Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên khoa Kinh tế trường Đại học Đồng Nai theo tiếp cận chuẩn đầu ra
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN KHOA KINH TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI THEO TIẾP CẬN CHUẨN ĐẦU RA
Lê Thị Hoài Lan1
TÓM TẮT
Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên là một vấn đề cần được quan tâm trong nhà
trường. Bài viết tìm hiểu thực trạng kỹ năng mềm của sinh viên khoa Kinh tế trường
Đại học Đồng Nai và đề xuất một số biện pháp phát triển kỹ năng mềm theo tiếp cận
chuẩn đầu ra.
Từ khóa: Kỹ năng mềm, chuẩn đầu ra
giáo dục quan tâm, nhằm nâng cao chất
1. Đặt vấn đề
lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu thị
Trong công cuộc đổi mới giáo dục
trường lao động.
hiện nay, ngành giáo dục nói chung và
2. Một số khái niệm công cụ
trường cao đẳng, đại học nói riêng đang
tiến hành đổi mới về nội dung, chương
trình, phương pháp giáo dục theo định
hướng phát triển năng lực cho học sinh,
sinh viên, nâng cao chất lượng đào tạo
nhân lực đáp ứng nhu cầu xã hội. Bộ
Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các
trường cao đẳng, đại học xác định và
công bố chuẩn đầu ra cho các chuyên
ngành đào tạo. Chuẩn đầu ra phản ánh
yêu cầu, đòi hỏi khách quan của xã hội
và hoạt động lao động nghề nghiệp và
được xây dựng định hướng theo chuẩn
nghề nghiệp. Vì vậy các hoạt động giáo
dục và đào tạo nói chung, phát triển kỹ
năng mềm cho sinh viên nói riêng của
mỗi nhà trường đều hướng tới hệ thống
những chuẩn mực về đào tạo, kết quả
đào tạo của chuẩn đầu ra chuyên ngành
đào tạo đã công bố. Phát triển một số kỹ
năng mềm cho sinh viên trong các
trường cao đẳng, đại học là một yêu cầu
khách quan cần được các nhà khoa học
2.1. Khái niệm kỹ năng mềm
Kỹ năng mềm là hệ thống các kỹ
năng cơ bản được thực hiện tự giác dựa
trên tri thức về công việc, khả năng hòa
nhập xã hội, thái độ và hành vi ứng xử
hay tương tác với xã hội, cộng đồng,
bạn bè, đồng nghiệp, đối tác, tổ chức
của mỗi cá nhân nhằm phát huy tối đa
hiệu quả công việc và thành đạt trong
cuộc sống.
2.2. Khái niệm chuẩn đầu ra
Theo quy chế đào tạo đại học của
Đại học Quốc gia Hà Nội, chuẩn đầu ra
là những quy định về nội dung kiến
thức, kỹ năng, thái độ ý thức và phẩm
chất của người học, công việc mà
người học có thể đảm nhận được sau
khi tốt nghiệp và các yêu cầu đặc thù
khác đối với từng trình độ đào tạo và
hệ thống văn bằng [1].
2.3. Khái niệm tiếp cận chuẩn đầu ra
1Trường Đại học Đồng Nai
Email: [email protected]
80
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
Tiếp cận chuẩn đầu ra là phát triển
chương trình đào tạo, tổ chức quá trình
đào tạo, đánh giá kết quả đào tạo,
hướng người học sau khi tốt nghiệp đạt
tới các chuẩn mực hành nghề (chuẩn
đầu ra) và đáp ứng yêu cầu xã hội.
thấp (1 ≥ 1,67); trung bình (1,68 ≥
2,34); Tốt (2,35 ≥ 3).
- Nghiên cứu các tài liệu, tác giả
nhận thấy tùy từng vị trí công việc mà
yêu cầu người lao động phải được rèn
luyện, phát triển các kỹ năng mềm phù
hợp. Tuy nhiên, tựu trung một số kỹ
năng mềm cơ bản người lao động nói
chung, sinh viên đại học nói riêng ai
cũng phải có việc làm ổn định và thành
đạt trong cuộc sống. Do đó, bài viết đã
xác định một số kỹ năng mềm cơ bản
cần phát triển cho sinh viên đó là: kỹ
năng thuyết phục, kỹ năng trả lời phỏng
vấn, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm
việc nhóm, kỹ năng đàm phán và ký kết
hợp đồng, kỹ năng lập kế hoạch và tổ
chức công việc, kỹ năng tư duy sáng
tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng
xác định giá trị và gìn giữ giá trị đã lựa
chọn, kỹ năng lãnh đạo bản thân và
hình ảnh cá nhân.
3. Thực trạng phát triển kỹ năng
mềm cho sinh viên khoa Kinh tế
trường Đại học Đồng Nai
- Khách thể khảo sát: Cán bộ quản
lý, giảng viên và sinh viên
- Mẫu khảo sát: 45 cán bộ quản lý,
giảng viên và 210 sinh viên gồm hệ
cao đẳng, đại học ngành Kế toán và
Quản trị kinh doanh trường Đại học
Đồng Nai.
- Phương pháp khảo sát bằng phiếu hỏi.
- Phân loại đánh giá các mức độ
về phát triển kỹ năng mềm được xác
định theo quy đổi ứng với thang đánh
giá khảo sát có điểm thấp nhất 1 và
cao nhất là 3; do vậy, khoảng phân
biệt giữa các mức độ theo công thức
(Max - Min)/n được tính toán là (3-
1)/3= 0,67. Từ đây phân chia các mức
độ phát triển kỹ năng mềm theo các
khoảng giá trị tương ứng như sau:
3.1. Thực trạng nhận thức của
giảng viên, sinh viên về phát triển kỹ
năng mềm cho sinh viên
Kết quả khảo sát đã thể hiện ở
bảng 1.
Bảng 1. Thực trạng nhận thức của giảng viên và sinh viên về phát triển kỹ năng mềm
cho sinh viên
Giảng viên
(M, SD)
2,45
Sinh viên
(M, SD)
2,38
P
STT
Kỹ năng mềm
1
2
Kỹ năng thuyết phục
0,000
0,001
0,17
0,15
2,51
2,49
Kỹ năng trả lời phỏng vấn
0,21
0,19
81
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
2,42
2,57
3
4
Kỹ năng giao tiếp
0,005
0,004
0,007
0,000
0,005
0,000
0,002
0,004
0,19
2,11
0,11
2,57
0,23
2,57
0,21
2,14
0,41
1,98
0,11
2,45
0,31
2,36
0,09
0,22
2,08
0,17
2,61
0,19
2,45
0,23
2,11
0,38
1,94
0,17
2,11
0,26
2,21
0,11
Kỹ năng làm việc nhóm
Kỹ năng đàm phán và ký kết hợp
đồng
5
Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công
việc
6
7
Kỹ năng tư duy sáng tạo
Kỹ năng giải quyết vấn đề
8
Kỹ năng xác định giá trị và gìn giữ
giá trị đã lựa chọn
9
Kỹ năng lãnh đạo bản thân và hình
10
ảnh cá nhân
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
Kết quả bảng 1 cho thấy, các kỹ
năng mềm như: kỹ năng thuyết phục,
kỹ năng trả lời phỏng vấn, kỹ năng
giao tiếp, kỹ năng đàm phán và ký kết
hợp đồng, kỹ năng lập kế hoạch và tổ
chức công việc được cán bộ quản lý,
giảng viên và sinh viên đánh giá rất
cần thiết. Ngoài ra các kỹ năng như: kỹ
năng tư duy sáng tạo, kỹ năng giải
quyết vấn đề, cán bộ quản lý, giảng
viên và sinh viên đánh giá cần thiết. Có
sự khác nhau về việc đánh giá của cán
bộ quản lý, giảng viên và sinh viên về
các kỹ năng như: kỹ năng xác định giá
trị, kỹ năng lãnh đạo bản thân và hình
ảnh cá nhân. Từ việc đánh giá trên đi
đến một số nhận định: Cán bộ quản lý,
giảng viên và sinh viên nhận thức đúng
và tương đối đầy đủ về sự cần thiết của
việc phát triển kỹ năng mềm cho sinh
viên. Mặt khác, 10 kỹ năng mềm đề
xuất là cần thiết cho quá trình hình
thành năng lực thực hiện cho sinh viên
sau khi ra trường. Đây là điều kiện
thuận lợi khi triển khai thực hiện việc
phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên.
3.2. Thực trạng nhận thức của sinh
viên về vai trò của kỹ năng mềm trong
nghề nghiệp và cuộc sống con người
Kết quả khảo sát được thể hiện ở
biểu đồ 1.
82
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
1. Giúp con người xác định mục
đích khi tham gia hoạt động
2. Giúp con người tự tin khi tham
gia hoạt động
3. Bổ trợ cho kỹ năng chuyên
môn của con người
4. Giúp con người phát huy tiềm
năng cá nhân và đóng góp vào
định hướng chiến lược của tổ
chức
5. Giúp con người vững vàng
trong nghề nghiệp và thành đạt
trong cuộc sống
6. Giúp con người giao tiếp ứng
xử thành công
100.00%
80.00%
60.00%
40.00%
20.00%
0.00%
1
2
3
4
5
6
7
8
Rất quan trọng
Không quan trọng
Quan trọng
7. Giúp con người giải quyết tốt
các tình huống do cuộc sống
đặt ra cho bản thân mình
8. Chung sống với mọi người, với
cộng đồng xã hội
Biều đồ 1: Nhận thức của sinh viên về vai
trò của kỹ năng mềm
cho hoạt động phát triển kỹ năng mề cho
sinh viên khoa Kinh tế trường Đại học
Đồng Nai.
Biểu đồ 1 cho thấy, vai trò của kỹ
năng mềm trong nghề nghiệp và cuộc
sống con người đã được đa số sinh viên
nhận thức một cách tương đối đầy đủ và
được coi trọng đối với công việc và cuộc
sống của họ trong học tập rèn luyện tại
trường cũng như nghề nghiệp và cuộc
sống sau khi ra trường. Đây chính là
thuận lợi và là tiền đề cơ bản, quan trọng
3.3. Thực trạng mức độ thể hiện
kỹ năng mềm của sinh viên khoa Kinh
tế tại trường Đại học Đồng Nai
3.3.1. Mức độ kỹ năng thuyết phục
Bảng 2: Thực trạng mức độ thể hiện kỹ năng thuyết phục
Giảng viên Sinh viên
STT
Nội dung
P
(M, SD)
1,76
(M, SD)
1,83
Kỹ năng xử lý tình huống khi thuyết
phục đối tượng
1
0,006
0,21
0,24
Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, phi ngôn
ngữ trong diễn thuyết và giao tiếp đối
tượng
1,93
0,16
1,98
0,19
2
0,005
83
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
2,24
2,31
3
4
5
Kỹ năng chủ động tiếp cận đối tượng
Kỹ năng chia sẻ hợp tác
0,000
0,004
0,005
0,11
2,19
0,15
2,04
0,22
0,17
2,28
0,11
2,11
0,27
Kỹ năng cảm hóa tạo động lực cho đối
tượng
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
nhà trường, có thể đưa ra nhận định:
thực trạng kỹ năng thuyết phục của
sinh viên khoa Kinh tế trường Đại học
Đồng Nai đạt ở mức độ trung bình.
Sinh viên hiểu biết về kỹ năng thuyết
phục còn lúng túng, phạm lỗi trong các
hoạt động thuyết phục đối tượng. Điều
đó cho thấy trong các hoạt động đào
tạo chưa đặc biệt quan tâm đến vấn đề
phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên.
Kết quả bảng 2 cho thấy, sinh viên
thể hiện các kỹ năng thuyết phục đạt ở
mức độ trung bình. Trong những kỹ
năng thành phần trên, sinh viên thể
hiện kỹ năng chủ động tiếp cận đối
tượng ở mức độ cao nhất và kỹ năng xử
lý tình huống khi thuyết phục đối tượng
đạt ở mức độ thấp nhất. P<0,05 cho
thấy sự khác biệt giữa đánh giá của
giảng viên và sinh viên về mức độ thể
hiện kỹ năng thuyết phục có ý nghĩa
thống kê. Xuất phát từ kết quả khảo sát
và phỏng vấn sâu các giảng viên trong
3.3.2. Mức độ kỹ năng trả lời
phỏng vấn
Bảng 3: Thực trạng mức độ thể hiện kỹ năng trả lời phỏng vấn
Giảng viên
(M, SD)
Sinh viên
(M, SD)
STT
Nội dung
P
Kỹ năng lập kế hoạch và chuẩn bị
phỏng vấn
1,88
0,11
1,81
0,18
2,18
0,23
2,01
0,18
2,03
0,16
1,91
0,16
1,97
0,21
2,31
0,25
2,09
0,21
2,06
0,21
1
2
3
4
5
0,000
0,002
0,005
0,000
0,006
Kỹ năng tự tin khi phỏng vấn
Kỹ năng điều chỉnh bản thân trong
quá trình trả lời phỏng vấn
Kỹ năng thuyết phục phỏng vấn viên
Kỹ năng trình bày rõ ràng mạch lạc
khi trả lời phỏng vấn
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
84
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
viên, có thể đưa ra nhận định sau: sinh
viên hiểu chưa đúng về mục đích, yêu
cầu, cách thức, phương thức trả lời
phỏng vấn, còn lúng túng, bị động khi
tham gia các cuộc phỏng vấn. Nguyên
nhân là do nhà trường chưa quan tâm
đến việc rèn luyện kỹ năng trả lời
phỏng vấn cho sinh viên; giảng viên
chưa vận dụng hoặc vận dụng nhưng
chưa phù hợp, hiệu quả các phương
pháp dạy học tích cực để phát triển kỹ
năng mềm nói chung.
Kết quả bảng 3 cho thấy, mức độ
thể hiện kỹ năng trả lời phỏng vấn đạt
mức trung bình. Trong các kỹ năng
thành phần trên, kỹ năng điều chỉnh
bản thân trong quá trình trả lời phỏng
vấn được sinh viên thể hiện tốt nhất,
còn kỹ năng lập kế hoạch và chuẩn bị
phỏng vấn và kỹ năng tự tin khi phỏng
vấn, mức độ sinh viên thể hiện thấp
nhất. P< 0,05 cho thấy sự khác biệt
giữa đánh giá của giảng viên và sinh
viên có ý nghĩa thống kê. Kết hợp với
phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và giảng
3.3.3. Mức độ kỹ năng giao tiếp
Bảng 4: Thực trạng mức độ thể hiện kỹ năng giao tiếp
Giảng viên Sinh viên
STT
Nội dung
P
(M, SD)
(M, SD)
2,27
0,14
2,87
0,19
1
2
3
4
Hiểu biết về mục đích giao tiếp
0,008
0,002
0,000
0,005
Kỹ năng gây thiện cảm với đối tượng
giao tiếp
2,01
0,45
2,11
0,49
2,21
0,36
2,36
0,42
Kỹ năng lắng nghe tích cực
Kỹ năng nắm bắt đặc điểm đối tượng
giao tiếp
1,71
0,19
1,98
0,24
Kỹ năng phối hợp phương tiện giao
tiếp
2,09
0,32
2,17
0,38
5
6
0,004
0,000
Kỹ năng kiềm chế cảm xúc trong giao
tiếp
2,32
0,19
2,42
0,11
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
Kết quả bảng 4 cho thấy, mức độ
nhau giữa đánh giá của giảng viên và
tự đánh giá của sinh viên về mức độ
thể hiện, điều đó cho thấy kỹ năng giao
tiếp của sinh viên chưa thể hiện rõ nét
hiểu biết về mục đích giao tiếp, kỹ
năng lắng nghe tích cực, kỹ năng kiềm
chế cảm xúc trong giao tiếp, có sự khác
85
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
và đồng đều. Ngoài ra, kỹ năng nắm
bắt đặc điểm đối tượng giao tiếp, sinh
viên còn thể hiện rất yếu. Với p<0,05,
cho thấy sự khác biệt giữa đánh giá của
giảng viên và sinh viên có ý nghĩa
thống kê. Từ số liệu trên kết hợp với
phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giảng
viên, có thể rút ra các nhận định sau:
sinh viên có hiểu được mục đích giao
tiếp, biết vận dụng các kỹ năng trong
giao tiếp. Tuy nhiên, nắm bắt đặc điểm
của đối tượng và phối hợp các phương
tiện trong giao tiếp còn lúng túng, khi
điều kiện thay đổi thì còn mất ổn định,
mắc lỗi.
3.3.4. Mức độ kỹ năng đàm phán,
ký kết hợp đồng của sinh viên
Bảng 5: Thực trạng mức độ thể hiện kỹ năng đàm phán, ký kết hợp đồng của sinh viên
Giảng viên
(M, SD)
2,27
Sinh viên
(M, SD)
2,39
STT
Nội dung
P
Kỹ năng xác định mục tiêu đàm
1
2
3
4
0,004
0,000
0,003
0,006
phán
0,19
0,21
1,99
2,18
Kỹ năng xác định nội dung đàm
phán
0,32
0,36
2,25
2,42
Kỹ năng lắng nghe tích cực
Kỹ năng thuyết phục
0,34
0,37
1,68
1,79
0,11
0,18
Kỹ năng nắm bắt các văn bản, quy
phạm pháp luật về đàm phán và hợp
đồng kinh tế
1,97
0,21
2,11
0,18
5
0,002
2,29
0,25
1,71
0,34
1,48
0,13
2,31
0,27
1,89
0,37
1,55
0,19
Kỹ năng kiềm chế cảm xúc, tạo hòa
khí và thiện cảm trong đàm phán
6
7
8
0,001
0,000
0,001
Kỹ năng trình bày quan điểm một
cách lưu loát
Kỹ năng đưa ra yêu cầu đối với đối
tác một cách chủ động, thuyết phục
Kỹ năng soạn thảo hợp đồng kinh tế
và tổ chức thực hiện ký kết hợp
đồng
2,02
0,45
2,18
0,48
9
0,005
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
86
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
cán bộ quản lý, giảng viên có thể đi
đến nhận định sau: kỹ năng đàm phán
và ký kết hợp đồng của sinh viên ở
mức độ trung bình thấp. Sinh viên hiểu
biết được mục tiêu, lựa chọn phương
án, tổ chức đàm phán, ký kết hợp đồng
kinh tế. Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế
trong việc xác định nội dung đàm
phán, ký kết hợp đồng kinh tế còn lúng
túng, phạm lỗi. Nguyên nhân là nội
dung, chương trình đào tạo chưa có
môn học này (hoặc có thì nặng tính hàn
lâm, ít thực hành).
Kết quả bảng 5 cho thấy, đánh giá
của giảng viên và tự đánh giá của sinh
viên không đồng nhất về việc thể hiện
kỹ năng xác định mục tiêu đàm phán
và kỹ năng lắng nghe tích cực, sinh
viên cho rằng mức độ thể hiện của họ ở
mức độ cao, nhưng giảng viên chỉ đánh
giá mức độ thể hiện trung bình. Ngoài
ra, các kỹ năng thành phần còn lại
được giảng viên đánh giá và sinh viên
tự đánh giá mức độ thể hiện trung bình.
Với p<0,05, thể hiện đánh giá của
giảng viên và tự đánh giá của sinh viên
có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê.
Từ kết quả đánh giá và phỏng vấn sâu
3.3.5. Mức độ kỹ năng lập kế hoạch
và tổ chức công việc
Bảng 6: Thực trạng thể hiện kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc
Giảng viên
(M, SD)
2,21
Sinh viên
(M, SD)
2,32
STT
Nội dung
P
Kỹ năng xác định mục tiêu của kế
hoạch
1
2
3
0,001
0,000
0,003
0,54
0,57
1,96
2,03
Kỹ năng xác định quy trình, các
hoạt động thực hiện kế hoạch
0,57
0,54
2,24
2,31
Kỹ năng quản lý thời gian, CSVC
hiệu quả
0,34
0,37
Kỹ năng cập nhật, chỉnh sửa kế
hoạch kịp thời khi điều kiện thay
đổi
2,23
0,16
2,34
0,19
4
5
0,008
0,000
2,18
0,23
2,31
0,24
Kỹ năng đánh giá kết quả thực hiện
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
trình, các hoạt động thực hiện kế
hoạch, sinh viên thể hiện ở mức độ
thấp nhất. P<0,05 cho thấy đánh giá
của giảng viên và tự đánh giá của sinh
viên có sự khác nhau mang ý nghĩa
thống kê. Xuất phát từ kết quả khảo sát
Kết quả bảng 6 cho thấy, giảng
viên đánh giá và sinh viên tự đánh giá
mức độ thể hiện kỹ năng lập kế hoạch
và tổ chức công việc đạt mức trung
bình. Trong các kỹ năng thành phần
được thể hiện, kỹ năng xác định quy
87
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
và phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giảng
viên, có thể đưa ra nhận định sau: Thực
trạng kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức
công việc của sinh viên ở mức độ thấp.
Sinh viên hiểu và thực hiện được các
hoạt động về lập kế hoạch và tổ chức
công việc, tuy nhiên còn lúng túng
trong việc tổ chức thực hiện, cập nhật,
chỉnh sửa kế hoạch khi điều kiện thay
đổi, hoạt động thiếu ổn định, còn mắc
lỗi. Nguyên nhân việc lồng ghép, tích
hợp vào nội dung bài học (đặc biệt là
bài học thực hành) để phát triển kỹ
năng này cho sinh viên còn nhiều hạn
chế, các hoạt động ngoại khóa chưa
thường xuyên, tổ chức chưa hiệu quả.
3.4. Thực trạng phát triển kỹ năng
mềm cho sinh viên thông qua các hoạt
động của nhà trường theo tiếp cận
chuẩn đầu ra
Bảng 7: Thực trạng phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên thông qua các hoạt động
của nhà trường theo tiếp cận chuẩn đầu ra
Giảng viên
(M, SD)
2,47
Sinh viên
(M, SD)
2,39
STT
1
Kỹ năng
Kỹ năng thuyết phục
Kỹ năng trả lời phỏng vấn
Kỹ năng giao tiếp
P
0,006
0,001
0,005
0,000
0,002
0,004
0,002
0,000
0,005
0,002
0,18
0,21
2,11
0,23
2,09
0,27
2
2,37
0,34
2,35
0,37
3
2,46
0,13
2,41
0,15
4
Kỹ năng làm việc nhóm
Kỹ năng đàm phán và ký kết hợp
đồng
1,66
0,34
1,61
0,31
5
Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức
công việc
2,38
0,13
2,35
0,16
6
2,21
0,06
2,14
0,11
7
Kỹ năng tư duy sáng tạo
Kỹ năng giải quyết vấn đề
2,36
0,11
2,38
0,12
8
Kỹ năng xác định giá trị và gìn giữ
giá trị đã lựa chọn
1,76
0,22
1,79
0,21
9
Kỹ năng lãnh đạo bản thân và hình
ảnh cá nhân
2,01
0,18
2,09
0,23
10
(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ kết quả khảo sát)
chuẩn đầu ra. Tuy nhiên xét về từng kỹ
năng mềm được phản ánh trong chuẩn
Kết quả bảng 7 cho thấy, 10 kỹ
năng mềm đều được phản ánh trong
88
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
đầu ra các chuyên ngành thuộc khối
ngành ngoài sư phạm thì chưa đầy đủ.
Kỹ năng mềm được phản ánh với điểm
trung bình cao là: kỹ năng thuyết phục;
kỹ năng làm việc nhóm; kỹ năng giao
tiếp; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ
năng lập kế hoạch và tổ chức công
việc. 4 kỹ năng có điểm trung bình
thấp là: kỹ năng xác định giá trị và giữ
gìn giá trị đã lựa chọn; kỹ năng trả lời
phỏng vấn, kỹ năng tư duy sáng tạo;
đặc biệt kỹ năng đàm phán và ký kết
hợp đồng có điểm trung bình thấp nhất.
chưa tích hợp kỹ năng mềm, đề cương
chi tiết môn học chưa thể hiện việc rèn
luyện, phát triển kỹ năng mềm trong
hình thức tổ chức dạy học, phương pháp
dạy học, đặc biệt không được phản ánh
trong tiêu chí đánh giá môn học.
Như vậy, từ kết quả khảo sát và
phân tích trên có thể đưa ra nhận định:
Một số kỹ năng mềm đã được tích hợp
trong chuẩn đầu ra của các ngành ngoài
sư phạm. Tuy nhiên, các kỹ năng mềm
tích hợp trong chuẩn đầu ra chưa đầy
đủ, chỉ tập trung phát triển các kỹ năng
mềm cho sinh viên phục vụ các hoạt
động giáo dục và đào tạo, chưa thực sự
quan tâm đến những kỹ năng mềm bổ
trợ hoạt động nghề nghiệp.
Để tìm hiểu thêm, tác giả nghiên
cứu thêm một số chương trình đào tạo
các chuyên ngành thuộc khối ngành
ngoài sư phạm của trường Đại học
Đồng Nai, nhận thấy: kỹ năng mềm
phản ánh trong chuẩn đầu ra của
chương trình đào tạo còn mang tính
chung chung, chưa được phản ánh một
cách rõ ràng, cụ thể. Chuẩn đầu ra các
môn học thuộc chương trình đào tạo
3.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quá
trình phát triển kỹ năng mềm cho
sinh viên
3.5.1. Các yếu tố khách quan
1. Đặc điểm truyền thống văn hóa dân
tộc và văn hóa vùng, miền
2. Môi trường gia đình
3. Môi trường xã hội
4. Chính sách giáo dục và đào tạo của
nhà nước
5. Sinh hoạt cộng đồng nơi cư trú
6. Sự phát triển kinh tế xã hội
7. Quan hệ bạn bè
8. Giáo dục nhà trường
9. Chương trình đào tạo
10. Nội dung, hình thức phát triển kỹ
năng mềm
11. Phương pháp giảng dạy của giảng
viên
12. Thực hành, thực tập, trải nghiệm
Biểu đồ 2: Các yếu tố khách quan ảnh hưởng quá trình phát triển kỹ năng mềm
cho sinh viên
89
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
nghiệm. Xuất phát từ kết quả khảo sát,
có thể thấy: Yếu tố khách quan có ảnh
hưởng tới quá trình phát triển kỹ năng
mềm của sinh viên ở mức độ cao; đặc
biệt các nhân tố thuộc nhóm liên quan
đến giáo dục và đào tạo ảnh hưởng
quan trọng và quyết định đến việc
phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên.
Biểu đồ 2 cho thấy, yếu tố khách
quan ảnh hưởng đến quá trình phát
triển kỹ năng mềm cho sinh viên được
giảng viên và sinh viên đánh giá có tỷ
lệ cao đó là: quan hệ bạn bè; giáo dục
nhà trường; chương trình đào tạo; nội
dung, hình thức phát triển kỹ năng
mềm; phương pháp giảng dạy của
giảng viên; thực hành, thực tập, trải
3.5.2. Các yếu tố chủ quan
1. Nhận thức của sinh viên
2. Động cơ, hứng thú của sinh viên
3. Thái độ của sinh viên
100.00%
50.00%
0.00%
1
2
3
GV SV
Biểu đồ 3: Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng quá trình phát triển kỹ năng mềm
cho sinh viên
4.1. Phát triển chương trình đào
Số liệu khảo sát cho thấy, các yếu
tạo chuyên ngành thuộc khối ngành
tố chủ quan ảnh hưởng tới quá trình
Kinh tế theo tiếp cận chuẩn đầu ra có
phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên
tích hợp kỹ năng mềm
rất cao. Sinh viên là đối tượng giáo dục
và đào tạo của nhà trường mang tính
chủ động, sáng tạo. Vì vậy để việc phát
triển kỹ năng mềm cho sinh viên đạt
hiệu quả thì yếu tố chủ quan của sinh
viên: nhận thức, động cơ, hứng thú,
thái độ phấn đấu rèn luyện của sinh
viên là rất quan trọng và mang tính
quyết định.
Bước 1: Phân tích, đánh giá bối
cảnh, nhu cầu đào tạo chuyên ngành,
xác định hồ sơ nghề nghiệp và môi
trường làm việc của sinh viên sau khi
tốt nghiệp.
Bước 2: Xác định hồ sơ năng lực
của sinh viên tốt nghiệp (chuẩn đầu ra)
bao gồm: Năng lực cốt lõi? Năng lực
chung? Năng lực bổ trợ (trong đó có
nhấn mạnh đến hệ thống kỹ năng mềm
mà sinh viên cần đạt được); Xây dựng
chương trình đào tạo xác định các
4. Một số biện pháp phát triển kỹ
năng mềm cho sinh viên các ngành
ngoài sư phạm theo tiếp cận chuẩn
đầu ra có tích hợp kỹ năng mềm
90
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
năng lực thành phần của từng năng lực
nêu trên.
dựng các tiểu module, tài liệu cần giúp
giảng viên hiểu về module, tiểu module
dạy học kỹ năng mềm và cách lắp ráp
các tiểu module với nhau nhằm đạt
được mục tiêu dạy học; hướng dẫn
cách xác định hệ vào của module;
hướng dẫn xây dựng thân module;
hướng dẫn xây dựng hệ ra của module;
hướng dẫn xây dựng hệ thống thông tin
phản hồi và hệ thống bài tập thực hành
rèn luyện kỹ năng mềm cho sinh viên
và các biện pháp, kỹ thuật dạy học theo
module, những điểm giảng viên cần
lưu ý trong quá trình tổ chức thực hiện.
Bước 3: Xác định các module kiến
thức đáp ứng năng lực thành phần từ
module kiến thức tổ hợp các môn học
đáp ứng năng lực đã mô tả.
Bước 4: Xác định các môn học nền
tảng, môn học cơ sở, môn học cốt lõi,
môn học tự chọn trong chương trình
đào tạo. Lập chương trình khung và kế
hoạch đào tạo.
Bước 5: Biên soạn chương trình đào
tạo, đề cương chi tiết các môn học trong
đó có môn học kỹ năng mềm.
- Hướng dẫn giảng dạy các module
kỹ năng mềm.
Bước 6: Triển khai và hoàn thiện
chương trình đào tạo.
4.3. Tổ chức dạy học tích hợp phát
triển kỹ năng mềm cho sinh viên
4.2. Biên soạn tài liệu hướng dẫn
giảng dạy kỹ năng mềm cho giảng viên
- Thiết kế bài học theo hướng tích
hợp kỹ năng mềm: Tương ứng với từng
nội dung kiến thức của bài học, giảng
viên phải thiết kế hoạt động để sinh viên
trải nghiệm rèn luyện các kỹ năng mềm
thông qua việc phối hợp các phương
pháp, biện pháp, kỹ thuật dạy học.
- Hướng dẫn thiết kế chương trình
môn học có tích hợp kỹ năng mềm.
- Hướng dẫn giảng viên thiết kế bài
giảng có tích hợp kỹ năng mềm gồm:
mục tiêu; nội dung, hình thức, phương
pháp, biện pháp, kỹ thuật dạy học;
kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học; đồ
dùng phương tiện, học liệu và những
yêu cầu cần có đối với giảng viên trong
dạy học tích hợp kỹ năng mềm.
- Tổ chức dạy học theo hướng tích
hợp kỹ năng mềm: giảng viên nêu rõ mục
tiêu kiến thức kỹ năng chuyên môn và các
kỹ năng mềm mà sinh viên cần rèn luyện
qua bài học; giảng viên có thể sử dụng các
biện pháp kỹ thuật hiện đại nhằm tạo môi
trường học tập, rèn luyện cho sinh viên; tổ
chức các tình huống dạy học để hình thành
- Tài liệu hướng dẫn thiết kế
module dạy học kỹ năng mềm gồm:
hướng dẫn cách xây dựng các module
dạy học kỹ năng mềm; hướng dẫn xây
91
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
tri thức, kỹ năng chuyên môn và kỹ năng
mềm cho sinh viên.
năng mềm, tính thành thục của kỹ năng
mềm và tính linh hoạt của kỹ năng mềm.
4.4. Tổ chức dạy học kỹ năng mềm
theo hướng tiếp cận module
4.5. Tăng cường tổ chức các hoạt
động ngoài giờ lên lớp nhằm rèn luyện
kỹ năng mềm cho sinh viên
Cấu trúc của module dạy học kỹ
năng mềm gồm: Hệ vào, thân module,
hệ ra.
- Tổ chức các lớp ngoại khóa về rèn
luyện các kỹ năng mềm theo chủ đề.
- Hệ vào của module dạy học kỹ
năng mềm: Thể hiện chức năng đánh
giá, kiểm tra điều kiện tiên quyết của
sinh viên khi lĩnh hội kiến thức mới,
giúp giảng viên nắm được sinh viên đã
có kiến thức kỹ năng mềm nào, mức độ
đạt được của từng kỹ năng mềm để
quyết định các thức tổ chức dạy học
phù hợp với đối tượng.
Cấu trúc của một chủ đề:
Chủ đề: KỸ NĂNG….
+ Mục tiêu: Kiến thức, kỹ năng,
thái độ và các năng lực cần đạt.
+ Thông điệp.
+ Tài liệu, phương tiện.
+ Hướng dẫn tổ chức hoạt động.
Giảng viên giới thiệu mục tiêu thông
điệp của chủ đề, sử dụng các phương
pháp tích cực như: Động não, nghiên
cứu tình huống, thảo luận nhóm…
- Thân module dạy học kỹ năng
mềm: Chứa đựng đầy đủ các nội dung
sinh viên cần phải học, tập luyện, rèn
luyện, kèm theo những chỉ dẫn về
phương pháp học tập, phương tiện dạy
học nhằm giúp sinh viên tự học, tự rèn
luyện để phát triển kỹ năng mềm.
+ Hoạt động 1: Làm cho sinh viên
hiểu được kỹ năng… là gì?
Mục tiêu
- Hệ ra của module dạy học kỹ
năng mềm: Thể hiện chức năng tổng
kết kiến thức, kỹ năng, thái độ mà sinh
viên đã đạt được trong quá trình học
module, hệ ra của module nhằm kiểm
tra, đánh giá sinh viên có đạt được các
mục tiêu về kỹ năng mềm đã đặt ra
không? Thực hiện hệ ra của module
dạy học kỹ năng mềm được đánh giá
theo tiêu chí: tính đúng đắn của kỹ
Cách tiến hành
Kết luận
+ Hoạt động 2: Làm cho sinh
viên nắm được cách thức hình thành
kỹ năng…
Mục tiêu
Cách tiến hành
Kết luận
92
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
+ Tổng kết, thông tin phản hồi.
hướng theo kết quả; được xây dựng
dựa trên chuẩn đầu ra và có tích hợp kỹ
năng mềm; phân hóa được trình độ và
năng lực của sinh viên; bao hàm đánh
giá cả khả năng giao tiếp, hợp tác, ký
kết hợp đồng, thuyết phục, đàm phán...
- Tổ chức các hoạt động của Đoàn
Thanh niên, Hội Sinh viên có tích hợp
nội dung phát triển kỹ năng mềm.
- Khuyến khích thành lập các câu
lạc bộ sinh viên trong nhà trường.
5. Kết luận
- Tổ chức sinh viên đi thực tập, trải
nghiệm lao động nghề nghiệp tại các
doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh.
Bài viết làm rõ thực trạng mức độ
kỹ năng mềm của sinh viên khoa Kinh
tế trường Đại học Đồng Nai, cho thấy
các kỹ năng mềm chúng tôi khảo sát,
đánh giá đã được nhà trường quan tâm
và đã có chuẩn đầu ra, tuy nhiên đối với
trường thì chưa đầy đủ, kỹ năng mềm
chỉ mới được tích hợp trong chuẩn đẩu
ra chương trình đào tạo các chuyên
ngành ở cấp độ một, còn ở cấp độ môn
học và bài học thì kỹ năng mềm chưa
được quan tâm thể hiện rõ nét. Chúng
tôi đề xuất một số biện pháp phát triển
kỹ năng mềm cho sinh viên. Tuy nhiên
do khuôn khổ bài viết hạn chế nên tác
giả chưa thể hiện được thực trạng giáo
dục kỹ nang mềm trong nhà trường.
Đây có thể xem là tiền đề để phát triển
kỹ năng mềm cho sinh viên.
4.6. Đổi mới đánh giá kết quả học
tập của sinh viên theo tiếp cận năng lực
- Giảng viên cần xây dựng công
cụ đánh giá kiến thức, kỹ năng và
trình độ vận dụng của sinh viên; coi
trọng đánh giá quá trình, đánh giá
thường xuyên, đánh giá kết quả học
tập của cá nhân, kết quả hoạt động
nghiên cứu thực tiễn...
- Giảng viên phải thiết kế được hệ
thống các bài tập định hướng năng lực
để tổ chức tập luyện và đánh giá năng
lực của sinh viên, hệ thống bài tập định
hướng năng lực phải đảm bảo các yêu
cầu sau: mức độ khó khác nhau, mô tả
rõ kiến thức, kỹ năng, yêu cầu, định
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đại học Quốc gia Hà Nội (2010), Quy chế đào tạo đại học ở Đại học Quốc gia
Hà Nội, QĐ số 3079/QĐ-ĐHQGHN tháng 10/2010
93
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 06 - 2017
ISSN 2354-1482
DEVELOPING SKILLS FOR ECONOMIC STUDENTS OF DONGNAI
UNIVERSITY ACCORDING TO STANDARDIZATION
ABTRACT
The development of soft skills for college students is an issue that needs
attention. The paper examines the soft skills owned by students at the Economics
Department of Dong Nai University and suggested measures to develop these skills
in accordance with the outcome standards.
Keywords: soft skills, outcome standards
(Received: 1/8/2017, Revised: 15/9/2017, Accepted for publication: 24/10/2017)
94
15 trang
10460
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên khoa Kinh tế trường Đại học Đồng Nai theo tiếp cận chuẩn đầu ra", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_trien_ky_nang_mem_cho_sinh_vien_khoa_kinh_te_truong_dai.pdf
