Luận văn Quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Triệu Thị Mỹ Duyên
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG
RÈN LUYỆN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG
SƯ PHẠM SÓC TRĂNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Thành phố Hồ Chí Minh – 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Triệu Thị Mỹ Duyên
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG
RÈN LUYỆN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG
SƯ PHẠM SÓC TRĂNG
Chuyên ngành : Quản lí giáo dục
Mã số
: 8140114
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGÔ ĐÌNH QUA
Thành phố Hồ Chí Minh – 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự
hướng dẫn của TS. Ngô Đình Qua, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 3 năm 2019
Tác giả luận văn
Triệu Thị Mỹ Duyên
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đề tài nghiên cứu này, bản thân tôi đã nhận được rất nhiều sự
động viên, giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Ngô Đình Qua,
người thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên, giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình
thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Khoa học Giáo dục, phòng Sau đại học, Ban
Giám hiệu trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện giúp
đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô giáo, cán bộ các phòng, khoa, tổ;
Ban Giám hiệu trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng, nơi tôi đang công tác đã tạo
điều kiện, giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn
động viên, khuyến khích tôi trong trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Xin trân trọng cám ơn!
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 3 năm 2019
Tác giả luận văn
Triệu Thị Mỹ Duyên
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan ..............................................................................................................3
Lời cảm ơn..................................................................................................................4
Mục lục .......................................................................................................................5
Danh mục các chữ viết tắt trong luận văn ..................................................................8
Danh mục các bảng.....................................................................................................9
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...............................................................................8
1.2. Một số khái niệm cơ bản................................................................................10
1.2.2. Nghiệp vụ sư phạm..................................................................................13
đẳng, đại học sư phạm .................................................................................15
đẳng, đại học sư phạm.............................................................................21
cao đẳng, đại học .........................................................................................25
1.4.1. Chủ thể quản lí ........................................................................................25
1.4.2. Đối tượng quản lí.....................................................................................26
1.4.3. Các chức năng quản lí .............................................................................26
phạm cho sinh viên ........................................................................................34
1.5.1. Yếu tố khách quan...................................................................................34
1.5.2. Yếu tố chủ quan.......................................................................................35
Tiểu kết chương 1 ...................................................................................................39
2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ...........................................................................41
2.1.3. Cơ cấu tổ chức.........................................................................................41
2.1.5. Quy mô và chất lượng đào tạo ................................................................42
2.1.6. Cơ sở vật chất..........................................................................................45
2.2. Khái quát về việc tổ chức khảo sát thực trạng ...............................................47
2.2.1. Mẫu nghiên cứu.......................................................................................47
2.2.2. Công cụ nghiên cứu.................................................................................47
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp........................................................................76
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi.............................................................76
3.2. Cơ sở đề xuất biện pháp.................................................................................77
3.2.1. Cơ sở pháp lí............................................................................................77
3.2.2. Cơ sở lí luận ............................................................................................78
3.2.3. Cơ sở thực tiễn ........................................................................................79
3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp ....................................................................92
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm............................................................................92
3.4.2. Nội dung khảo nghiệm ............................................................................92
3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm...........................................................................92
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm...............................................................................93
Tiểu kết chương 3 ...................................................................................................95
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ................................................................................96
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
STT
1.
VIẾT TẮT
BGH
VIẾT ĐẦY ĐỦ
Ban giám hiệu
2.
CBQL, GV, NV
CMHS
CNH, HĐH
CSTT
Cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên
Cha mẹ học sinh
3.
4.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Cơ sở thực tập
5.
6.
CSVC
CĐSP
Cở sở vật chất
7.
Cao đẳng sư phạm
Cán bộ hướng dẫn
Giáo dục
8.
CBHD
GD
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
GD&ĐT
GV
Giáo dục và đào tạo
Giảng viên
GVHD
KHCN
KTSP
Giảng viên hướng dẫn
Khoa học công nghệ
Kiến tập sư phạm
Nghiệp vụ sư phạm
Phương pháp dạy học
Nghiệp vụ sư phạm
Quản lí giáo dục
NVSP
PPDH
NVSP
QLGD
SV
Sinh viên
TTNN
TTSP
Thực tập nghề nghiệp
Thực tập sư phạm
Thực tập – thực hành
TT – TH
1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Thế kỷ XXI, con người được coi là vị trí trung tâm, là nguồn lực vô tận,
là nhân tố quyết định mục tiêu của sự nghiệp phát triển xã hội. Những chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển
nguồn nhân lực đều nhằm quán triệt tư tưởng chăm lo bồi dưỡng và phát huy
nhân tố con người vì mục tiêu phát triển toàn diện con người. Những giải
pháp phát triển cơ bản và xuyên suốt trong phát triển nguồn nhân lực ở nước
ta đều chú trọng chăm lo phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục đào tạo.
Ngày 09 tháng 6 năm 2014, Chính phủ thông qua Nghị quyết số 44/NQ-CP
ban hành Chương trình hành động triển khai thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW.
Chương trình hành động đã xác định: “Phát triển các chương trình giáo dục thường
xuyên đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của mọi người, nâng cao trình độ chuyên
môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp và tạo điều kiện chuyển đổi ngành, nghề của
người lao động”. Bên cạnh đó, yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp đội ngũ nhà giáo và
cán bộ, công chức, viên chức quản lí giáo dục cũng được nhấn mạnh trong văn bản
này. Đây là những quan điểm chỉ đạo thực hiện rèn kỹ năng nghề nghiệp cho người
học và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm (NVSP) cho đội ngũ giáo viên nhằm tạo chất
kết dính giữa các thành tố giáo dục và nâng cao trình độ, chuẩn nghề nghiệp, kỹ
năng thực tiễn cho đội ngũ nhà giáo lẫn người học. Thực hiện nhiệm vụ đào tạo và
bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các cấp, các trường đại học, cao đẳng đào tạo ngành sư
phạm – trong những năm qua đã và đang làm tròn sứ mệnh cao cả của mình. Trong
hoạt động dạy học tại các trường sư phạm, bên cạnh việc giúp người học tích lũy và
trau dồi kiến thức, việc rèn luyện kỹ năng sư phạm và rèn luyện phẩm chất đạo đức
nghề nghiệp luôn là nhiệm vụ cần thiết. Tùy thuộc vào đặc thù của từng trường,
từng địa phương, từng chuyên ngành đào tạo mà người quản lí lựa chọn nội dung,
chương trình, phương pháp giảng dạy thích hợp, thường xuyên và liên tục nhằm rèn
luyện và bồi dưỡng cho người học hệ thống kiến thức và kỹ năng tổng hợp, toàn
diện, giúp người học có đầy đủ phẩm chất và năng lực cần thiết để thực hiện công
2
tác giảng dạy trong tương lai. Đó chính là hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm.
Hoạt động này diễn ra trong suốt quá trình học tập của sinh viên và hiện diện hầu
hết trong các học phần của khung chương trình đào tạo. Hoạt động rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm có nội dung học tập chủ yếu mang tính thực hành, vận dụng tích hợp
nhiều môn học, như tâm lí học, giáo dục học, phương pháp dạy học phù hợp với
mỗi chuyên ngành…
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của người giảng viên, bên cạnh việc giảng
dạy kiến thức chuyên ngành, việc rèn luyện nghiệp vụ sư phạm là một trong những
yêu cầu cơ bản và quan trọng, có thể thực hiện bằng nhiều hình thức và phương
pháp khác nhau, có thể lồng ghép vào các tiết học chính khóa hoặc tổ chức thông
qua các tiết ngoại khóa. Công tác quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
cũng được tiến hành đồng bộ cùng các hoạt động quản lí chung của nhà trường, với
vai trò là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nâng cao chất lượng giáo dục và đào
tạo, khẳng định và nâng cao vị thế của nhà trường trong việc thực hiện nhiệm vụ
chính trị tại địa phương.
Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng – nơi đào tạo và bồi dưỡng giáo viên từ
bậc học mầm non đến trung học cơ sở cho tỉnh nhà. Thời gian qua, xác định được
tầm quan trọng của hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, Ban Giám hiệu (BGH)
Nhà trường đã chỉ đạo các khoa, tổ chuyên môn tăng cường tiết rèn nghiệp vụ sư
phạm cho sinh viên các khóa quan tâm đến việc nâng cao tay nghề của sinh viên
trước khi đi kiến tập và thực tập. Từ năm học 2010-2011, Nhà trường đã chuyển đổi
hình thức đào tạo sang học chế tín chỉ. Nội dung rèn luyện nghiệp vụ sư phạm được
xây dựng lại gồm: đổi mới hoạt động dạy học, tăng thời lượng thực hiện nội dung
rèn luyện nghiệp vụ sư phạm. Trong những năm gần đây, hoạt động rèn luyện
nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên tại Trường có nhiều thuận lợi đối với việc thực
hiện chức năng của người quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, từ khâu
xây dựng chương trình (mang tính ổn định, có sự kế thừa và phát triển chương trình
rèn luyện nghiệp vụ sư phạm từ các giai đoạn trước), đến tổ chức, chỉ đạo (có sự
chủ động, được đội ngũ giảng viên ủng hộ và triển khai thực hiện đúng kế hoạch,
quy trình) và kiểm tra đánh giá hoạt động này (người học đạt được mục tiêu rèn
3
luyện nghiệp vụ sư phạm do Nhà trường xây dựng, kiểm soát và điều chỉnh kịp
thời). Trên thực tế, quá trình quản lí rèn luyện nghiệp vụ sư phạm của Nhà trường
vẫn gặp một số khó khăn về bố trí thời gian rèn phù hợp và khoa học: Việc tiến
hành rèn luyện nghiệp vụ sư phạm phải được tiến hành sau khi học các môn phương
pháp và trước khi đi thực tập sư phạm; trong khi quá trình thực hiện thì không theo
quy trình này, dẫn đến tình trạng giảng viên không đồng tình, các kỹ năng không
được trang bị đúng thời điểm (một số lớp sau khi đi thực tập về mới được rèn kỹ
năng chính tả, trình bày bảng, xử lí tình huống sư phạm…); thiếu sự phối hợp chặt
chẽ giữa hoạt động rèn luyện với giảng viên trong công tác xây dựng kế hoạch và
triển khai thực hiện, do đó chưa có sự thống nhất và ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu
quả học tập của sinh viên. Bên cạnh đó, khả năng tự học, tự rèn luyện của sinh viên
chưa cao, còn lệ thuộc, trông chờ vào giảng viên. Sinh viên còn thiếu tính tự giác
trong việc tự rèn các kỹ năng thông qua làm việc nhóm, tổ chức tự tập giảng dạy;
chưa nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
trong học tập…Do đó, hiệu quả và chất lượng rèn kỹ năng nghề chưa đều ở các sinh
viên.
Thực trạng trên đặt ra cho các nhà quản lí giáo dục yêu cầu xây dựng các giải
pháp cụ thể, hợp lí để nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tại trường, đáp ứng với
yêu cầu của xã hội. Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống cơ sở
lí luận, thực tiễn và đề ra những biện pháp quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư
phạm là một nhiệm vụ cấp thiết và đó là lí do chúng tôi chọn đề tài: “Quản lí hoạt
động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm
Sóc Trăng” làm đề tài nghiên cứu của luận văn tốt nghiệp.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định thực trang về hoạt động
rèn luyện nghiệp vụ sư phạm của sinh viên, đề xuất biện pháp quản lí hoạt
động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên, nhằm góp phần nâng cao trình
độ nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trường cao đẳng,
đại học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên ở Trường Cao
đẳng sư phạm Sóc Trăng.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Trường Cao
đẳng sư phạm Sóc Trăng trong thời gian qua có thể đã đạt được một số kết quả
trong việc lập kế hoạch. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn khá nhiều hạn chế trong
việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch. Nếu xác định
đúng thực trạng sẽ đề xuất biện pháp nhằm cải tiến hiệu quả quản lý hoạt động rèn
luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Trường Cao đẳng sư phạm Sóc Trăng.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lí luận về quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
cho sinh viên.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
cho sinh viên trường Cao đẳng sư pham Sóc Trăng
- Đề xuất một số biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động rèn luyện
nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng.
6. Phạm vi nghiên cứu
+ Nội dung: nghiên cứu quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho
sinh viên hệ chính quy Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng.
+ Khảo sát thực trạng và đề xuất biện pháp quản lí hoạt động rèn luyện
nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng.
7. Phương pháp luận nghiên cứu
7.1. Cơ sở phương pháp luận
Để nghiên cứu đề tài, chúng tôi dựa trên nền tảng các quan điểm, tư tưởng về
giáo dục và quản lí giáo dục của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời quán triệt, vận dụng
5
sâu sắc quan điểm hệ thống-cấu trúc, logic-lịch sử và quan điểm thực tiễn trong
nghiên cứu khoa học giáo dục, từ đó định hướng cho việc tiếp cận đối tượng và luận
giải các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.
7.1.1. Quan điểm hệ thống – cấu trúc
Vận dụng quan điểm hệ thống - cấu trúc vào việc nghiên cứu đề tài, chúng tôi
xem hoạt động quản lí rèn luyện nghiệp vụ sư phạm là một hệ thống bao gồm các
yếu tố cấu thành: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, kết quả quản lí,
nhà quản lí, đối tượng quản lí, đặc biệt là mối quan hệ biện chứng giữa các yếu tố
đó. Kế đến, chúng tôi cũng xem xét mối liên hệ giữa hoạt động quản lí rèn luyện
nghiệp vụ sư phạm với các mặt quản lí khác trong nhà trường.
7.1.2. Quan điểm thực tiễn
Dựa theo quan điểm này, chúng tôi tiến hành khảo sát, phỏng vấn các giảng
viên giảng dạy tại trường để biết được thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm của chủ thể quản lí, từ đó đề xuất các biện pháp tác động phù hợp nhằm
nâng cao chất lượng công tác quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại
Trường.
7.1.3. Quan điểm lịch sử - logic
Quan điểm logic được chúng tôi vận dụng vào việc sắp xếp cấu trúc của đề tài
theo logic nghiên cứu: lí luận được lấy làm nền tảng và soi đường cho việc nghiên
cứu thực tiễn; đề tài chứa đựng câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết là câu trả lời có
tính chất phỏng đoán cho câu hỏi đó; việc nghiên cứu thực trạng nhằm tìm kiếm
bằng chứng để chứng minh cho giả thuyết; nếu giả thuyết được chứng minh, giả
thuyết sẽ trở thành kết luận của đề tài.
Quan điểm lịch sử được chúng tôi vận dụng để đánh giá thực trạng trong hoàn
cảnh hiện tại, đòi hỏi việc nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm cho sinh viên phải được đặt trong mối liên hệ với quá trình phát triển
của Nhà trường. Đồng thời, việc trình bày các nội dung, kết quả nghiên cứu phải
tuân theo trình tự phù hợp, thể hiện mối liên hệ logic chặt chẽ, khoa học.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi sẽ sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu lí thuyết và thực
6
tiễn, cụ thể là:
7.2.1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
7.2.1.1. Phân tích và tổng hợp lí thuyết
Phương pháp này được sử dụng để phân tích tài liệu lí thuyết về quản lí cũng
như quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thành các đơn vị kiến thức, cho
phép người nghiên cứu tìm ra những dấu hiệu đặc trưng, cấu trúc bên trong của lí
thuyết này, từ đó, người nghiên cứu có thể nắm được bản chất của từng đơn vị kiến
thức và toàn bộ lí thuyết để có thể đưa ra những phát biểu cô đọng và đại diện.
7.2.1.2. Phân loại và hệ thống hóa lí thuyết
Chúng tôi sử dụng phương pháp này nhằm sắp xếp các tài liệu khoa học liên
quan đến quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm theo không gian, thời gian
để viết phần Lịch sử nghiên cứu vấn đề của luận văn.
7.2.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Chúng tôi xác định thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
ở Trường Cao đẳng sư pham Sóc Trăng thông qua việc sử dụng phối hợp các
phương pháp nghiên cứu khác nhau. Trong đó, phương pháp điều tra viết là phương
pháp chính, các phương pháp còn lại như: phỏng vấn, quan sát và phương pháp thu
thập và phân tích minh chứng là các phương pháp hỗ trợ.
7.2.2.1. Phương pháp điều tra viết
- Mục đích điều tra: Phương pháp này được sử dụng để thu thập chứng cứ
để chứng minh giả thuyết nghiên cứu của đề tài.
- Nội dung điều tra: Thực trạng hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm;
thực trạng sử dụng các biện pháp quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại
Trường.
- Đối tượng điều tra: 200 sinh viên năm thứ 3, năm thứ 2; 11 cán bộ quản lí
và 20 giảng viên của Trường.
- Công cụ điều tra: 2 mẫu phiếu hỏi gồm (1) cán bộ quản lí và GV; (1) SV.
7.2.3. Phương pháp thống kê toán học
Bằng một số thuật toán của thống kê toán học áp dụng trong nghiên cứu giáo
7
dục, chúng tôi xử lí các kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu, đồng thời
đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra.
8. Cấu trúc nội dung của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và kiến nghị, phần nội dung của luận văn
gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại
các trường cao đẳng, đại học
Chương 2. Thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại
Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng
Chương 3. Biện pháp quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm tại
Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng
8
Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ
HOẠT ĐỘNG RÈN LUYỆN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Ngoài nước
Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên là một vấn đề phát triển cơ bản
trong phát triển giáo dục được hầu hết các quốc gia trên thế giới quan tâm. Có thể
đưa ra một số nghiên cứu ở nước ngoài về vấn đề quản lí hoạt động nghiệp vụ sư
phạm như sau:
Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Yến Thoa:
Nghiên cứu về điều kiện rèn luyện nghiệp vụ sư phạm: Các tác giả như B.F.Lomov,
V.I.Dưcova, A.V.Petrovxki, V.A.Krutetxki, V.X.Cudin ... đều thống nhất rằng: rèn
luyện kỹ năng, kỹ xảo đó chính là các tri thức và kinh nghiệm mà cá nhân đã lĩnh
hội được trước đó. Muốn hình thành kỹ năng ở một lĩnh vực hoạt động nào trước
tiên phải có tri thức về hoạt động đó. Trên cơ sở tri thức cộng với vốn kinh nghiệm
đã có, nếu được luyện tập nhiều lần theo một định hướng nhất định sẽ cho các kỹ
năng hành động như mong muốn
Nghiên cứu về mức độ hình thành kỹ năng: Với công trình nghiên cứu “Hình thành
kỹ năng, kỹ xảo cho sinh viên trong điều kiện của nền giáo dục đại học”
X.I.Kixegof đã phân tích khá sâu sắc khái niệm kỹ năng. Ông là người đầu tiên nêu
lên sự phân biệt hai loại kỹ năng: kỹ năng bậc thấp (hay còn gọi là kỹ năng nguyên
sinh) được hình thành qua các hoạt động giản đơn, nó là cơ sở hình thành kỹ xảo.
Kỹ năng bậc cao (kỹ năng thứ sinh) – mà cơ sở của nó là tri thức và các kỹ xảo
Nghiên cứu mối quan hệ giữa kỹ năng và kỹ xảo: Tuy có quan niệm khác nhau
nhưng các nghiên cứu đều cho rằng kỹ năng thường có liên quan đến việc vận dụng
kinh nghiệm cũ trong việc thực hiện những hành động mới, trong những điều kiện
mới. Còn kỹ xảo là những dạng hành vi đã được củng cố vững chắc đáp ứng những
điều kiện hoạt động không thay đổi. Kỹ năng và kỹ xảo cùng được hình thành trên
cơ sở luyện tập trong thực tiễn.
9
Nghiên cứu mối quan hệ giữa rèn luyện kỹ năng và năng lực: Các nhà khoa
học thường đặt kỹ năng trong mối liên hệ với năng lực vì kỹ năng chính là một
thành phần không thể thiếu của năng lực, kỹ năng và năng lực có quan hệ mật thiết
với nhau. Các tác giả như: Altet, M và J.D.Britten Altet, đều khẳng định: Muốn
phát triển năng lực cần nắm vững tri thức và vận dụng sáng tạo những kỹ năng, kỹ
xảo đã có vào hoạt động thực tiễn.
Trong công trình nghiên cứu của Kixegof về “Hình thành các kỹ năng sư
phạm”, tác giả đã vạch ra các kĩ năng cần thiết của giáo viên cần có, mối quan hệ
giữa năng lực chuyên môn và năng lực nghiệp vụ cũng như việc rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm cho sinh viên nhằm hình thành năng khiếu sư phạm thành năng lực sư
phạm
Các tác giả đều khẳng định rèn luyện kỹ năng phải được tiến hành thông qua
hoạt động, được lặp lại nhiều lần với mức độ khó khăn ngày một cao, trong các tình
huống sư phạm giả định và tình huống thực. Việc rèn luyện kỹ năng sư phạm nhất
thiết phải thường xuyên được kiểm tra, điều chỉnh. Yếu tố tích cực rèn luyện của
chủ thể quyết định trực tiếp đến hiệu quả quá trình rèn luyện này.
1.1.2. Trong nước
Trong bài viết “Chất lượng giáo viên”, tác giả Trần Bá Hoành đưa ra các
cách tiếp cận chất lượng giáo viên dựa trên nhiều góc độ khác nhau như đặc điểm
lao động của người giáo viên, sự thay đổi chức năng người giáo viên trước yêu cầu
đổi mới giáo dục, mục tiêu sử dụng giáo viên, chất lượng từng giáo viên và chất
lượng đội ngũ giáo viên; đồng thời tác giả cũng giới thiệu các thành tố tạo nên chất
lượng giáo viên bao gồm phẩm chất người giáo viên và các nhân tố ảnh hưởng tới
chất lượng giáo viên. (Trần Bá Hoành ,1995)
Các tác giả Phạm Trung Thanh, Nguyễn Thị Lí trong bài “Rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm thường xuyên” đã hệ thống các năng lực sư phạm cơ bản của người
giáo viên thành 08 nhóm năng lực chính: tri thức về môn học và khoa học giáo dục,
năng lực chẩn đoán, năng lực lập kế hoạch, năng lực triển khai kế hoạch giáo dục
và dạy học, năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả các hoạt động dạy học, năng lực
giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn dạy học, năng lực tự rèn luyện nghiệp
vụ sư phạm phát triển nâng cao trình độ chuyên môn – nghiệp vụ, năng lực hợp tác
10
(Phạm Trung Thanh, Nguyễn Thị Lí, 2003)
Nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc với bài “Nghề và nghiệp của
người giáo viên” đã cho rằng vai trò người giáo viên hiện nay đã có những sự thay
đổi để phù hợp với các chức năng của người giáo viên rộng hơn, đồng thời chứng
minh được giáo viên chính là yếu tố cơ bản quyết định chất lượng giáo dục, trên cơ
sở đó đưa ra các giải pháp đào tạo rèn luyện nghiệp vụ sư phạm giáo viên thông qua
đổi mới chương trình đào tạo giáo viên, tăng cường yếu tố cạnh tranh chất lượng
giáo viên, đào tạo giáo viên là trách nhiệm của Nhà nước và phải bằng chính sách
đầu tư nguồn vốn chủ yếu từ nhà nước, tổ chức các hội nghị giữa các trường sư
phạm với các địa phương. (Nguyễn Thị Mỹ Lộc, 2005)
Nhìn chung, những công trình nghiên cứu trên góp phần quan trọng gợi mở
cho chúng tôi nghiên cứu đề tài “Quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm
ở Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng” đảm bảo không trùng lặp, có ý nghĩa lí
luận và mặt thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động rèn luyện
nghiệp vụ sư phạm ở trường cao đẳng sư phạm nói chung và quản lí hoạt động rèn
luyện nghiệp vụ sư phạm ở Trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng nói riêng.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lí, quản lí giáo dục, quản lí nhà trường
1.2.1.1. Quản lí
Nghiên cứu về quản lí có rất nhiều quan niệm khác nhau. Các quan niệm này
phản ánh những mặt, những chức năng cơ bản của quá trình quản lí, song về cơ bản
các quan niệm đều khẳng định đến chủ thể, đối tượng quản lí, nội dung, phương
thức và mục đích của quá trình quản lí (Đặng Quốc Bảo, 1997).
Theo Từ điển Tâm lí học, Nxb Giáo dục, 1998, thuật ngữ quản lí được định
nghĩa là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan” (Vũ Dũng,
2000).
Theo C.Mác: “Quản lí là lao động điều khiển lao động” . C. Mác đã coi việc
xuất hiện quản lí như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá
biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.
C. Mác đã viết : “Bất cứ lao động hay lao động chung nào mà tiến hành trên một
Tải về để xem bản đầy đủ
131 trang
10540
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Quản lí hoạt động rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_quan_li_hoat_dong_ren_luyen_nghiep_vu_su_pham_cho_s.pdf
