꢈt:
− Viꢈc lꢖng ghép BTHH thꢇc tiꢛn vào quá trình dꢑy và hꢌc tꢑo ñiꢍu kiꢈn cho viꢈc vꢕn
dꢃng kiꢀn thꢓc vào thꢇc tꢀ, tꢑo cho hꢌc sinh hꢓng thú, hăng say cho hꢌc tꢕp.
− Xây dꢇng thái ñꢏ hꢌc tꢕp ñúng ñꢗn, phương pháp hꢌc tꢕp chꢙ ñꢏng, tích cꢇc, sáng
tꢑo: xây dꢇng lòng ham hꢌc, ham hiꢂu biꢀt, năng lꢇc tꢇ hꢌc, năng lꢇc vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc
104
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
vào cuꢐc sꢐng. Phát triꢂn kĩ năng nghiên cꢓu thꢇc tiꢛn và kĩ năng tư duy ñꢂ giꢅi thích các
hiꢈn tưꢁng thꢇc tiꢛn, luôn chꢙ ñꢏng trong cuꢏc sꢐng.
− Giúp cho hꢌc sinh có ñưꢁc nhꢘng hiꢂu biꢀt vꢍ hꢈ tꢇ nhiên và hoꢑt ñꢏng cꢙa nó, tác
ñꢏng cꢙa nó ñꢐi vꢉi cuꢏc sꢐng con ngưꢔi, ñꢖng thꢔi nꢗm ñưꢁc nhꢘng hoꢑt ꢅnh hưꢝng tꢊ
hoꢑt ñꢏng con ngưꢔi ñꢀn thiên nhiên. Tꢊ ñó, hꢌc sinh ý thꢓc ñưꢁc hoꢑt ñꢏng cꢙa bꢅn thân
trong cuꢏc sꢐng, ñꢟc biꢈt là ñꢐi vꢉi vꢒn ñꢍ môi trưꢔng.
− Giáo dꢃc trí dꢃc kꢀt hꢁp hꢘu cơ vꢉi giáo dꢃc phꢜm chꢒt, ý thꢓc tꢇ tôn dân tꢏc.
2.2.2. Phân loꢕi bài tꢓp Hóa hꢃc gꢔn vꢈi thꢌc tiꢀn
Có nhiꢍu cách phân loꢑi BTHH gꢗn vꢉi thꢇc tiꢛn dꢇa trên các cơ sꢝ khác nhau:
− Dꢇa vào tính chꢒt cꢙa bài tꢕp: Bài tꢕp ñꢋnh tính, bài tꢕp ñꢋnh lưꢁng, bài tꢕp tꢆng hꢁp.
− Dꢇa vào nꢏi dung thꢇc tiꢛn gꢗn vꢉi nꢏi dung bài tꢕp:
+ Bài tꢕp vꢍ hóa hꢌc sꢅn xuꢒt.
+ Bài tꢕp vꢍ các vꢒn ñꢍ trong cuꢏc sꢐng, hꢌc tꢕp và lao ñꢏng sꢅn xuꢒt.
+ Bài tꢕp liên quan ñꢀn môi trưꢔng và bꢅo vꢈ môi trưꢔng.
− Dꢇa vào các cꢒp ñꢏ tư duy cꢙa hꢌc sinh:
+ Cꢒp ñꢏ nhꢕn biꢀt: BTHH thꢇc tiꢛn yêu cꢎu hꢌc sinh tái hiꢈn kiꢀn thꢓc ñꢂ trꢅ lꢔi các
câu hꢠi lý thuyꢀt.
+ Cꢒp ñꢏ hiꢂu: BTHH thꢇc tiꢛn yêu cꢎu hꢌc sinh vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc ñꢂ giꢅi thích
ñưꢁc các sꢇ kiꢈn, hiꢈn tưꢁng cꢙa câu hꢠi lý thuyꢀt.
+ Cꢒp ñꢏ vꢕn dꢃng: BTHH thꢇc tiꢛn yêu cꢎu hꢌc sinh vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc ñꢂ giꢅi thích
nhꢘng tình huꢐng xꢅy ra trong thꢇc tiꢛn.
2.2.3. Mꢖt sꢗ yêu cꢊu khi xây dꢌng BTHH gꢔn vꢈi thꢌc tiꢀn
− Nꢄi dung BTHH gꢇn vꢋi thꢐc tiꢑn phꢗi ñꢗm bꢗo tính chính xác, tính khoa hꢂc, tính
hiꢌn ñꢁi:
+ Trong BTHH gꢗn vꢉi thꢇc tiꢛn, bên cꢑnh nꢏi dung hóa hꢌc còn có nhꢘng dꢘ liꢈu
thꢇc tiꢛn. Nhꢘng dꢘ liꢈu ñó cꢎn có ñưꢁc ñưa vào mꢏt cách chính xác, không tùy tiꢈn.
+ Trong mꢏt sꢐ bài tꢕp vꢍ sꢅn xuꢒt hóa hꢌc nên ñưa vào các dây truyꢍn công nghꢈ
ñang ñưꢁc sꢚ dꢃng ꢝ Viꢈt Nam hoꢟc trên thꢀ giꢉi, không nên ñưa các công nghꢈ ñã cũ và
lꢑc hꢕu mà hiꢈn nay không dùng hoꢟc ít dùng.
− BTHH gꢇn vꢋi thꢐc tiꢑn phꢗi gꢏn gũi vꢋi kinh nghiꢌm cꢃa hꢂc sinh:
+ Nhꢘng vꢒn ñꢍ thꢇc tiꢛn có liên quan ñꢀn hóa hꢌc thì rꢒt nhiꢍu, rꢒt rꢏng. BTHH tiꢛn
có nꢏi dung vꢍ nhꢘng vꢒn ñꢍ gꢎn gũi vꢉi kinh nghiꢈm, vꢉi ñꢔi sꢐng và môi trưꢔng xung
quanh sꢡ tꢑo ra cho hꢌc sinh ñꢏng cơ và hꢓng thú khi giꢅi bài tꢕp.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 16/2017
105
+ Khi giꢅi BTHH gꢗn vꢉi thꢇc tiꢛn, hꢌc sinh sꢡ dꢇa vào không chꢢ kiꢀn thꢓc ñã hꢌc
mà còn dꢇa vào kinh nghiꢈm ñꢂ phân tích và giꢅi thích. Trong khi hꢌc sinh trꢅ lꢔi sꢡ có
nhiꢍu khꢅ năng khác nhau như: lꢇa chꢌn ñúng và giꢅi thích ñúng, lꢇa chꢌn ñúng nhưng
không biꢀt giꢅi thích hoꢟc giꢅi thích chưa ñúng, lꢇa chꢌn và giꢅi thích không ñúng. Trong
trưꢔng hꢁp các em phân tích và giꢅi thích ñúng mꢏt phꢎn nào ñó thì hꢌc sinh sꢡ cꢅm thꢒy
tiꢀc nuꢐi vì ñã tìm ra câu trꢅ lꢔi gꢎn ñúng ñáp án, tꢊ ñó có ñꢏng lꢇc ñꢂ quan sát thꢇc tiꢛn
và vꢕn dꢃng kiꢀn thꢓc mꢏt cách linh hoꢑt hơn ñꢂ giꢅi thích thꢇc tiꢛn hoꢟc thay ñꢆi viꢈc làm
theo thói quen chưa ñúng khoa hꢌc, vì nhꢘng kinh nghiꢈm ñúng thưꢔng có gꢗn vꢉi sꢇ
chính xác khoa hꢌc.
− Bài tꢉp hóa hꢂc thꢐc nghiꢌm phꢗi dꢐa vào nꢄi dung hꢂc tꢉp:
Các bài tꢕp hóa hꢌc thꢇc tiꢛn cꢎn có nꢏi dung sát vꢉi chương trình mà hꢌc sinh ñưꢁc
hꢌc. Nꢀu bài tꢕp hóa hꢌc thꢇc tiꢛn có nꢏi dung hoàn toàn mꢉi vè kiꢀn thꢓc hóa hꢌc thì sꢡ
không tꢑo ñưꢁc ñꢏng lꢇc cho hꢌc sinh ñꢂ giꢅi bài tꢕp ñó.
− Bài tꢉp thꢐc tiꢑn phꢗi ñꢗm bꢗo tính logic sư phꢁm:
Các tình huꢐng thꢇc tiꢛn thưꢔng phꢓc tꢑp hơn nhꢘng kiꢀn thꢓc hóa hꢌc phꢆ thông
trong chương trình, nên khi xây dꢇng bài tꢕp hóa hꢌc thꢇc tiꢛn cho hꢌc sinh cꢎn phꢅi có
bưꢉc xꢚ lý sư phꢑm ñꢂ làm ñơn giꢅn tình huꢐng thꢇc tiꢛn. Các yꢀu tꢐ cꢎn giꢅi BTHH thꢇc
tiꢛn cũng phꢅi phù hꢁp vꢉi trình ñꢏ, khꢅ năng cꢙa hꢌc sinh.
− Bài tꢉp hóa hꢂc thꢐc tiꢑn phꢗi có hꢌ thꢕng, logic:
+ Các BTHH thꢇc tiꢛn trong chương trình cꢎn sꢗp xꢀp theo chương, bài, theo mꢓc ñꢏ
nhꢕn biꢀt cꢙa hꢌc sinh. Trong mꢣi chương, bài nên có tꢒt cꢅ các loꢑi, các dꢑng bài tꢕp hóa
hꢌc thꢇc tiꢛn.
+ Trong quá trình dꢑy hꢌc, thông qua kiꢂm tra, ñánh giá, cꢎn phꢅi xây dꢇng nhꢘng
BTHH thꢇc tiꢛn ꢝ mꢓc ñꢏ vꢊa và cao hơn so vꢉi mꢓc ñꢏ nhꢕn thꢓc cꢙa hꢌc sinh ñꢂ nâng
cao trình ñꢏ, khꢅ năng nhꢕn thꢓc cꢙa hꢌc sinh.
+ Biꢀn hóa nꢏi dung BTHH thꢇc tiꢛn tiꢀp cꢕn modun. Xây dꢇng mꢏt sꢐ BTHH thꢇc
tiꢛn ñiꢂn hình và lꢗp ráp chúng vào tình huꢐng, nꢏi dung bài hꢌc cꢃ thꢂ, hoꢟc chuyꢂn bài
tꢕp phꢓc tꢑp thành nhꢘng bài tꢕp ñơn giꢅn, tꢑo ra bài tꢕp mꢉi.
2.3. Mꢖt sꢗ bài tꢓp Hoá hꢃc gꢔn vꢈi thꢌc tiꢀn
2.3.1.Trꢔc nghiꢒm khách quan
Câu 1: Trên chai cꢖn y tꢀ có ghi 70o. Cách ghi ñó có ý nghĩa là:
A. Cꢖn này sôi ꢝ 70o.
B. 100ml cꢖn trong chai có 70 mol etanol nguyên chꢒt.
106
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
C. 100ml cꢁn trong chai có 70 ml etanol nguyên chꢏt.
D. Trong chai cꢖn có 70 ml etanol nguyên chꢒt.
Câu 2: Đꢂ sát trùng vꢀt thương, bôi ngoài, sát trùng da trưꢉc khi tiêm hoꢟc tiꢂu phꢤu
ngưꢔi ta quy ñꢋnh cꢖn sát trùng phꢅi là:
A. Cꢁn 75o
B. Cꢖn 50o
C. Cꢖn 90o
D. Loꢑi nào cũng ñưꢁc
Câu 3: Giꢒm ăn có thành phꢎn chính là axit axetic có nꢖng ñꢏ là:
A. 0,3 – 0,5%
C. 5 ꢄ 10%
B. 3 ꢘ 5%
D. 30 ꢄ 50%
Câu 4: Không nên dùng nưꢉc ñꢂ dꢕp tꢗt ñám cháy xăng dꢎu, vì:
A. Xăng dꢎu tan trong nưꢉc, nhꢥ hơn nưꢉc.
B. Xăng dꢊu không tan trong nưꢈc, nhꢙ hơn nưꢈc.
C. Xăng dꢎu dꢛ bay hơi.
D. Xăng dꢎu tác dꢃng ñưꢁc vꢉi nưꢉc nóng.
Câu 5: Khi các chi tiꢀt máy hoꢟc ñꢖ dùng bꢋ dính dꢎu mꢦ, ngưꢔi ta thưꢔng dùng xăng
hoꢟc dꢎu hꢠa ñꢂ lau rꢚa vì:
A. Dꢊu mꢚ tan ñưꢛc trong xăng, dꢊu hꢜa
B. Xăng, dꢎu hꢠa dꢛ bay hơi kéo theo dꢎu mꢦ.
C. Xăng, dꢎu dꢛ bay hơi hơn nưꢉc do ñó sꢡ sꢑch hơn.
D. Mꢏt nguyên nhân khác.
Câu 6: Trong các tiêu chí ñꢂ ñánh giá chꢒt lưꢁng cꢙa nưꢉc mꢗm thì "ñꢏ ñꢑm" là mꢏt
yꢀu tꢐ quan trong hàng ñꢎu. "Đꢏ ñꢑm" cho biꢀt:
A. Tꢝng khꢗi lưꢛng nitơ có trong 1 lít nưꢈc mꢔm
B. Tꢆng sꢐ mol nitơ có trong 1 lít nưꢉc mꢗm.
C. Tꢆng khꢐi lưꢁng nitơ có trong 1kg nưꢉc mꢗm.
D. Tꢆng sꢐ mol nitơ có trong 1kg nưꢉc mꢗm.
Câu 7: Trên nhãn chai nưꢉc mꢗm có ghi 30oN, chꢢ sꢐ này cho biꢀt:
A. Trong 1 kg nưꢉc mꢗm có tꢆng cꢏng 30g nitơ.
B. Trong 1 lít nưꢉc mꢗm có tꢆng cꢏng 30ml nitơ.
C. Trong 1 lít nưꢈc mꢔm có tꢝng cꢖng 30g nitơ.
D. Trong 1 kg nưꢉc mꢗm có tꢆng cꢏng 30ml nitơ.
Câu 8: Nꢖng ñꢏ cꢙa dung dꢋch axit trong dꢋch vꢋ dꢑ dày cꢙa ngưꢔi bình thưꢔng là:
A. 0,0001 M ñꢀn 0,001 M
C. 0,0002 ñꢀn 0,01M
B. 0,002 M ñꢂn 0,01M
D. 0,01M ñꢀn 1M
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 16/2017
107
Câu 9: Nꢖng ñꢏ cꢙa thuꢐc nhꢠ mꢗt (nưꢉc muꢐi sinh lí NaCl) là:
A. 9%
C. 5%
B. 0,9%
D. 0,5%
Câu 10: Dung dꢋch oxi già (hiñro peoxit H2O2) nꢖng ñꢏ 3% ñưꢁc phép sꢚ dꢃng trong
y tꢀ ñꢂ:
A. Làm thuꢗc sát trùng vꢂt thương.
B. Chꢘa bênh tiꢂu ñưꢔng.
D. Chꢘa ñau dꢑ dày.
C. Chꢘa bꢈnh HIV.
Câu 11: Khi nhóm lò, ngưꢔi ta thưꢔng dùng quꢑt gió ñꢂ bꢀp lò cháy nhanh hơn do:
A. Cung cꢏp lưꢛng oxi nhiꢋu hơn
B. Cung cꢒp lưꢁng khí nitơ nhiꢍu hơn.
C. Cung cꢒp lưꢁng khí cacbonic nhiꢍu hơn.
D. Cung cꢒp lưꢁng khí hidro nhiꢍu hơn.
2.3.2. Trꢔc nghiꢒm tꢌ luꢓn
Câu 1: Tꢑi sao trên núi luꢏc trꢓng lꢑi không chín?
Trꢗ lꢀi: Càng lên cao không khí càng loãng, áp suꢒt càng giꢅm. Áp suꢒt giꢅm tꢢ lꢈ
thuꢕn vꢉi nhiꢈt ñꢏ sôi. Vì vꢕy, nhiꢈt ñꢏ sôi cꢙa nưꢉc sꢡ giꢅm, nưꢉc sꢡ sôi dưꢉi 1000c nên
không thꢂ làm cho trꢓng chín ñưꢁc. Khi ñó, cꢎn làm tăng áp suꢒt lên bꢧng cách dùng nꢖi
áp suꢒt. Hơi nưꢉc bꢋ nén trong nꢖi kín sꢡ làm tăng áp suꢒt bꢧng hoꢟc lꢉn hơn áp suꢒt trên
mꢟt ñꢒt làm cho nưꢉc sôi ꢝ 1000c và làm trꢓng chín.
Câu 2: Thꢔi gian gꢎn ñây, có nhiꢍu vꢃ ngưꢔi thꢁ xuꢐng khơi giꢀng bꢋ chꢀt ngꢑt dưꢉi
giꢀng. hãy giꢅi thích hiꢈn tưꢁng trên?
Trꢗ lꢀi: Trong lòng ñꢒt luôn xꢅy ra sꢇ phân hꢙy mꢏt sꢐ hꢁp chꢒt hꢘu cơ và hꢁp chꢒt
vô cơ, sinh ra khí cacbonic CO2. Khí cacbonic không màu, không mùi, không vꢋ và không
duy trì sꢇ cháy và sꢇ sꢐng cꢙa con ngưꢔi và ñꢏng vꢕt. Mꢟt khác, khí cacbonic nꢟng hơn
không khí 1,52 lꢎn (dCO /kk = 44/29). Vì vꢕy, khí cacbonic thưꢔng tích tꢃ trꢌng ñáy
2
giꢀng,nꢍn hang sâu nên khi con ngưꢔi và ñꢏng vꢕt ñi xuꢐng dưꢉi giꢀng cꢑn, nꢍn hang sâu
sꢡ bꢋ chꢀt ngꢑt.
Câu 3: Tꢑi sao ꢝ trong các rꢑp chiꢀu phim, nhà hát, ngưꢔi ta thưꢔng thiꢀt kꢀ cꢚa sꢆꢝ
phía dưꢉi, gꢗn vꢉi sàn?
Trꢗ lꢀi: ꢨ nhꢘng nơi như rꢑp chiꢀu phim, nhà hát... khi có ñông ngưꢔi thì hàm lưꢁng
khí cacbonic CO2 do con ngưꢔi thꢝ ra lꢉn hơn bình thưꢔng. Khí cacbonic nꢟng hơn không
khí 1,52 lꢎn (dCO /kk = 44/29) và sꢡ chìm xuꢐng phía dưꢉi không khí. Do ñó, ngưꢔi ta thiꢀt
2
108
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
kꢀ cꢚa sꢆꢝ phía dưꢉi, gꢗn vꢉi sàn ꢝ trong các rꢑp chiꢀu phim, nhà hát ñꢂ khí cacbonic có
thꢂ dꢛ dàng thoát ra ngoài, tránh gây hiꢈn tưꢁng tích tꢃ nhiꢍu khí cacbonic trong phòng
kín, gây ngꢑt thꢝ.
Câu 4: Tꢑi sao khi leo núi hoꢟc lên cao, ngưꢔi ta thưꢔng thꢒy tꢓc ngꢇc, khó thꢝ?
Trꢗ lꢀi: Do oxi hơi nꢟng hơn không khínên càng lên cao, nꢖng ñꢏ oxi trong không khí
giꢅm. Lưꢁng oxi con ngưꢔi hít vào cơ thꢂꢝ trên núi sꢡ thꢒp hơn lưꢁng oxi ꢝ ñꢖng bꢧng
(hay các vùng thꢒp hơn). Khi ñó, lưꢁng khí oxi trong máu giꢅm ñi, còn lưꢁng khí cacbonic
trong máu tăng lên so vꢉi mꢓc bình thưꢔng và gây ra hiꢈn tưꢁng tꢓc ngꢇc, khó thꢝ.
Câu 5: Khí cꢎu là mꢏt túi ñꢇng không khí nóng hay các chꢒt khí thưꢔng có khꢐi lưꢁng
riêng nhꢠ hơn không khí xung quanh (trong trưꢔng hꢁp dùng khí hiñro thì ñưꢁc gꢌi là
khinh khí cꢎu) và nhꢔ vào lꢇc ñꢜy Ácꢄsiꢄmét có thꢂ bay lên cao trong khí quyꢂn. Các loꢑi
khí cꢎu lꢉn ñưꢁc dùng cho mꢃc ñích thám hiꢂm, thꢂ thao, viꢛn thám khoa hꢌc, viꢛn thông,
vꢕn tꢅi... Trưꢉc ñây, ngưꢔi ta dùng khinh khí cꢎu ñꢂ di chuyꢂn trên không tꢊ nơi này ñꢀn
nơi khác. Giꢅi thích vì sao các khí cꢎu ñꢐt lꢚa lꢑi bay ñưꢁc?
Trꢗ lꢀi: Các khí cꢎu ñꢐt lꢚa là nhꢘng quꢅ cꢎu chꢓa khí nóng. Chúng bay lên vì không
khí chꢓa trong ñó nhꢥ hơn không khí ngoài khí quyꢂn. Vì không khí nóng có xu hưꢉng bꢐc
lên, nên khí cꢎu bay ñưꢁc. Trong mꢏt lưu chꢒt lꢠng (lꢠng hay khí), mꢌi chꢒt có tꢩ trꢌng
nhꢥ hơn ñꢍu có xu hưꢉng ñi lên trên: ñó là ñiꢍu xꢅy ra khi khí cꢎu nóng lꢤn trong khí lꢑnh.
Cũng có hiꢈn tưꢁng như vꢕy ñꢐi vꢉi khí hidro và heli, nhꢘng khí nhꢥ sovꢉi không khí.
Tóm lꢑi, tꢒt cꢅ các khí cꢎu ñꢍu phꢃ thuꢏc vào nguyên tꢗc chênh lꢈch tꢩ trꢌng. Các khí cꢎu
ñꢐt lꢚa hiꢈn ñꢑi có vꢠ ngoài bꢧng ni lông, dáng gꢎn như hình cꢎu. Nó mꢝ ra ꢝ phía dưꢉi ñꢂ
hꢓng không khí nóng ñưꢁc ñꢐt lên bꢝi mꢏt vòi ñꢐt bꢧng khí. Khi quꢅ cꢎu chꢓa ñꢎy khí
nóng, nó bay lên. Nꢀu muꢐn hꢑ xuꢐng, chꢢ cꢎn không khí này nguꢏi ñi.
Câu 6: Khí gas có thành phꢎn chính là propan (C3H8) và butan (C4H10) ñưꢁc hóa lꢠng
trong bình gas. Trong bꢀp ñóng kín cꢚa, bình gas bꢋ rò rꢢ, tꢑi sao không ñưꢁc bꢕt bꢀp hay
ñánh lꢚa?
Trꢗ lꢀi: Trong mꢏt phòng bꢀp kín cꢚa, bình gas bꢋ rò rꢢ, nꢀu bꢕt bꢀp gas hoꢟc có mꢖi
lꢚa sꢡ gây ra hiꢈn tưꢁng cháy, nꢆ do khí gas có thành phꢎn chính là propan (C3H8) và butan
(C4H10) dꢛ dàng phꢅn ꢓng vꢉi oxi trong không khí ꢝ nhiꢈt ñꢏ cao.
0
C3H8 + 5O2 t→ 3CO2 + 4H2O
0
2C4H10 + 13O2 t→ 8CO2 + 10H2O
Câu 7: Hãy giꢅi thích tꢑi sao bꢑn xꢓc nưꢉc hoa và các bꢑn khác ꢝ trong phòng cũng
ngꢚi thꢒy mùi thơm?
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 16/2017
109
Trꢗ lꢀi: Đây là hiꢈn tưꢁng khuꢀch tán. Các phân tꢚ nưꢉc hoa va chꢑm vꢉi các phân tꢚ
không khí, chuyꢂn ñꢏng khuꢀch tán và lan ra xa.
Câu 8: Theo em, nưꢉc khoáng hay nưꢉc cꢒt, uꢐng nưꢉc nào tꢐt hơn? Vì sao?
Trꢗ lꢀi: Nưꢉc cꢒt là nưꢉc tꢇ nhiên ñưꢁc chưng cꢒt nhiꢍu lꢎn thành chꢒt tinh khiꢀt
(không có lꢤn chꢒt khác), nưꢉc khoáng là nưꢉc tꢇ nhiên ñưꢁc tinh chꢀ còn có lꢤn mꢏt sꢐ
chꢒt tan (chꢒt khoáng). Trong nưꢉc khoáng có mꢏt sꢐ chꢒt có lꢁi cho cơ thꢂ, do ñó khi
uꢐng nưꢉc khoáng ngoài cung cꢒp nưꢉc cho cơ thꢂ, còn cung cꢒp chꢒt khoáng cho cơ thꢂ.
Do ñó uꢐng nưꢉc khoáng có lꢁi hơn uꢐng nưꢉc cꢒt.
Áp dꢃng: câu hꢠi trên GV có thꢂ ñꢟt sau khi hꢌc xong bài 2: chꢒt.
Câu 9: Tꢑi sao không nên uꢐng nưꢉc ñã ñun ñi ñun lꢑi nhiꢍu lꢎn?
Trꢗ lꢀi: Do trong nưꢉc thông thưꢔng có chꢓa mꢏt hàm lưꢁng nhꢠ nitrat và mꢏt sꢐ kim
loꢑi nꢟng như chì, cadimium... sau khi nưꢉc ñun nóng trong thꢔi gian dài, do quá trình thꢙy
phân làm nưꢉc không ngꢊng bꢐc hơi, nꢖng ñꢏ nitrat và các kim loꢑi nꢟng trong nưꢉc sꢡ
tăng lên. Nưꢉc ñun sôi có chꢓa nhiꢍu nitrat làm giꢅm khꢅ năng vꢕn chuyꢂn dưꢦng khí
trong máu, làm cho tim ñꢕp nhanh, hô hꢒp khó khăn, nꢟng hơn có thꢂ nguy hiꢂm ñꢀn tính
mꢑng. Đꢖng thꢔi ñun sôi nưꢉc giúp loꢑi bꢠ mꢏt sꢐ vi khuꢜn, nhưng lꢑi làm tꢕp trung các
khoáng chꢒt vô cơ và các loꢑi mꢎm bꢈnh khác mà nưꢉc sôi không diꢈt ñưꢁc. Nhꢘng chꢒt,
mꢎm bꢈnh sꢡ ñi vào cơ thꢂ khi uꢐng, cꢏng thêm vꢉi các loꢑi khuꢜn ñã có sꢪn ñꢂ tiꢀp tꢃc
sinh sôi tăng thêm nhân sꢐ, tích tꢃ và làm hꢑi cho cơ thꢂ con ngưꢔi.
Câu 10: Vì sao khi mꢗc bꢈnh thiꢀu máu ta phꢅi uꢐng sꢗt? Vì sao máu có màu ñꢠ?
Trꢗ lꢀi: Thuꢐc sꢗt là loꢑi thuꢐc mà trong thành phꢎn cꢙa thuꢐc có chꢓa nguyên tꢐ sꢗt.
Sꢗt là mꢏt trong nhꢘng nguyên tꢐ quan trꢌng nhꢒt ñꢐi vꢉi sꢇ sꢐng cꢙa chúng ta. Nꢀu trong
thꢓc ăn hàng ngày mà thiꢀu nguyên tꢐ này, ta sꢡ mꢗc bꢈnh thiꢀu máu, ngưꢔi cꢅm thꢒy mꢈt
mꢠi. Nguyên tꢐ sꢗt là thành phꢎn chính cꢙa chꢒt hemoglobin (huyꢀt cꢎu tꢐ), nhꢔ chꢒt này
mà máu có màu ñꢠ, ñꢟc biꢈt là khꢅ năng chuyꢂn vꢕn khí oxi tꢊ phꢆi ñꢀn các tꢀ bào (khí oxi
có tác dꢃng oxi hóa chꢒt dinh dưꢦng, làm nguꢖn cung cꢒp năng lưꢁng cho cơ thꢂ hoꢑt ñꢏng).
Câu 11: Vì sao khi ñꢆ nưꢉc ra sàn nhà, khay... thì nưꢉc lꢑi tꢇ chꢅy loang ra?
Trꢗ lꢀi: Nưꢉc là mꢏt chꢒt lꢠng, các phân tꢚ nưꢉc ꢝ gꢎn sát nhau và chuyꢂn ñꢏng trưꢁt
lên nhau vì vꢕy khi ñꢆ nưꢉc ra khay hoꢟc sàn thì nưꢉc tꢇ chꢅy loang ra.
3. KꢞT LUꢟN
Trong các khâu cꢙa quá trình dꢑy hꢌc, phương pháp dꢑy hꢌc ñóng vai trò quan trꢌng
trong viꢈc thꢇc hiꢈn mꢃc tiêu dꢑy hꢌc. Viꢈc ñꢆi mꢉi phương pháp dꢑy hꢌc, ñꢟc biꢈt là viꢈc
110
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñưa nhꢘng vꢒn ñꢍ trong thꢇc tiꢛn vào bài hꢌc không nhꢘng làm cho kiꢀn thꢓc bꢉt tính chꢒt
hàn lâm mà còn tꢑo ñꢏng cơ, hꢓng thú hꢌc tꢕp cho hꢌc sinh. Đꢐi vꢉi hꢌc sinh THCS, viꢈc
giꢅi thích ñưꢁc nhꢘng vꢒn ñꢍ vꢤn gꢟp hàng ngày trong cuꢏc sꢐng làm cho các em hꢓng thú
hơn vꢉi bài hꢌc, kích thích trí tò mò, lòng ham hꢌc hꢠi..., tꢊ ñó, hình thành ꢝ hꢌc sinh
nhꢘng kĩ năng cꢎn thiꢀt: kĩ năng ñꢟt vꢒn ñꢍ, giꢅi quyꢀt vꢒn ñꢍ... Bài tꢕp Hoá hꢌc gꢗn vꢉi
thꢇc tiꢛn là mꢏt ñꢋnh hưꢉng ñúng ñꢗn trong viꢈc hình thành năng lꢇc cho hꢌc sinh THCS
ñáp ꢓng yêu cꢎu ñꢆi mꢉi trong giáo dꢃc hiꢈn nay.
TÀI LIꢠU THAM KHꢡO
1. Chính phꢙ (2012), Chiꢊn lưꢘc phát triꢒn giáo dꢔc 2011ꢙ2020, (Ban hành theo quyꢀt ñꢋnh sꢐ
711/QĐꢄTTg ngày 13/6/2012 cꢙa Thꢙ tưꢉng Chính phꢙ).
2. Bꢏ Giáo dꢃc và Đào tꢑo (2014), Kiꢒm tra, ñánh giá trong quá trình dꢁy hꢂc theo ñꢚnh hưꢋng
phát triꢒn năng lꢐc hꢂc sinh trong trưꢀng THCS môn Hoá hꢂc, Tài liꢈu tꢕp huꢒn.
3. Bꢏ Giáo dꢃc và Đào tꢑo (2012), Sách giáo khoa Hoá hꢂc lꢋp 8, 9, Nxb Giáo dꢃc Viꢈt Nam.
4. Bꢏ Giáo dꢃc và Đào tꢑo (2016), Hưꢋng dꢛn hꢂc Khoa hꢂc tꢐ nhiên 6,7(sách thꢚ nghiꢈm), Nxb
Giáo dꢃc Viꢈt Nam.
5. Nam Viꢈt (2010), Nhꢜng câu hꢝi lí thú trong thꢊ giꢋi hoá hꢂc, Nxb Thꢔi ñꢑi, Hà Nꢏi
CHEMISTRY EXERCISES WITH PRACTICE ꢘ A NEW
APPROACH FOR ENHANCING PUPILS’CAPACITY AT
SECONDARY SCHOOLS THROUGH TEACHING AND
LEARNING CHEMISTRY
Abstract: This article refers to a new approach in reforming training methods to meet the
requirements of current teaching practice: Developing student capacity, particularly
applying chemical knowledge to life.
Keywords: Renewal teaching approaches on Chemistry, Chemistry exercises with
practice
9 trang
17420
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài tập hóa học gắn với thực tiễn - Hướng tiếp cận mới trong việc rèn luyện năng lực cho học sinh THCS thông qua việc dạy và học môn Hóa học", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_tap_hoa_hoc_gan_voi_thuc_tien_huong_tiep_can_moi_trong_v.pdf
