Đồ án Khảo sát ý thức bảo vệ môi trường của các hộ kinh doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10 và đề xuất các chương trình nâng cao ý thức về môi trường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

CHÂU MỸ PHÚC

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG CỦA

CÁC HỘ KINH DOANH ĂN UỐNG CÁ THỂ TRÊN

ĐỊA BÀN QUẬN 10

VÀ ĐỀ XUẤT CÁC CHƢƠNG TRÌNH NÂNG CAO

Ý THỨC VỀ MÔI TRƢỜNG

Khoa:

Công nghệ sinh học – Thực Phẩm – Môi trƣờng

Kỹ thuật môi trƣờng

Ngành:

Chuyên ngành:

Kỹ thuật môi trƣờng

GVHD:

Lớp:

PGS.TS Huỳnh Phú

13DMT02

MSSV:

1311090459

TP. Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2017

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

LỜI CAM ĐOAN

Đồ án tốt nghiệp đại học này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự hỗ

trợ từ giảng viên hƣớng dẫn PGS.TS Huỳnh Phú. Không sao chép bất kỳ một tài

liệu nào. Mọi số liệu, tài liệu trích dẫn đã đƣợc ghi rõ trong tài liệu tham khảo. Kết

quả nghiên cứu trong đồ án tốt nghiệp chƣa từng đƣợc công bố.

Sinh viên thực hiện

Châu Mỹ Phúc

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

LỜI CÁM ƠN

Khi tiến hành đề tài “Khảo sát ý thức bảo vệ môi trƣờng của các hộ kinh

doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10 và đề xuất các chƣơng trình nâng

cao ý thức về môi trƣờng”. Em đã nhận đƣợc sự ủng hộ và giúp đỡ tận tình của

quý Thầy Cô khoa CNSH – TP – MT Trƣờng Đại học Công nghệ thành phố Hồ Chí

Minh.

Em xin gởi lời cảm ơn chân thành đến: Ban Giám hiệu cùng Quý Thầy Cô đã

và đang công tác tại Trƣờng Đại Học Công Nghệ Tp. HCM đã tận tình dạy dỗ và

truyền đạt cho em tất cả những kiến thức bổ ích.

Em xin chân thành cảm ơn thầy PGS.TS Huỳnh Phú đã hƣớng dẫn tận tình,

đóng góp ý kiến và định hƣớng cho em trong quá trình học tập để em có thể hoàn

thành tốt bài báo cáo này.

Do kiến thức của em chƣa đủ sâu rộng nên trong quá trình thực hiện không

thể tránh khỏi thiếu sót, kính mong Quý Thầy Cô thông cảm và chỉ dạy thêm cho

em. Em chân thành cảm ơn những lời nhận xét chân tình của Quý Thầy Cô để giúp

cho bài báo cáo của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em cũng xin gửi lời cám ơn tới gia

đình, bạn bè và các anh chị trong Phòng Tài nguyên và Môi trƣờng Quận 10 đã luôn

giúp đỡ em, ủng hộ em trong suốt thời gian qua để có thể hoàn thành tốt bài báo cáo

này.

Và cuối cùng em xin gởi đến Quý Thầy Cô lời chúc sức khỏe và thành công

trong công việc.

Sinh viên thực hiện

Châu Mỹ Phúc

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN

..........................................................................................................

TP. Hồ Chí Minh, ngày ... tháng ... năm ...

Giáo viên hƣớng dẫn

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN

..........................................................................................................

TP. Hồ Chí Minh, ngày ... tháng ... năm ...

Giáo viên phản biện

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

MỤC LỤC

L ỜI CAM ĐOAN

L ỜI CÁM ƠN

NH Ậ N XÉT C ỦA GIÁO VIÊN HƢỚ NG D Ẫ N

NH Ậ N XÉT C Ủ A GIÁO VIÊN PH Ả N BI Ệ N

M Ụ C L Ụ C .................................................................................................................. I

DANH M Ụ C CÁC T Ừ VI Ế T T Ắ T ....................................................................... VI

DANH M Ụ C CÁC B Ả NG .................................................................................... VII

DANH M Ụ C HÌNH Ả NH, B ẢN ĐỒ ..................................................................VIII

DANH M Ụ C CÁC BI ỂU Đ Ồ ................................................................................ IX

L Ờ I M Ở ĐẦ U ............................................................................................................1

1. ĐẶ T V Ấ N ĐỀ .....................................................................................................1

2. TÍNH C Ấ P THI Ế T C Ủ A ĐỀ TÀI ......................................................................2

3. M Ụ C TIÊU C Ủ A ĐỀ TÀI...................................................................................3

4. N Ộ I DUNG NGHIÊN C Ứ U................................................................................3

5. P HƢƠNG PHÁP NGHIÊN C Ứ U .......................................................................4

5.1. Phƣơng pháp luậ n ........................................................................................5

5.2. Phƣơng pháp điề u tra th ự c t ế .......................................................................5

5.2.1. Ch ọn địa điể m th ự c hi ệ n ......................................................................5

5.2.2. B ố trí các điểm điề u tra ........................................................................6

5.2.3. L ậ p phi ếu trƣng cầ u ý ki ế n...................................................................7

5.2.4. N ộ i dung c ủ a phi ế u kh ả o sát ................................................................7

5.2.5. Ph ỏ ng v ấ n trò chuy ệ n tr ự c ti ế p v ới ngƣờ i dâ n .....................................8

5.3. Phƣơng pháp thu thậ p tài li ệ u......................................................................8

5.4. Phƣơng pháp xử lý s ố li ệ u ...........................................................................8

5.4.1. Phƣơng pháp phân tích độ tin c ậy thang đo (Cronbach’s Alpha )........9

5.4.2. Phƣơng pháp phân tích nhân tố ...........................................................9

5.4.3. Phân tích nhân t ố khám phá EFA.......................................................11

i

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

5.4.3.1. Khái ni ệ m v ề EFA ......................................................................11

5.4.3.2. M ụ c tiêu c ủ a EF A .......................................................................11

5.4.3.3. Ứ ng d ụ ng c ủ a EFA .....................................................................12

5.4.3.4. Mô hình c ủ a EFA........................................................................12

5.4.3 .5. Các bƣớ c th ự c hi ệ n EFA.............................................................13

5.5. Phƣơng pháp đánh giá tổ ng h ợ p ................................................................17

6. PH Ạ M VI VÀ ĐỐ I TƢỢ NG NGHIÊN C Ứ U...................................................17

6.1. Đối tƣợ ng nghiên c ứ u ................................................................................17

6.2. Ph ạ m vi nghiên c ứ u ...................................................................................18

7. C Ấ U TRÚC ĐỒ ÁN..........................................................................................18

8. GI Ớ I H Ạ N C Ủ A ĐỀ TÀI..................................................................................19

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CHƢƠNG TRÌNH NÂNG CAO Ý TH Ứ C V Ề

MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊ A BÀN QU Ậ N 10 ........................................................20

1.1. GI Ớ I THI Ệ U V Ề QU Ậ N 1 0 ...........................................................................20

1.1.1. V ị trí........................................................................................................20

1.1.2. Điề u ki ệ n t ự nhiên ..................................................................................21

1.1.3. Khí h ậ u ...................................................................................................22

1.1.4. Địa hình và đị a ch ấ t công trình...............................................................23

1.1.5. Th ủy vă n .................................................................................................23

1.1.6. Đặc điể m kinh t ế - xã h ộ i .......................................................................23

1.1.6.1. Kinh t ế .............................................................................................23

1.1.6.2. Phát tri ể n đô thị - tài nguyên môi trƣờ n g .......................................25

1.1.6.3. Phát tri ể n giáo d ụ c, y t ế, văn hóa, xã hộ i .......................................26

1.1.7. N ộ i chính ................................................................................................27

1.1.8. Giao thông v ậ n t ả i ..................................................................................28

1.2. KHÁI QUÁT V Ề H Ộ KINH DOANH ĂN U Ố NG CÁ TH Ể .........................28

1.2.1. Định nghĩa hộ kinh doanh cá th ể ............................................................28

1.2.2. Đặc điể m c ủ a h ộ kinh doanh cá th ể ........................................................28

1.2.3. Định nghĩa hộ kinh doanh ăn uố ng cá th ể ..............................................28

ii

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

1.2.4. Điề u ki ệ n thành l ậ p h ộ kinh doanh ăn uố n g ...........................................29

1.3. HO Ạ T ĐỘ NG C Ủ A CÁC H Ộ KINH DOANH ĂN U Ố NG .........................30

1.3.1. Hi ệ n tr ạ ng các h ộ kinh doanh ăn uố ng trên c ả nƣớ c ..............................30

1.3.2. Đặc điể m c ủ a buôn bán hàng rong .........................................................31

1.3.3. Tình hình buôn bán hàng rong t ại các vùng đô th ị .................................32

1.4. HI Ệ N TR Ạ NG CÁC H Ộ KINH DOANH ĂN U Ố NG T Ạ I QU Ậ N 1 0 ..........36

1.4.1. S ự t ồ n t ạ i khách quan .............................................................................36

1.4.2. Hi ệ n tr ạ ng các hàng quán t ạ i Qu ậ n 10 ...................................................37

1.5. HI Ệ N TR Ạ NG VÀ CÁC V Ấ N ĐỀ MÔI TRƢỜ NG T Ạ I QU Ậ N 1 0 .............39

1.5.1. Hi ệ n tr ạ ng và di ễ n bi ế n các thành ph ần môi trƣờ ng ..............................39

1.5.2. Các ngu ồ n gây ô nhi ễm môi trƣờ ng .......................................................40

1.5.3. Tình hình phát sinh ch ấ t th ả i ..................................................................40

1.5.4. Các v ấn đề môi trƣờ ng chính .................................................................41

1.6. KHÁI QUÁT V Ề CHƢƠNG TRÌNH NÂNG CAO Ý TH Ứ C V Ề MÔI

TRƢỜ NG .............................................................................................................41

1.6.1. S ự tham gia c ủ a c ộng đồ ng vào qu ản lý môi trƣờ ng..............................41

1.6.2. M ố i quan h ệ gi ữ a con ngƣờ i v ới môi trƣờ ng .........................................41

1.6.3. Tham gia c ủ a c ộng đồ ng là gì?...............................................................42

1.6.4. Tình hình th ự c hi ệ n nâng cao ý th ứ c c ộng đồ ng ở Vi ệ t Nam ................43

CHƢƠNG 2: KẾ T QU Ả KH Ả O SÁT V Ề NH Ậ N TH ỨC, THÁI ĐỘ C Ủ A CÁC

H Ộ KINH DOANH ĂN UỐ NG V Ề B Ả O V Ệ MÔI TRƢỜ N G ..........................47

2.1. K Ế T QU Ả KH Ả O SÁT V Ề NH Ậ N TH Ứ C, THÁI ĐỘ C Ủ A CÁC H Ộ KINH

DOANH ĂN U Ố NG V Ề B Ả O V Ệ MÔI TRƢỜ N G .............................................47

2.1.1. Kh ả o sát v ề đờ i s ố ng tinh th ầ n c ủ a các h ộ kinh doanh ăn uố ng.............47

2.1.2. Kh ả o sát v ề th ự c tr ạ ng v ệ sinh môi trƣờ ng c ủ a các h ộ kinh doanh ăn

u ố ng ..................................................................................................................51

2.1.3. Kh ả o sát nh ậ n th ứ c c ủ a các h ộ kinh doanh ăn uố ng...............................57

2.2. ĐÁNH GIÁ NH Ậ N TH Ứ C C Ủ A CÁC H Ộ KINH DOANH ĂN U Ố NG......63

2.2.1. L ự a ch ọ n các nhân t ố ..............................................................................63

iii

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

2.2.2. Đánh giá thang đo củ a các bi ế n quan sát trong cùng m ộ t nhân t ố .........66

2.2.3. Ki ểm định Cronbach’s Alph a .................................................................71

2.2.3.1. Tiêu chí cho ki ểm đị nh Cronb ach’s Alpha .....................................71

2.2.3.2 Phƣơng pháp thự c hi ệ n.....................................................................72

2.2.4. Phân tích nhân t ố khám phá (EFA - Exploratory Factor Analysis) .......74

2.2.4.1 Tiêu chí cho ki ểm đị nh EFA ............................................................74

2.2.4.2 Phƣơng pháp thự c hi ệ n.....................................................................75

CHƢƠNG 3: ĐỀ XU ẤT CÁC CHƢƠNG TRÌN H ..............................................77

3.1. C HƢƠNG TRÌNH 1: TH Ự C HI Ệ N PHÂN LO Ạ I RÁC T Ạ I NGU Ồ N .........77

3.1.1. Nh ữ ng l ợ i ích t ừ vi ệ c phân lo ạ i rác t ạ i ngu ồ n ........................................77

3.1.2. M ụ c tiê u ..................................................................................................77

3.1.3. N ộ i dung th ự c hi ệ n .................................................................................78

3.1.4. Phƣơng pháp thự c hi ệ n ...........................................................................80

3.1.5. Đối tƣợ ng tham gia.................................................................................82

3.2. C HƢƠNG TRÌNH 2: TUYÊN TRUY Ề N R Ộ NG RÃI CÁC S Ả N PH Ẩ M

THÂN THI Ệ N V Ớ I MÔI TRƢỜ NG ....................................................................82

3.2.1. Khái ni ệ m s ả n ph ẩ m thân thi ệ n v ới môi trƣờ n g .....................................82

3.2.2. M ụ c tiê u ..................................................................................................84

3.2.3. N ộ i dung th ự c hi ệ n .................................................................................84

3.2.4. Phƣơng pháp thự c hi ệ n ...........................................................................84

3.2.5. Đối tƣợ ng tham gia.................................................................................85

3.3. C HƢƠNG TRÌNH 3: THÀNH L Ậ P CÂU L Ạ C B Ộ MÔI TRƢỜ NG ...........85

3.3.1. M ụ c tiê u ..................................................................................................85

3.3.2. N ộ i dung th ự c hi ệ n .................................................................................86

3.3.3. Phƣơng pháp thự c hi ệ n ...........................................................................86

3.3.4. Đối tƣợ ng tham gia.................................................................................88

3.4. C HƢƠNG TRÌNH 4: PHÁT ĐỘ NG CHƢƠNG TRÌNH “ TH Ự C PH Ẩ M

S Ạ CH – MÔI TRƢỜ NG XANH”.........................................................................88

3.4.1. M ụ c tiê u ..................................................................................................88

iv

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

3.4.2. N ộ i dung th ự c hi ệ n .................................................................................88

3.4.3. Phƣơng pháp thự c hi ệ n ...........................................................................89

3.4.4. Đối tƣợ ng tham gia.................................................................................89

3.5. C HƢƠNG TRÌNH 5: TRI Ể N KHAI TH Ự C HI Ệ N “CHƢƠNG TRÌNH

GI Ả M THI Ể U Ô NHI Ễ M MÔI TRƢỜNG” TRÊN ĐỊ A BÀN QU Ậ N 10............90

3.5.1. M ụ c tiê u ..................................................................................................90

3.5.2. N ộ i dung th ự c hi ệ n .................................................................................90

3.5.3. Phƣơng pháp thự c hi ệ n ...........................................................................91

3.5.4. Đối tƣợ ng tham gia.................................................................................92

K Ế T LU Ậ N VÀ KI Ế N NGH Ị ................................................................................93

1. K Ế T LU Ậ N .......................................................................................................93

2. KI Ế N NGH Ị ......................................................................................................94

TÀI LI Ệ U THAM KH Ả O ......................................................................................96

PH Ụ L Ụ C 1 ..............................................................................................................98

PH Ụ L Ụ C 2 ............................................................................................................105

PH Ụ L Ụ C 3 ............................................................................................................109

v

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TP.HCM:

UBND:

Q10:

Thành phố Hồ Chí Minh

Ủy ban nhân dân

Quận 10

BVMT:

UN/ECE:

Bảo vệ môi trƣờng

United Nation Econmic Commission for Europe – Liên Hiệp

Quốc Ban Kinh tế châu Âu

CTR:

CA:

Chất thải rắn

Hệ số Cronbach's alpha

EFA:

Nhân tố khám phá

vi

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Thành phần kinh tế của các cơ sở sản xuất ở Quận 10 ............................24

Bảng 1.2: Loại hình buôn bán tại Quận 10 ..............................................................38

Bảng 2.1: Các tổ chức Đoàn, Hội tại địa phƣơng ....................................................49

Bảng 2.2: Kết quả các hộ từng đƣợc tặng túi nilon dễ phân hủy sinh học ..............51

Bảng 2.3: Kiến thức về phân loại rác tại nguồ n .......................................................54

Bảng 2.4: Đối tƣợng tham gia bảo vệ môi trƣờng ...................................................59

Bảng 2.5: Sự quan tâm chƣơng trình nâng cao nhận thức về môi trƣờng ...............61

Bảng 2.6: Thống kê ý kiến, nguyện vọng của các hộ kinh doanh ăn uống trong việc

bảo vệ môi trƣờng ....................................................................................................61

Bảng 2.7: Các biến quan sát của nhân tố Nhà nƣớc .................................................64

Bảng 2.8: Các biến qua n sát của nhân tố Khách hàng .............................................64

Bảng 2.9: Các biến quan sát của nhân tố Lợi nhuậ n ................................................65

Bảng 2.10: Các biến quan sát của nhân tố Nhà cung cấp ........................................66

Bảng 2.11: Hệ số Cronbach’s Alpha tổng ban đầ u ..................................................72

Bảng 2.12: Hệ số Cronbach’s Alpha tổng sau khi loại bỏ một số biến quan sát .....73

Bảng 2.13: Hệ số CA của các nhân tố còn lại sau khi loại biến quan sát ................74

vii

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢN ĐỒ

Hình 1: Sơ đồ phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................. 5

Hình 2: Mô hình nhân tố chung ...............................................................................11

Hình 3: Các bƣớc thực hiện EFA theo Hoàng Trọng - Chu Nguyễn Mộng Ngọc ..14

Hình 4: Các bƣớc thực hiện EFA theo Rietveld & Van Hout (1993)......................15

Hình 5: Các bƣớc thực hiện EFA theo Williams, Onsman, Brown (2010) ............16

Hình 1.1: Ranh giới của Quận 10 ............................................................................21

Hình 1.2: Sơ đồ hành chính của Quận 10 ...............................................................22

Hình 1.3: Hoạt động của hộ kinh doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10 ......29

Hình 1.4: Buôn bán hàn g rong trên các vỉa hè tại Việt Nam ..................................33

Hình 1.5: Khu vực buôn bán dành cho các quán ăn tại Singapore .........................35

Hình 1.6: Bán hàng rong trên đất nƣớc Malaysia ...................................................36

Hình 1.7: Hiện trạng các quán ăn trên địa bàn Quận 10 .........................................39

Hình 1.8: Ngƣời dân Quận 10 làm ngơ trƣớc những biển báo cấm đổ rác .............40

Hình 1.9: Môi trƣờng xung quanh hàng quán trên địa bàn Quận 10 chƣa đƣợc quan

tâm ...........................................................................................................................41

Hình 3.1: Phân lo ại rác tại nguồn ở siêu thị Big C Tô Hiến Thành – Q.10 ............79

Hình 3.2: Chƣơng trình “Thu gom chất thải nguy hại hộ gia đinh” tại Q.10 .........79

Hình 3.3: Phân loại rác tại nguồn ở Malaysia .........................................................81

Hình 3.4: Mức độ hiểu biết sản phẩm thân thiện với môi trƣờng ...........................83

Hình 3.5: Băng rôn tuyên truyền Nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực

BVMT .....................................................................................................................92

viii

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.1 : Phần trăm giá trị sản xuất theo thành phần kinh tế ............................25

Biểu đồ 1.2: Các loại hình buôn bán tại Quận 10 ...................................................38

Biểu đồ 2.1: Vấn đề thu thập thông tin của các hộ kinh doanh ăn uống .................48

Biểu đồ 2.2: Tìm hiểu việc tham gia các tổ chức xả hội của các hộ kinh doanh ăn

uống trên địa bàn Quận 10 .......................................................................................49

Biểu đồ 2.3: Mối tƣơng quan giữa hoạt động tuyên truyền vệ sinh môi trƣờng và sự

hiểu biết các chƣơng trình bảo vệ môi trƣờng đang diễn ra ...................................50

Biểu đồ 2.4: Hiện trạng sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trƣờng .............51

Biểu đồ 2.5: Hiện trạng chất thải sau một ngày buôn bán ......................................53

Biểu đồ 2.6: Tình trạng thu gom rác .......................................................................54

Biểu đồ 2.7: Sự tham gia công tác phân loại rác tại nguồn .....................................55

Biểu đồ 2.8: Vấn đề môi trƣờng tại khu vực buôn bá n ............................................56

Biểu đồ 2.9: Thiện cảm đầu tiên với khách hàng ....................................................57

Biều đồ 2.10: Tầm quan trọng của môi trƣờng .......................................................58

Biểu đồ 2.11: Mối quan hệ giữa an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trƣờng ...........59

Biểu đồ 2.12: Giải pháp quản lý rác thải .................................................................60

Biều đồ 2.13: Tỷ lệ phần trăm lựa chọn hình thức tham gia chƣơng trình nâng cao

nhận thức BVMT ....................................................................................................62

Biểu đồ 2.14: Thể hiện mức độ hài lòng đối với nhân tố “ Nhà nƣớc” ..................67

Biểu đồ 2.15: Thể hiện mức độ hài lòng đối với nhân tố “Khách hàng” ................68

Biểu đồ 2.16: Thể hiện mức độ hài lòng đối với nhân tố “Lợi nhuận” ...................69

Biểu đồ 2.17: Thể hiện mức độ hài lòng đối với nhân tố “Nhà cung cấp” .............70

ix

Đồ án tốt nghiệp

1. Đặt vấn đề

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, ở Việt Nam cùng với sự gia tăng dân số, quá trình công nghiệp

hóa, hiện đại hóa, con ngƣời đã tác động mạnh mẽ vào tự nhiên dẫn đến suy giảm

các nguồn tài nguyên và phải đối mặt với những vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng nhƣ

ô nhiễm không khí, ô nhiễm nƣớc, tiếng ồn, ...làm ảnh hƣởng xấu đến cuộc sống và

sức khỏe ngƣời dân; thiên tai, dịch bệnh xuất hiện nhiều, ... Một trong những giải

pháp để ngăn ngừa các vấn đề môi trƣờng là phải trực tiếp làm thay đổi nhận thức

của cộng đồng, của mỗi ngƣời về môi trƣờng sống xung quanh.

Kinh doanh, mua bán và ăn uống là nhu cầu của ngƣời dân. Đặc biệt các

hàng quán về đêm tại các vỉa hè đã đáp ứng nhu cầu phong phú cho ngƣời dân cả về

chủng loại, chất lƣợng và cả về giá thành. Tuy nhiên, một thực trạng tồn tại là rất

nhiều hàng quán sau khi dọn hàng đi đã không chú ý đến việc đảm bảo vệ sinh, ảnh

hƣởng cảnh quan môi trƣờng. Không khó bắt gặp hình ảnh nƣớc rửa chén, bát đổ ra

đƣờng, cùng với rác, thức ăn và dầu chiên dƣ thừa đổ xuống miệng cống tràn ra

đƣờng bốc mùi tanh tƣởi. Chính vì vậy, công tác nâng cao ý thức về môi trƣờng cho

toàn dân nói chung, cũng nhƣ các cơ sở kinh doanh ăn uống nói riêng là việc làm

cấp bách. Bởi vì hiện tại các cơ sở kinh doanh ăn uống chƣa nhận thức rõ đƣợc tầm

quan trọng của việc bảo vệ môi trƣờng từ những hành động hằng ngày của họ: sử

dụng phung phí túi nilon, xả nƣớc thải chƣa qua xử lý xuống cống, chƣa phân loại

rác tại nguồn,...

Trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) nói chung và tại Quận 10

(Q10) nói riêng, không chỉ có các hộ kinh doanh ăn uống lớn mà các hộ kinh doanh

ăn uống vỉa hè không đảm bảo vệ sinh môi trƣờng mà vẫn ngang nhiên hoạt

động.Việc gây ô nhiễm rác thải và nƣớc thải từ các hộ kinh doanh ăn uống không

chỉ ảnh hƣởng đến môi trƣờng sống khu dân cƣ, mất mỹ quan đô thị mà còn tạo

hình ảnh không tốt trong mắt du khách nƣớc ngoài.

Qua thực tế đó, việc xây dựng chƣơng trình nâng cao nhận thức cho các hộ

kinh doanh ăn uống cá thể trong công tác bảo vệ môi trƣờng là một việc rất cần thiết

1

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

trong thực tế hiện nay. Chƣơng trình sẽ hỗ trợ cho các cán bộ trong công tác giữ gìn

vệ sinh môi trƣờng, mặt khác là giúp cho nhân dân Quận 10 nói chung, các hộ kinh

doanh ăn uống trên địa bàn quận nói riêng hiểu đƣợc tầm quan trọng của việc bảo

vệ môi trƣờng và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Đó là lí do tôi

chọn đề tài “Khảo sát ý thức bảo vệ môi trƣờng của các hộ kinh doanh ăn uống

cá thể trên địa bàn Quận 10 và đề xuất các chƣơng trình nâng cao ý thức về

môi trƣờng”

2. Tính cấp thiết của đề tài

Bảo vệ môi trƣờng là sự nghiệp của toàn xã hội, mọi ngƣời đều có trách

nhiệm tham gia. Để nâng cao nhận thức của cộng đồng đối với sự nghiệp bảo vệ

môi trƣờng thì tuyên truyền, giáo dục về môi trƣờng là công tác rất quan trọng.

Theo chỉ thị số 36-CT/TW trong số 8 giải pháp đƣợc nêu ra, thì giải pháp đầu tiên

là: “Thƣờng xuyên giáo dục, tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và các

phong trào quần chúng bảo vệ môi trƣờng”.

Trong những năm gần đây, nền kinh tế của Việt Nam có nhiều chuyển biến

mạnh mẽ cả về số lƣợng lẫn chất lƣợng. Đảng và Nhà nƣớc luôn xem mục tiêu phát

triển kinh tế là động lực cho quá trình Công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đất nƣớc. Tuy

nhiên bất kỳ ngành sản xuất, kinh doanh nào cũng có khả năng phát sinh ra các loại

chất thải gây ô nhiễm môi trƣờng và gây ảnh hƣởng đến sức khỏe cũng nhƣ cuộc

sống con ngƣời và cũng là nguyên nhân góp phần vào sự suy thoái môi trƣờng, cạn

kiệt tài nguyên thiên nhiên. Chính vì các lý do nêu trên mà chiến lƣợc về bảo vệ

môi trƣờng và phát triển bền vững Đất nƣớc đang ngày càng đƣợc sự quan tâm của

các cơ quan chức năng cũng nhƣ các nhà khoa học.

Con ngƣời cũng nhƣ mọi sinh vật sống không thể tách khỏi môi trƣờng. Môi

trƣờng tác động trực tiếp tới cuộc sống của con ngƣời. Cuộc sống của chúng ta ngày

càng tốt đẹp hay không một phần cũng chịu bởi ảnh hƣởng của môi trƣờng. Hiện

nay, ở nƣớc ta nói riêng, thế giới nói chung, môi trƣờng đang bị ô nhiễm trầm trọng.

Vì vậy tất cả mọi ngƣời phải quan tâm tới việc bảo vệ môi trƣờng.

2

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

Đồng thời hiện nay ngƣời dân rất quan tâm đến việc lựa chọn các hàng quán

ăn uống đảm bảo vệ sinh, và điều đầu tiên cho việc chọn lựa một hàng quán trƣớc

khi ăn chính là môi trƣờng xung quanh của hàng quán đó. Xét cho cùng vấn đề an

toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trƣờng có mối liên hệ mật thiết. Nếu cơ sở

kinh doanh ăn uống không đảm bảo vệ sinh môi trƣờng xung quanh sạch sẽ thì thực

phẩm sẽ có nguy cơ bị nhiễm bẩn là rất cao.

3. Mục tiêu của đề tài

 Mục tiêu tổng quát:

Mục tiêu của đề tài là “ Tìm hiểu tâm tƣ và nguyện vọng của các hộ kinh

doanh ăn uống cá thể tại Quận 10 để xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả

khi xây dựng chƣơng trình nâng cao ý thức về môi trƣờng”

 Mục tiêu cụ thể:

- Đánh giá thực trạng về sự hiểu biết và thái độ đối với môi trƣờng của các hộ

kinh doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10

- Phân tích đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến việc xây dựng chƣơng trình nâng

cao nhận thức về môi trƣờng cho các hộ kinh doanh ăn uống cá thể tại Quận 10

- Đề xuất các chƣơng trình nâng cao nhận thức về môi trƣờng không chỉ dành

riêng cho các hộ kinh doanh ăn uống mà còn có thể áp dụng cho nhân dân tại Quận

10.

4. Nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung vào việc tìm hiểu thực trạng về nhận thức, thái độ đối với

môi trƣờng của các hộ kinh doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10 để từ đó

triển khai chƣơng trình nâng cao nhận thức về môi trƣờng cho các hộ. Nội dung

chính bao gồm:

 Nội dung 1: Nêu tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu

 Khái quát về hộ kinh doanh ăn uống cá thể

 Những vấn đề chung về môi trƣờng hiện nay

 Tổng quan chƣơng trình nâng cao ý thức về môi trƣờng tại Việt Nam

3

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

 Nội dung 2: Tổng quan chƣơng trình nâng cao ý thức về môi trƣờng

trên địa bàn Quận 10

 Tầm quan trọng sự tham gia của cộng đồng

 Mối quan hệ giữa con ngƣời và môi trƣờng

 Tình hình thực hiện nâng cao ý thức cộng đồng ở Việt Nam

 Hiện trạng các hộ kinh doanh ăn uống tại Quận 10

 Hiện trạng môi trƣờng trên địa bàn Quận 10

 Tham khảo một số chƣơng trình bảo vệ môi trƣờng đang diễn ra tại

Quận 10.

 Nội dung 3: Tiến hành việc thực hiện khảo sát và phân tích đƣợc các yếu

tố ảnh hƣởng đến việc xây dựng chƣơng trình nâng cao ý thức về môi trƣờng

cho các hộ kinh doanh ăn uống cá thể trên địa bàn Quận 10

 Đƣa ra giả thuyết về tính hiệu quả của chƣơng trình và thiết kế phiếu

khảo sát.

 Xây dựng phiếu khảo sát và tiến hành khảo sát thực tế

 Phân tích phiếu khảo sát để kiểm chứng tính hiệu quả của chƣơng

trình qua các biến quan sát

 Tìm đƣợc các yếu tố ảnh hƣởng mạnh nhất đến việc xây dựng chƣơng

trình nâng cao ý thức về môi trƣờng

 Nội dung 4: Tổng kết lại việc khảo sát và đề xuất các chƣơng trình

 Tổng hợp lại các kết quả thu đƣợc sau khi thực hiện phân tích dữ liệu

và tìm ra đƣợc nhân tố ảnh hƣởng đến tính hiệu quả của chƣơng trình

 Đề xuất các chƣơng trình nâng cao ý thức về môi trƣờng để có thể

nhân rộng mô hình này ra các quận khác.

5. Phƣơng pháp nghiên cứu

4

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

Khảo sát các hộ kinh doanh ăn

uống cá thể trên địa bàn Quận 10

Tổng hợp, biên hội và kế thừa

các tài liệu có liên quan

Phát phiếu khảo sát

( Khảo sát nhận thức, thái độ của các hộ kinh doanh ăn uống )

Phân tích phiếu khảo sát bằng phần mềm SPSS

Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng

Đề xuất các chƣơng trình nâng cao nhận thức về môi trƣờng cho

các nghiên cứu sau này

Hình 1: Sơ đồ phƣơng pháp nghiên cứu

5.1. Phƣơng pháp luận

Vấn đề giáo dục môi trƣờng đang là một trong những mối quan tâm cần đặc

biệt chú trọng của con ngƣời.Việc xây dựng một chƣơng trình nâng cao nhận thức

về môi trƣờng cho các hộ kinh doanh ăn uống hiện nay tại Việt Nam chƣa đƣợc

thực hiện một cách rõ ràng và cụ thể.

5.2. Phƣơng pháp điều tra thực tế

5.2.1. Chọn địa điểm thực hiện

Trên địa bàn Quận 10, từ khi chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ sản xuất – thƣơng

mại – dịch vụ sang cơ cấu thƣơng mại – dịch vụ – sản xuất đã kích thích sự phát

5

Đồ án tốt nghiệp

GVHD: PGS. TS Huỳnh Phú

triển các hoạt động thƣơng mại – dịch vụ và chợ, xây dựng Quận 10 trở thành một

trong những khu trung tâm mua sắm, kinh doanh, phân phối hàng hoá của thành phố

và các tỉnh lân cận, đồng thời tham gia chƣơng trình xuất khẩu để thu ngoại tệ thực

hiện việc tái đầu tƣ, hiện đại hoá nền sản xuất, các hoạt động dịch vụ từng bƣớc

nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Quận 10.

Hiện trạng các khu chuyên kinh doanh ăn uống tại Quận 10 ( Trích Trang thông tin

điện tử Quận 10):

 Khu vực trung tâm hoạt động văn hoá nghệ thuật, thời trang, mua sắm,

ẩm thực bao gồm: Nhà hát Hoà Bình, Trung tâm văn hoá Quận 10, khu vực ẩm

thực Nhà hàng Đông Hồ, Câu lạc bộ Lan Anh, Cách Mạng Tháng 8, Sƣ Vạn Hạnh,

Lê Hồng Phong, Hoàng Dƣ Khƣơng thuộc địa bàn Phƣờng 12. Với nhiều loại hình

hoạt động đa dạng, phong phú, khu vực này đã thu hút hàng ngàn đến vài chục ngàn

khách đến tham quan và vui chơi giải trí.

 Khu chuyên kinh doanh ăn uống trên tuyến đƣờng Nguyễn Tri Phƣơng và

Thành Thái, Sƣ Vạn Hạnh thuộc các phƣờng 4, 5, 8, 9, 12, 14 với các loại hình kinh

doanh mặt hàng đặc sản cao cấp cho đến các quán ăn bình dân.

Tính đến cuối năm 2016, trên địa bàn Quận 10 có tổng các cơ sở, doanh nghiệp sản

xuất kinh doanh nhƣ sau: 9.841 hộ kinh doanh; 7.109 doanh nghiệp [5].

5.2.2. Bố trí các điểm điều tra

Việc khảo sát hiệu quả của chƣơng trình nâng cao nhận thức đƣợc thực hiện

tại địa bàn Quận 10 – TP.HCM, các phiếu phiếu khảo sát đƣợc tiến hành với các đối

tƣợng là các hộ kinh doanh ăn uống cá thể ( bao gồm kinh doanh cố định và kinh

doanh lƣu động) với dự kiến 210 phiếu khảo sát

- Các hộ kinh doanh tại phƣờng 1, 2, 3, 6, 7, 10, 11, 13, 15: thì tại mỗi phƣờng

sẽ chọn ngẫu nhiên 10 hộ kinh doanh. Vậy tổng phiếu sẽ là 90 phiếu

- Các hộ kinh doanh tại phƣờng 4, 5, 8, 9, 12, 14: thì tại mỗi phƣờng sẽ chọn

ngẫu nhiên 20 hộ kinh doanh. Vậy tổng phiếu sẽ là 120 phiếu

6