Vai trò cửa sông Ka Long, tỉnh Quảng Ninh đối với ấu trùng và cá con loài Ambassis vachellii Richardson, 1846
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 18/2017
127
VAI TRÒ CỬA SÔNG KA LONG, TỈNH QUẢNG NINH
ĐỐI VỚI ẤU TRÙNG Vꢀ CÁ CON
LOꢀI Ambassis vachellii RICHARDSON, 1846
Tꢀ Thꢁ Thuꢂ1, Hà Mꢀnh Linh2, Nguyꢃn Hà Linh3, Trꢄn Đꢅc Hꢆu3
1Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
2Trưꢀng Đꢁi hꢂc Tây Bꢅc
3Trưꢀng Đꢁi hꢂc Sư phꢁm Hà Nꢄi
Tóm tꢅt: Đꢆ nghiên cꢇu sꢈ phân bꢉ cꢃa ꢊu trùng và cá con loài Ambassis vachellii ꢋ
vùng cꢌa sông Ka Long tꢍnh Quꢎng Ninh, chúng tôi ñã phân tích 18087 mꢏu vꢐt thu bꢑng
lưꢒi ven bꢀ theo tꢓng tháng tꢓ tháng 9 năm 2014 ñꢔn tháng 8 năm 2015, trong ñó có
2739 mꢏu là ꢊu trùng, cá con loài A. vachellii (3,0ꢕ51,1 mm chiꢖu dài cơ thꢆ, trung bình
5,7 mm). Các ñiꢖu kiꢗn cꢃa nưꢒc ꢋ khu vꢈc nghiên cꢇu cũng ñưꢘc xác ñꢙnh là có sꢈ thay
ñꢚi theo tháng và ñꢙa ñiꢆm thu mꢏu. Trong thꢀi gian thu mꢏu, ꢊu trùng và cá con loài A.
Vachellii xuꢊt hiꢗn nhiꢖu tꢓ tháng 5 ñꢔn tháng 10, ñây là khoꢎng thꢀi gian có nhiꢗt ñꢄ
cao trong năm. Trong ñó, hiꢗu suꢊt kéo lưꢒi ñꢁt cao nhꢊt vào tháng 10 vꢒi 158,3 cá thꢆ
trên mꢄt lꢛn kéo (2 phút). Trong sꢉ 9 ñꢙa ñiꢆm thu mꢏu, ꢊu trùng và cá con loài A.
vachellii xuꢊt hiꢗn tꢐp trung vꢒi sꢉ lưꢘng lꢒn tꢁi các ñiꢆm ꢋ khu vꢈc giꢜa cꢃa cꢌa sông
là nơi có ñꢄ mꢝn trung bình (nꢞng ñꢄ muꢉi tꢓ 7,3ꢕ29,5‰). Như vꢐy, cꢌa sông Ka Long
có vai trò quan trꢂng như là vùng ương dưꢟng cꢃa ꢊu trùng, cá con loài cá này.
Tꢀ khóa: ꢠu trùng và cá con, cꢌa sông Ka Long, phân bꢉ, Ambassis vachellii, Quꢎng Ninh.
Nhꢀn bài ngày 16.6.2017; gꢁi phꢂn biꢃn, chꢄnh sꢁa và duyꢃt ñăng ngày 10.9.2017
Liên hꢃ tác giꢂ: Tꢅ Thꢆ Thꢇy; Email: ttthuy@daihocthudo.edu.vn
1. Mꢇ ĐꢈU
Ambassis vachellii là mꢈt loài thuꢈc hꢉ Ambassidae, phân bꢊ ꢋ biꢌn, cꢁa sông và cꢂ
nưꢍc ngꢉt, tꢅi khu vꢎc ꢏn ĐꢈꢐThái Bình Dương [1]. Trên thꢑ giꢍi Ambassidae có khoꢂng
41 loài thuꢈc 8 giꢊng. ꢒ Viꢃt Nam, loài này lꢓn ñꢓu tiên ñưꢔc xác ñꢆnh vào năm 2001
trong nghiên cꢕu cꢇa Kottelat tꢅi Quꢂng Ninh, năm 2003 ñưꢔc xác ñꢆnh xuꢖt hiꢃn ꢋ Quꢂng
Bình [2], tuy nhiên cꢂ hai nghiên cꢕu này ñꢗu ꢋ giai ñoꢅn cá trưꢋng thành, chưa có nghiên
cꢕu ñꢈc lꢀp nào vꢗ phân bꢊ ꢖu trùng, cá con loài A. vachellii tꢅi các cꢁa sông. Trong
nghiên cꢕu ꢖu trùng cá con tꢅi cꢁa sông Tiên Yên, Quꢂng Ninh và tꢅi cꢁa sông Sò, tꢄnh
Nam Đꢆnh thì ꢖu trùng và cá con cꢇa loài cá này xuꢖt hiꢃn vꢍi sꢊ lưꢔng lꢍn [3]. Các nghiên
128
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
cꢕu này phꢓn nào cho thꢖy các cꢁa sông thuꢈc khu vꢎc Vꢆnh Bꢘc Bꢈ là môi trưꢙng phù
hꢔp cho sꢎ sinh trưꢋng cꢇa A. vachellii. Cꢁa sông Ka Long, tꢄnh Quꢂng Ninh có hình
phꢚu, là sông ñiꢌn hình cꢇa dꢅng sông ven biꢌn vꢍi sꢎ xâm nhꢀp mꢛn sâu. Tꢅi ñây có biên
ñꢈ thꢇy triꢗu cao, trung bình tꢜ 3ꢐ4 m và hình thành nhꢝng bãi triꢗu rꢈng vꢍi diꢃn tích lꢍn
nên thành phꢓn giáp xác, thân mꢗm, cá ꢋ lưu vꢎc này rꢖt phong phú và ña dꢅng, nhꢖt là các
loài cá nưꢍc mꢛn [4]. Vꢍi ñꢛc ñiꢌm như vꢀy, cꢁa sông này có thꢌ trꢋ thành môi trưꢙng
sꢊng thích hꢔp cho ꢖu trùng, cá con cꢇa nhiꢗu loài cá.
Thꢎc ñꢆa tꢅi cꢁa sông Ka Long, tꢄnh Quꢂng Ninh, chúng tôi cũng thu ñưꢔc mꢞu vꢀt
cꢇa loài A. Vachellii ꢋ 3 dꢅng: trưꢋng thành, cá con và ꢖu trùng. Bài toán này xác ñꢆnh sꢎ
phân bꢊ cꢇa ꢖu trùng, cá con loài A. Vachellii tꢅi cꢁa sông Ka Long, tꢄnh Quꢂng Ninh,
ñꢟng thꢙi ñánh giá mꢊi quan hꢃ trong sꢎ xuꢖt hiꢃn cꢇa loài này vꢍi các yꢑu tꢊ môi trưꢙng
nưꢍc. Tꢜ ñó ñánh giá vai trò cꢇa khu vꢎc nghiên cꢕu ñꢊi vꢍi ꢖu trùng, cá con cꢇa loài ñꢟng
thꢙi cung cꢖp dꢞn liꢃu sinh hꢉc, sinh thái hꢉc ñꢌ góp phꢓn vào công tác bꢂo tꢟn loài cá này.
2. NꢉI DUNG
2.1. Vꢆt liꢊu và phương pháp nghiên cꢅu
Nghiên cꢕu tiꢑn hành ñiꢗu tra, thu thꢀp mꢞu tꢅi 9 ñꢆa ñiꢌm ven bꢙ ñưꢔc thiꢑt kꢑ theo
sꢎ xâm nhꢀp cꢇa thꢇy triꢗu ñi tꢜ ngoài vào trong cꢁa sông Ka Long, tꢄnh Quꢂng Ninh: S2,
S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9, S10 và ñiꢌm S1 ꢋ vùng sóng vꢠ (bãi biꢌn Trà Cꢡ) (Hình 1).
Hình 1. Sơ ñꢞ các ñꢙa ñiꢆm thu mꢏu tꢁi cꢌa sông Ka Long, Quꢎng Ninh.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 18/2017
129
Mꢞu ñưꢔc thu vào mꢠi tháng tꢜ tháng 9/2014 ñꢑn tháng 8/2015
.
Các mꢞu vꢀt ñưꢔc
ñꢆnh hình bꢢng formalin 5% trong 2ꢐ3 giꢙ, sau ñó chuyꢌn sang cꢟn 700 trong mꢈt ngày,
cuꢊi cùng thay bꢢng cꢟn 700 mꢍi. Tꢅi phòng thí nghiꢃm, sꢁ dꢣng kính lúp 2 mꢘt Nikon bꢈi
giác 10ꢐ40 ñꢌ quan sát, ño, ñꢑm và ñꢆnh loꢅi. Đꢆnh loꢅi cá trưꢋng thành dꢎa vào ñꢛc ñiꢌm
hình thái theo tài liꢃu: Allen & Burgess (1990) [1], FAO (1999) [5]; giai ñoꢅn ꢖu trùng
ñưꢔc ñꢆnh loꢅi bꢢng phương pháp “Serries” theo Leis & Trinski (1989) [6].
Các yꢑu tꢊ môi trưꢙng nưꢍc (nhiꢃt ñꢈ, nꢟng ñꢈ muꢊi và ñꢈ ñꢣc) ñưꢔc xác ñꢆnh bꢢng
máy TOA (WQCꢐ22A) ño tꢅi tꢜng ñꢆa ñiꢌm thu mꢞu. Hiꢃu quꢂ kéo lưꢍi (sꢊ cá thꢌ/ mꢈt lꢓn
kéo lưꢍi, CPUE = Catch Per Unit Effort) ñưꢔc tính bꢢng sꢊ cá thꢌ kéo lưꢍi x 2 phút/ sꢊ
phút kéo lưꢍi.
2.2. Kꢋt quꢌ nghiên cꢅu và thꢌo luꢆn
Căn cꢕ vào kꢑt quꢂ phân tích 18.087 mꢞu vꢀt thu ñưꢔc ꢋ ven bꢙ cꢁa sông Ka Long,
tꢄnh Quꢂng Ninh trong thꢙi gian tꢜ tháng 9/2014 ñꢑn tháng 8/2015, chúng tôi ñã tách ñưꢔc
2.739 ꢖu trùng, cá con A. vachellii trong khoꢂng kích thưꢍc tꢜ 3,0ꢐ51,1 mm, chiꢗu dài cơ
thꢌ trung bình 5,7 mm. Mꢛc dù sꢊ lưꢔng mꢞu lꢍn nhưng kích thưꢍc chꢇ yꢑu tꢀp trung ꢋ
giai ñoꢅn ꢖu trùng, trong khoꢂng 3ꢐ6 mm (chiꢑm 79,7%). Sꢎ phân bꢊ theo tháng và theo
ñꢆa ñiꢌm bꢆ chi phꢊi nhiꢗu nhꢖt bꢋi hai yꢑu tꢊ môi trưꢙng nưꢍc là nhiꢃt ñꢈ và ñꢈ mꢛn.
2.2.1. Sꢍ phân bꢎ ꢏu trùng cá con A.vachellii theo tháng
−
Đꢝc ñiꢆm các yꢔu tꢉ môi trưꢀng nưꢒc theo tháng
Nhiꢃt ñꢈ ꢋ khu vꢎc nghiên cꢕu (KVNC) biꢑn ñꢡi ñꢟng ñꢗu, ñꢛc trưng cho sꢎ biꢑn ñꢡi
cꢇa nhiꢃt ñꢈ ꢋ miꢗn Bꢘc. Tꢜ tháng 9/2014 ñꢑn tháng 2/2015 nhiꢃt ñꢈ trung bình giꢂm dꢓn
tꢜ 29,50C ñꢑn 16,50C (Hình 2). Tꢜ tháng 3 ñꢑn tháng 8/2015 nhiꢃt ñꢈ trung bình tăng rõ rꢃt
và ñꢟng ñꢗu ꢋ các tháng, tꢜ 18,30C ñꢑn 30,40C. Nhiꢃt ñꢈ trung bình thꢖp nhꢖt là 16,50C và
cao nhꢖt là 30,40C, chênh lꢃch giꢝa tháng thꢖp nhꢖt và cao nhꢖt là 13,90C. Nhiꢃt ñꢈ trung
bình cao và tăng ꢡn ñꢆnh vào các tháng mùa mưa (tꢜ tháng 5 ñꢑn tháng 8, cao nhꢖt ñꢅt
30,40C ꢋ tháng 8). Trong các tháng mùa khô, nhiꢃt ñꢈ thꢖp hơn (thꢖp nhꢖt là 16,50C ꢋ
tháng 2) (Hình 2).
Đꢈ mꢛn ꢋ cꢁa sông Ka Long qua các tháng thu mꢞu có sꢎ thay ñꢡi theo chiꢗu hưꢍng
ngưꢔc lꢅi vꢍi nhiꢃt ñꢈ nưꢍc. Nꢟng ñꢈ muꢊi giꢂm tương ñꢊi ꢡn ñꢆnh tꢜ tháng 9 ñꢑn tháng
11/2014 vꢍi mꢕc trung bình là 17,6‰, tháng 1/2014 nꢟng ñꢈ muꢊi trung bình ñꢅt cao nhꢖt
là 21,3‰, thꢖp nhꢖt vào tháng 8 vꢍi nꢟng ñꢈ là 5,9‰. Như vꢀy, xu hưꢍng biꢑn thiên nꢟng
ñꢈ muꢊi thưꢙng là thꢖp vào các tháng mùa mưa và cao hơn vào các tháng mùa khô.
130
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Hình 2. Biꢔn ñꢄng các yꢔu tꢉ môi trưꢀng nưꢒc theo thꢀi gian
ꢋ cꢌa sông Ka Long, Quꢎng Ninh.
Đꢈ ñꢣc luôn là ñiꢗu kiꢃn nưꢍc có biên ñꢈ dao ñꢈng lꢍn nhꢖt ꢋ các nghiên cꢕu vùng
ven bꢙ cꢇa sông nhưng sꢎ thay ñꢡi qua thꢙi gian không rõ ràng.Vì vꢀy chưa thꢌ xét mꢊi
quan hꢃ giꢝa ñꢈ ñꢣc vꢍi sꢎ phân bꢊ ꢖu trùng cá con loài A. vachellii.
−
Phân bꢉ ꢊu trùng cá con Ambassis vachellii theo tháng
Xét vꢗ phân bꢊ theo tháng thì loài chꢆu sꢎ chi phꢊi lꢍn nhꢖt bꢋi nhiꢃt ñꢈ nưꢍc. Đꢈ
phong phú cꢇa ꢖu trùng loài A. vachellii trong mꢊi quan hꢃ vꢍi nhiꢃt ñꢈ môi trưꢙng nưꢍc ꢋ
cꢁa sông Ka Long, tꢄnh Quꢂng Ninh theo tháng ñưꢔc thꢌ hiꢃn trong hình 3.
Hình 3. Biꢔn ñꢄng theo tháng vꢖ CPUE cꢃa Ambassis vachellii
ꢋ cꢌa sông Ka Long, Quꢎng Ninh.
Dꢎa vào kꢑt quꢂ nghiên cꢕu có thꢌ thꢖy vào nhꢝng tháng có nhiꢃt ñꢈ tương ñꢊi cao
trong khoꢂng tꢜ 27ꢐ300C (tháng 5 ꢐ 10) có sꢎ xuꢖt hiꢃn cꢇa ꢖu trùng, cá con cꢇa loài vꢍi sꢊ
lưꢔng lꢍn (Hình 3). Có thꢌ thꢖy hiꢃu suꢖt kéo lưꢍi cao nhꢖt vào tháng 10 vꢍi CPUE =
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 18/2017
131
158,3 (cá thꢌ/2 phút), tiꢑp theo là tháng 5 vꢍi CPUE=50,5 (cá thꢌ/2 phút), tháng 8 vꢍi
CPUE = 34,8 (cá thꢌ/ 2 phút), các tháng còn lꢅi ñꢗu có CPUE < 5. Không thu ñưꢔc mꢞu
vào các tháng lꢅnh nhꢖttrong năm (tháng 12 và tháng 2), hoꢛc thu ñưꢔc rꢖt ít cá thꢌ vào
tháng 11 vꢍi 4 cá thꢌ, tháng 1 và tháng 3 ñꢗu chꢄ thu ñưꢔc 1 cá thꢌ, tꢖt cꢂ các cá thꢌ trong 3
tháng này ñꢗu ꢋ giai ñoꢅn cá con. Sꢎ phân bꢊ ꢖu trùng và cá con cꢇa loài A. vachellii theo
tháng trong nghiên cꢕu này có sꢎ khác biꢃt vꢍi phân bꢊ cꢇa loài cá ñꢣc bꢅc Sillago sihama
tꢅi cꢁa sông Tiên Yên. Đó là ꢖu trùng cá con loài cá Đꢣc bꢅc xuꢖt hiꢃn nhiꢗu vào tháng 7
và tháng 8 cũng là thꢙi ñiꢌm có nhiꢃt ñꢈ tương ñꢊi cao trong năm còn A. vachellii lꢅi xuꢖt
hiꢃn nhiꢗu hơn vào tháng 10 và tháng 5 [7]. Do loài cá Sơn vachen ñưꢔc xác ñꢆnh là cá
nhiꢃt ñꢍi, rꢖt thích nghi vꢍi nhiꢃt ñꢈ cao, chính vì vꢀy vào thꢙi gian chꢆu ꢂnh hưꢋng bꢋi gió
mùa Tây Nam nhiꢃt ñꢈ tăng cao, dꢞn ñꢑn sꢎ xuꢖt hiꢃn ꢖu trùng cá con cꢇa loài nhiꢗu hơn
[8]. Dꢎa vào sꢊ lưꢔng mꢞu thu ñưꢔc trong các tháng và giai ñoꢅn cꢇa chúng phꢓn nào ñánh
giá ñưꢔc ꢖu trùng cꢇa loài không thích nghi ñưꢔc vꢍi ñiꢗu kiꢃn nhiꢃt ñꢈ thꢖp.
2.2.2. Sꢍ phân bꢎ ꢏu trùng cá con A.vachellii theo ñiꢐm thu mꢑu
−
Đꢝc ñiꢆm các yꢔu tꢉ môi trưꢀng nưꢒc theo ñiꢆm
Có thꢌ thꢖy sꢎ thay ñꢡi ñꢈ mꢛn là rõ nhꢖt, theo chiꢗu giꢂm dꢓn tꢜ ngoài vào trong cꢁa
sông. Đꢈ mꢛn trung bình thꢖp nhꢖt tꢅi ñiꢌm trong cùng S10 (0,9 ‰) và tăng liên tiꢑp qua
các ñiꢌm, ñiꢌm S1 (tꢅi bãi biꢌn Trà Cꢡ) có ñꢈ mꢛn trung bình cao nhꢖt (31,5‰) (Hình 4).
Do các ñiꢌm tꢜ S2 ñꢑn S10 ñưꢔc thiꢑt kꢑ theo sꢎ xâm nhꢀp cꢇa thꢇy triꢗu theo hưꢍng
tꢜ biꢌn vào, vì vꢀy các ñiꢌm càng vào sâu trong ñꢖt liꢗn ñꢈ mꢛn càng giꢂm, tiꢃm cꢀn
nưꢍc ngꢉt.
Hình 4. Biꢔn ñꢄng các yꢔu tꢉ môi trưꢀng nưꢒc theo ñiꢆm ꢋ cꢌa sông Ka Long, Quꢎng Ninh
Yꢑu tꢊ nhiꢃt ñꢈ cꢇa môi trưꢙng nưꢍc ven bꢙ cꢁa sông Ka Long tương ñꢡi ꢡn ñꢆnh ꢋ
các ñiꢌm. Nhiꢃt ñꢈ trung bình giao ñꢈng trong khoꢂng 22ꢐ260C. Tꢅi các ñiꢌm thu mꢞu,ñꢈ
ñꢣc biꢑn thiên lꢍn nhꢖt tuy nhiên biꢑn ñꢡi phꢕc tꢅp, không rõ ràng, ñưꢙng cong biꢑn thiên vꢗ
ñꢈ ñꢣc lên xuꢊng không ñꢟng ñꢗu, cao nhꢖt ꢋ ñiꢌm S1 (44 NTU) và thꢖp nhꢖt ꢋ S7 (13,5 NTU).
132
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Tꢅi mꢠi thꢙi ñiꢌm, ñꢆa ñiꢌm khác nhau trong năm, các yꢑu tꢊ môi trưꢙng nưꢍc có các
ñꢛc trưng và biꢑn ñꢡi riêng. Nhꢝng biꢑn ñꢈng nhꢤ xuꢖt hiꢃn tùy thuꢈc vào ñiꢗu kiꢃn tꢎ
nhiên ꢋ tꢜng tháng và tꢅi tꢜng ñꢆa ñiꢌm thu mꢞu. Các biꢑn ñꢈng cꢇa các yꢑu tꢊ môi trưꢙng
nưꢍc dù nhꢤ nhưng cũng sꢥ phꢓn nào ꢂnh hưꢋng ñꢑn sꢎ xuꢖt hiꢃn giai ñoꢅn sꢍm cꢇa loài
A. vachellii tꢅi khu vꢎc nghiên cꢕu.
−
Phân bꢉ ꢊu trùng cá con loài A. Vachellii theo ñiꢆm thu mꢏu
Nhiꢃt ñꢈ ꢂnh hưꢋng ñꢑn sꢎ phân bꢊ cꢇa loài qua các tháng, tuy nhiên sꢎ phân bꢊ tꢅi
các ñꢆa ñiꢌm thu mꢞu ꢋ khu vꢎc nghiên cꢕu bꢆ chi phꢊi bꢋi yꢑu tꢊ ñꢈ mꢛn. Hình dưꢍi ñây
biꢌu diꢚn mꢊi quan hꢃ cꢇa ñꢈ mꢛn vꢍi sꢎ xuꢖt hiꢃn cꢇa loài:
Hình 5. Biꢔn ñꢄng theo tháng vꢖ CPUE cꢃa Ambassis vachellii
ꢋ cꢌa sông Ka Long, Quꢎng Ninh
Tꢜ kꢑt quꢂ nghiên cꢕu có thꢌ thꢖy A. vachellii xuꢖt hiꢃn tꢅi tꢖt cꢂ các ñiꢌm thu mꢞu,
vꢀy ñây là loài thích nghi rꢈng vꢍi ñꢈ mꢛn nhưng tꢀp trung vꢍi sꢊ lưꢔng lꢍn tꢅi ñiꢌm
S7ꢐS4; ꢋ S9, S10 thu ñưꢔc rꢖt ít mꢞu; ñiꢗu ñó cho thꢖy giai ñoꢅn sꢍm cꢇa loài này thích
nghi vꢍi môi trưꢙng giꢝa cꢁa sông, là nơi có ñꢈ mꢛn trung bình (nꢟng ñꢈ muꢊi tꢜ 7,3ꢐ
29,5‰), hiꢃu suꢖt kéo lưꢍi thu ñưꢔc ꢋ các ñiꢌm này rꢖt lꢍn, lꢍn nhꢖt tꢅi S4 (CPUE=90,9 cá
thꢌ/2 phút), tiꢑp theo là S6 (CPUE=38,1 cá thꢌ/2 phút), S7 (CPUE =37,1 cá thꢌ/ 2 phút).
Tuy nhiên, ñiꢌm S5 mꢛc dù giꢝa cꢁa sông nhưng sꢊ lưꢔng mꢞu thu ñưꢔc vào các tháng rꢖt
ít (CPUE= 1,72 cá thꢌ/2 phút), có thꢌ do diꢃn tích khu vꢎc ñiꢌm S5 rꢈng hơn hꢦn khu vꢎc
các ñiꢌm S7, S6, S4, lưꢔng chꢖt dinh dưꢧng ven bꢙ ít hơn nên thu ñưꢔc ꢖu trùng, cá con ít
hơn hꢦn (Hình 1). Tꢅi ñiꢌm ñꢊi chꢕng S1 ꢋ vùng sóng vꢠ, sꢊ lưꢔng ꢖu trùng cá con loài A.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 18/2017
133
vachellii thu ñưꢔc là rꢖt ít so vꢍi nhiꢗu ñiꢌm ꢋ cꢁa sông, cho thꢖy cꢁa sông Ka Long là môi
trưꢙng sꢊng thích hꢔp cho ꢖu trùng, cá con loài này hơn vùng ven bꢙ phía ngoài cꢁa
sông.Sꢎ phân bꢊ ꢖu trùng cá con loài A. vachellii trong mꢊi quan hꢃ vꢍi nꢟng ñꢈ muꢊi có
sꢎ khác biꢃt vꢍi loài cá Sóc cuvi (Oryzias curvinotus) ꢐ loài có nꢟng ñꢈ muꢊi phù hꢔp là tꢜ
1 ñꢑn 10‰ [9]. Loài này cũng có giꢍi hꢅn muꢊi rꢈng hơn loài cá Đꢣc bꢅc Silago sihama ꢐ
loài có nꢟng ñꢈ muꢊi phù hꢔp tꢜ 10 ꢐ 20‰ phân bꢊ chꢇ yꢑu ꢋ vùng nưꢍc giao thoa ꢋ cꢁa
sông và biꢌn [7].
2.2.3. Biꢋn ñꢒi kích thưꢓc cꢔa ꢏu trùng và cá con cꢔa loài qua các tháng
Hình 6. Thay ñꢚi kích thưꢒc theo tháng cꢃa Ambassis vachellii
ꢋ ven bꢀ sông Ka Long, Quꢎng Ninh
134
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Mꢛc dù sꢊ lưꢔng mꢞu lꢍn nhưng kích thưꢍc chꢇ yꢑu tꢀp trung ꢋ giai ñoꢅn ꢖu trùng,
trong khoꢂng 3ꢐ6 mm (chiꢑm 79,7%). Nhꢀn thꢖy có sꢎ tăng vꢗ kích thưꢍc các tháng tꢜ
tháng 9ꢐ11, tꢜ tháng 5ꢐ6 và tꢜ tháng 7ꢐ8 (Hình 6).
Tꢜ ñây có thꢌ kꢑt luꢀn, vùng cꢁa sông Ka Long là môi trưꢙng thích nghi cao ñꢊi vꢍi
giai ñoꢅn sꢍm loài A. vachellii và ñưꢔc loài sꢁ dꢣng như vùng ương dưꢧng cꢇa chúng.
3. KꢕT LUꢖN
Sꢎ phân bꢊ 2739 mꢞu ꢖu trùng cá con loài A. vachellii thu ñưꢔc tꢅi cꢁa sông Ka Long,
tꢄnh Quꢂng Ninh có sꢎ khác nhau giꢝa các tháng, giꢝa các ñiꢌm. ꢏu trùng cá con xuꢖt hiꢃn
gꢓn như quanh năm (trꢜ tháng 12, tháng 2 và tháng 4), xuꢖt hiꢃn vꢍi sꢊ lưꢔng lꢍn vào
nhꢝng tháng có nhiꢃt ñꢈ tương ñꢊi cao (tháng 5ꢐ10), nhiꢗu nhꢖt vào tháng 10 (CPUE =
158,3 cá thꢌ/ 2 phút). Môi trưꢙng ưa thích là nhꢝng ñiꢌm giꢝa cꢁa sông (S7ꢐS4) vꢍi nꢟng
ñꢈ muꢊi trung bình (7,3ꢐ29,5‰). Môi trưꢙng cꢁa sông Ka Long ñưꢔc loài lꢎa chꢉn như là
vùng ương dưꢧng cꢇa loài.
TÀI LIꢗU THAM KHꢘO
1. Allen, G.R. & Burgess, W.E. (1990), “A review of the glassꢐfishes (Ambassidae) of Australia
and New Guinea”, Rec. West. Aust. Mus. Suppl. 34, pp.139ꢐ206.
2. Nguyꢚn Văn Hꢂo (2005) Cá nưꢒc ngꢂt Viꢗt Nam (tꢀp 3), Nxb Nông nghiꢃp, Hà Nꢈi. Tr.149ꢐ
162.
3. Phùng Hꢝu Thꢄnh, Tꢅ Thꢆ Thꢇy, Trꢓn Trung Thành (2016), “Hình thái ꢖu trùng và cá con cꢇa
loài Ambassis vachellii Richardson, 1846 ꢋ cꢁa sông Tiên Yên, tꢄnh Quꢂng Ninh”, Nxb Đꢅi
hꢉc Quꢊc gia Hà Nꢈi, pp.726ꢐ731.
4. Vu, T.T. (2009), Estuarine ecosystems in Vietnam. Educational Publishing House
,
Hanoi.
5. FAO (1999), The living marine resources of the western central pacific, Volume 4 Bony
fishes part 2 (Mugilidae to Carangidae), pp.2433ꢐ2435.
6. Leis, J.M. & Trnski, T. (1989), “The larvae of IndoꢐPacific shorefishes, New South Wales”
University Press, Australia, pp.120ꢐ123.
7. Trꢓn Đꢕc Hꢀu, Nguyꢚn Hà My, Nguyꢚn Thꢆ Thꢆnh (2015), “Phân bꢊ ꢖu trùng và cá con loài
cá Đꢣc bꢅc (Sillago sihama) ꢋ cꢁa sông Tiên Yên, Quꢂng Ninh, Viꢃt Nam”, Tꢁp chí Nông
nghiꢗp & Phát triꢆn nông thôn, sꢊ 17/2015. pp.105ꢐ109.
8. Sheaves, M., Johnston, R., Johnson, A., Baker, R., & Connolly, R. M. (2013), “Nursery
function drives temporal patterns in fish assemblage structure in four tropical estuaries”,
Estuaries and Coasts, 36: 893‐905.
9. Tꢅ Thꢆ Thꢇy, Hoàng Thꢆ Thꢂo, Trꢓn Trung Thành, Trꢓn Đꢕc Hꢀu (2014), “Phân bꢊ loài cá
Sóc cuvi (Oryzias curvinotus) ꢋ cꢁa sông Tiên Yên, Quꢂng Ninh, Viꢃt Nam”, Tꢁp chí Khoa
hꢂc Đꢁi hꢂc Quꢉc gia Hà Nꢄi, Khoa hꢂc Tꢈ nhiên và Công nghꢗ 30, sꢊ 1S: 235ꢐ241.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 18/2017
135
IMPORTANCE OF KALONG ESTUARY IN QUANG NINH
PROVINCCE FOR LARVAEAND JUVENILES OF AMBASSIS
VACHELLII RICHARDSON, 1846
Abstract: To investigate the distribution of larvae and juveniles of Vachelli’s glassfish
(Ambassis vachellii), we have anilyzed 18,087 specimens that were collected in shallow
waters of the Ka Long estuary by a small seine net from September 2014 to August 2015.
Among them, there were 2739 larvae and juveniles (body length ranged from 3.0 to 51.1
mm, with an average of 5.7 mm) of Ambassis vachellii. Measured water conditions were
changed monthly and spatially. Amongst 12 months, larvae and juveniles occurred with
greater number from May to October with a peak in October (158.3 individuals/haul).
Larvae and juveniles of this species appeared mainly at stations in middle of the estuary
where the salinities varied from 7.3 to 29.5‰. Thus, the Kalong estuary plays a
significant role as a nursery area for larvae and juveniles of this species.
Keywords: Larvae and juveniles, Ka Long Estuary, Ambassis vachellii, distribution,
Quang Ninh Province.
9 trang
8280
Free
Bạn đang xem tài liệu "Vai trò cửa sông Ka Long, tỉnh Quảng Ninh đối với ấu trùng và cá con loài Ambassis vachellii Richardson, 1846", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- vai_tro_cua_song_ka_long_tinh_quang_ninh_doi_voi_au_trung_va.pdf
