Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm thông qua hoạt động thuyết trình trong giờ học ngoại ngữ cho học viên đào tạo Sĩ quan cấp phân đội
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG THUYẾT TRÌNH
TRONG GIỜ HỌC NGOẠI NGỮ CHO HỌC VIÊN
ĐÀO TẠO SĨ QUAN CẤP PHÂN ĐỘ
I
Trung tá, TS. TRẦN THỊ MINH THỤC1
Ngày nhận: 26/10/2016; Ngày hoàn thiện: 19/11/2016; Ngày duyệt đăng: 30/11/2016
Phản biện khoa học: ThS. TRỊNH THỊ XOAN, ThS. BÙI PHƯƠNG LAN
TÓM TẮT
Kỹ năng làm việc nhóm là một trong những kỹ năng mềm cơ bản mà mỗi học viên trong các học
viện, nhà trường quân đội cần được trang bị. Trong quá trình giảng dạy ngoại ngữ, chúng tôi nhận
thấy nhiều học viên chưa nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng làm việc nhóm trong
học tập cũng như trong công tác sau này. Bài viết tập trung làm rõ những yêu cầu đối với học viên
khi tham gia thực hiện bài tập nhóm dưới dạng bài thuyết trình trong giờ học ngoại ngữ và đề xuất
một số biện pháp giảng dạy và rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm.
Từ khoá: đánh giá, hoạt động thuyết trình, kỹ năng làm việc nhóm, ngoại ngữ, nội dung biện pháp,
yêu cầu.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
còn thiếu và yếu các kỹ năng mềm, đặc biệt là kỹ
năng thuyết trình.
Thuyết trình là ”trình bày bằng lời trước nhiều người
về một vấn đề nào đó nhằm cung cấp thông tin hoặc
thuyết phục, gây ảnh hưởng đến người nghe” (Dương
Thị Liễu, 2011, tr.7). Đó là một trong những kỹ năng
mềm cơ bản và quan trọng không thể thiếu đối với
mỗi học viên, sinh viên trong các trường đại học. Có
được bài thuyết trình thành công trước lớp sẽ giúp
người học rèn luyện được khả năng trình bày trước
đông người và phát triển được kỹ năng giao tiếp. Tuy
nhiên, một điều tra của chúng tôi về việc rèn luyện
kỹ năng mềm cho học viên tại một số học viện, nhà
trường trong Quân đội đã cho thấy nhiều học viên
Trong giờ học ngoại ngữ, hoạt động thuyết trình là
hoạt động do giáo viên tổ chức nhằm yêu cầu người
học sử dụng khả năng giao tiếp để trình bày một vấn
đề nào đó bằng tiếng nước ngoài trước lớp. Hoạt động
thuyết trình có thể được tổ chức dưới dạng bài tập
nhóm hay cá nhân, tuy nhiên hình thức nhóm được
giảng viên ưu tiên sử dụng trong quá trình dạy học.
Theo nghiên cứu của các nhà giáo học pháp, thực
hiện một bài thuyết trình bằng ngoại ngữ có thể giúp
học viên rèn luyện được các kỹ năng mềm khác, đặc
biệt là các kỹ năng sau: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
Số 4 - 11/2016
16
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng sử
dụng công nghệ thông tin. Và ở mỗi kỹ năng đó lại
có thể rèn được các kỹ năng mềm khác, do mỗi một
kỹ năng không thể tồn tại độc lập mà có sự tác động
qua lại lẫn nhau. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng
tôi đi sâu nghiên cứu và đưa ra một vài biện pháp rèn
luyện kỹ năng làm việc nhóm thông qua hoạt động
thuyết trình trong giờ ngoại ngữ cho học viên đào tạo
sỹ quan cấp phân đội trong các học viện, nhà trường
Quân đội.
sẽ đem lại rất nhiều lợi ích nếu được tổ chức và điều
khiển một cách hợp lý, khoa học. Cụ thể :
- Tăng cường, củng cố và phát triển khả năng giao
tiếp bằng ngoại ngữ do có sự trao đổi với các thành
viên trong nhóm.
- Góp phần xây dựng tinh thần đồng đội, mối quan hệ
tương hỗ giữa các thành viên trong nhóm đồng thời
tạo nên sự gắn kết trong nhóm nhằm hướng đến một
mục tiêu chung. Trong quá trình làm việc nhóm, các
mâu thuẫn sẽ nảy sinh đòi hỏi sự cố gắng của mỗi cá
nhân cùng trí tuệ tập thể để giải quyết vấn đề.
Như chúng ta đã biết, làm việc theo nhóm là phương
pháp học tập, trong đó các thành viên cùng phối hợp
chặt chẽ với nhau để giải quyết một nội dung học tập
cụ thể nhằm hướng đến một mục tiêu chung; sản
phẩm của nhóm là sản phẩm trí tuệ tập thể.
- Đáp ứng nhu cầu học tập cá nhân, phù hợp với
phương pháp giảng dạy hướng tới người học; khuyến
khích tính độc lập tự chủ trong học tập. Ở giai đoạn
chuẩn bị, nếu bài thuyết trình cá nhân mang đến rất ít
cơ hội cho người học trao đổi với nhau thì bài thuyết
trình theo nhóm mọi thành viên được tự do trình bày
quan điểm của mình về chủ đề thảo luận, từ đó phát
triển tư duy độc lập và trao đổi lẫn nhau trong nhóm.
Trong bài viết của mình, Susan Verner (2015) cho
rằng: ”Group work is just a natural part of language
class. But group work is more than just a convenient
activity for a language classroom. In fact, students
receive many benefits from working in groups and
pursue language fluency. Group work aids their
language learning in many ways even when they may
not realize what is happening” (Làm việc theo nhóm
chỉ là một phần tự nhiên của lớp học ngoại ngữ.
Nhưng làm việc theo nhóm không chỉ là một hoạt
động thuận tiện cho lớp học ngoại ngữ. Thực ra,
người học nhận được nhiều lợi ích từ việc làm việc
theo nhóm và tăng cường sử dụng thành thạo thứ
tiếng đó. Làm việc theo nhóm hỗ trợ việc học ngoại
ngữ bằng nhiều cách mà thậm chí người học còn
không nhận ra những cách đó).
- Luôn có sự bàn bạc, tranh luận để tìm ra nội dung
chính của bài dựa trên những nguồn thông tin mà
mọi thành viên trong nhóm tìm hiểu. Vì vậy sản phẩm
của nhóm là sản phẩm của trí tuệ tập thể, tập hợp sự
sáng tạo của nhiều người nên rất phong phú, đa dạng
và giàu tính sáng tạo. Từ đó giúp các thành viên hiểu
và nhớ kiến thức lâu hơn.
- Tăng khả năng hòa nhập, có thêm tinh thần học hỏi,
biết lắng nghe người khác cũng như khả năng phản
biện thông qua phần trình bày của mình và sự phản
hồi của những người xung quanh.
Học tập theo nhóm không những đáp ứng yêu cầu
đổi mới phương pháp học tập mà còn rất có ý nghĩa
đối với việc tự học của từng học viên. Barbara Gross
(1993, tr.147) cho rằng: ”Regardless of the subject
matter, students working in small groups tend to learn
more of what is taught and retain it longer than when
the same content is presented in other instructional
formats.” (Cho dù nội dung môn học như thế nào
thì sinh viên làm việc theo từng nhóm nhỏ cũng có
khuynh hướng học được nhiều hơn và nhớ lâu hơn so
với các hình thức dạy học khác).
- Tạo cơ hội cho mọi thành viên rèn luyện các kỹ năng
như: kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình, kỹ
năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức, kỹ năng giải quyết
vấn đề… Đây là những kỹ năng rất quan trọng, là tiền
đề để học viên biết cách làm việc trong môi trường
tập thể.
Tuy nhiên, nếu sử dụng phương pháp học tập theo
nhóm không đúng cách, không phù hợp với nội dung
và thiếu kỹ năng thực hiện thì có thể chỉ mang tính
hình thức, gây mất nhiều thời gian, sản phẩm không
mang tính tập thể, các cá nhân thiếu tích cực sẽ ỷ lại,
trông chờ vào những người năng nổ, nhiệt tình...
2. VAI TRÒ CỦA KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
Các nhà giáo học pháp đều thống nhất rằng bài tập
nhóm dưới dạng bài thuyết trình bằng ngoại ngữ
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
17
Số 4 - 11/2016
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
3. YÊU CẦU CỦA KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
Theo Aude Lauriaux, để phát huy được hiệu quả của
bài thuyết trình bằng ngoại ngữ và đảm bảo mỗi học
viên đều được trình bày trước lớp, giáo viên nên để
học viên tự chọn thành viên cho nhóm của mình và
mỗi nhóm không nên quá 4 người.
Đối với học viên, để đem lại hiệu quả cao cho bài tập
nhóm dưới dạng bài tập thuyết trình, mỗi thành viên
phải đảm bảo được các yêu cầu sau :
- Tạo sự đồng thuận: Các buổi họp nhóm là cách thức
hiệu quả để xây dựng tinh thần đồng đội và thói quen
làm việc theo nhóm ngay từ lúc đầu mới lập nhóm.
Để tạo sự đồng thuận, các vấn đề liên quan đến bài
thuyết trình cần đem ra bàn bạc và đi đến thống nhất
dựa trên sự nhất trí của các thành viên.
Như chúng tôi đã phân tích ở trên, thực hiện bài tập
nhóm dưới dạng bài thuyết trình bằng ngoại ngữ,
ngoài việc nâng cao khả năng thực hành tiếng, học
viên có thể được rèn luyện nhiều kỹ năng mềm khác
và giúp học viên mạnh dạn, tự tin, có trách nhiệm
hơn; tăng cường sự gắn kết các thành viên trong
lớp, giúp học viên thu nhận và nắm vững kiến thức
nhiều hơn so với làm bài thuyết trình cá nhân trong
giờ ngoại ngữ. Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạy,
chúng tôi nhận thấy khá nhiều học viên đào tạo sĩ
quan cấp phân đội không nhận thức được vai trò
và ý nghĩa của phương pháp làm việc theo nhóm
trong các giờ học ngoại ngữ nói chung và cho các
bài thuyết trình nói riêng. Thực tế cho thấy, hiệu quả
của hoạt động nhóm trong các bài thuyết trình bằng
ngoại ngữ chưa cao, phần lớn hoạt động còn mang
tính hình thức, chú trọng đến việc có sản phẩm để
nộp cho giáo viên mà ít chú trọng đến quá trình hợp
tác để tạo ra một bài thuyết trình hoàn hảo. Nhiều
học viên còn thiếu kỹ năng làm việc nhóm và ý thức
tham gia đóng góp ý kiến cho nội dung bài thuyết
trình chưa cao, một số học viên còn mang tâm lý
trông chờ, ỷ lại vào các bạn khá, giỏi của nhóm.
Nhiều nhóm trưởng chưa phát huy hết vai trò của
mình, còn thiếu kinh nghiệm trong điều hành và
quản lý hoạt động của nhóm…
- Chia sẻ và hợp tác với tinh thần đồng đội: Đây là một
nguyên tắc quan trọng trong học tập nhóm. Vì học
tập theo nhóm là sự tham gia của nhiều thành viên
nhằm hướng tới mục tiêu chung trong học tập nên
sự hợp tác và chia sẻ là không thể thiếu. Hơn nữa nếu
làm việc đơn lẻ sẽ khó thực hiện tốt nhiệm vụ chung
vì mỗi người chỉ mạnh về một khía cạnh nào đó của
công việc chung. Vì thế hợp tác và chung sức sẽ tạo ra
sức mạnh tập thể.
- Tôn trọng: Đây là một nguyên tắc rất quan trọng
trong học tập nhóm. Bởi vì nhóm là một tập thể và tập
thể đó chỉ có thể tồn tại khi có sự tôn trọng lẫn nhau
giữa các thành viên, tôn trọng nội quy của nhóm, từ
đó xây dựng một bầu không khí cởi mở, thân thiện
trong nhóm. Sự tôn trọng thể hiện ở sự chấp hành nội
quy nhóm, chú ý lắng nghe khi người khác phát biểu ý
kiến, tạo cơ hội và khuyến khích mọi người chia sẻ, ghi
nhận, đánh giá đúng sự đóng góp của các thành viên.
- Phát huy tốt vai trò của trưởng nhóm: Mỗi nhóm
đều cần một nhóm trưởng giữ vai trò là người tổ chức
và điều hành hoạt động của nhóm, là “cầu nối” giữa
nhóm và phần còn lại của tổ chức, là người phát ngôn
cho nhóm. Trưởng nhóm là người duy trì sự thực hiện
mục tiêu và giữ cho mọi người đi đúng hướng, đem
nguồn lực về cho nhóm khi cần thiết, khuyến khích
mọi người và gỡ rối cho nhóm khi gặp vấn đề nan giải.
4. BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
Để khắc phục tình trạng như hiện nay, chúng tôi xin
đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
của việc thực hiện các bài tập nhóm dưới dạng bài
thuyết trình bằng ngoại ngữ theo nhóm của học viên
đào tạo sỹ quan cấp phân đội Học viện, Nhà trường
Quân đội :
- Phân công nhiệm vụ rõ ràng, hợp lý: Phân công
nhiệm vụ là một việc làm không thể thiếu khi học tập
theo nhóm. Khi phân công phải chú trọng phân công
phù hợp với năng lực của từng thành viên vì mỗi cá
nhân sẽ cống hiến hết mình nếu họ được đánh giá
đúng năng lực, sử dụng đúng và được tin tưởng. Sự
phân công rõ ràng trách nhiệm của từng thành viên
sẽ là yếu tố quan trọng tạo nên thành công cho nhóm.
4.1. Đối với giảng viên
Thường xuyên tự trau dồi kiến thức chuyên môn và
kiếnthứcliênquanđếnlàmviệcnhómđểđápứngnhu
nhiều hơn cầu học tập ngày càng cao của học viên.
Xây dựng các bài tập thuyết trình bằng ngoại ngữ
theo nhóm phong phú và đa dạng với chủ đề phù
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
Số 4 - 11/2016
18
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
hợp với lứa tuổi và trình độ của học viên để tạo hứng
thú cho học viên làm bài tập.
Các biện pháp nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng học
tập theo nhóm cho học viên:
- Ngoài việc tìm hiểu các thông tin liên quan đến chủ
đề thuyết trình, học viên tích cực, chủ động tìm hiểu,
trang bị các kiến thức về làm việc nhóm qua sách,
báo, internet và các công trình nghiên cứu khoa học
về học tập theo nhóm. Các công trình nghiên cứu
khoa học là cung cấp từ cơ sở lý luận đến các giải
pháp, biện pháp mang tính ứng dụng cao. Nếu học
viên tiếp cận được với các sản phẩm nghiên cứu này
có thể rút ngắn thời gian tìm kiếm và có thể tìm được
những phương pháp làm việc phù hợp với bản thân
và với nhóm của mình.
Tạo cho học viên cơ hội cộng tác và làm việc theo
nhóm, giúp họ làm quen với việc hợp tác, việc tôn
trọng quan điểm của nhau, biết cách thoả thuận để
đạt được mục đích chung của bài thuyết trình bằng
ngoại ngữ. Khi thuyết trình đảm bảo mỗi thành viên
đều được trình bày phần của mình trước lớp.
Trước khi giao bài thuyết trình cho học viên, giảng
viên hướng dẫn các nguyên tắc làm việc theo nhóm
cho học viên: Chia sẻ thông tin và tài liệu; thống nhất
về phương thức thực hiện; tôn trọng và khích lệ nhau;
cộng tác chứ không cạnh tranh.
- Học viên thường xuyên chủ động trao đổi với giáo
viên về các vấn đề liên quan đến làm việc theo nhóm.
Giảng viên phổ biến cho trưởng các nhóm về nhiệm
vụ và cách thức để thực hiện công việc trong từng
giai đoạn của bài thuyết trình.
- Mỗi tháng hoặc mỗi quý lớp học có thể tổ chức các
buổi hội thảo, trao đổi kinh nghiệm về các chủ đề của
bài thuyết trình bằng ngoại ngữ liên quan đến học
tập nhóm có sự tham dự của giáo viên. Đây là cơ hội
tốt để học viên thể hiện được những suy nghĩ, những
hiểu biết, những quan điểm, những cách tiếp cận vấn
đề và chia sẻ kinh nghiệm của bản thân giúp cho mỗi
học viên có thể làm sáng rõ nhiều vấn đề, mở rộng
tầm hiểu biết và học hỏi được nhiều kinh nghiệm.
Giáo viên có thể can thiệp khi có những tranh luận
giữa các học viên hoặc trả lời các câu hỏi, các thắc
mắc của học viên liên quan đến thuyết trình theo
nhóm mà tự các học viên không thể giải quyết được.
Giảng viên phổ biến cách thức và nội dung sinh hoạt
nhóm cho học viên. Trong mỗi buổi sinh hoạt nhóm,
phân công công việc cụ thể cho từng thành viên của
nhóm theo từng giai đoạn, đánh giá công việc của
giai đoạn trước, những việc đã làm được và những
việc chưa làm được; xác định, nội dung công việc cho
giai đoạn sau; phân công người kiểm soát tiến trình
thực hiện; xây dựng được cách thức phối hợp giữa các
học viên.
4.2. Đối với học viên
4.2.1. Nâng cao nhận thức về làm việc nhóm cho học
viên thông qua các bài thuyết trình bằng ngoại ngữ
theo nhóm
- Tích cực tham gia các câu lạc bộ ngoại ngữ của học
viện, nhà trường. Điều này giúp học viên vừa nâng
cao trình độ ngoại ngữ vừa cải thiện được kỹ năng
làm việc.
Thông qua bài thuyết trình bằng ngoại ngữ theo
nhóm, giảng viên cung cấp cho học viên cơ sở lý luận
về cách làm việc nhóm. Từ đó học viên có những hiểu
biết đúng đắn và toàn diện về học nhóm. Điều này
sẽ định hướng tốt cho những hoạt động học tập của
học viên.
4.2.2. Tăng cường rèn luyện các kỹ năng học tập theo
nhóm thông qua hoạt động thuyết trình
Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi nhận thấy nhiều
học viên trong các học viện, nhà trường trong Quân
đội còn thiếu và yếu về các kỹ năng học tập theo
nhóm. Chính vì lý do này mà chúng tôi nhận thấy cần
thiết phải xây dựng quy trình thực hiện các kỹ năng
làm việc nhóm cho một bài thuyết trình bằng ngoại
ngữ một cách cụ thể, khoa học và logic nhằm giúp
cho học viên có định hướng rèn luyện các kỹ năng.
Điều này sẽ giúp học viên tiết kiệm được thời gian,
công sức và nâng cao chất lượng hiệu quả của bài
Việc nâng cao nhận thức về làm việc nhóm cho học
viên cần tập trung vào những nội dung cơ bản sau:
vai trò, ý nghĩa của việc làm bài thuyết trình theo
nhóm; đặc điểm của việc học nhóm trong bài thuyết
trình; nguyên tắc của học nhóm; các kỹ năng cần
thiết trong làm việc nhóm và phương pháp tiến hành
làm việc nhóm.
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
19
Số 4 - 11/2016
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
thuyết trình nói chung và hiệu quả của việc học tập
nhóm nói riêng.
một vài bạn có năng lực tốt ở trong nhóm). Điều này
được biểu hiện bằng những hành động như: san sẻ
công việc, tự nhận một phần công việc của nhóm và
cố gắng hoàn thành tốt; tích cực trao đổi, thảo luận,
nghiên cứu nhằm đưa đến một sản phẩm cuối cùng
tốt nhất có thể của cả nhóm.
Để thực hiện tốt bài tập nhóm dưới dạng bài tập
thuyết trình bằng ngoại ngữ, học viên cần xây dựng
quy trình thực hiện các kỹ năng sau:
- Lập kế hoạch hoạt động nhóm: Các thành viên của
nhóm phải xác định được mục tiêu, nhiệm vụ các
công việc cần thực hiện đối với bài thuyết trình bằng
ngoại ngữ và yêu cầu cần đạt được của mỗi công việc;
xác định quỹ thời gian mà nhóm có được dựa trên
quy định của giảng viên; phân phối thời gian cho mỗi
công việc và sắp xếp thứ tự thực hiện và kiểm tra lại
mức độ khả thi của kế hoạch.
- Chia sẻ thông tin: đây là một kỹ năng cần thiết,
có ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả của học tập theo
nhóm, bởi đã là một nhóm học tập thì các thành viên
trong nhóm sẽ phụ thuộc vào thông tin của nhau để
thực hiện phần việc của mình cũng như hoàn thành
mục tiêu chung của nhóm. Vì vậy, khi có bất cứ một
thông tin, một ý tưởng gì, mỗi thành viên đều cần
chia sẻ với các thành viên khác. Việc chia sẻ thông tin
có thể được thực hiện bằng các cách: trực tiếp trao
đổi, chia sẻ phần tài liệu sưu tầm được hoặc phần ghi
chép của cá nhân.
- Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong
nhóm: Việc phân công nhiệm vụ phải rõ ràng, hợp
lý và cần đảm bảo các yêu cầu sau: phân chia công
việc của nhóm thành từng phần việc nhỏ, xác định
yêu cầu đối với từng phần việc; giao việc cho từng
thành viên trong nhóm dựa trên tinh thần tự giác, tự
nguyện kết hợp với sự phân công, chỉ định của nhóm
trưởng theo năng lực, sở trường của từng thành viên;
các thành viên cam kết thực hiện nhiệm vụ.
- Giải quyết xung đột: Khi có xung đột xảy ra, các
thành viên trong nhóm cần phải lắng nghe, tìm ra
nguyên nhân của xung đột và giải quyết một cách
triệt để. Trong khi giải quyết xung đột cần tuân thủ
theo các nguyên tắc: “Tiên trách kỷ, hậu trách nhân”;
Không cằn nhằn, nói dài và cố chấp; Không hung dữ,
áp chế hoặc làm mất mặt người khác; Không cố dành
phần thắng; Cố gắng hiểu quan điểm của người khác;
Không nhắc lại chuyện cũ, chỉ giải quyết xung đột
hiện tại; Lắng nghe người khác; Cố gắng bình tĩnh,
kiềm chế cảm xúc.
- Thảo luận, trao đổi: Trong quá trình hoạt động
nhóm, bao giờ cũng cần có sự trao đổi, bàn bạc, thảo
luận. Tuy nhiên không phải học viên nào, nhóm học
tập nào cũng thực hiện tốt kỹ năng này. Để việc thảo
luận, trao đổi cho bài thuyết trình đạt hiệu quả, trước
khi thảo luận, nhóm trưởng và các thành viên phải
chuẩn bị kỹ nội dung thảo luận và phần việc đã được
giao. Bắt đầu cuộc thảo luận, các thành viên cần ghi
lại khái quát các vấn đề cần thảo luận. Trong khi thảo
luận, các thành viên cần phải bám sát trọng tâm vấn
đề đang cần bàn bạc, thảo luận; trình bày ý kiến rõ
ràng, ngắn gọn. Đồng thời, mỗi người cần biết lắng
nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến cho các thành viên
khác, đặt lại câu hỏi nếu thấy chưa rõ hoặc cần đi sâu
thêm. Các cá nhân phải biết đưa ra những lý lẽ có căn
cứ khoa học, xác đáng để bảo vệ ý kiến của mình;
khuyến khích các bạn khác tranh luận, chỉnh sửa sản
phẩm của mình. Người nhóm trưởng cần tóm tắt ý
kiến thảo luận của nhóm để đi đến kết luận chung
cần thiết.
4.2.3. Phát huy vai trò của cán bộ lớp và trưởng nhóm
thuyết trình
Phát huy vai trò của cán bộ lớp và nhóm trưởng nhằm
giúp cho việc thiết kế nhóm, quản lý điều hành hoạt
động nhóm khoa học, hiệu quả.
- Phát huy vai trò của cán bộ lớp: Khi giao bài tập
nhóm cho học viên, giáo viên dựa vào ý kiến tham
mưu của cán bộ lớp để điều chỉnh thành viên của
nhóm trên cơ sở nhóm do học viên tự lựa chọn, tham
gia tự quản các buổi họp nhóm trên lớp. Vì vậy, cán bộ
lớp cần phát huy hết vai trò của mình trong việc tham
gia điều chỉnh nhóm học tập và hỗ trợ các nhóm
trong thực hiện bài thuyết trình nhóm khi cần thiết.
- Chia sẻ trách nhiệm: Mỗi thành viên đều phải có
trách nhiệm với kết quả chung của nhóm, không
chỉ đặt lên vai một người (nhóm trưởng, hoặc chỉ
- Phát huy vai trò của nhóm trưởng: Để nhóm hoạt
động có hiệu quả, trước tiên phải bầu nhóm trưởng,
nên chọn một học viên có năng lực, năng động, linh
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
Số 4 - 11/2016
20
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
hoạt. Nhóm trưởng cần ý thức rõ vai trò, quyền hạn và
nhiệm vụ của mình, có tinh thần trách nhiệm với công
việc, với nhóm của mình và thường xuyên tự trang
bị kiến thức và rèn luyện các kỹ năng học tập theo
nhóm cho bản thân. Để định hướng cho nhóm hoạt
động và đảm bảo sự chủ động cho nhóm cũng như
của các thành viên trong nhóm, nhóm trưởng phải
lên kế hoạch hoạt động cụ thể cho nhóm và thông
qua kế hoạch trong nhóm để tất cả mọi thành viên có
trách nhiệm thực hiện theo kế hoạch. Nhóm trưởng
không nên ôm đồm công việc, tạo tâm lý ỷ lại, dựa
dẫm của các thành viên. Nhóm trưởng phải thường
xuyên kiểm tra tiến độ thực hiện bài thuyết trình của
các thành viên trong nhóm, hỗ trợ các thành viên khi
cần thiết. Đồng thời nhóm trưởng cũng là người chịu
trách nhiệm liên kết các thành viên trong nhóm, tạo
bầu không khí làm việc nhóm đoàn kết, hợp tác và
thân thiện.
Cách 2: Học viên tự đánh giá và xác định điểm của
từng thành viên. Để có điểm của cá nhân, mỗi thành
viên trong nhóm sẽ tự đánh giá cho điểm bản thân và
các thành viên trong nhóm. Căn cứ trên tổng số điểm
của các thành viên, nhóm trưởng sẽ đưa ra kết quả
cuối cùng của từng thành viên. Điểm cuối cùng của
từng cá nhân là điểm trung bình cộng của điểm cá
nhân và điểm của giáo viên đã được nhân đôi.
Cách 3: Học viên tự đánh giá và xác định điểm cá nhân
(như cách 2). Giảng viên lấy đó làm căn cứ tham khảo
để chấm điểm cho từng thành viên của nhóm.
5.2. Học viên tự đánh giá kết quả làm việc nhóm
Tự kiểm tra, đánh giá hoạt động nhóm: được thể
hiện thành các bước cơ bản như: Xác định các tiêu
chuẩn để đánh giá hoạt động của nhóm. Chẳng
hạn: có chuẩn bị tài liệu cần thiết trước các buổi
họp nhóm, phát biểu ý kiến thảo luận, chia sẻ, đóng
góp, bổ sung cho các thành viên khác, chấp hành
nghiêm túc nội quy của nhóm… ; Tiến hành đánh
giá: nhóm trưởng cũng như các thành viên khác
trong nhóm cần ngồi lại với nhau để tổng kết xem
nhóm cũng như từng thành viên trong nhóm đã
tiến hành hoạt động nhóm như thế nào, tiến độ
thực hiện các công việc ra sao, ý thức tham gia của
các thành viên cũng như việc chấp hành nội quy của
nhóm như thế nào…; Đánh giá kết quả thu được
so với tiêu chuẩn đã được đưa ra. Đối chiếu kết quả
thu được so với chuẩn để xem cả nhóm cũng như
từng thành viên trong khi hoạt động nhóm mạnh ở
điểm gì (chẳng hạn như các thành viên đều tích cực
phát biểu ý kiến, trao đổi, thảo luận…), còn hạn chế
ở điểm gì (chẳng hạn như một số thành viên còn vi
phạm nội quy của nhóm, muộn giờ họp…), xác định
xem những gì đã thực hiện tốt, chưa tốt, không tốt,
không phù hợp; Điều chỉnh: bao gồm các hình thức:
khuyến khích, phát huy những mặt tốt, uốn nắn,
sửa chữa những mặt chưa tốt, còn thiếu sót, và xử
lý những vi phạm. Hoạt động đánh giá này cần được
diễn ra thường xuyên, có sự tham gia của tất cả các
thành viên, đặc biệt là người trưởng nhóm, kết quả
cuối cùng phải được thông báo với tất cả các thành
viên trong nhóm. Nhóm trưởng tổng hợp nhận xét
đánh giá của từng thành viên và nộp cho giáo viên.
Nếu có yêu cầu của giáo viên, nhóm sẽ phải tự chấm
điểm cá nhân cho mỗi thành viên (theo hướng dẫn
của giáo viên).
5. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM
Để việc đánh giá kết quả hoạt động của nhóm được
chính xác, công bằng và minh bạch, cần thực hiện
đánh giá qua nhiều khâu, nhiều phần. Ngoài phần
đánh giá của giảng viên nên có cả phần tự đánh giá
của từng thành viên trong nhóm.
5.1. Đánh giá của giảng viên
Trong phần đánh giá bài thuyết trình, giảng viên cần
có phần đánh giá kết quả hoạt động nhóm một cách
rõ ràng, chính xác, công khai. Giảng viên cần tiến
hành đánh giá bài thuyết trình nhóm khi học viên
hoàn thành việc trình bày trước lớp và đánh giá cụ
thể từng ưu - nhược điểm của từng nhóm rồi đưa ra
kết luận chung về bài tập thuyết trình theo nhóm
để học viên lĩnh hội. Đồng thời giảng viên cũng cần
đánh giá hiệu quả của từng thành viên trong quá
trình triển khai bài thuyết trình bằng ngoại ngữ. Điều
này giúp học viên nắm vững hơn kiến thức đồng thời
biết được ưu, nhược điểm của mình, tạo động lực để
tất cả các thành viên đều phải thực hiện nhiệm vụ đã
được phân công. Chúng tôi đề xuất cách tính điểm
cho hoạt động nhóm của bài thuyết trình như sau:
Cách 1: Giảng viên cho điểm từng học viên, căn cứ
vào thái độ và kết quả công việc được giao và bảng
đánh giá công việc của từng thành viên trong nhóm
(đã được nhóm trưởng thông qua trong nhóm).
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
21
Số 4 - 11/2016
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
v
6. KẾT LUẬN
2. Dương Thị Liễu (2011), Kỹ năng thuyết trình, NXB
ĐH Kinh tế quốc dân.
Trên đây là một số yêu cầu và nội dung biện pháp
nhằm rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm thông qua
hoạt động thuyết trình trong giờ học ngoại ngữ mà
chúng tôi đã áp dụng cho học viên đào tạo sỹ quan
cấp phân đội tại Học viện Khoa học Quân sự và bước
đầu đạt được những kết quả đáng khích lệ. Hy vọng,
đây là sẽ là những gợi ý cho giáo viên và học viên
trong việc giảng dạy và rèn luyện các kỹ năng mềm
cơ bản đặc biệt là kỹ năng làm việc nhóm tại các học
viện, nhà trường trong Quân đội./.
3. Aude Lauriaux (2016), Comment bien travailler en
groupe dans une classe de langue, Le français dans le
monde, No 384/2015, P57- 63.
4. Barbara Gross Davis (1993), Tools for Teaching,
Handbook, United States, tr147.
5. Jenifer Gibb (2004), Generic skills in vocational
education and training, National Centre for Vocation
Education Rechearch Lt.
Tài liệu tham khảo:
1. Trần Văn Ba và cộng sự (2011), Học tập theo nhóm
trong sinh viên khoa Quản lý, Học viện Quản lý giáo dục:
thực trạng và giải pháp, Đề tài NCKH cấp trường, Học
viện Quản lý Giáo dục.
6. Susan Verner (2015), Top 10 bennefits of group
work for ESL class, Busy teacher, No 12/2015, P34 - 40.
DEVELOPING TEAMWORK SKILLS FOR MILITARY CADETS THROUGH PRESENTATION
ACTIVITIES DURING FOREIGN LANGUAGE LESSONS
TRAN THI MINH THUC
Abstract: Teamwork skill is one of important soft skills which need to be equipped to each student
in the military institutes and universities. In foreign language teaching, we recognized that many
students have been not aware of role and importance of teamwork skill in learning as well as in
working in the future. This article focuses on requirements with students when doing a group
presentation in the foreign language session. Meanwhile, the article also recommends several
methods of teaching and training teamwork skill.
Keywords: assessment, presentation activity, teamwork skill, foreign language, method contents,
requirement.
KHOA HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
Số 4 - 11/2016
22
7 trang
19960
Free
Bạn đang xem tài liệu "Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm thông qua hoạt động thuyết trình trong giờ học ngoại ngữ cho học viên đào tạo Sĩ quan cấp phân đội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ren_luyen_ky_nang_lam_viec_nhom_thong_qua_hoat_dong_thuyet_t.pdf
