Bài giảng Hướng dẫn cách lấy mẫu xét nghiệm hóa sinh

06/12/2012

O1

HƯỚNG DẪN

CÁCH LẤY MẪU

XÉT NGHIỆM HÓA SINH

BCV: TRẦN PHÚC LOAN

ĐƠN VỊ LẤY MẪU:

‹ Bệnh nhân nội trú: điều dưỡng khoa

lâm sàng sẽ lấy máu theo như hướng dẫn

và mang đến khoa xét nghiệm.

‹ Bệnh nhân ngoại trú: Bệnh nhân đến

phòng xét nghiệm của khoa khám bệnh,

nhân viên xét nghiệm sẽ lấy mẫu theo

hướng dẫn và mang đến Khoa xét

nghiệm.

1

Slide 1

O1

Owner; 16/05/2011

06/12/2012

MẪU MÁU :

‹ Máu tĩnh mạch: Lấy máu lúc đói (buổi sáng sớm, chưa ăn)

V

Trường hợp thật cần thiết như: cấp cứu, chẩn

đoán để nhập viện có thể lấy máu ngay, nhưng

phải ghi trên phiếu XN giờ bệnh nhân đã ăn,

uống.

V

Nhóm mỡ (Cholesterol, Triglycerides, HDL,

LDL) phải tuân thủ tuyệt đối đúng qui định, lấy

máu lúc đói, sau bữa ăn ít nhất 12 giờ.

CÁCH LẤY MÁU:

‹ Lấy máu tĩnh mạch.

‹ Tránh lấy máu ở phía trên chỗ tiêm truyền.

‹ Lấy máu nhanh sau khi buộc garrot, không nên

thắt mạch lâu quá 2 phút.

‹ Sau khi lấy máu xong tháo đầu kim ra bơm nhẹ

máu vào thành ống nghiệm để tránh tán huyết, bơm

đủ thể tích máu theo yêu cầu XN.

‹ Bơm theo trình tự máu đông (tube nút đỏ) → máu

chống đông heparin (tube nút đen) → tube EDTA

(tube xanh dương) → tube Citrat (tube xanh lá) →

tube chimigly (tube nút xám).

2

06/12/2012

LƯU Ý:

‹TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC CHIẾT

MÁU TỪ TUBE CHỨA MÁU CHỐNG

ĐÔNG SANG TUBE MÁU ĐÔNG (DÙ

CHỈ 1 CHÚT)

‹ĐỐI VỚI MẪU MÁU CHỐNG ĐÔNG

SAU KHI CHO MÁU VÀO TUBE THÌ

LĂN TRÒN NHẸ NHIỀU LẦN.

KHÔNG NÊN LẮC ĐỂ TRÁNH TÁN

HUYẾT.

3

06/12/2012

Loại xét nghiệm – số lượng mẫu – tube đựng mẫu

LOẠI XN

THỂ TÍCH

MẪU

TUBE ĐỰNG MẪU

MÁU CHỐNG ĐÔNG:

Đường huyết, Lactat 1ml máu

tube Chimigly (nút xám)

XN sinh hóa, miễn

dịch

2ml máu

tube Heparin lithium (nút

đen)

XN HCO3-

0.5ml máu tube Heparin lithium (nút

đen) có phủ dầu parafin

Tacrolimus,

Cyclosporin, điện di

Hb

2ml máu

tube EDTA (nút xanh

dương)

MÁU ĐÔNG:

2 ml máu tube nút đỏ

Điện di đạm

Lưu ý:

V Thể tích:

2 ml nếu có chỉ định dưới 5 xét nghiệm

3 ml nếu trên 5 xét nghiệm

V Bảo quản và vận chuyển: Đậy chặt

nút và mang đến Khoa xét nghiệm

càng sớm càng tốt trong vòng 1 giờ.

4

06/12/2012

Xét nghiệm Khí máu:

‹Dụng cụ lấy mẫu: comfortsampler hoặc

ống tiêm 1ml có tráng Heparin lithium.

‹Cách lấy:

V

Lấy máu động mạch, nên chọn động

mạch nông, dễ tiếp cận, có vị trí giải

phẫu sao cho tuần hoàn bên có thể bù trừ

trong trường hợp có sự cố.

V

Sau khi lấy đủ khoảng 0.5 ml máu, băng

ép chặt nơi lấy máu.

Ống tiêm 1cc

comfortsampler

5

06/12/2012

Đẩy bọt khí ra khỏi ống tiêm và đậy kín

ống tiêm, trộn đều máu bằng cách lăn ống

tiêm giữa 2 lòng bàn tay và đưa lên xuống

nhẹ nhàng để đảm bảo cho máu được trộn

đều với heparin có trong ống tiêm.

Trường hợp lấy máu bằng dụng cụ

comfortsampler thì để máu vào đầy 2 ống

mao dẫn hoặc ít nhất 1.5 của ống mao dẫn,

đậy ống sau khi lấy xong.

BẢO QUẢN và VẬN CHUYỂN MẨU

KHÍ MÁU:

Mẫu máu lấy xong cho vào túi cột

kín ngâm vào đá và lập tức mang đến

khoa Sinh hóa kèm với Phiếu xét

nghiệm Khí máu điền đầy đủ các

thông số nhiệt độ, Hb, FIO2 của bệnh

nhân lúc lấy mẫu.

6

06/12/2012

MẪU DỊCH ( dịch não tủy, dịch màng

phổi, dịch màng bụng, dịch màng tim,

dịch dưỡng chấp)

VThể tích: 3 -5 ml

VVật chứa: Lọ nhựa hay thủy tinh sạch.

VBảo quản và vận chuyển: Đậy chặt lọ và

mang đến Khoa xét nghiệm trong vòng 1

giờ.

L Chú ý: khi lấy tránh để chạm mạch sẽ làm

ảnh hưởng đến kết quả.

MẪU NƯỚC TIỂU :

Nước tiểu tươi: > 5 ml đựng trong lọ

sạch

Nước tiểu 24 giờ

7

06/12/2012

CÁCH LẤY MẪU NƯỚC TIỂU 24 GIỜ:

V Chuẩn bị bình chứa khô, sạch có thể tích

khoảng 5 lít và có chất bảo quản.

V Đúng giờ A (ví dụ 7 giờ sáng) lần đầu đi tiểu

và bỏ nước tiểu này sau đó thu lấy tất cả nước

tiểu từ sau giờ A (7 giờ) trở đi cho đến giờ A

(7 giờ sáng) ngày hôm sau, chứa tất cả vào

bình có chất bảo quản (kể cả nước tiểu lúc đi

cầu) mỗi lần tiểu. Đúng giờ A (7 giờ sáng)

ngày hôm sau, tiểu lần cuối vào bình chứa.

MẪU PHÂN :

V Vật chứa: Lọ nhựa nắp vàng, có mái chèo

bên trong dùng để lấy mẫu.

V Cách lấy mẫu từ trong bô: Cho bệnh nhân đi

ngoài, trong 1 cái bô sạch (khô và không chứa

chất sát trùng, tráng nước sôi). Dùng mái chèo

có trong lọ để lấy phân, tốt nhất là chọn vùng

nhầy, mủ, máu, cho vào lọ, đậy nắp chặt.

8

06/12/2012

CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý LẮNG NGHE

9

06/12/2012

-

Xét nghiệm HCO₃

V Thể tích : 0.5 ml trong tube nút đen

có phủ dầu paraffin

V Bảo quản và vận chuyển: Đậy chặt

nút và mang đến Khoa xét nghiệm

càng sớm càng tốt.

Xét nghiệm Điện di đạm

V Thể tích : 2 ml trong tube nút đỏ

V Bảo quản và vận chuyển: Đậy chặt

nút và mang đến Khoa xét nghiệm

càng sớm càng tốt.

10

06/12/2012

Xét nghiệm Đường huyết, Lactate

V Thể tích : 1 ml trong tube nút xám

V Bảo quản và vận chuyển : Đậy chặt

nút và mang đến Khoa xét nghiệm

càng sớm càng tốt.

Loại xét nghiệm – số lượng mẫu – tube đựng mẫu

Máu chống đông:

V

Đường huyết, Lactat

: 1ml máu – tube Chimigly (nút xám)

XN sinh hóa, miễn dịch : 2ml máu – tube Heparin lithium (nút đen)

-

XN HCO₃: 0.5ml máu – tube Heparin lithium (nút đen) có phủ dầu

parafin

V

Tacrolimus, Cyclosporin, điện di Hb: 2ml máu – tube EDTA (nút xanh

dương)

Máu đông:

Điện di đạm: 2 ml máu - tube nút đỏ

V

11

06/12/2012

12

Bài giảng Hướng dẫn cách lấy mẫu xét nghiệm hóa sinh - Trần Phúc Loan