Thơ tự sự - trữ tình Olga Berggoltz
24
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
THƠ TỰ SỰ ꢀ TRỮ TÌNH OLGA BERGGOLTZ
Vũ Công Hꢀo1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
Tóm tꢅt: Vꢆi Olga Berggoltz, thơ ca chính là hơi thꢇ, là máu thꢈt, là tình yêu tha thiꢉt vꢆi
cuꢄc sꢊng và con ngưꢀi. Trong thơ ca Olga Berggoltz, có cꢋ thăng trꢌm cꢃa chính cuꢄc
ñꢀi bà và dꢍu ꢍn nhꢎng năm tháng chiꢉn tranh gian khꢏ, bi thương nhưng hào hùng,
oanh liꢐt nhꢍt cꢃa ñꢍt nưꢆc Xô viꢉt. Sꢑ uꢒ mꢈ, yꢉu ñuꢊi thông thưꢀng cꢃa mꢄt ngưꢀi ñàn
bà trong tình yêu không lꢍn át, mà ngưꢓc lꢁi, hoà quyꢐn chꢔt chꢕ vꢆi nguꢖn năng lưꢓng,
cꢋm hꢗng công dân mꢁnh mꢕ, kiên cưꢀng. Điꢘu này tꢁo nên vꢙ ñꢚp riêng biꢐt, ñꢄc ñáo
cꢃa hꢖn thơ, cꢃa thơ Olga Berggoltz, khiꢉn bà trꢇ thành mꢄt trong nhꢎng nꢎ thi sĩ ñưꢓc
yêu quý và trân trꢂng nhꢍt cꢃa thơ ca Xô viꢉt thꢉ kꢒ XX.
Tꢛ khoá: Olga Berggoltz, tꢑ sꢑ, trꢎ tình, thơ ca Xô viꢉt.
1. Mꢁ ĐꢂU
Là mꢀt trong ba gương mꢁt nꢂ nꢃi bꢄt, góp phꢅn làm nên diꢆn mꢇo, hꢈn xác cꢉa thơ ca
Nga ꢊ Xô viꢋt thꢋ kꢌ XX, Olga Berggoltz (1910ꢊ1975) hiꢆn diꢆn có vꢍ khiêm tꢎn nhưng
không hꢏ lép vꢋ bên cꢇnh hai "ñàn chꢐ" nhiꢏu "tai tiꢋng" trưꢑc ñó là A.Akhmatova (1889ꢊ
1966) và M.Svetaeva (1892ꢊ1941). Không hoà ñꢈng cũng chꢒng tách biꢆt, không hào hꢓng
cũng chꢒng than phiꢏn, không tꢔ nguyꢆn cũng chꢒng bꢕt buꢀc..., bà lꢁng lꢖ, âm thꢅm có
mꢁt trong tꢗt cꢘ nhꢂng thꢙi khꢕc biꢋn ñꢀng lꢑn lao, dꢂ dꢀi nhꢗt cꢉa ñꢗt nưꢑc Xô viꢋt như
mꢀt chꢓng nhân, hơn thꢋ, như mꢀt ngưꢙi "ñi xuyên qua hoang mꢇc" cꢉa cuꢀc ñꢙi và cꢉa
chính mình.
Olga Berggoltz sinh ngày 3 tháng 5 năm 1910 (theo lꢐch cũ) tꢇi Sankt Peterburg, là chꢐ
cꢘ trong mꢀt gia ñình có hai chꢐ em gái. Tuꢃi ꢗu thơ tuy ngꢕn ngꢉi và ñꢅy biꢋn ñꢀng song
chꢐ em bà luôn ñưꢚc sꢎng trong vòng tay yêu thương che chꢛ cꢉa gia ñình. Cha cꢉa bà,
ông Fedor Kristoforovits Berggoltz ꢊ mꢀt bác sĩ phꢜu thuꢄt trꢅm tư, ít nói, trưꢑc ñây tꢝng
phꢞc vꢞ dưꢑi chꢋ ñꢀ Nga hoàng trong chiꢋn tranh thꢋ giꢑi lꢅn thꢓ nhꢗt, tꢝng tham gia
chꢎng Bꢇch vꢆ thꢙi kỳ nꢀi chiꢋn, hiꢆn ñang chăm lo sꢓc khꢟe cho nhꢂng ngưꢙi công
1
Nhꢄn bài ngày 12.04.2016, gꢠi phꢘn biꢆn và duyꢆt ñăng ngày 24.5.2016
Liên hꢆ tác giꢘ: Vũ Công Hꢘo; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
25
nhân ꢊ chính là ngưꢙi ñã phát hiꢆn, nâng niu, vun ñꢕp cho tài năng thơ ca cꢉa Olga
Berggoltz. Ngoài sꢔ yêu thương, ông ñꢈng thꢙi cũng là ngưꢙi luôn thꢗu hiꢡu, trân trꢢng, sꢍ
chia tâm tư, khát vꢢng, sꢔ cꢎ gꢕng bꢏn bꢣ và cꢘ nhꢂng ñau khꢃ tꢀt cùng cꢉa con gái mình.
Khí phách, sꢔ chꢐu ñꢔng, khꢘ năng phi thưꢙng vưꢚt lên trên mꢢi khó khăn, thꢠ thách
nghiꢆt ngã tưꢛng chꢝng không thꢡ vưꢚt qua trong cuꢀc sꢎng cꢉa Olga Berggoltz chꢐu ꢘnh
hưꢛng trꢔc tiꢋp tꢝ ông.
Olga Berggoltz mê thơ và tꢄp làm thơ tꢝ rꢗt sꢑm. Bài thơ ñꢅu tiên cꢉa bà ñưꢚc ñăng
báo năm 1924 là cꢘm tác trưꢑc cái chꢋt cꢉa V.I.Lenin. Đó là mꢀt bài thơ ngꢕn, ngôn tꢝ
giꢘn dꢐ, có phꢅn hꢈn nhiên ngây thơ, nhưng trong nó có sꢓc mꢇnh mãnh liꢆt cꢉa mꢀt cꢘm
xúc chân thành, sꢔ kꢋt hꢚp giꢂa nꢤi ñau và niꢏm tin, giꢂa cái nhìn riêng cꢉa mꢀt cô thiꢋu
nꢂ và ý thꢓc vꢏ sꢔ mꢗt mát cꢉa cꢘ mꢀt dân tꢀc. Thoꢇt ñꢅu, khi ñꢢc nhꢂng bài thơ ñꢅu tay
cꢉa Olga, ñꢀc giꢘ có cꢘm giác rꢥng bà chꢣ cꢎ gꢕng ghi lꢇi diꢦn biꢋn cꢉa nhꢂng cꢘm xúc tꢓc
thꢙi diꢦn ra trong tâm hꢈn mình chꢓ không có ý ñꢐnh trau chuꢎt ngôn tꢝ hay phô diꢦn ý
tưꢛng, không chú ý ñꢋn các kꢧ thuꢄt, thꢉ pháp nhꢥm tꢇo dꢔng mꢀt phong cách riêng;
nhưng ngay cꢘ các bài thơ cꢉa bà sau này, khi ñã thꢗm vꢐ mꢁn mòi, ñꢕng chát cꢉa nhꢂng
thăng trꢅm, chìm nꢃi trong cuꢀc ñꢙi, thì vꢜn vꢄy. Có lꢖ chiꢏu sâu cꢉa ý tưꢛng, cꢉa sꢔ cꢘm
nhꢄn cuꢀc ñꢙi nꢥm sau câu chꢂ, sau nhꢂng mꢇch cꢘm xúc có vꢍ tꢓc thꢙi ñó. Bà tꢔ coi
mình là ngưꢙi cꢗt lên tiꢋng nói chân thꢄt cꢉa nꢤi lòng và cũng chꢣ dành cho nhꢂng nꢤi lòng
ñꢈng ñiꢆu: "Tôi là chú vꢐt ñá/ Tôi là cây sáo ñá/ Tôi hát mꢀt bài ca/ Thꢄt thà và giꢘn dꢐ/
Hãy ñꢁt lên môi ñi/ Nhè nhꢨ thôi hãy thꢃi/ Bꢇn sꢖ nghe thꢗy bài ca cꢉa tôi" [Cây sáo ñá,
1926, 1930, Thuꢩ Anh dꢐch]1. Nꢋu có thꢡ xem ñây là mꢀt tuyên ngôn, tín niꢆm thơ ca, thì
quꢘ thꢄt, hiꢋm thꢗy nhà thơ nào, thꢓ tuyên ngôn, tín niꢆm nào lꢇi ñưꢚc diꢦn ñꢇt "thꢄt thà và
giꢘn dꢐ" ñꢋn thꢋ. Tuy nhiên, nó ñã gꢕn bó vꢑi bà ñꢋn trꢢn ñꢙi, tꢇo thành giꢢng ñiꢆu riêng,
hơi thꢛ riêng, không nhꢅm lꢜn vꢑi bꢗt cꢓ nhà thơ nào khác.
2. NꢃI DUNG
2.1. Cꢀm thꢄc công dân
Olga Berggoltz trưꢑc hꢋt là con ngưꢙi cꢉa ñꢗt nưꢑc, công viꢆc và tình yêu. Đó là mꢀt
công dân ñích thꢔc trưꢑc khi trꢛ thành mꢀt ngưꢙi ñàn bà, mꢀt thi sĩ. Trong ꢗn tưꢚng cꢉa
nhꢂng ngưꢙi bꢇn cùng thꢙi trung hꢢc, "Olga là mꢀt ngưꢙi thꢒng thꢕn, trung thꢔc, không
thoꢘ hiꢆp, không khoan nhưꢚng, cꢔc ñoan trong yêu và ghét. Thꢙi ñó, cô ñã rꢗt thông
minh, trí tuꢆ sꢕc sꢘo, có duyên hài hưꢑc, lúc rꢗt nhí nhꢘnh dꢦ thương, lúc lꢇi ñꢅy gai góc
1
Kꢡ tꢝ ñây, các trích dꢜn thơ ca trong bài viꢋt ñꢏu ñưꢚc lꢗy tꢝ cuꢎn "Olga Berggoltz cꢉa tôi" – Nxb Trꢍ,
2010, do chính Thuꢩ Anh dꢐch và viꢋt lꢙi giꢑi thiꢆu.
26
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
châm chꢢc. Cô là ngưꢙi thích tranh luꢄn và tranh luꢄn rꢗt nhiꢆt tình, trong các cuꢀc tranh
cãi luôn tꢔ tin, hăm hꢛ. Gương mꢁt ñꢨp ñꢖ và thanh thoát cꢉa cô thưꢙng sáng rꢔc lên mꢀt
cách tꢔ nhiên bꢛi nꢞ cưꢙi ꢗm áp, gương mꢁt ꢗy làm ngưꢙi ta kinh ngꢇc và lôi cuꢎn bꢛi nét
hoꢇt bát sinh ñꢀng, tình cꢘm, hiꢡn hiꢆn cꢘ mꢀt cuꢀc sꢎng nꢀi tâm căng thꢒng và phong
phú" [1, tr. 19ꢊ20]. Năm 1926, Olga Berggoltz theo hꢢc ngành báo chí tꢇi khoa Ngꢂ văn
trưꢙng Đꢇi hꢢc Tꢃng hꢚp Leningrad. Tꢎt nghiꢆp ra trưꢙng, cô nhà báo trꢍ yêu thơ ñã tꢝng
ñi nhiꢏu nơi, tꢝ Kavkaz ñꢋn Kazakstan; làm phóng viên, biên tꢄp viên cho nhiꢏu báo, toà
soꢇn cꢉa các Hꢀi văn nghꢆ và Đoàn Thanh niên Cꢀng sꢘn ꢛ các ñꢐa phương... Thꢙi kỳ này,
ngoài thơ ca, Olga Berggoltz còn viꢋt truyꢆn ngꢕn, hꢈi ký, phóng sꢔ..., phꢘn ánh kꢐp thꢙi
sꢔ ñꢃi mꢑi cꢉa ñꢗt nưꢑc, con ngưꢙi Xô viꢋt trong kꢋ hoꢇch năm năm lꢅn thꢓ nhꢗt. Đꢡ ghi
nhꢄn, ñánh giá ñúng tài năng và nhꢂng ñóng góp tích cꢔc ꢗy, bà ñã vinh dꢔ ñưꢚc kꢋt nꢇp
vào Hꢀi nhà văn Xô viꢋt ngay trong kỳ Đꢇi hꢀi ñꢅu tiên, tháng 6 năm 1934. Còn nhꢑ khi
ñꢢc tꢄp thơ ñꢅu tay có cái tên giꢘn dꢐ: "Thơ", và ñꢁc biꢆt, khi tiꢋp xúc vꢑi Olga Berggoltz,
ñꢇi văn hào M.Gorky ñã có ꢗn tưꢚng rꢗt sâu sꢕc vꢏ cô gái trꢍ này. Ông nhꢄn thꢗy trong con
ngưꢙi và thơ ca cꢉa bà cái tꢎ chꢗt tꢔ nhiên hꢈn hꢄu cꢉa mꢀt thi sĩ ñꢅy nhiꢆt tình và trách
nhiꢆm. Quꢘ ñúng vꢄy, trong bꢗt kỳ hoàn cꢘnh nào, Olga Berggoltz vꢜn luôn là ngưꢙi có
trách nhiꢆm vꢑi Tꢃ quꢎc, vꢑi thơ ca, vꢑi bꢇn bè và vꢑi chính mình.
Thꢋ nhưng, Olga Berggoltz cꢉa công chúng và Olga Berggoltz cꢉa riêng mình lꢇi là
hai thái cꢔc ñꢎi lꢄp. Khác hꢒn vꢑi cái "thi lꢀ" tưꢛng chꢝng suôn sꢍ ñó, cuꢀc ñꢙi bà là cꢘ
mꢀt chuꢤi bi kꢐch, trꢕc trꢛ. Lâu nay, nꢋu chꢣ ngꢕm gương mꢁt thánh thiꢆn, trong sáng và
ñôn hꢄu tuyꢆt vꢙi cꢉa bà, nꢋu chꢣ ñꢢc thơ bà, ít ngưꢙi có thꢡ hình dung ñưꢚc trên khuôn
mꢁt ꢗy, qua nhꢂng dòng thơ ꢗy, mꢀt thꢙi ñꢇi khꢎc liꢆt, mꢀt thꢋ hꢆ bi tráng, mꢀt cõi ngưꢙi
buꢈn thương... ñã ñi qua. Dưꢙng như, cái vꢍ ngoài bình thꢘn, lꢁng lꢖ, không kêu ca oán
thán cũng không "làm mình làm mꢪy", "bꢛi sꢎ phꢄn, tôi luôn là mình không ñꢃi / khi hiꢆn
thân trong trăm mꢁt ngàn hꢈn" cꢉa bà ñã ñánh lꢝa cꢘm giác cꢉa ñꢀc giꢘ, khiꢋn nhiꢏu ngưꢙi
lꢅm tưꢛng khi ñưa ra các ñoán ñꢐnh hay phꢪm bình.
Thoꢇt nhìn, ngưꢙi ta cꢓ tưꢛng rꢥng Olga Berggoltz là ngưꢙi vô tư, không hꢏ biꢋt
nhꢂng mꢎi hiꢡm nguy ñe doꢇ ñang rình rꢄp quanh mình hoꢁc giꢘ bà quá ñꢤi nhiꢆt tình, tꢄn
tâm vꢑi công viꢆc ñꢋn mꢓc luôn muꢎn hiꢋn dâng cho Tꢃ quꢎc tꢗt cꢘ, không giꢂ và không
che giꢗu bꢗt cꢓ ñiꢏu gì: "Nꢤi buꢈn này tôi giꢗu nꢃi Ngưꢙi chăng, / niꢏm vui sꢎng cũng
chꢒng hꢏ che ñꢄy. / Lꢈng ngꢔc nóng ngay buꢃi ñꢅu xé toang ra bꢟng cháy, / lꢙi trꢅn tình
trung thꢔc cꢉa Ngưꢙi ñây" (Nꢜi buꢖn này tôi giꢍu nꢏi Ngưꢀi chăng ꢊ 1937). Thꢋ nhưng
thꢔc tꢋ không phꢘi như vꢄy. Tꢝ sau cái chꢋt cꢉa cô con gái ñꢅu tiên Irina (vꢑi ngưꢙi chꢈng
ñꢅu tiên Boris Kornilov), năm 1936, linh cꢘm mơ hꢈ vꢏ mꢀt thꢓ "tai bay vꢇ gió" oan nghiꢆt
nào ñꢗy ñã hình thành, ñeo bám dai dꢒng trong bà. Song ngay cꢘ khi cái sꢔ thꢔc phũ phàng
ñó xꢘy ra, bà cũng không than thꢛ, oán trách mà coi ñó như là phép thꢠ cꢉa cuꢀc ñꢙi:
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
27
"Quꢝng tôi vào hoang mꢁc phꢝng lì
Không mꢀ nhꢁt mꢄt con ñưꢀng phía trưꢆc
"Ta thꢞ thách ngươi! Hãy bưꢆc!"
Lꢁnh lùng Ngưꢀi bꢟ lꢁi tôi"...
(Quꢝng tôi vào hoang mꢁc ꢊ 1938)
Vì là vꢚ cũ Boris Kornilov ꢊ chàng thi sĩ tài hoa nhưng bꢗt hꢇnh, bꢐ kꢋt tꢀi chꢎng ñꢎi
và tꢠ hình ngày 20/2/1938 ꢊ, Olga Berggoltz ñã bꢐ bꢕt vào tù hơn sáu tháng (tꢝ tháng
12/1938 ñꢋn ñꢅu tháng 7/1939). Bà ñã phꢘi "Sꢎng nhꢂng tháng ngày trong lꢁng im hoang
dꢇi, / Nghiꢋn chꢁt răng, bó gꢎi ưu phiꢏn. / Niꢏm vô vꢢng canh giꢂ lòng khꢕc khoꢘi, / Lý trí
là dai dꢒng bóng ma ñiên...", bꢐ mꢗt con, mꢗt luôn cꢘ khꢘ năng làm mꢨ. Nꢤi niꢏm trꢑ trêu,
oan trái này cꢉa bà hơn mưꢙi năm sau ñã tái lꢁp trong bi kꢐch mꢀt ngưꢙi khác: Olga
Ivinskaia ꢊ Trưꢛng Ban biên tꢄp các tác giꢘ mꢑi vào nghꢏ cꢉa tꢇp chí Thꢉ giꢆi mꢆi. Cũng
chꢣ vì là ngưꢙi tình cꢉa B.Pasternak, cái kꢍ "coi trꢙi bꢥng vung" mà giꢑi phê bình quyꢏn uy
ñương thꢙi tꢇm tha chưa ñꢞng ñꢋn nhưng cꢅn "cꢘnh cáo", Olga Ivinskaia cũng phꢘi ngꢈi tù
suꢎt năm năm trꢙi. Nhꢂng cú sꢎc lꢑn, bꢗt ngꢙ và không thꢡ tin ñưꢚc như thꢋ thưꢙng khiꢋn
ngưꢙi ta gꢞc ngã, buông xuôi, chꢣ biꢋt tꢔ nꢋm trꢘi, thꢗm thía nꢤi trꢑ trêu ngang trái cꢉa
cuꢀc ñꢙi trong câm lꢁng.
Ngưꢙi nghꢆ sĩ nào cũng sꢚ nhꢂng "khoꢘng trꢎng", sꢚ sꢔ hꢜng hꢞt mà hꢢ cꢘm thꢗy khó
có thꢡ cân bꢥng dù chꢣ chꢎc lát trong tâm hꢈn mình. S.Esenin, V.Maiakovsky,
M.Svetaeva... và nhiꢏu ngưꢙi khác nꢂa ñã không chiꢋn thꢕng ñưꢚc nhꢂng khoꢘng trꢎng ñó.
Vꢑi mꢀt ngưꢙi nhiꢆt thành, sôi nꢃi như Olga Berggoltz, khó khăn này quꢘ thꢄt không dꢦ
vưꢚt qua. Bà ñã chꢐu áp lꢔc ghê gꢑm, ñã hoang mang tꢀt ñꢀ khi sꢎng nhꢂng ngày tháng
trong tù, "Bꢇn hꢟi tôi ꢊ làm sao trꢞ ñưꢚc, / Sao không ñiên, không loꢇn trí vô hꢈn?", nhưng
vꢜn cꢎ gꢕng "gꢈng mình lên gꢕng gưꢚng", vꢜn nén chꢁt nhꢂng ñau khꢃ uꢗt ꢓc cꢉa riêng
mình, chꢣ cho riêng mình vào thơ (tꢄp Nhꢠt ký cꢍm, gꢅn ñây mꢑi ñưꢚc in). Có phꢘi nꢋu
không "giꢗu mình" như thꢋ, Olga Berggoltz ñã không thꢡ tꢈn tꢇi ñưꢚc giꢂa nhꢂng cꢇm bꢜy
chꢋt ngưꢙi cꢉa cuꢀc "hình sꢔ hoá", "khuôn mꢜu hoá" tư tưꢛng và sáng tác văn chương mꢀt
thꢙi ꢛ nưꢑc Nga?! Kꢋt cꢞc sꢎ phꢄn cꢉa bà hoꢁc sꢖ bi thꢘm như Boris Kornilov,
O.Mandelstam..., sꢖ buꢀc phꢘi lưu vong hoꢁc "lưu vong ngay trên Tꢃ quꢎc mình" như các
ñàn chꢐ?!... Các nghi vꢗn này có thꢡ ñúng vꢑi mꢀt vài "hiꢆn tưꢚng", "nghi án" có thꢔc nào
ñó, song có lꢖ không ñúng vꢑi Olga Berggoltz. Đau khꢃ là vꢄy, song ñâu ñó trong không
gian hoang lꢇnh, khô khꢎc cꢉa ngꢞc tù, bà vꢜn nghe ñưꢚc tiꢋng thì thꢅm cꢉa "Ngưꢙi", cꢉa
"hꢈn quê" "ñang kỳ ngã bꢆnh". Trong sâu thꢒm tâm hꢈn bà, nưꢑc Nga sꢅu muꢀn và bꢗt
thưꢙng ñang trong cơn ñꢃi thay biꢋn ñꢀng không còn ñꢨp như xưa nꢂa, nhưng trꢇng thái ñó
chꢣ là tꢇm thꢙi. Bà vꢜn tin ꢛ Ngưꢙi, ꢛ Tꢃ quꢎc:
28
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
"Ngưꢀi xua ñuꢏi tôi, oan trái dꢠp vùi
Ngưꢀi cưꢆp cꢃa tôi vinh quang và con trꢙ
Nhưng sao tôi không hꢉt yêu Ngưꢀi mà ngưꢓc lꢁi:
Tôi hiꢡu Ngưꢀi chꢝng ác ñꢄc cùng ai
Chꢢ ꢍu trĩ thôi nhꢎng năm tháng dài...
...
Vꢠy thì sao?
Nꢉu nhꢎng bꢗc tưꢀng nhà lao
Thuꢄc ñưꢓc lꢀi ca dꢈu hiꢘn thơ mꢄng
Thì có nghĩa, chꢝng còn nꢎa buꢖn ñau, chꢝng còn ñâu tráo trꢇ
Thì có nghĩa, Tꢏ quꢊc ta vꢣn sꢊng..."
(Nói vꢆi Tꢏ quꢊc ꢊ 1939)
Có thꢡ nói, niꢏm tin vào Ngưꢙi ꢊ Tꢃ quꢎc hiꢆn tꢇi ñã không chꢣ nuôi sꢎng tâm hꢈn bà
trong tù ngꢞc mà còn nuôi sꢎng mꢀt hꢈn thơ. Đương nhiên, niꢏm tin này khác vꢑi nhꢂng
nuꢎi tiꢋc vꢏ mꢀt nưꢑc Nga xưa cũ ngꢄp tràn trong thơ V.Nabokov, I.Bunin, M.Svetaeva
hay cꢘ A.Blok, S.Esenin... nó có trăn trꢛ ưu tư nhưng không bao giꢙ bi quan, mꢗt ñi sꢔ tin
tưꢛng nhꢗt quán. Thưꢙng trꢔc trong tâm trí cꢉa bà, cùng vꢑi tình yêu, Ngưꢀi ꢤ Tꢏ quꢊc ñã
trꢛ thành mꢀt thꢓ hình tưꢚng vô hình, vꢨn nguyên, xuyên suꢎt các bài thơ. Vì Ngưꢀi ꢤ Tꢏ
quꢊc, bà sꢫn lòng:
"Không, Tꢏ quꢊc ơi, dù ký ꢗc ñau thương chưa bao giꢀ vơi dꢈu,
dù ñã chꢉt ñi hay oan trái tù ñày,
theo tiꢉng gꢂi cꢃa Ngưꢀi tôi vꢣn ñꢄi mꢖ ñꢗng dꢠy
Không phꢋi chꢢ mình tôi, ai cũng dꢠy mà ñi...
(Vꢆi Tꢏ quꢊc ꢊ 1941)
Đây là nhꢂng vꢅn thơ bà viꢋt trưꢑc ngày nhân dân Liên xô bưꢑc vào cuꢀc Chiꢋn tranh
Vꢆ quꢎc vĩ ñꢇi. Ngay sau ñó, suꢎt nhꢂng năm chiꢋn tranh thꢋ giꢑi lꢅn thꢓ hai, Olga
Berggoltz ñã sꢎng trꢢn chín trăm ngày ñêm cùng nhꢂng ngưꢙi dân Leningrat trong vòng
vây và bom ñꢇn huꢌ diꢆt cꢉa kꢍ thù. Là biên tꢄp viên, phát thanh viên cꢉa Đài phát thanh
Tiꢋng nói Leningrad, Olga Berggoltz không chꢣ là nhân chꢓng sꢎng, là "ngưꢙi phát
ngôn"... mà còn là ngưꢙi lưu giꢂ bꢥng thơ ký ꢓc oanh liꢆt vꢏ mꢀt thành phꢎ anh hùng cho
muôn ñꢙi.
Ngưꢙi ta có thꢡ tái hiꢆn, lưu giꢂ ký ꢓc vꢏ chiꢋn tranh bꢥng nhiꢏu hình thꢓc: phim tư
liꢆu, tưꢚng ñài, các cuꢎn sꢠ biên niên, các ca khúc, bꢘn nhꢇc, sáng tác văn chương..., song
ghi lꢇi lꢐch sꢠ thành phꢎ thép bꢥng thơ ca trong bom ñꢇn khꢎc liꢆt, giꢂa ranh giꢑi mꢟng
manh cꢉa sꢔ sꢎng và cái chꢋt, khi "Mꢤi ngưꢙi dân tꢝng quên mình bꢘo vꢆ thành Len yêu
dꢗu / Tꢝng chꢨn tay lên nhꢂng vꢋt bꢟng rát trên ngưꢙi/ Đã trꢛ thành ngưꢙi lính chiꢋn rꢈi /
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
29
Dũng cꢘm như cꢔu binh thꢙi trưꢑc"... chân thꢔc như chính nhꢂng gì ñang diꢦn ra thì chꢣ có
Olga Berggoltz. Các bài thơ thꢙi kỳ này, trong ñó có Nhꢠt ký tháng Hai ꢊ mꢀt bꢘn trưꢙng
ca, ñúng hơn, mꢀt khúc tráng ca ꢊ ñꢏu ñưꢚc bà viꢋt rꢗt nhanh, không chꢣ ñꢡ "trꢘ nꢚ ký ꢓc"
"trꢘ nꢚ cho máu xương cꢉa nhꢂng ngưꢙi ñꢈng ñꢀi ñã ngã xuꢎng" (chꢂ cꢉa Iu.Bondarev sau
này), mà còn ñꢡ tꢔ cꢉng cꢎ tinh thꢅn, sꢓc mꢇnh cho chính mình:
"Tôi chưa tꢛng là mꢄt anh hùng
Chưa tꢛng mơ vinh quang và tꢍm huân chương trên ngꢑc
Chung hơi thꢇ vꢆi thành Len, chung bưꢆc
Chꢝng khoe lòng anh dũng, tôi chꢢ sꢊng hꢉt mình thôi"
(Nhꢠt ký tháng Hai ꢊ 2.1942)
Khó có thꢡ kꢡ hꢋt nhꢂng gì Olga Berggoltz và nhꢂng ngưꢙi dân Leningrad ñã phꢘi
chꢐu ñꢔng trong chín trăm ngày ñêm bꢐ phong toꢘ. Hơn nꢠa triꢆu ngưꢙi ñã chꢋt vì bom ñꢇn
và ñói rét. Không niꢏm vinh quang nào, phꢅn thưꢛng nào bù ñꢕp ñưꢚc cho nhꢂng tꢃn thꢗt,
hi sinh to lꢑn ꢗy. Bꢛi thꢋ, không chꢣ trong chꢋt chóc bom ñꢇn, mà ngay cꢘ khi chiꢋn tranh
ñã ñi qua: "Tôi mꢀt mình ngꢈi lꢇi lꢕng nghe tôi / trong không gian lꢁng im thꢙi hꢄu chiꢋn",
khi nꢂ nhà thơ ꢊ cꢔu chiꢋn sĩ năm xưa ñã trꢛ thành con ngưꢙi cꢉa cuꢀc sꢎng ñꢙi thưꢙng:
"Nhưng ngưꢀi ñàn bà trong tôi không thꢡ buông tha
nhꢎng kꢙ ñꢈnh xoá sꢁch trơn mꢂi ngưꢀi trong ký ꢗc nhꢁt mꢀ phꢝng lꢔng,
không ñꢡ hꢂ quên hình ꢋnh ngưꢀi dân thưꢀng Leningrad
gꢥc trên nhꢎng quꢋng trưꢀng hoang tuyꢉt ngꢋ màu vàng"
(Tꢑ hát ꢊ 1946)
Thi sĩ ñã tꢔ nhꢄn vꢏ mình trách nhiꢆm nhꢕc nhꢛ mꢢi ngưꢙi không ñưꢚc phép quên,
song cũng có thꢡ chính nhꢂng ngưꢙi ñã khuꢗt ñã tin tưꢛng, giao phó cho bà cái sꢓ mꢆnh
thiêng liêng khꢕc ghi nhꢂng năm tháng ñau thương cùng công sꢓc cꢉa hꢢ, cái chꢋt cꢉa hꢢ
vào trꢙi xanh, vào lꢐch sꢠ:
"Muôn ñꢀi không quên mùa ñông ñen tꢊi, ñau thương, ñói khát
cꢃa nhꢎng năm Bꢊn mꢊt, Bꢊn hai
Cꢋ nhꢎng khꢊc liꢐt cꢃa nhꢎng trꢠn bꢅn nhau suꢊt nhꢎng ñêm dài
Cꢋ nꢜi khꢃng khiꢉp cꢃa mưa bom năm Bꢊn ba ñáng sꢓ
Đꢍt thành phꢊ ñꢁn bom phá vꢦ
Các ñꢖng chí, các anh ơi, không mꢄt cuꢄc ñꢀi nào lꢁi lãng quên ñưꢓc"
(Nhꢎng dòng tưꢇng niꢐm khꢅc trên tưꢀng nghĩa trang Piskariov ꢊ 1956)
Hiꢆn trên bꢓc tưꢙng nghĩa trang Piskariov, nơi yên nghꢣ cꢉa nhꢂng ngưꢙi ñã ngã
xuꢎng trong nhꢂng tháng năm ñau thương này, ngưꢙi ta ñã khꢕc nhꢂng dòng thơ bꢗt tꢠ cꢉa
Olga Berggoltz, thay cho bia mꢀ, thay cho sꢔ tưꢛng niꢆm nhꢂng ngưꢙi con bꢗt tꢠ cꢉa
thành phꢎ:
30
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
"Nơi ñây yên nghꢢ nhꢎng ngưꢀi con Leningrad
Nơi ñây yên nghꢢ nhꢎng ngưꢀi dân thành phꢊ ꢤ ñàn ông, ñàn bà, con trꢙ
Bên cꢁnh hꢂ là nhꢎng ngưꢀi lính Hꢖng quân, cꢠn vꢐ
Bꢧng cꢋ cuꢄc ñꢀi mình, hꢂ bꢋo vꢐ Ngưꢀi, hꢦi Leningrad,
Cái nôi cꢃa Cách mꢁng
Ta không thꢡ kꢡ hꢉt ra ñây tên tuꢏi hꢂ vꢙ vang
Bꢇi hꢂ, biꢉt bao ngưꢀi nꢧm dưꢆi phiꢉn ñá kia ngàn ñꢀi ôm ꢍp
Nhưng hãy lꢅng nghe nhꢎng tꢋng ñá kꢡ chuyꢐn ñꢀi cao thꢍp:
Không ai bꢈ lãng quên và không ñiꢘu gì bꢈ quên lãng"
(Nhꢎng dòng tưꢇng niꢐm khꢅc trên tưꢀng nghĩa trang Piskariov ꢊ 1956)
Không ai bꢐ lãng quên và không ñiꢏu gì bꢐ quên lãng, ñó không chꢣ là vꢗn ñꢏ ý thꢓc mà
còn là nhꢄn thꢓc, không chꢣ là trách nhiꢆm mà còn là lương tâm. Vꢑi nhiꢏu ngưꢙi, ký ꢓc
quá nꢁng nꢏ, ñau ñꢑn, cꢅn phꢘi quên ñi; còn vꢑi Olga Berggoltz, ký ꢓc và nhꢂng nꢤi ñau là
liꢏu thuꢎc giúp bà giꢂ ñưꢚc thăng bꢥng giꢂa cái chꢎng chꢋnh, chao ñꢘo, hꢜng hꢞt cꢉa cuꢀc
sꢎng thꢔc tꢇi, khi mà "Cꢘ ngày trong cuꢀc hꢢp tôi ngꢈi / Rꢈi biꢡu quyꢋt, rꢈi nói ñiꢏu giꢘ
dꢎi / Lꢙi hꢃ thꢨn sao chưa làm tôi chꢋt nꢃi? / Nꢤi chán chưꢙng không khiꢋn bꢇc ñꢅu
thêm?". Ngưꢙi ta không thꢡ chꢇy trꢎn quá khꢓ, cũng không thꢡ né tránh, sꢚ ñꢎi mꢁt vꢑi
thꢔc tꢇi và tương lai, càng không thꢡ lꢝa dꢎi máu xương cꢉa cꢘ mꢀt thꢋ hꢆ:
"Ai ñó ñưꢓc tung hô sau khꢊc liꢐt chiꢉn trưꢀng
Sꢊ còn lꢁi ñã nꢧm ñây lꢔng thꢌm mãi mãi
Máu ñꢏ xuꢊng ñꢍt lành không mưu toan lꢀi lãi
Có hay ñâu ñꢡ chuꢄc mꢂi lꢜi lꢌm
Chưa bao giꢀ phꢁm phꢋi vꢆi lương tâm!"
(Cꢋ ngày trong cuꢄc hꢂp tôi ngꢖi... ꢊ 1948, 1949)
Điꢏu khác thưꢙng và giꢘn dꢐ này là chân lý, là lꢖ sꢎng, là chính cuꢀc ñꢙi bà. Có phꢘi vì
thꢋ bà vꢜn luôn nhꢑ nhꢂng ngưꢙi còn sꢎng và ñã chꢋt, nhꢂng ngưꢙi ñã ꢛ bên, sꢍ chia gian
khꢃ hoꢇn nꢇn, giúp ñꢬ mình (bꢇn bè ñꢈng chí, nhꢂng ngưꢙi chꢈng, các bꢇn thơ hay bꢄc
ñàn chꢐ A.Akhmatova)..., vꢜn tiꢋp tꢞc ñꢗu tranh, cꢃ suý nhiꢆt tình cho thꢓ thơ trꢂ tình ñích
thꢔc ñang bꢐ lꢗn át, gꢇt khꢟi chꢤ ñꢓng bꢛi lꢎi tư duy minh hoꢇ, mang màu sꢕc chính trꢐ
ñương thꢙi, bꢗt chꢗp mꢢi thiꢆt thòi, dꢐ nghꢐ và phꢘn ꢓng. Có thꢡ nói, trong bꢗt kỳ hoàn
cꢘnh nào, Olga Berggoltz vꢜn là mꢀt "tꢗm lòng", mꢀt nhân cách ñáng trân trꢢng.
2.2. Tꢅ sꢅ tình yêu
Hiꢋm có ngưꢙi phꢞ nꢂ nào trên thꢋ gian này lꢇi gꢁp nhiꢏu trꢕc trꢛ, truân chuyên ñꢋn
thꢋ trong tình duyên như Olga Berggoltz. Mꢤi lꢅn yêu là mꢀt lꢅn tâm hꢈn, trái tim bà bꢐ
thương tꢃn, rꢣ máu. Ba cuꢀc hôn nhân ñꢏu xuꢗt phát tꢝ tình yêu ñã không mang ñꢋn nhiꢏu
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
31
hꢇnh phúc như bà mong ñꢚi, bꢛi chúng quá ngꢕn ngꢉi và nhiꢏu bꢗt hꢇnh, khꢃ ñau. Ngưꢙi
chꢈng ñꢅu tiên, kꢋt quꢘ cꢉa thꢙi thanh niên ñam mê nông nꢃi, Boris Kornilov, như ñã nói,
ñã bꢐ thꢉ tiêu trong mꢀt trꢇi tꢄp trung năm 1938 mà ñꢋn tꢄn khi bꢐ bꢕt vào tù bà cũng không
hꢏ biꢋt; ngưꢙi chꢈng thꢓ hai gꢁp gꢬ và yêu nhau trong nhꢂng ngày Leningrat anh hùng
nꢥm trong vòng vây bom ñꢇn cꢉa kꢍ thù, Nikolai Molchanov, ñã chꢋt trên tay bà vì ñói rét
kiꢆt sꢓc; ngưꢙi thꢓ ba, ngưꢙi ñꢈng chí, ngưꢙi chꢣ huy, sau này là nhà ngôn ngꢂ hꢢc Georgi
Makogonenco, cũng lꢁng lꢖ rꢙi xa bà sau hơn chꢞc năm chung sꢎng vì giꢂa hai ngưꢙi
không tìm thꢗy sꢔ ñꢈng ñiꢆu, sꢍ chia. Tuy vꢄy, vꢑi mꢀt ngưꢙi phꢞ nꢂ kiên cưꢙng và tràn
ñꢅy khao khát yêu thương như Olga, càng trꢘi nghiꢆm, thꢗm thía nꢤi ñau càng tăng thêm
nghꢐ lꢔc sꢎng. Bà vꢜn ngꢪng cao ñꢅu, tham gia tích cꢔc các hoꢇt ñꢀng xã hꢀi và giꢗu kín sꢔ
nꢓc nꢛ cꢉa mình trong nhꢂng vꢅn thơ như thꢡ chꢣ dành cho riêng mình.
Vꢑi Olga Berggoltz, tình yêu luôn gꢕn liꢏn vꢑi cuꢀc sꢎng, nó cꢅn thiꢋt như ánh sáng,
như khí trꢙi, như hơi thꢛ; con ngưꢙi không thꢡ sꢎng mà không yêu:
"Còn tình yêu? Như ánh sáng và khí trꢀi ñâu mꢆi lꢁ,
như hơi thꢇ giꢋn ñơn ꢤ luôn ꢇ bên ngưꢀi
tình chꢝng hꢉt mà cũng không lꢊi thoát,
ôi chiꢉc cánh tình yêu xanh thꢝm chơi vơi"
(Tuꢏi xuân ꢊ 1940)
Cuꢀc sꢎng có vui buꢈn, tình yêu cũng có hꢇnh phúc và ñau khꢃ. Thơ viꢋt vꢏ tình yêu
cꢉa Olga Berggoltz trưꢑc hꢋt là nhꢂng dòng tꢔ sꢔ, giãi bày, cꢕt nghĩa vꢏ nhꢂng ñam mê
ñꢕm say là cꢀi nguꢈn hꢇnh phúc và ñau khꢃ cꢉa chính mình.
Thơ tình yêu cꢉa Olga Berggoltz chân thành và trong sáng ñꢋn bꢗt ngꢙ. Bà chꢒng hꢏ
giꢗu giꢋm sꢔ nꢈng nàn, vương vꢗn vꢑi "ngưꢙi xưa", cũng không ngꢅn ngꢇi thú nhꢄn vꢑi
ngưꢙi mꢑi. Song nꢋu tình cꢘm vꢑi "ngưꢙi xưa" dù vꢜn luôn là kꢌ niꢆm, dꢗu ꢗn cꢉa mꢀt
quãng ñꢙi và mꢤi quãng ñꢙi trong cuꢀc ñꢙi sôi ñꢀng, ñꢅy biꢋn cꢎ ñꢃi thay này ñꢏu ñáng
nhꢑ và ñáng sꢎng, thì ý thꢓc và trách nhiꢆm vꢑi thꢔc tꢇi mꢑi là nét khác biꢆt chính, làm
nên sꢔ dung dꢐ mà cao quý cꢉa con ngưꢙi, thơ ca Olga Berggoltz. Bꢘn thân bà, vꢑi vꢍ ñꢨp
duyên dáng hꢈn hꢄu và nhꢂng phꢪm chꢗt ꢗy, rꢗt ñáng yêu; hơn nꢂa, ba ngưꢙi ñàn ông ñã ñi
qua ñꢙi bà cũng rꢗt ñáng ñꢡ yêu, ñꢡ mꢢi ngưꢙi ñàn bà chân thành và nghꢐ lꢔc như Olga
Berggoltz trao gꢠi. Bꢛi thꢋ, khác vꢑi A.Akhmatova, cái gꢢi là sꢔ "ña ñoan", "ña tình" cꢉa
Olga Berggoltz không bꢐ ngưꢙi ñꢙi trách cꢓ hay dè bꢣu.
Trong thơ tình yêu cꢉa Olga Berggoltz, dꢗu mꢎc thꢙi gian cꢉa các cuꢀc tình, hôn nhân
thưꢙng vꢝa cꢞ thꢡ vꢝa bꢐ mꢙ nhòe; không phꢘi vì nó mꢑi diꢦn ra hay ñã diꢦn ra quá lâu,
mà vì ñôi khi ký ꢓc và thꢔc tꢇi cꢓ hoà trꢀn, xen cài khó tách bꢇch. Bà ít viꢋt vꢏ mꢎi tình
ñꢅu tiên, ngưꢙi chꢈng ñꢅu tiên Boris Kornilov không phꢘi bꢛi ñã quên, ngưꢚc lꢇi, bóng
dáng ngưꢙi xưa tꢝng khiꢋn cô gái trꢍ lꢅn ñꢅu biꢋt yêu và ñưꢚc yêu hꢇnh phúc, xao xuyꢋn
32
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñꢋn mꢓc Chiꢘu nay em ñánh rơi lꢀi... (1927ꢊ1928) vꢜn có mꢁt trong mꢀt sꢎ bài thơ sau này
như Không ñꢘ (1940, nhà thơ Bꢥng Viꢆt dꢐch là Bài thơ cuꢄc ñꢀi), Cánh én bên bꢀ dꢊc
ñꢗng (1940), Lꢁi mꢄt mình ñơn ñꢄc lên ñưꢀng (1952)... Đꢋn Nikolai Molchanov, bà hân
hoan vì tưꢛng ñã lꢗy ñưꢚc anh cꢉa cuꢀc ñꢙi:
"Em lꢍy ñưꢓc anh cꢃa cuꢄc ñꢀi
như tia lꢞa bꢅn ra tꢛ ñá cuꢄi
ñꢡ rꢖi chꢝng chia rꢀi,
ñꢡ rꢖi anh yêu em mãi mãi
...
Bꢁn ñꢀi chung thuꢒ cꢃa em ơi, vào giꢀ phút lo buꢖn,
vào giꢀ phút ngꢣm suy vꢘ sꢊ mꢐnh
mꢂi nꢙo ñưꢀng em ñi, muôn lꢊi rꢕ
ñꢘu ñưa em vꢘ bên anh,
mꢂi nꢙo ñưꢀng em ñi, muôn lꢊi rꢕ
ñꢘu gꢔp nhau nơi bꢠc cꢃa nhà anh"...
(Em lꢍy ñưꢓc anh cꢃa cuꢄc ñꢀi ꢊ 1936)
Tin vào tình yêu, sꢎ mꢆnh; hꢈ hꢛi, hân hoan như thꢋ, song Olga Berggoltz cũng hay bꢐ
nhꢂng cꢘm xúc khác, sꢔ dꢤi hꢙn, chán nꢘn tꢔ nhiên xâm chiꢋm. Bà ñôi khi thꢘng thꢎt:
"Em ñang làm gì thꢉ này?! Em buông tay...
chꢊi bꢟ con ngưꢀi mình,
chꢊi bꢟ hơi thꢇ mình,
em ñang buông mꢄt ngưꢀi, ngưꢀi em tꢛng chiꢉm ñưꢓc"
(Em ñang làm gì thꢉ này?! Em buông tay... ꢊ 1940)
rꢖi lꢁi hꢊt hoꢋng:
"Không phꢋi thꢉ! Anh ñưꢓc yêu, anh có biꢉt
Vĩnh viꢨn anh là yêu dꢍu cꢃa em
Em không tha thꢗ cho anh ñiꢘu gì hꢉt
Cũng chꢝng buông ñôi tay ꢍm dꢈu hiꢘn"
(Không phꢋi thꢉ! Anh ñưꢓc yêu... ꢊ 1940)
Olga Berggoltz là vꢄy, táo bꢇo ñꢕm say nhưng cũng dꢇi khꢙ, dꢦ thương ñꢋn nao lòng.
Bà biꢋt rõ con ngưꢙi mình, tình cꢘnh và nhꢂng mâu thuꢜn trong tình cꢘm cꢉa mình. Căn
nguyên cꢉa nhꢂng mâu thuꢜn ꢗy trong bà không phꢘi chꢣ ꢛ bꢘn tính ñàn bà (Em thꢌm cay
ñꢅng ghen tuông ꢊ 1947), mà có lꢖ ꢛ cái ý nghĩ, cꢘm giác ñeo ñꢒng là ñang phꢘn bꢀi ngưꢙi
ñã khuꢗt (Sau khi Nikolai Molchanov mꢗt, Olga Berggoltz sꢎng cùng Georgi
Makogonenco, ñꢋn năm 1949 mꢑi chính thꢓc kꢋt hôn, năm 1959 chia tay). Bà luôn bꢐ dꢥn
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
33
vꢁt, khꢃ sꢛ vì cꢘm giác kỳ quꢁc ꢗy. Cꢅn nhꢑ rꢥng bà cũng yêu và ñꢋn vꢑi Georgi
Makogonenco không chꢣ vì trân trꢢng mà còn có chút gì ñó như là hàm ơn:
"Anh ñã nhꢠn lꢍy ngưꢀi ñàn bà u sꢌu, không mꢘm dꢈu
Ngưꢀi có ý nghĩ tꢊi tăm, cơ mê dꢁi nꢔng nꢘ
Có nꢜi niꢘm goá bꢥa không xoá ñưꢓc ñau tê
Có nghiêm túc mꢄt tình yêu chưa tꢛng ñi qua hꢉt
Nhꢠn lꢍy vꢘ mình không mưu cꢌu niꢘm hoan hꢢ
Miꢨn cưꢦng nhưng vì yêu anh ñã nhꢠn vꢘ...
(Đã nhꢠn lꢍy... ꢊ 1942)
Vì thꢋ, bà không muꢎn là ngưꢙi lꢝa dꢎi, không muꢎn làm tꢃn thương nhꢂng ngưꢙi
mình yêu quí. Năm 1946, Olga Berggoltz viꢋt bài thơ Bꢄi bꢁc ñꢡ tưꢛng nhꢑ hương hꢈn
Molchanov, nhưng có lꢖ hai câu kꢋt: "Bꢇn ñꢙi cꢉa em ơi, ꢊ xin tha thꢓ cho em tiꢋng nghꢨn
ngào vô tình không trông ñꢚi, / Tꢝ lâu rꢈi em không biꢋt nꢂa ñâu là thꢔc là mơ..." ꢊ trong
trưꢙng hꢚp này ꢊ còn có thꢡ xem như mꢀt lꢙi tꢇ lꢤi thành thꢔc trong tâm tưꢛng vꢑi
Makogonenco.
Thơ tình yêu cꢉa Olga Berggoltz không có nhiꢏu tình tiꢋt miêu tꢘ, ít các bꢓc chân
dung, nhưng ñꢢng lꢇi rꢗt nhiꢏu cꢘm xúc và suy ngꢜm. Mꢤi ngưꢙi ñàn ông may mꢕn có mꢁt
trong cuꢀc ñꢙi bà ñꢏu là mꢀt món quà cꢉa tình yêu. Cꢘ cuꢀc ñꢙi bà là mꢀt tình yêu lꢑn.
Khi ñã không nương nhꢨ hay ép buꢀc trái tim, ñꢡ trái tim tꢔ do lên tiꢋng, lý trí rꢎt cuꢀc
cũng ñành phꢘi chꢗp nhꢄn mꢢi hꢄu quꢘ tꢝ nó. Trong bài Em chꢝng bao giꢀ nương nhꢚ trái
tim (Nꢥm trong chùm thơ vꢏ kênh ñào Volga ꢊ Sông Đông, viꢋt nhꢂng năm 50), Olga
Berggoltz ñã tꢔ tꢃng kꢋt vꢏ cái sꢔ "sꢎng và yêu" cꢉa mình thꢋ này:
"Em chꢝng bao giꢀ nương nhꢚ trái tim em
trong khúc hát, trong buꢖn ñau, trong ñꢅm say hay tình bꢁn...
Tha lꢜi cho em, ngưꢀi yêu. Điꢘu gì ñꢉn thì ñã ñꢉn rꢖi.
Cay ñꢅng quá.
Nhưng dꢣu sao, thꢋy vꢣn là hꢁnh phúc.
Hꢁnh phúc cꢋ khi nꢖng nàn sꢌu khꢏ,
hoꢋng sꢓ trưꢆc nhꢎng tai ương không tránh khꢟi trên ñꢀi
mꢄt bóng ma, mꢄt ám ꢋnh thoáng qua cũng làm em căm hꢠn
Em sꢓ lꢅm anh ơi...
Nhưng dꢣu sao, thꢋy vꢣn là hꢁnh phúc!
Ôi, mꢔc nưꢆc mꢅt rơi và nhꢎng cơn uꢍt nghꢚn,
chꢍp nhꢠn mꢂi oán hꢀn quꢍt như roi lá trꢀi mưa.
Sꢓ nhꢍt là bꢟ qua hꢉt mꢂi ñiꢘu, là lꢁnh nhꢁt trơ trơ
34
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Tình yêu không tha thꢗ. Và thꢋy là hꢁnh phúc.
Giꢀ em ñã hiꢡu tình là huꢒ diꢐt,
không ñꢓi xót thương, không chia sꢙ uy quyꢘn.
Còn sꢊng ñꢄng, chꢛng nào còn tươi ñꢚp,
Là hꢁnh phúc tuyꢐt vꢀi khi không phꢋi thú chơi!"
3. KꢆT LUꢇN
Trong Tꢑ sꢑ (tháng 10/1925), S.Esenin ñã viꢋt: "Tꢗt cꢘ nhꢂng gì liên quan ñꢋn tiꢡu sꢠ
cꢉa tôi ñꢏu nꢥm cꢘ trong thơ tôi". Vꢑi Olga Berggoltz, ngưꢙi ta cũng có thꢡ nói như thꢋ.
Ngꢜm ra, trong cuꢀc ñꢙi và tình yêu, Olga Berggoltz là ngưꢙi lꢂ hành ñơn ñꢀc, mꢀt thꢓ
"ngôi sao ban ngày" như tên tꢄp văn xuôi tꢔ sꢔ trꢂ tình cꢉa chính bà. M.Svetaeva trưꢑc ñó
ví mình như cây "thanh lương trà" kiêu hãnh, còn Olga Berggoltz cũng tꢔ ví mình như cây
"ngꢘi ñꢕng" bình dꢐ, tuy "ñꢕng ngꢕt tình ñꢙi"... không bao giꢙ thay ñꢃi, gꢞc ngã trưꢑc mꢢi
thꢠ thách bão dông.
TÀI LIꢈU THAM KHꢉO
1. Thuꢩ Anh (2010), Olga Berggoltz cꢃa tôi, Nxb Trꢍ.
2. Vũ Công Hꢘo (2015), Văn hꢂc Nga thꢉ kꢒ XX, Nxb Đꢇi hꢢc Quꢎc gia Hà Nꢀi.
3. Phꢇm Gia Lâm (2015), Văn hꢂc Nga hꢋi ngoꢁi (Quá trình ꢤ Đꢔc ñiꢡm ꢤ Tiꢉp nhꢠn), Nxb Đꢇi hꢢc
Quꢎc gia Hà Nꢀi.
THE AUTOBIOGRAPHICAL AND LYRICAL POETS OF OLGA
BERGGOLTZ
Abstract: To Olga Berggoltz, poetry is breathing, flesh and blood, as well as the passion
for life and people. The poetry of Olga Berggoltz included the ups and downs of her life
and the mark of the years of the hard war, which was tragic but heroic, and the most
glorious of the Soviet country. The mushy and weakness of an ordinary woman in love
was not overwhelming, but closely blended with energy, powerful and resilient citizen
inspiration. Creating a beauty and originality of the soul of poetry, Olga Berggoltz
became one of the beloved and warmest poetesses of Soviet poetry in the twentieth century.
Keyworks: Olga Berggoltz, narrative, lyrical, Soviet poetry.
11 trang
19720
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thơ tự sự - trữ tình Olga Berggoltz", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tho_tu_su_tru_tinh_olga_berggoltz.pdf
