Tài liệu Hướng dẫn thực tập tốt nghiệp - Nghề: Khai thác máy tàu thủy

CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI I

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THỰC TẬP

TỐT NGHIỆP

NGHỀ: KHAI THÁC MÁY TÀU THỦY

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

(Ban hành kèm theo Quyết định số.....QĐ/ ngày......tháng........năm....của ...........)

Hải Phòng, năm 2017

1

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

2

LỜI GIỚI THIỆU

Trong xu thế chung đào tạo nghề hiện nay, khả năng thích ứng của sinh viên

sau tốt nghiệp với công việc thực tế là vô cùng quan trọng và được đánh giá cao.

Sau thời gian học tập tại trường, cơ hội để sinh viên nâng cao khả năng ấy tại các

doanh nghiệp là hết sức cần thiết, nó cũng giúp cho việc đánh giá chất lượng sinh

viên đào tạo nghề chuẩn xác hơn. Chính vì vậy, chương trình huấn luyện dưới tàu

cho sinh viên được biên soạn giúp người học có những nét khái quát nhất về công

việc mà các em sẽ làm sau khi tôt nghiệp, giúp các em dễ dàng hơn trong việc học

tập .

Xuất phát từ thực tế trên, cuốn “Tài liệu hướng dẫn thực tập tốt nghiệp"

được cán bộ giảng viên trường Cao đẳng Hàng hải I biên soạn nhằm đáp ứng kịp

thời cho nhu cầu đào tạo và sản xuất. Đối tượng phục vụ trước mắt là các sinh viên

thuộc ngành Khai thác máy tàu biển. Ngoài ra cuốn tài liệu này còn dùng để tham

khảo cho các cán bộ, sỹ quan, thợ máy tàu thủy.

Trong quá trình thực hiện, tác giả đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của

Ban Giám hiệu, phòng Hợp tác Quốc tế & Khoa học Công nghệ, sự giúp đỡ nhiệt

tình từ các đồng nghiệp trong khoa Khai thác máy tàu biển trường Cao đẳng Hàng

hải I cùng những góp ý sát thực của đội ngũ thuyền máy trưởng có nhiều năm kinh

nghiệm.

Mặc dù vậy do thời gian nghiên cứu không nhiều, kiến thức cũng như nguồn

thông tin còn hạn chế, cuốn tài liệu chắc không tránh khỏi những thiếu sót nhất định.

Do vậy, tác giả rất mong nhận được sự góp ý từ các thầy cô giáo, từ các đồng nghiệp

để tài liệu được hoàn thiện hơn.

Hải Phòng, ngày 19 tháng 10 năm 2017

Tham gia biên soạn

Chủ biên: Ths. Mtr. Phạm Ngọc Anh

3

MỤC LỤC

TT Nội dung

Trang

1

2

3

4

5

6

Lời giới thiệu

Mục lục

3

4

Danh mục ký hiệu, từ viết tắt, thuật ngữ chuyên ngành

Danh mục bảng

5

6

Danh mục hình

7

Nội dung

8

Bài 1. Làm quen tàu

9

Bài 2. Trực ca

32

36

76

Bài 3. Bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa

Tài liệu tham khảo

7

4

Bảng danh mục ký hiệu, từ viết tắt, thuật ngữ chuyên ngành

Ký hiệu, từ viết tắt, thuật ngữ chuyên ngành

Giải thích

Safety Management System: Hệ

thống quản lý an toàn

SMS

MLD

Máy lọc dầu

MPLDN

TBXLNT

Máy phân ly dầu nước

Thiết bị xử lý nước thải

5

Danh mục bảng

Tên bảng

Tt

1

Trang

38

Bảng 3.1. Hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục với

bơm ly tâm

2

3

4

5

6

Bảng 3.2. Hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục với

bơm piston

39

40

41

43

Bảng 3.3. Hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục với

bơm cánh gạt

Bảng 3.4. Hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục vơi

bơm bánh răng

Bảng 3.5. Hư hỏng, nguyên nhân và biện pháp khắc phục với

bơm trục vít

Bảng 3.6. Sự cố thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc

phục vơi máy lọc

6

Danh mục hình

Tt

Tên hình

Trang

13

1. Hình 1.1. Sơ đồ nguyên lý hệ thống cứu hỏa bằng nước.

2. Hình 1.2. Sơ đồ hệ thống cứu hỏa bằng CO₂và cảm biến

14

khói.

3. Hình 1.3. Hệ thống nhiên liệu nhẹ

16

18

19

20

21

22

23

25

26

4. Hình 1.4. Hệ thống nhiên liệu nặng

5. Hình 1.5. Sơ đồ hệ thống bôi trơn các te ướt

6. Hình 1.6. Sơ đồ hệ thống bôi trơn các te khô

7. Hình 1.7. Hệ thống khí nén

8. Hình 1.8. Hệ thống hơi hâm

9. Hình 1.9. Hệ thống làm mát hở (Hệ thống làm mát trực tiếp)

10. Hình 1.10. Sơ đồ hệ thống làm mát gián tiếp

11. Hình 1.11. Hệ thống khởi động bằng khí nén do cam khống

chế đường khí phụ.

12. Hình 1.12. Hệ thống khởi động bằng khí do cam khống chế

đường khí chính.

27

13. Hình 1.13. Hệ thống khởi động bằng điện

28

29

30

53

54

55

56

57

14. Hình 1.14. Sơ đồ nguyên lý hệ thống lacanh.

15. Hình 1.15. Sơ đồ nguyên lý hệ thống Ballast

16. Hình 3.1. Sơ đồ nạp bổ sung dầu nhờn máy nén lạnh

17. Hình 3.2. Sơ đồ nạp bổ sung công chất ở thể

18. Hình 3.3. Sơ đồ nạp bổ sung công chất ở thể lỏng

19. Hình 3.4. Sơ đồ thực hiện xả không khí ra khỏi hệ thống lạnh

20. Hình 3.5. Sơ đồ thực hiện thay dầu bôi trơn máy nén lạnh

7

TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Tên mô đun: Thực tập tốt nghiệp

Mã mô đun: MĐ.6840111.31

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

- Vị trí: Thực tập trên tàu là mô đun thực tập chuyên môn tốt nghiệp, đóng vai

trò quan trọng trong hệ thống chương trình học của sinh viên. Nó được thực

hiện sau khi đã hoàn thành tất cả các môn học, mô đun. Sau khi hoàn thành

mô đun này sinh viên sẽ kết thúc chương trình học và tốt nghiệp.

- Tính chất: Thực tập trên tàu là mô đun kỹ thuật nhằm trang bị cho sinh viên

các kỹ năng về vận hành, khai thác máy tàu biển và trực ca trên tàu.

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Có ý nghĩa quan trọng trong việc đáp ứng kịp

thời cho nhu cầu đào tạo và sản xuất, giúp cho các sinh viên thuộc ngành Khai

thác máy tàu thủy có kiến thức cơ bản về các công việc của thợ máy dưới tàu

thủy.

Mục tiêu của môn học/mô đun:

- Kiến thức: Tìm hiểu, làm quen được tàu khi xuống tàu làm việc.

- Kỹ năng: Trực ca và trợ giúp công việc bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa các

thiết bị động lực tàu thuỷ, sử dụng các thiết bị, máy công cụ phục vụ sửa chữa

thành thạo

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Thực hiện tốt quy định an toàn lao động, vệ

sinh công nghiệp khi làm việc trên tàu; có thể làm việc theo nhóm hoặc độc

lập.

Nội dung của môn học/mô đun:

8

BÀI 1: LÀM QUEN TÀU

Mã bài: MĐ.6840111.31.01

Giới thiệu:

Để có thể hoàn thành tốt công việc của không chỉ thợ máy mà còn đối với tất

cả các thuyền viên mới nhập tàu, việc làm quen tàu là hết sức cần thiết, nó giúp

người học có những kiến thức cơ bản về con tàu đảm bảo khai thác tàu hiệu quả và

an toàn.

Mục tiêu:

- Kiến thức: Tổng hợp được các quy định về làm quen tàu

- Kỹ năng: Tự tìm hiểu được các quy định về làm quen tàu

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Nhận thức được tầm quan trọng của việc

làm quen khi lên tàu làm việc

Nội dung chính:

1. Tìm hiểu nội quy của tàu

Mỗi công ty có quy định về nội quy của tàu riêng, trước khi làm việc trên tàu,

thuyền viên cần tìm hiểu rõ và hoàn toàn tuân theo các quy định trong hệ thống quản

lý an toàn của công ty (SMS) và các quy định đặc thù của từng tàu do công ty ban

hành. Mặc dù vậy các quy định này về cơ bản giống với thông tư 23/ 2017/ TT-

BGTVT của Bộ Giao thông vận tải ban hành ngày 28/7/2017 thuyền viên có thể tham

khảo dưới đây:

1.1.Tìm hiểu quy định về sinh hoạt của thuyền viên trên tàu

Điều 45. Sinh hoạt của thuyền viên trên tàu biển Việt Nam

1. Thời gian biểu sinh hoạt trên tàu do thuyền trưởng quy định. Trong trường hợp

cần thiết, thuyền trưởng có thể thay đổi thời gian biểu này cho phù hợp với công

việc và điều kiện thời tiết của từng mùa, từng khu vực.

2. Thuyền viên phải chấp hành nghiêm chỉnh nội quy sinh hoạt của tàu và phải thực

hiện đúng chế độ vệ sinh, phòng bệnh trên tàu. Buồng ở của thuyền viên, phòng làm

việc, câu lạc bộ, hành lang, cầu thang, buồng tắm, buồng vệ sinh và các nơi công

cộng khác, phải bảo đảm luôn sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp.

3. Nghiêm cấm việc đánh bạc, sử dụng ma tuý và các chất gây nghiện bị cấm, các

hình thức sinh hoạt không lành mạnh khác ở trên tàu.

9

4. Hạn chế sử dụng chất có cồn, giới hạn mức độ không vượt quá 0,05% nồng độ

cồn trong máu hoặc 0,25mg/l nồng độ cồn trong hơi thở.

5. Việc sinh hoạt, giải trí trên tàu chỉ được tiến hành đến 22h00 trong ngày, trường

hợp đặc biệt do thuyền trưởng quy định.

Điều 46. Sử dụng các buồng và phòng trên tàu

1. Căn cứ vào điều kiện thực tế, thuyền trưởng quy định cụ thể việc quản lý và sử

dụng các buồng, phòng trên tàu. Đại phó chịu trách nhiệm bố trí, sắp xếp buồng ở

cho thuyền viên.

2. Nghiêm cấm chứa chất nổ, vũ khí, chất dễ cháy, những hàng hóa nguy hiểm, hàng

cấm khác trong buồng ở, phòng làm việc và phòng công cộng.

3. Một chìa khóa buồng được giao cho người ở buồng đó, chìa khóa thứ hai được

đánh số và do đại phó quản lý. Thuyền viên và hành khách không được thay đổi

khóa buồng mình ở.

4. Thuyền viên được giao nhiệm vụ quản lý phòng làm việc, câu lạc bộ và các phòng

công cộng khác, phải chịu trách nhiệm bảo vệ tài sản của phòng và buồng đó.

5. Khi có báo động, làm thủ tục hoặc kiểm tra chung toàn tàu, thì các buồng ở, phòng

công cộng không được khóa cửa.

Điều 47. Giờ ăn và phòng ăn trên tàu

1. Giờ ăn hàng ngày trên tàu do thuyền trưởng quy định; thuyền viên ăn phải đúng

giờ, trừ các thuyền viên trực ca. Thuyền viên đến phòng ăn phải mặc quần áo sạch

sẽ, không được mặc quần đùi, áo may ô. Khi ăn không được nói chuyện ồn ào, phải

giữ vệ sinh trong phòng ăn. Chỉ có thuyền viên ốm đau và theo đề nghị của bác sỹ

hoặc nhân viên y tế mới được ăn tại buồng ở của thuyền viên đó.

2. Phòng ăn phải luôn sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp.

1.2. Tìm hiểu quy định về nghỉ bù, đi bờ, nghỉ phép của thuyền viên

Điều 48. Nghỉ bù, nghỉ ngơi, đi bờ và nghỉ phép của thuyền viên

1. Việc nghỉ bù, nghỉ ngơi và đi bờ của thuyền viên do thuyền trưởng quyết định,

nhưng phải phù hợp với các quy định của pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt

Nam là thành viên. Khi cần thiết thuyền trưởng có quyền chỉ định thuyền viên phải

ở lại tàu để làm nhiệm vụ.

2. Khi đi bờ hoặc trở lại tàu, thuyền viên phải báo cáo sỹ quan trực ca phụ trách.

3. Khi tàu chuẩn bị rời cảng, thuyền viên phải có mặt ở tàu đúng giờ theo quy định

của thuyền trưởng.

10

4. Khi neo đậu trong vùng nước cảng biển, trên tàu luôn duy trì ít nhất 2/3 số lượng

thuyền viên của tàu thuyền với các chức danh phù hợp, trong đó phải có thuyền

trưởng hoặc đại phó và máy trưởng hoặc máy hai để điều động tàu thuyền hoặc xử

lý các trường hợp khẩn cấp.

5. Mỗi thuyền viên trước khi rời tàu để nghỉ phép hoặc chuyển tàu, chuyển đổi chức

danh phải bàn giao cho người thay thế bằng biên bản có xác nhận của sỹ quan phụ

trách liên quan về các nội dung sau đây:

a) Nhiệm vụ đang đảm nhiệm;

b) Máy móc, thiết bị, dụng cụ được phân công phụ trách và những lưu ý cần thiết;

c) Tài sản, đồ dùng của tàu đã được cấp phát để sử dụng, kể cả chìa khóa buồng ở.

2. Tìm hiểu hệ thống an toàn tàu

Hệ thống an toàn tàu được thể hiện trong SMS và kết cấu đặc trưng của từng tàu

cụ thể.

2.1. Tìm hiểu trách nhiệm cá nhân trong các tình huống khẩn cấp

Điều 40. Phân công nhiệm vụ và hướng dẫn trong tình huống khẩn cấp

1. Trên tàu phải lập Bảng phân công nhiệm vụ trong tình huống khẩn cấp khi có báo

động chung và báo yên (sau đây gọi là Bảng phân công).

2. Trong Bảng phân công phải quy định rõ:

a) Tín hiệu báo động chung và báo yên;

b) Nhiệm vụ chung của mỗi thuyền viên và hành khách khi có báo động;

c) Vị trí tập trung và nhiệm vụ cụ thể của mỗi thuyền viên, hành khách khi có báo

động đối với từng loại báo động trên tàu;

d) Thành viên của các đội chỉ huy, đội buồng máy, đội ứng phó, đội hỗ trợ, an ninh,

y tế và trật tự (trên các tàu khách) và nhiệm vụ của từng đội khi có báo động;

đ) Người thay thế các vị trí chủ chốt và người phụ trách vận hành thiết bị cứu sinh,

cứu hỏa.

3. Bảng phân công phải được niêm yết ở các hành lang, buồng lái, buồng điều khiển

máy, nơi tập trung thuyền viên và hành khách.

Điều 41. Phiếu trách nhiệm cá nhân khi báo động

1. Trong buồng ở của thuyền viên và hành khách, phải niêm yết tại nơi dễ nhìn thấy

nhất "Phiếu trách nhiệm cá nhân khi báo động" được viết bằng tiếng Việt và tiếng

Anh.

2. Phiếu trách nhiệm cá nhân khi báo động bao gồm nội dung sau đây:

11

a) Các loại tín hiệu báo động;

b) Vị trí tập trung và nhiệm vụ của cá nhân phải thực hiện đối với từng loại báo

động;

c) Số xuồng và vị trí ngồi trong xuồng cứu sinh.

Điều 42. Tín hiệu báo động trên tàu

1. Tín hiệu báo động phải được phát ra bằng chuông điện và hệ thống truyền thanh

trên tàu. Hồi chuông ngắn là hồi chuông điện kéo dài từ 01 đến 02 giây; hồi chuông

dài là hồi chuông điện kéo dài từ 04 đến 06 giây; giữa hai hồi chuông cách nhau từ

02 đến 04 giây.

2. Tín hiệu báo động bằng chuông điện được quy định như sau:

a) Báo động chung gồm bảy hồi chuông ngắn và một hồi chuông dài lặp lại vài lần

(……..___);

b) Lệnh báo yên bằng một hồi chuông liên tục kéo dài 15 đến 20 giây (_____).

3. Sau tín hiệu chuông phải kèm theo thông báo bằng lời và phải thông báo rõ vị trí

nơi xảy ra sự cố. Nếu hệ thống chuông điện, hệ thống truyền thanh của tàu bị hỏng

hoặc không có thì có thể dùng bất kỳ một thiết bị nào đó phát ra âm thanh tương tự

để báo cho thuyền viên và hành khách biết.

Điều 43. Tổ chức diễn tập

1. Để thuyền viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình khi có sự cố xảy ra, thuyền trưởng

phải tổ chức diễn tập đối với mỗi loại báo động trên tàu theo quy định. Riêng đối

với tàu khách, thuyền trưởng phải tổ chức hướng dẫn để hành khách làm quen với

các loại báo động.

2. Chỉ có thuyền trưởng mới có quyền ra lệnh tổ chức diễn tập báo động trên tàu.

Việc diễn tập báo động phải được ghi vào nhật ký hàng hải và sổ theo dõi huấn luyện

trên tàu.

2.2. Tìm hiểu về trang thiết bị và hệ thống cứu hỏa

2.2.1. Nhiệm vụ của hệ thống cứu hỏa

Để đảm bảo an toàn cho con người, con tàu và hàng hoá khi có hoả hoạn, trên

tàu có các hệ thống cứu hoả sau:

+ Hệ thống cứu hoả dùng nước.

+ Hệ thống cứu hoả dùng CO₂.

+ Hệ thống bình xách tay gồm: bình bột chữa cháy, bình bọt chữa cháy, bình

CO₂.

12

2.2.2. Hệ thống cứu hoả dùng nước.

Hệ thống này gồm bơm cứu hoả chính hút nước từ ngoài tàu cấp vào hệ thống

đường ống cứu hoả. Hệ thống ống cứu hoả dẫn nước ra ngoài boong tàu, lên hành

lang, cabin, các kho chứa vật tư, các tầng trong buồng máy. Tại các vị trí này đều

trang bị các van, các họng và các vòi rồng. Khi có hoả hoạn chỉ cần khởi động bơm

cứu hoả là nước đã chờ sẵn ở các van của các họng cứu hoả. Lúc đó ta chỉ việc lắp

vòi rồng vào họng cứu hoả gần đám cháy nhất và mở van phun nước vào đám cháy.

Hình 1.1. Sơ đồ nguyên lý hệ thống cứu hỏa bằng nước.

1. Van thông biển.

2. Bơm cứu hoả.

3,5. Đầu nối với vòi rồng.

4. Ống dẫn.

Ngoài bơm cứu hoả chính còn có các bơm khác có thể cung cấp nước cứu hoả

như: Bơm phục vụ chung, bơm ballast, bơm cứu hoả sự cố.

Các bơm cứu hoả phải có khả năng cung cấp toàn bộ sản lượng ở cột áp đã

định, không nhỏ hơn 2/3 tổng sản lượng bơm hút khô. Cột áp đã định nằm trong

phạm vi từ 3,2 bar đối với tàu khách trọng tải 4.000 tấn hoặc 2,4 bar đối với tàu hàng

trọng tải nhỏ hơn 1.000 tấn.

Tuỳ thuộc vào tính chất đặc biệt của đám cháy mà lựa chọn phương pháp chữa

cháy hợp lý, không được dùng nước dập đám cháy dầu và điện.

2.2.3. Hệ thống cứu hoả dùng CO₂.

Dùng để dập những đám cháy ở những không gian kín như: Cabin, hầm hàng,

buồng máy, kho vật tư…

13

Khí CO₂được chứa trong chai bằng thép dưới dạng thể lỏng (mỗi chai nặng

khoảng 20  45 kg) được đặt tập chung tại một buồng chứa. Trên đỉnh mỗi chai đều

được lắp các van xả và ống dẫn CO₂tới các nơi cần xả. Khí CO₂có thể nạp trực tiếp

từ buồng CO₂hoặc từ trạm điều khiển. Số lượng chai CO₂xả cho mỗi khu vực đã

được tính toán và chỉ dẫn rõ ràng tại buồng chai CO₂và trạm điều khiển.

Hệ thống xả CO₂tới các khu vực phải được lắp các thiết bị báo động bằng âm

thanh, ánh sáng và tự động ngắt các quạt thông gió. Hệ thống CO₂thường kết hợp

với hệ thống lấy mẫu khói để sao cho hoả hoạn có thể được phát hiện sớm, kịp thời

tại một bảng chỉ báo đặt tại buồng lái. Bảng này có nhiều đồng hồ chỉ báo các khu

vực khác nhau trên tàu. Khi có hoả hoạn xảy ra tại khu vực nào đó trên tàu thì ngay

lập tức đồng hồ chỉ báo tương ứng với khu vực đó trên bảng sẽ sáng (nhấp nháy và

còi báo động sẽ kêu) báo cho người trực ca biết.Thiết bị phát hiện hoả hoạn gồm các

kiểu sau:

- Thiết bị phát hiện khói dựa vào nguyên tắc ion hoá hoặc nguyên lý tế bào

quang điện.

- Những phần tử cảm ứng nhiệt.

- Những phần tử cảm ứng tốc độ tăng của nhiệt độ.

- Những thiết bị phát hiện ngọn lửa.

Mỗi loại thiết bị trên đều có các ưu nhược điểm riêng của nó, do vậy trong hệ

thống phải bố trí ít nhất từ hai thiết bị cảm biến trở lên.

Hình 1.2. Sơ đồ hệ thống cứu hỏa bằng CO₂và cảm biến khói.

14

a. Trường hợp cháy khu vực hầm hàng.

Bước 1. Xác định chính xác khu vực cháy, đảm bảo không có người trong khu

vực đó. Đóng tất cả các cửa thông gió và các lỗ đo của khu vực cháy.

Bước 2. Mở van chặn CO₂tới hầm bị cháy.

Bước 3. Xác định số bình tương ứng với các hầm.

Bước 4. Tiến hành xả các bình theo trình tự hướng dẫn.

Bước 5. Thông gió khi lửa đã tắt hoàn toàn.

b. Trường hợp cháy khu vực buồng máy.

Bước 1. Mở hộp, báo động được kích hoạt.

Bước 2. Đảm bảo tất cả mọi người đã rời khu vực được bảo vệ.

Bước 3. Đóng thông gió, tắt máy móc, cắt các đường cung cấp nhiên liệu.

Bước 4. Mở van dẫn đơn. Mở van dẫn chai khí CO_2.

Bước 5. Kiểm tra áp suất trên 20kG/cm², hệ thống được vận hành.

Bước 6. Sau10 phút đóng chai dẫn khí CO_2.Khi áp suất bằng 0 đóng van dẫn

đơn, kiểm tra lại các bình.

Bước 7. Khi đám cháy nguội, mở cửa, thông gió.

2.2.4. Hệ thống các bình chữa cháy xách tay.

Hệ thống này để chữa những đám cháy nhỏ. Các bình xách tay được bố trí rải

rác ở những nơi có nguy cơ hoả hoạn cao trên tàu. Tuỳ thuộc vào tính chất của các

đám cháy hay là các trang thiết bị được lắp đặt mà tại các vị trí đó người ta sẽ bố trí

các loại bình khác nhau. Trên tàu thường có các loại bình cứu hoả xách tay sau:

+ Bình bọt dùng để dập những đám cháy dầu, nó được bố trí ở các khu vực

sau: Tầng nồi hơi, khu vực máy lọc, máy đèn, khu vực máy chính.

+ Bình bột dùng để dập các đám cháy điện, nó được bố trí ở các khu vực sau:

Buồng điều khiển trung tâm, trên cabin, các khu vực có lắp đặt các bảng điện.

+ Bình CO₂dùng để dập tắt những đám cháy trong không gian kín.

Ngoài các hệ thống chữa cháy chuyên dụng trên người ta còn dùng hơi nước

bão hoà để chữa cháy. Tuỳ theo kết cấu kích thước của con tàu mà người ta trang bị

hệ thống cứu hoả dùng nước kết hợp với hệ thống khí CO₂và hệ thống các bình chữa

cháy xách tay hoặc chỉ có hệ thống cứu hoả dùng nước cùng với hệ thống các bình

chữa cháy xách tay.

2.3. Tìm hiểu về trang thiết bị cứu sinh

15

Điều 44. Sử dụng xuồng cứu sinh

1. Xuồng cứu sinh chỉ được sử dụng vào mục đích bảo đảm an toàn cho người, hành

khách, thuyền viên và diễn tập báo động cứu người rơi xuống biển hoặc bỏ tàu.

2. Xuồng cứu sinh phải được kiểm tra, bảo quản và kịp thời thay thế, bổ sung các

trang thiết bị theo đúng quy định.

3. Xuồng cứu sinh do đại phó hoặc một sỹ quan boong chỉ huy. Thuyền viên được

giao nhiệm vụ điều khiển xuồng cứu sinh phải có giấy chứng nhận lái xuồng cứu

sinh. Xuồng cứu sinh chỉ được phép rời khỏi tàu khi có lệnh của thuyền trưởng. Khi

trở về tàu, sỹ quan boong chỉ huy phải báo cáo kết quả cho thuyền trưởng.

3. Làm quen thiết bị buồng máy

3.1. Làm quen với bố trí chung buồng máy

Thợ máy phải nắm được bố trí của máy chính, máy phát điện và các máy móc phụ

trong buồng máy, tìm hiểu về tất cả các hệ thống phục vụ trong buồng máy.

3.1.1. Hệ thống nhiên liệu

Hệ thống nhiên liệu có nhiệm vụ cung cấp nhiên liệu đúng thời điểm với lượng

nhiên liệu chính xác và có chất lượng tốt ở mọi chế độ làm việc của động cơ.

3.1.1.1. Hệ thống nhiên liệu nhẹ

a. Sơ đồ hệ thống

Đường dầu hồi từ vòi phun

14

6

5

7

13

4

3

12

9

8

11

2

10

1

Đường dầu hồi từ bơm cao áp

Hình 1.3. Hệ thống nhiên liệu nhẹ

16

1. Két dầu dự trữ

2. Hộp van

8. Van hồi

9. Van xả nước

10. Van ba ngả

11. Phin lọc

3. Phin lọc

4. Bơm chuyển dầu

5. Van an toàn

6. Két trực nhật

7. Lưu lượng kế

12. Bơm cấp dầu

13. Bơm cao áp

14. Vòi phun

b. Nguyên lý làm việc

Nguyên lý hoạt động của hệ thống như sau: Bơm chuyển dầu số 4 hút dầu từ két

dự trữ 1 qua hộp van 2, qua van hút, qua phin lọc hút 3, đưa lên két trực nhật số 6.

Dầu từ két trực nhật qua đồng hồ lưu lượng 7, qua van ba ngả 10, qua phin lọc 11

đến bơm cấp dầu 12. Bơm cấp dầu số 12 nén dầu đến áp suất cao đưa đến bơm cao

áp 13. Dầu từ bơm cao áp có áp suất cao cấp vào đường ống cao áp rồi đến vòi phun

và được phun vào xi lanh động cơ. Đường dầu hồi từ bơm cao áp được đưa về sau

đồng hồ lưu lượng.

3.1.1.2. Hệ thống nhiên liệu nặng

a. Sơ đồ hệ thống

Hình vẽ dưới đây giới thiệu một hệ thống nhiên liệu phục vụ động cơ Diesel tàu

thuỷ. Hệ thống này bao gồm hệ thống nhiên liệu nhẹ để sử dụng cho động cơ khi tàu

chạy luồng, điều động ra vào cảng và hệ thống nhiên liệu nặng sử dụng khi động cơ

đã làm việc ổn định (chế độ chạy biển). Hệ thống gồm có các thiết bị:

1. Két dự trữ đặt ở đáy đôi của tàu (double bottom tank); 2. Két lắng (settling tank);

3. Két trực nhật dầu nặng (H.F.O daily service tank); 4. Két trực nhật dầu nhẹ (D.O

daily service tank); 5. Két hoà trộn (mixing tank); 6. Máy lọc ly tâm (centrifuge); 7.

Phin lọc (filter); 8. Thiết bị hâm sấy (heater); 10. Bơm chuyển dầu (transfer pump);

11. Bơm cấp dầu đến bơm cao áp (booster pump); 12. Bơm cao áp (fuel injection

pump); 13. Vòi phun (fuel injector); 14. Đường ống dầu hồi về trước bầu hâm (pre-

warming bypass); 15. Bộ điều chỉnh độ nhớt (viscosity regulator); 16. Lưu lượng kế

(flowmeter); 17. Van điều chỉnh áp suất dầu trước bơm cao áp (pressure regulating

valve); 18. Van chuyển đổi dầu FO- DO (three-way valve); 19. Đường xả đáy két

(drain); 20. Đường xả khí (air vent).

17

Hình 1.4. Hệ thống nhiên liệu nặng

b. Nguyên lý làm việc

Nguyên lý làm việc của hệ thống như sau: bơm chuyển nhiên liệu hút dầu từ két

chứa đưa tới két lắng. Tại két lắng, các tạp chất bẩn và nước sẽ được lắng xuống đáy

két rồi được xả ra ngoài qua van xả. Nhiên liệu từ két lắng được bơm của máy lọc

hút, đẩy qua bầu hâm rồi đưa vào máy lọc ly tâm. Qua máy lọc ly tâm, nhiên liệu đ-

ược đưa về két trực nhật. Từ két trực nhật nhiên liệu đi về két hoà trộn rồi tiếp tục

được bơm cấp dầu đẩy qua bầu hâm, qua bộ điều chỉnh độ nhớt tới bơm cao áp. Hệ

thống thường dùng cho các động cơ diesel trung tốc, thấp tốc công suất lớn. Đặc

điểm của hệ thống này là sử dụng loại nhiên liệu có tỷ trọng cao, nhiệt độ đông đặc

cao, độ nhớt cao, nhiệt trị thấp nhỏ (96009800 kcal/kg). Lượng nhiên liệu thừa ở

bơm cao áp sẽ trở về két hoà trộn. Van điều chỉnh áp suất được bố trí để duy trì áp

suất ở cửa thoát của bơm cao áp.

Để phục vụ cho động cơ khi khởi động hoặc điều động tàu ra vào cảng thì cần

thiết phải bố trí thêm một hệ thống nhiên liêụ nhẹ. Két trực nhật nhiên liệu nhẹ đặt

song song với két trực nhật nhiên liệu nặng. Trước khi chuyển sang chế độ điều động

tàu từ 2030 phút cần chuyển động cơ từ làm việc với nhiên liệu nặng sang nhiên

liệu nhẹ bằng van chuyển ba ngả, có tác dụng làm nhiệt độ của nhiên liệu thay đổi

từ từ khi chuyển đổi loại nhiên liệu nhằm tránh hiện tượng kẹt piston plunger của

bơm cao áp.

18

3.1.2. Hệ thống bôi trơn

Hệ thống bôi trơn có nhiêm vụ bôi trơn cho các cặp chi tiết chuyển động tương

đối với nhau, làm mát cho các chi tiết nơi chúng đi vào bôi trơn và tẩy rửa mặt kim

loại trên bề mặt chi tiết. Yêu cầu hệ thống phải có chất lượng dầu tốt, không lẫn tạp

chất cơ học và các chất ăn mòn kim loại. Lượng dầu phải đúng theo quy định của

nhà chế tạo đúng chủng loại dầu, đảm bảo lưu lượng và áp suất dầu bôi trơn để dầu

có thể tới được mọi nơi cần bôi trơn. Nhiệt độ phải nằm trong phạm vi cho phép, các

thiết bị làm việc an toàn tin cậy tuổi thọ cao.

3.1.2.1. Hệ thống bôi trơn Các te ướt

Các te của hệ thống này có hai nhiệm vụ: Hứng dầu và chứa dầu bôi trơn nên gọi

là cac te ướt.

a. Sơ đồ nguyên lý

Hình 1.5. Sơ đồ hệ thống bôi trơn các te ướt

D. Động cơ Diesel

A. Nước biển vào

B. Nước biển ra

1. Lướt lọc

4. Phin lọc tinh

5. Van tự động điều tiết nhiệt độ dầu

6. Sinh hàn dầu

7. Nhiệt kế

2. Phin lọc thô

8. Áp kế

3. Bơm dầu bôi trơn

9. Đường dầu vào bôi trơn động cơ

b. Nguyên lý hoạt động

Dầu bôi trơn được chứa trong các te. Bơm 3 hút dầu từ các te đưa qua phin

lọc thô 2 dầu được lọc sơ bộ, sau đó qua phin lọc tinh 4 dầu được lọc sạch. Dầu được

đưa tới sinh hàn dầu 6, dầu được làm mát để ổn định nhiệt độ và đô nhớt trước đi

19

vào bôi trơn cho động cơ. Sau khi bôi trơn cho các chi tiết dầu rơi xuống các te. Van

tự động điều chỉnh nhiệt độ 5 làm nhiệm vụ cảm biến nhiệt độ dầu trước khi vào

động cơ để tự động điều chỉnh nhiệt độ dầu theo giá trị đặt. Nhiệt kế 7 và áp kế 8 để

đo nhiệt độ và áp suất dầu. Dầu chứa trong các te ít, thường xuyên chịu nhiệt độ cao

và chịu va đập nên chất lượng dầu giảm nhanh, chất lượng bôi trơn kém, tuổi thọ

dầu giảm. Nên hệ thống này thường dùng cho động cơ Diesel có công suất nhỏ.

3.1.2.2. Hệ thống bôi trơn Các te khô

Dầu bôi trơn xong sau khi rơi xuống cac-te sẽ được vận chuyển đưa về một két

riêng. Sau đó tiếp tục được đưa đi để bôi trơn cho động cơ.

a. Sơ đồ nguyên lý

Hình 1.6. Sơ đồ hệ thống bôi trơn các te khô

D. Động cơ Diesel

A. Nước biển vào

B. Nước biển ra

S. Két dầu tuần hoàn

1. Lướt lọc

6. Sinh hàn dầu

7. Nhiệt kế

8. Áp kế

9. Đường dầu vào bôi trơn động cơ

10. Phin lọc dầu máy lọc

11. Bơm dầu máy máy lọc

12. Bầu hâm dầu máy lọc

13. Máy lọc dầu

2. Phin lọc thô

3. Bơm dầu bôi trơn

4. Phin lọc tinh

5. Van tự động điều tiết nhiệt độ dầu 14. Két lắng (Két tuần hoàn)

20