Tài liệu Lành mạnh trong đời sống - Phương cách lành mạnh lúc về già
Lành mạnh trong
Đời sống
Phương cách lành
mạnh lúc về già
Lành mạnh trong
Đời sống
Phương cách lành mạnh lúc về già
Muốn nhận ấn bản này với hình thức dễ đọc hơn hãy điện thoại số
(03) 9096 7389, dùng Dịch vụ Tiếp vận Toàn quốc (National Relay Service)
qua số 13 36 77 nếu cần thiết, hoặc gởi điện thư đến
Được ủy quyền và ấn hành bởi Chánh quyền Victoria, 1 Treasury Place, Melbourne.
© Tiểu bang Victoria, Tháng Mười Một, 2015
Trừ khi được nêu rõ bằng cách khác, những hình ảnh dùng trong ấn bản này chỉ trình bày người
mẫu và khung cảnh minh họa mà thôi, và không hẳn là mô tả các dịch vụ, cơ sở hay người tiếp
nhận dịch vụ thật sự. Ấn bản này có thể có hình ảnh của người quá cố thuộc gốc Thổ dân hay
dân Đảo Torres Strait. Khi từ ‘Thổ dân’ được dùng, từ này sẽ bao gồm cả Thổ dân lẫn dân Đảo
Torres Strait. Tính chất bản địa được giữ lại khi đó là một phần của tựa đề của một bản tường trình,
chương trình hay đoạn văn trích dẫn.
In bởi Gunn and Taylor, Glen Waverley Job no 1507001
Nội dung
Lành mạnh trong đời sống
Tham gia và học hỏi với người khác
Năng vận động
5
6
9
Ăn uống điều độ
11
13
15
16
Môi trường và Cộng đồng
Các yếu tố cho tuổi già lành mạnh
Thông tin thêm về tuổi già lành mạnh
4
Lành mạnh trong đời sống
Tập sách này dành cho người cao niên muốn theo phương cách lành mạnh
lúc về già trong đời sống hàng ngày của họ.
Ở nước Úc số người trên 65 tuổi gia tăng nhanh chóng. Nhiều người sống
đời sống trọn vẹn và phong phú cho đến lứa tuổi 80 và 90.
Công trình nghiên cứu cho thấy càng quyết chí sinh hoạt theo lối sống lành
mạnh sớm chứng nào, quý vị càng dễ sống lành mạnh lúc về già chừng
nấy. Và khi vận động cơ thể và kết nối với người khác nhiều chừng nào,
quý vị sẽ cảm thấy khỏe khoắn hơn bất kể tuổi tác, ngay cả khi bị một số
vấn đề về sức khỏe.
Các mẫu chuyện và thông tin trong tập sách này cho thấy tầm quan trọng
của sức khỏe và sự lành mạnh khi quý vị đến tuổi già. Muốn biết thêm
thông tin, hãy xem danh sách của các tổ chức trên trang cuối.
5
Tham gia và học hỏi với người khác
Quý vị không bao giờ quá già để vui chơi và tận hưởng đời sống. Thích
nghi với thay đổi, gia nhập với người khác và kết bạn đều là những điều
quan trọng để được lành mạnh lúc về già.
Quý vị có thể muốn thử làm việc gì đó mình luôn mong muốn nhưng đã
không có thời giờ trong các giai đoạn trước đây trong đời sống của mình.
Đây có thể là làm việc thiện nguyện, chơi một nhạc cụ, học một ngôn ngữ
mới, phát huy kỹ năng sử dụng máy vi tính hoặc tham gia vào một sinh hoạt
sáng tạo.
Quý vị có thể cảm thấy khó khăn lúc đầu nhưng học hỏi kỹ năng mới cũng
tốt cho chức năng của não bộ và có thể giúp phòng chống bệnh sa sút trí
tuệ. Kỹ năng mới như ca hát cũng là một hình thức vận động cơ thể; bao
gồm đứng, thở và di động, tất cả đều tiêu thụ năng lượng.
Anna đã gia nhập cộng
đồng của bà, thích thú
hát với ban hợp ca và
kết bạn mới.
6
Lành mạnh trong Đời sống
Nhóm của Anna
Tôi quyết định dời đến Melbourne để gần gũi con trai và các cháu
của tôi khoảng 12 tháng sau khi chồng tôi qua đời. Đó là một năm
rất khó khăn nhưng được sự khích lệ tôi cuối cùng đã quyết định
thử một cuộc sống nơi đô thị. Láng giềng mới của tôi cũng là người
góa bụa đã đề nghị mời tôi cùng đến ban hợp ca cộng đồng ở gần
nhà. Tôi lúc nào cũng thích âm nhạc nhưng hơi ngại hát trước
công chúng.
Chúng tôi cùng hát, học hỏi và cười đùa, đây là nhóm gồm có nhiều
người khác nhau và nhiều lứa tuổi. Một số âm nhạc rất khó học
nhưng cô trưởng ban Jo là người dạy rất giỏi. Thoạt tiên tôi cảm
thấy lạ lùng và mới mẻ nhưng dần dà tôi yêu thích những buổi tối
Thứ Tư này và cố gắng không để lỡ mất buổi hợp ca. Nó cho tôi
cảm giác vui thích lớn lao mỗi tuần và tôi rất mừng là đã được thêm
vài người bạn mới.
7
Hành trình của Jack
Sau khi bị tai biến mạch máu não và nằm trong bệnh viện năm tuần tôi được
dời qua khu phục hồi. Một mảnh vườn với lối đi bộ mới được thiết lập để
khuyến khích bệnh nhân và nhân viên dành thời giờ ở bên ngoài nhiều hơn.
Như một phần của việc phục hồi tôi đã đồng ý tham gia chương trình đi bộ
mặc dầu lúc đó tôi vẫn còn cần dùng khung giúp đi bộ. Mục tiêu duy nhất
của tôi là được về nhà. Do đó mỗi ngày khi thấy đi được tôi đi bộ và chúng
tôi ghi lại khoảng cách mà tôi đã đi. Mỗi tuần tôi đã có thể đi xa hơn. Các
nhân viên đã khuyến khích tôi.
Trong thời gian này tôi ăn thấy ngon miệng hơn so với nhiều năm qua, mỗi
ngày ba bữa ăn đầy đặn thêm các lần ăn vặt giữa các bữa ăn. Trong hai
tháng tôi lên ký và sức mạnh cùng khả năng giữ thăng bằng của tôi gia tăng
nhiều đến mức tôi đã có thể bắt đầu đi chỉ dùng gậy chống.
Tôi rất vui mừng cho biết là hiện giờ tôi đã về nhà với con chó Rocco của
tôi, xoay xở tốt mọi việc với sự giúp đỡ của hội đồng thành phố, và tôi đã
tham gia nhóm đi bộ gần nhà.
Jack đã có một chủ
đích và đã vận động
mỗi ngày khi ông ấy
ở khu hồi phục. Ông
ấy đã luôn được thúc
đẩy bởi mong muốn
được về nhà và về
với bạn đồng hành
tin cậy của ông.
8
Lành mạnh trong Đời sống
Năng vận động
Sức lực và khả năng cơ thể của mỗi người mỗi khác.
Quý vị trở nên kém sức lực hơn khi không vận động khá lâu, hoặc nếu quý
vị có vấn đề về sức khỏe hay đang bị bệnh. Hãy bắt đầu từ từ và dần dà
làm nhiều hơn.
Điều quan trọng là tập thể dục thường xuyên để duy trì thể lực, sức mạnh
và thăng bằng. Ngay cả khi chỉ không vận động một vài ngày cũng khiến
quý vị bị suy kém thể lực, nhất là với người cao niên. Làm một vài sinh hoạt
nào đó tốt hơn là không làm gì hết.
Hướng dẫn đại cương về vận động cơ thể khuyến khích người cao niên
nên tập thể dục ở mức độ trung bình khoảng 30 phút mỗi ngày. Điều này có
nghĩa là làm tăng nhịp đập của tim đến mức quý vị có thể nói chuyện nhưng
không hát được, và việc tập luyện có thể chia làm ba lần trong ngày, mỗi
lần mười phút.
Quý vị nên thực hiện nhiều sinh hoạt khác nhau mỗi tuần để gia tăng:
Thể lực cho tim và phổi của quý vị (thể dục dưới nước, bơi lội, khiêu vũ, đi
bộ nhanh và đạp xe đạp)
Sức mạnh cho sự cứng cáp của cơ bắp và độ chắt đặc của xương (nhấc
hay xách vật nặng, lên các bậc thang, ngồi xổm, dở chân ngang hông)
Thăng bằng để giữ thăng bằng (vói tay về phía trước và bên hông, giữ
thăng bằng đứng trên một chân hay các ngón chân có để ghế ở gần để
vịn, tai chi)
Mềm dẻo cho cả cơ thể của quý vị (yoga, thể dục căng giãn).
Với một số người, tập thể dục một mình có thể là việc khó khăn. Có thể vui
thú hơn khi tham gia vào cộng đồng, đội hay nhóm sinh hoạt với những
người khác. Quý vị có thể thử chơi lăn bóng trên sân cỏ (lawn bowls), đánh
gôn, các nhóm đi bộ hay các lớp thể dục.
Tìm được sinh hoạt thích hợp với mình có nghĩa là quý vị dễ tiếp tục
theo đuổi.
Các sinh hoạt hàng ngày có thể góp phần vào mục tiêu tập 30 phút. Các
việc như phơi quần áo, xách túi đồ mua sắm, quét sàn nhà và làm các việc
trong vườn đều là những hình thức vận động cơ thể.
9
Năng vận
động là
điều tốt cho
cơ thể, tinh
thần, sức
khỏe và tâm
trạng của
quý vị.
Nên nhớ uống đầy đủ nước khi vận động cơ thể và lưu ý xem các triệu
chứng của cơ thể muốn nói gì với quý vị. Nghỉ ngơi một ngày sau khi thời
tiết quá nóng hay sau khi vận động cơ thể quá sức là điều hợp lý.
Quý vị vẫn có thể năng vận động, ngay cả khi việc vận động của quý vị bị
giới hạn hay suy kém do bị viêm khớp hay các tình trạng sức khỏe khác.
Tập thể dục ngồi trên ghế, đi bộ hay đứng được trợ giúp hay thể dục dưới
nước có thể là chọn lựa tốt cho quý vị.
Trợt ngã và gãy xương gây nhiều biến chứng phức tạp về sức khỏe cho
người cao niên do đó điều quan trọng là lưu ý đến sự an toàn khi di chuyển
trong nhà và ngoài cộng đồng. Chuyên viên Vật lý Trị liệu hoặc Bác sĩ Gia
đình có thể cố vấn về các chương trình vận động cơ thể cho cá nhân.
Chuyên viên Phục hồi Hoạt động có thể cố vấn quý vị về việc làm cho nhà
của quý vị an toàn hơn và giúp phòng ngừa trợt ngã.
Vận động cơ thể thường xuyên có thể giúp quý vị ngủ ngon hơn, giúp quý
vị ăn ngon miệng hơn và có thể giảm đi nguy cơ bị các bệnh về tim, sa sút
trí tuệ hay trợt ngã.
Và sức khỏe của quý vị tốt hơn nhiều nếu quý vị không hút thuốc!
10
Lành mạnh trong Đời sống
Ăn uống điều độ
Người cao niên cần ăn uống điều độ cho sức khỏe và sinh lực.
Ăn nhiều thức ăn dinh dưỡng khác nhau có thể gia tăng năng lực và giúp
duy trì trọng lượng cơ thể ở mức lành mạnh. Các bữa ăn thường xuyên
và nhiều dinh dưỡng kết hợp với việc vận động cơ thể có thể gia tăng sức
mạnh và giúp chống lại các bệnh lây nhiễm.
Mỗi người cần ăn uống khoảng sáu đến tám ly chất lỏng mỗi ngày cho cả
khi thời tiết nóng và lạnh. Quý vị nên ăn ba bữa ăn (và các lần ăn vặt) gồm
thức ăn thuộc năm nhóm thực phẩm chánh mỗi ngày.
Năm nhóm thực phẩm này là: rau cải, trái cây, thịt ít mỡ và cá, thực phẩm
từ sữa, thóc lúa và cốm ngũ cốc.
Ăn bớt lại thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa (như bánh quy, bánh
bột nhiều lớp, thức ăn nấu nhanh), thức ăn và nước uống có nhiều muối, và
thực phẩm có nhiều đường.
Dùng thức uống có rượu tối đa là hai đơn vị tiêu chuẩn trong một ngày là
mức độ xem như lành mạnh cho người cao niên. Mỗi tuần quý vị nên tránh
uống rượu ít nhất là một ngày.
Số phần ăn trung bình được đề nghị cho mỗi nhóm trong
năm nhóm thức ăn mà quý vị nên ăn mỗi ngày
Rau cải &
quả đậu/đậu
Trái cây
Thực phẩm
từ thóc lúa
(cốm ngũ
cốc), đa số
là hạt thô
Thịt và gà
Sữa, sữa chua,
phó-mát và/hoặc
các món tương
tự khác (đa số đã
giảm chất béo)
vịt ít mỡ, cá,
trứng, đậu và
hạt khô, và
quả đậu/đậu
(wholegrain)
Nam giới
trên 70
5 phần
5 phần
2 phần
2 phần
4,5 phần
3 phần
2,5 phần
2 phần
3,5 phần
4 phần
Nữ giới
trên 70
Một phần ăn là một lát bánh mì, một trái cây, ½ cốc rau cải nấu chín, 2 lát phó-mát, 80g
thịt gà nấu chín hoặc các phần ăn tương đương
11
Giờ ăn uống phải thú vị cho dù quý vị ở nhà hay nơi chăm sóc người
cao niên. Nếu không được khỏe, quý vị có thể cần giúp đỡ để đáp
ứng nhu cầu dinh dưỡng của quý vị.
Tốt hơn là nên ăn chất đạm (thịt và cá) và thực phẩm từ sữa (yoghurt)
chứ đừng ăn nhiều chất có tinh bột (carbohydrates) như bánh mì và
bánh bột của Ý khi quý vị ăn không ngon miệng.
Nên lưu ý đến cách trình bày của món ăn, hương vị và ý thích cá
nhân. Mùi thơm làm tăng khẩu vị và thức ăn thấy hấp dẫn hơn khi
nhìn thấy đẹp mắt.
Luôn luôn chuẩn bị và lưu trữ thức ăn một cách an toàn.
Hãy hỏi ý kiến của Bác sĩ Gia đình và nên nhớ rằng tốt hơn nên duy trì
trọng lượng cơ thể chớ đừng để phải làm giảm thể trọng khi ở tuổi già.
Dùng bữa ăn chung với người khác là cách tuyệt vời để vui hưởng
cuộc sống với bạn bè và thân nhân ở mọi lứa tuổi.
Dinh
dưỡng tốt
và giữ cho
đầy đủ nước
là điều tối cần
cho sức khỏe
của quý vị. Nên
nhớ ăn uống điều
độ hơn, chứ không
ít hơn.
12
LànhmạnhtrongĐời sống
Môi trường và cộng đồng
Cảm thấy an toàn trong cộng đồng của quý vị và tham gia với những người
khác là điều quan trọng cho sự an lành của quý vị. Môi trường quanh quý vị
ảnh hưởng đến chất lượng đời sống.
Một môi trường thân thiện cho người cao niên với phương tiện giao thông tốt
và dễ sử dụng các dịch vụ có thể giúp người cao niên thoải mái với tuổi già.
Môi trường này tạo cơ hội để quý vị năng vận động và kết nối với người khác.
Tôn trọng và giúp đỡ người khác, và hiểu rằng ‘chúng ta là một và chúng ta
là nhiều người’, sẽ khiến cho quý vị có một quan điểm tích cực hơn đối với
người khác và với cuộc sống nói chung.
Quý vị sẽ tự cảm thấy phấn khởi hơn khi tìm được điều gì quan trọng đối
với mình cũng như những gì làm quý vị vui vẻ và tạo nên mục đích và ý
nghĩa cho cuộc sống của quý vị.
13
Không gian của Li
Sau khi tập tai chi tôi đến khu vườn cộng đồng kề bên dãy căn
hộ nơi tôi ở, lúc trời còn mát vào buổi sáng. Tôi trồng rau thơm,
đậu móng chim và các đậu khác vì chúng có vị ngon hơn và đắt
tiền nếu tôi phải mua. Nguyên liệu tươi, lành mạnh là yếu tố rất
quan trọng khi tôi nấu ăn. Tôi thích nhìn ngắm và chăm sóc cây
trồng khi chúng tăng trưởng – Tôi tưới nước, nhổ cỏ trước khi
chúng mọc quá lớn và bón phân với phân ủ mà chúng tôi làm ra
trong khu vườn. Những người làm vườn khác trồng hoa và các
loại rau cải khác và chúng tôi chia sẻ những gì chúng tôi trồng.
Chúng tôi giúp đỡ lẫn nhau khi có nhiều việc cần làm.
Chúng tôi thỉnh thoảng nói chuyện về cây trồng và chia sẻ các
mẫu chuyện về gia đình của chúng tôi. Đôi khi chúng tôi không
nói gì hết, chỉ nhìn nhau cười và làm việc chung với nhau.
Tôi rất thích nơi này. Tôi luôn luôn cảm thấy an toàn và êm ả ở
nơi đây.
Li tham gia và
chia sẻ với người
khác trong một môi
trường phong phú:
khu vườn cộng đồng.
Nơi này đáp ứng nhu
cầu và hỗ trợ sức khỏe
cho bà, và gia tăng sự
an lành của bà.
14
Các sự việc khác
nhau hữu hiệu cho
những người khác
nhau. Hỗn hợp các
việc nào thích
hợp cho quý vị
để được lành
mạnh trong
đời sống?
Các yếu tố lành mạnh lúc về già
• Vận động cơ thể thường xuyên
• Cách ăn uống lành mạnh và nhiều nước
• Giữ cho trí não năng động
• Quan điểm tích cực và hưởng thú vui
• Đời sống có mục đích và ý nghĩa
• Kết nối với cộng đồng
• Kết nối với thiên nhiên
• Có thời giờ với những ai quan trọng đối với quý vị
• Các mối liên hệ tốt đẹp
• Am hiểu các vấn đề sức khỏe của quý vị cùng với thuốc men
• Bỏ hút thuốc
• Tiếp tục thích nghi với các thay đổi trong đời sống của quý vị
• Hoạch định cho tuổi già của quý vị.
15
Thông tin thêm về lành mạnh ở tuổi già
Alzheimer’s Australia Vic 1800 100 500 (đường dây giúp đỡ về sa sút trí tuệ)
vic.fightdementia.org.au
Municipal Association of Victoria (03) 9667 5555 (hoặc liên lạc với hội đồng thành
Hãy xem NARI’s Healthy Ageing Quiz để biết quý vị có theo phương cách lành mạnh
lúc về già hay không và cách để thay đổi lối sống hầu tăng gia tối đa cơ hội để
Victorian Aboriginal Community Controlled Health Organisation (03) 9411 9411
16
Lành mạnh trong Đời sống
18 trang
14660
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tài liệu Lành mạnh trong đời sống - Phương cách lành mạnh lúc về già", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tai_lieu_lanh_manh_trong_doi_song_phuong_cach_lanh_manh_luc.pdf
