Báo cáo Đề tài Phát triển sàn giao dịch vận tải – Thực trạng và giải pháp

Download

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA-VŨNG TÀU

KHOA KINH TẾ - LUẬT - LOGISTICS

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Đề tài: PHÁT TRIỂN SÀN GIAO DỊCH

VẬN TẢI – Thực trạng và giải pháp

Trình độ đào tạo : đại học

Ngành : logistics – quản lí chuỗi cung ứng

Chuyên ngành: tổ quản lí cảng – xuất nhập

khẩu – giao nhận vận tải quốc tế

Khóa học : 2018-2022

GVHD: Th.S Đỗ Thanh Phong

Sinh viên thực hiện : Lã Anh Tuấn

MSSV: 18033873

Lớp: DH18QG

Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 1 năm 2021

Mục lục

Danh m ụ c hình ả nh:...................................................................................................... 5

Danh m ụ c t ừ vi ế t t ắ t: .................................................................................................... 5

Ph ầ n m ở đầ u .................................................................................................................. 6

L ời nói đầ u :.....................................................................................................................6

Lí do ch ọn đề tài: ............................................................................................................9

M ục đích nghiên cứ u:...................................................................................................11

Đối tượ ng nghiên c ứ u:..................................................................................................11

Ph ạ m vi nghiên c ứ u:.....................................................................................................11

Phương pháp ng hiên c ứ u:............................................................................................11

M ụ c tiêu khoa h ọ c: .......................................................................................................12

V ề phương diệ n lý lu ậ n:...............................................................................................13

V ề th ự c ti ễ n :..................................................................................................................13

Chương 1: Cơ sở lí lu ậ n: ............................................................................................ 14

1.1 Sàn giao d ị ch :..........................................................................................................14

1.2 Khái ni ệ m sàn giao d ịch thương mại điệ n t ử :......................................................16

1.3 Sàn Giao dịch vận tải và tính cần thiết: ...............................................................17

1.4 Khi v ậ n t ả i lên sàn :.................................................................................................18

1.5 Ý ng hĩa củ a sàn giao d ịch thương mại điệ n t ử ....................................................21

1.6 Quy đị nh v ề sàn giao d ịch thương mại điệ n t ử :...................................................23

1.7 Nguyên t ắ c ho ạt độ n g .............................................................................................25

1.8 Gi ớ i thi ệ u sàn giao d ị ch Vinatrucking : ...............................................................26

1.9 Quy ch ế ho ạt độ ng sàn giao d ị ch v ậ n t ải điể n hình ở Vi ệ t Nam

“Vinatrucking”:........................................................................................................... 29

1.10 Hướ ng d ẫn đăng ký thành viên Vinatrucking.vn – sanvantaiviet.vn: ............41

1.11 Gi ớ i thi ệ u v ề xu ấ t thân sàn giao d ị ch STX ( Smartlog ):..................................42

Gi ớ i thi ệ u v ề H ệ th ố ng qu ả n lý v ậ n t ả i – STM ......................................................... 47

H ệ th ố ng qu ả n lí kho bãi - SWM:.............................................................................. 49

1.12 S ử d ụ ng sàn giao d ị ch STX m ộ t cách d ễ dàng và thu ậ n l ợ i :............................56

1.13 Nh ữ ng l ợ i ích c ủ a sàn giao d ị ch v ậ n t ải đố i v ớ i phát tri ể n kinh t ế cũng như

ngành Logistics .............................................................................................................59

Tóm t ắt CHƯƠNG I .....................................................................................................61

Chương II: Thự c tr ạ ng sàn giao d ị ch v ậ n t ả i hi ệ n nay :.......................................... 62

2.1.1 Thực trạng sàn giao dịch vận tải Vinatrucking sau 5 năm hoạt động:......... 64

2.1.2 Thực trạng sàn giao dịch STX ( Smartlog ) ......................................................65

2.1 Ti ền đề cho c ạ nh tranh lành m ạ nh c ủ a sàn giao d ị ch v ậ n t ả i :...........................68

2.3 Sàn giao dịch vận tải ở Việt Nam hiện nay có mang lại hiệu quả:.....................68

2.4 Vì sao sàn giao d ị ch v ậ n t ả i không phát tri ển đượ c m ạ nh m ẽ : ..........................70

2.5 V ẫ n còn nhi ề u rào c ản để phát tri ể n sàn giao d ị ch v ậ n t ả i .................................73

2.6 Hi ệ u qu ả c ủ a sàn giao d ị ch v ậ n t ả i Vi ệ t Nam :.....................................................75

2.7 Sàn giao d ị ch v ậ n t ải đườ ng th ủ y Izifix:...............................................................76

2.8 Sàn giao dịch Logistics Quốc Tế Phaata :..............................................................84

Tóm t ắt CHƯƠNG II ...................................................................................................88

Chương III. Đề xu ấ t gi ả i pháp phát tri ể n cho c ả hai sàn giao d ị ch v ậ n t ả i

Vinatrucking và STX:................................................................................................. 89

3.1 C ầ n hi ệ n rõ thông tin và giá c ả trên sàn giao d ị ch: ........................................... 89

3.1 B ổ sung tính năng cho sàn giao dị ch v ậ n t ả i:.......................................................89

3.2. Doanh nghi ệ p c ầ n ch ủ độ ng trong tìm ki ế m ngu ồ n hàng: ................................90

3.3 Nh ữ ng gi ả i pháp và ki ế n ngh ị mang t ầm vĩ mô: .................................................91

3.5 Sàn giao d ị ch Vinatrucking nên có thêm nh ững tính năng tối ưu:....................92

Tóm t ắt CHƯƠNG III ..................................................................................................93

K Ế T LU Ậ N .................................................................................................................. 94

Tài li ệ u tham kh ả o ...................................................................................................... 96

Danh mục hình ảnh:

Hình 1:Hiển thị nhập tìm kiếm thông tin chủ hàng và nhà vận chuyển.

Hình 2: Giao diện sàn giao dịch vận tải STX.

Hình 3 : Cách thức hoạt động của sàn giao dịch vận tải STX

Hình 4: Thông tin lựa chọn chuyến đi

Hình 5: Giao diện sàn IZIFIX

Hình 6: Nhiều sà lan nằm chờ hàng tại khu vực Cái Mép - Thị Vải, tỉnh Bà

Rịa - Vũng Tàu

Hình 7: Giao diện sàn giao dịch Phaata.com

Hình 8: Sàn giao dịch hiện giá và thông tin chuyến đi rõ ràng

Danh mục từ viết tắt:

CIEM : Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương

SGDVT: Sàn giao dịch vận tải.

GTVT: Giao thông vận tải

ADB: Ngân hàng phát triển Châu Á

STM: Hệ thống quản lý vận tải

STB: Smartlog Transport Bidding

Phần mở đầu

Lời nói đầu:

Trong xu thế toàn cầu hóa về kinh tế, kinh tế đối ngoại phát triển thì vai trò,

trách nhiệm của phát triển vận tải như xuất nhập khẩu càng to lớn và nặng nề hơn.

Phát triển sàn giao dịch vận tải là 1 phần góp đáng kể vào việc phát triển kinh tế của

đất nước, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà kinh doanh nhỏ lẽ dễ dàng vận chuyển

những món hàng đi ra nhiều nơi trên mọi miền tổ quốc. Giúp ích cho việc phát triển

kinh tế xã hội ngày càng đi lên. Sẽ có nhiều người định nghĩa khác và công dụng của

sàn giao dịch vận tải khác nhau, nhưng SGDVT ra đời có rất nhiều mục tiêu khác

nhau nhưng mục tiêu quan trọng nhất là góp phần giảm chi phí lưu thông của nền

kinh tế hay chúng ta thường gọi là chi phí logistics. Theo tài liệu của Ngân hàng Phát

triển châu Á (ADB), chi phí logistics của Việt Nam hiện chiếm trên 20% GDP, là

mức rất cao so với các nước. Như ở Đức chi phí này chỉ chiếm khoảng 6%. Ở một

số nước trong khối ASEAN, chi phí này cũng chỉ chiếm 10 – 15%. Mức chi phí

logistics của Việt Nam cao đã làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa kéo theo giảm

sức cạnh tranh chung của nền kinh tế. Chính vì vậy, việc hình thành SGDVT nhằm

mục tiêu giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh của hàng hóa khi chúng ta hội nhập.

Đầu năm 2016 đã đưa hai SGDVT ở Hà Nội và TP HCM vào hoạt động trước

và sau đó sẽ nhân rộng thêm tại một số thành phố lớn rồi phát triển ra các tỉnh, thành

phố khác để từ đó hình thành SGDVT trong toàn quốc.

Khi đưa SGDVT vào hoạt động, để đạt được sự thành công như mục tiêu đề ra

rất cần sự phối hợp giữa các Bộ có liên quan như: Bộ GTVT, Bộ Công thương, Bộ

Tài chính… Sở dĩ nói như vậy vì SGDVT hoạt động dựa trên trên hành lang pháp lý

Nghị định số 52 của Chính phủ về thương mại điện tử. Bộ Công thương đã được

Chính phủ giao triển khai, hướng dẫn thực hiện Nghị định 52 nên sẽ là đơn vị trực

tiếp thực hiện việc chỉ đạo, theo dõi, giám sát về hoạt động chuyên môn của SGDVT.

Bộ GTVT sẽ là cơ quan thực hiện chỉ đạo các nội dung về vận tải để đạt được mục

tiêu đề ra. Bộ Tài chính cũng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp SGDVT

đạt được mục tiêu nhanh hay không. Chẳng hạn như hiện nay có một khối lượng

hàng hóa rất lớn được vận chuyển bằng kinh phí Nhà nước. Vì thế, nên có quy định

tổ chức đấu thầu các khối lượng vận tải này trên SGDVT. Đã công bố chỉ số về giá

cước bình quân của một số mặt hàng chủ yếu theo từng quý và theo từng khu vực.

Vì thế, nên chăng, Bộ Tài chính có thể sử dụng thông tin, giá cước bình quân này để

làm căn cứ xem xét quyết toán về mặt tài chính đối với các doanh nghiệp có khối

lượng hàng hóa lưu thông lớn, đảm bảo mục tiêu giảm chi phí hàng hoá, giảm chi

phí logistics của nền kinh tế…

Những giai đoạn đầu đi vào hoạt động chắc chắn SGDVT đã có những khó khăn

nhất định. Nhưng tổng cục Đường bộ VN sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, quảng

bá, trao đổi với các Sở GTVT và doanh nghiệp để tạo điều kiện kết nối với các chủ

hàng, đơn vị vận tải. Bên cạnh đó, sẽ phối hợp hướng dẫn, tư vấn để SGDVT hoạt

động hiệu quả. Tổng cục cũng sẽ tiếp tục hướng dẫn để phát triển thêm các SGDVT,

dần hình thành hệ thống SGDVT kết nối với nhau để nâng cao hơn nữa hoạt động

của mô hình này. Đặc biệt, Tổng cục cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất Bộ GTVT

và các Bộ ngành có liên quan ban hành các cơ chế, chính sách thúc đẩy việc giao

dịch vận tải qua sàn nhằm thực hiện chủ trương công khai minh bạch, trong hoạt

động vận tải, thúc đẩy thị trường vận tải phát triển lành mạnh.

Từ trước đến nay tỷ lệ chạy “rỗng” chiều về của các doanh nghiệp luôn ở mức

60 – 70%. Thậm chí ở các tuyến ngắn dưới 300 km tỷ lệ này thường là 100%. Chi

phí này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng dịch vụ vận tải. Đối với doanh

nghiệp vận tải, khi chạy “rỗng” chiều về, chúng tôi thường áp giá tương đương với

khoảng 60 – 70% tổng mức giá cước. Nếu phải chạy chuyến hàng một chiều thì người

có nhu cầu vận chuyển sẽ phải chịu toàn bộ chi phí chiều “rỗng”. Tận dụng được

chạy hai chiều có hàng, tôi nghĩ chi phí cước vận tải sẽ giảm được 30 – 40%.

Chẳng hạn, nếu chạy một chuyến hàng từ Hải Phòng lên Hà Nội mà bị “rỗng”

một chiều thì cước có thể là 200 nghìn đồng/tấn hàng nhưng nếu có cả hàng chiều đi

lẫn chiều về thì có khi chỉ còn 120 – 140 nghìn đồng/tấn hàng. Vì vậy, nếu sử dụng

tốt SGDVT sẽ giảm giá cước do hạn chế chiều chạy “rỗng”. Các đơn vị vận chuyển

sẽ phát huy những chuyến cước hai chiều thông qua việc tìm kiếm thông tin trên

SGDVT để tăng hiệu quả, có lợi cho cả người sử dụng vận tải lẫn doanh nghiệp vận

tải.

Để đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày tăng cao, nhiều sàn giao dịch

vận tải được lập ra để kết nối nhu cầu vận chuyển giữa chủ hàng và chủ xe nhằm

giảm lượng xe chạy rỗng một chiều, giúp giảm chi phí vận tải. Ý tưởng này tưởng

chừng sẽ hấp dẫn cả chủ hàng lẫn chủ phương tiện, nhưng đến nay các sàn giao dịch

vận tải lại không thành công, thậm chí phải dừng hoạt động. Là một trong những sàn

giao dịch đầu tiên được cấp phép hoạt động từ cuối năm 2015, sau năm năm hoạt

động, sàn giao dịch vận tải Vinatrucking chưa nhận được nhiều sự quan tâm của

doanh nghiệp.

Ông Tạ Công Thuận¹, Tổng giám đốc sàn vận tải Vinatrucking cho biết, do số

lượng khách hàng giao dịch qua sàn không nhiều, kinh doanh không mang hiệu quả

nên đến năm 2017 doanh nghiệp đã ngưng sàn giao dịch vận tải hàng hóa này.

Tương tự, một sàn giao dịch vận chuyển hàng hóa khác được cấp phép hoạt

động từ năm 2016 là sàn giao dịch sanvanchuyen.vn. Số liệu thống kê được đưa trên

trang web vào thời điểm ngày 28/9/2020, có trên 800 công ty vận tải đăng ký, số giao

dịch là trên 200 tuy nhiên số tiền giao dịch qua sàn chỉ vỏn vẹn là 500 triệu đồng.

¹Báo KinhtếSàigònOnline

Sau nhiêu năm hoạt động trên nhiều tỉnh thành nhưng thật sự sàn giao dịch vẫn chưa

thật sự mang lại hiệu quả cao, đề tài nghiên cứu về “ Phát triển sàn giao dịch vận

tải” là một đề tài nghiên cứu nhất thiết và sẽ có các nội dung sau:

(1)

làm nền tảng cho nghiên cứu tìm ra hướng giải quyết.

(2) Phân tích, đánh giá thực trạng quá trình thực hiện Sàn giao dịch vận tải

ở Việt Nam từ năm 2015 đến này.

Hệ thống hóa các luận cứ về lý luận thủ tục trong sàn giao dịch vận tải,

(3)

Từ đó, xây dựng những nhóm giải pháp trọng yếu có vai trò then chốt

trong giải quyết vấn đề tồn tại để hoàn thiện Sàn giao dịch vận tải ở Việt Nam.

Do khuôn khổ nghiên cứu bị hạn chế về thời gian và nguồn lực nên đề tài khoa

học chưa thể bao quát và chuyên sâu hết tất cả các vấn đề về thủ tục hải quan theo

các chuẩn mực hải quan hiện đại nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định.

Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các chuyên gia và

các thầy cô trong lĩnh vực Logistics nói chung và xuất khẩu nói riêng để có thể hoàn

thiện đề tài khoa học của mình tốt hơn. Lời cuối em xin được Trân trọng gửi lời cảm

ơn sâu sắc đến các thầy cô giảng viên BVU trong cùng chuyên ngành suốt thời gian

qua đã không ngừng nhiệt tình, nỗ lực truyền đạt kiến thức và đặc biệt là thầy Đỗ

Thanh Phong – Giảng viên hướng dẫn đề tài đã tạo điều kiện đủ về mọi mặt để giúp

em có thể tham gia viết và hoàn thành bài nghiên cứu khoa học của mình… Em xin

trân trọng cảm ơn và kính chào!

Lí do chọn đề tài:

Nền kinh tế chia sẻ hoạt động nhờ tận dụng những nguồn lực nhàn rỗi. Nổi tiếng

nhất có lẽ là dịch vụ taxi Uber với giá trị lên đến 62,5 tỉ USD trên toàn cầu. Tại Việt

Nam, dù theo sau, song mô hình kinh tế này cũng đã phát triển thành những hình thái

gần gũi hơn như “xe ôm”, giao hàng, vận tải hành khách....

Không đơn thuần chỉ tận dụng nguồn lực nhàn rỗi, nếu được hiện thực hóa thành

công, sàn giao dịch vận tải sẽ giải được không ít bài toán khó về thực trạng thị trường

logistics hiện tại. Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí logistics (vận tải, lưu kho, làm

thủ tục hải quan) của Việt Nam chiếm từ 20-25% GDP. Con số này rất cao nếu so

với các nước trong cùng khu vực như Thái Lan 6%, Malaysia 12% và gấp 3 lần

Singapore. Theo ông Bùi Quốc Nghĩa, Viện trưởng Viện Logistics Việt Nam, chi phí

logistics cao là một trong những nguyên nhân trực tiếp làm tăng giá sản phẩm và

giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường.

Đáng nói, tỉ lệ xe chạy rỗng chiếm tới 30-50% do công tác tổ chức, quản lý còn

yếu. Các chuyến xe chở hàng thường chỉ đầy chiều đi mà trống chiều về. Việt Nam

là nước có xe tải chở hàng chạy suốt 2.000 km từ Nam ra Bắc mà có tải trọng thấp,

lượng hàng ít. Trong khi các loại hình vận tải đường biển, đường sắt chưa phát triển

thì áp lực vận tải lên đường bộ càng nặng nề hơn.

Hiện trạng xe chạy rỗng không chỉ là bài toán khó với các đơn vị vận tải truyền

thống. Giaohangnhanh.vn, một đơn vị chiếm thị phần lớn trong ngành vận tải hàng

hóa của thương mại điện tử, cũng gặp phải tình trạng tương tự. Theo đại diện của

công ty này, chi phí cho một chuyến giao hàng sẽ tiết giảm được 30-40% nếu xe

không phải chạy rỗng ở chiều về.

Trong nhiều phương án được đưa ra để hiện đại hóa quản lý vận tải đường bộ,

thì giải pháp sàn giao dịch vận tải sớm thu hút được sự chú ý của nhiều doanh nghiệp

và nhà đầu tư. Sàn là nơi “chủ hàng” đăng tin về món hàng cần vận chuyển, còn các

“chủ xe” có phương tiện vận tải đăng ký nhu cầu tìm hàng để vận chuyển. Nếu thấy

đối tác phù hợp, thông qua sàn, hai bên sẽ liên hệ và đàm phán thực hiện hợp đồng.

Mô hình này được kỳ vọng sẽ giúp giảm lượng xe chạy rỗng, cước vận chuyển, giảm

lượng xe chạy trên đường, tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường.

Trên sàn, thông tin về các chủ hàng và chủ xe đều được mã hóa để đảm bảo tính

minh bạch và cạnh tranh. Đơn vị tổ chức sàn đóng vai trò trung gian tư vấn, kết nối

hợp đồng, tổ chức đấu thầu để hợp đồng vận tải được thực hiện với chi phí thấp nhất,

đồng thời giám sát quá trình vận tải (nếu có theo cam kết với khách hàng) để thu về

lợi nhuận. Trên sàn, đăng ký thành viên, đăng tin, mời thầu… đang được miễn phí

trong giai đoạn thí điểm.

Hành lang pháp lý cho mô hình sàn giao dịch vận tải phát triển theo quy định

về thương mại điện tử vốn đang khá dễ thở cho các doanh nghiệp. Sau Quyết định

của Bộ Giao thông Vận tải về xã hội hóa 100% các sàn giao dịch vận tải, nhiều doanh

nghiệp đã đề xuất thành lập sàn như Tập đoàn Viettel, VNPT, Công ty Hanel.

Mục đích nghiên cứu:

Để phân tích, làm rõ được những thực trạng “ trên ” và góp phần đưa ra các giải

pháp để phục vụ cho các doanh nghiệp vận tải càng ngày càng lớn mạnh và không

uổng phí những sàn giao dịch hiện có.

Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài liên quan tới các hoạt động của sàn giao dịch,

các doanh nghiệp khi đăng ký sử dụng sàn giao dịch, và tại sao sàn giao dịch lại

không hấp dẫn đến như vậy, và ngày càng chết yểu.

Phạm vi nghiên cứu:

Vì nội dung đề tài mang tính tổng quan cao và vì do sự ảnh hưởng bởi nhiều

vấn đề khách quan trong quá trình thực hiện đề tài nên em sẽ chỉ giới hạn phạm vi

nghiên cứu trong hoạt động trong hoạt động của sàn giao dịch vận tải.

Về phạm vi không gian: Tùy theo điều kiện cho phép, em xin ưu tiên tổng quan

về các khu vực trong đất nước.

Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Vận dụng phương pháp

duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để trình bày các vấn đề lý luận và thực tiễn

liên quan đến sàn giao dịch vận tải. Xem xét đối tượng và nội dung nghiên cứu theo

quan điểm toàn diện, phát triển và hệ thống.

Phương pháp thu thập số liệu: Số liệu thứ cấp cần thiết phục vụ cho đề tài được

thu thập từ nguồn: các trang mạng, và đặc biệt là sàn giao dịch vận tải vinatrucking

và sàn giao dịch khác trên cả nước.

Phương pháp tổng hợp và phân tích: Luận văn sử dụng hệ thống các phương

pháp thống kê kinh tế, tổng hợp và phân tích số liệu.

Tổng hợp số liệu: Dùng phương pháp phân tổ để hệ thống hoá các số liệu thu

thập được phù hợp với mục đích nghiên cứu của đề tài.

Phân tích số liệu: Vận dụng các phương pháp phân tích thống kê kinh tế, tổng

hợp và phân tích các số liệu thu thập được.

Mục tiêu khoa học:

Một doanh nghiệp vận tải nội địa, các doanh nghiệp logistics nước ngoài dù chỉ

chiếm 20% trong tổng số các doanh nghiệp vận tải đang hoạt động lại đang xử lý hết

80% đơn hàng trong nước. Các công ty này cũng tìm cách đưa tình trạng hoạt động

của hệ thống lên “online”, vô hình chung lại là đối thủ của mô hình sàn. Vì vậy, khó

mà thuyết phục được các doanh nghiệp logistics đang nắm những miếng bánh lớn

lẫn các doanh nghiệp logistics quy mô vừa và nhỏ bước vào cuộc chơi chung mới

tạo được lợi thế cạnh tranh lâu dài cho sàn giao dịch vận tải.

Cũng chính công nghệ là nền tảng liên thông các chủ thể trong sàn giao dịch

vận tải để tình trạng xe và đơn hàng được cập nhật nhanh nhất, từ đó đơn hàng sẽ

được thực hiện tự động trong thời gian ngắn nhất, chứ không chỉ thực hiện thủ công

và có xác suất thành công thấp như hiện nay. Có nền tảng công nghệ rồi, thuyết phục

các hãng xe với hàng trăm nghìn tài xế hiểu và sử dụng các thiết bị công nghệ thông

minh để cập nhật thời gian thực tình trạng phương tiện vận tải cũng không hề dễ

dàng.

Ngay cả những sàn giao dịch vận tải đang hoạt động thành công tại Singapore

và Hồng Kông, nơi 70-80% lưu lượng hàng hóa vận tải được xử lý qua sàn cũng phải

mất gần 10 năm để tạo niềm tin và xây dựng thói quen với khách hàng. Là một xu

thế tất yếu góp phần giải quyết được nhiều thách thức của ngành vận tải, thế nhưng

hướng đi và nhiệm vụ mà các chủ đầu tư mô hình sàn phải làm được không hề dễ.

Để mô hình này phát triển được đúng tầm là một cuộc cách mạng trong vận tải

hàng hóa nội địa và dần dần trong xuất nhập khẩu. Phát triển vượt bậc và thật sự đưa

vào sử dụng rộng rãi là một mục tiêu lớn của cả nhà nước và doanh nghiệp kinh

doanh lớn và nhỏ.

Về phương diện lý luận:

Đề tài làm rõ các nhận thức, hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản, phân tích

nội hàm và đưa ra những nội dung:

Sàn giao dịch vận tải? Vị trí hoạt động?

Nghiên cứu chính sách phát triển của các bộ ngành liên quan?

Tìm hiểu về thủ tục lên sàn giao dịch? Qui trình thực hiện thủ tục chọn nhà vận

tải trên sàn? Các điều kiện áp dụng? Những điểm cần lưu ý?

Về thực tiễn:

Sử dụng phương pháp điều tra khảo sát thực tế, để hiểu rõ hơn về thực trạng

chung ở Việt Nam cũng như các công ty, sàn giao dịch vận tải đang gặp những khó

khăn gì về vấn đề phát triển. Những kết quả đạt được, khó khăn còn tồn tại, nguyên

nhân khắc phục.

Trên cơ sở phân tích, đánh giá, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu

quả thực hiện các phát triển sàn giao dịch vận tải của Việt Nam đến với từng người

dân và những doanh nghiệp kinh doanh vận tải một cách hiệu quả. Qua đó, đưa ra

những quyết định để thực hiện.

Trong tương lai, sẽ có những sự chuyển biến, vậy chúng ta đang và sẽ cần làm

gì để phát triển sàn giao dịch vận tải. Có những quy định mới, có những nguyên tắc

mới,…Thế nên, không chỉ dừng lại ở hiện tại, nghiên cứu xây dựng mục tiêu, phương

hướng và đề xuất những giải pháp, các điều kiện áp dụng trong những năm tiếp theo.

Chương 1: Cơ sở lí luận:

1.1 Sàn giao dịch:

Sàn giao dịch hay sàn là một th ị trườ ng (cái chợ) được tổ chức cho việc trao đổi

hàng hóa, chủ yếu là giữa các mã chứng khoán, hàng hóa, ngoại hối, tiền mã hóa,

hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn.

Tên "sàn" có nguồn gốc từ thế kỷ 13, nhà trọ tên là Ter Beurze tại Bruges, B ỉ ,

nơi các thương nhân và nhà buôn nước ngoài từ khắp châu Âu tiến hành trao đổi

trong những năm cuối thời kỳ trung cổ. Tòa nhà này, được thành lập bởi Robert van

der Buerze như một ký túc xá, đã hoạt động từ năm 1285. Các nhà quản lý của nó đã

trở thành nổi tiếng với cung cấp tư vấn tài chính đúng đắn cho các thương nhân và

các thương gia thường xuyên lui tới tòa nhà. Dịch vụ này được gọi là "Purse Beurze"

đó là cơ sở của từ "sàn", có nghĩa là một nơi được tổ chức để giao dịch. Cuối cùng

tòa nhà này đã trở thành một nơi chỉ để trao đổi các hàng hoá.

Trong thế kỷ 18, mặt tiền của Ter Beurze được xây dựng lại với một mặt tiền

rộng các c ộ t . Tuy nhiên, vào năm 1947 nó đã được khôi phục diện mạo thời trung cổ

ban đầu của nó.

Các sàn giao dịch mang các nhà môi giới và các đại lý là những người mua và

bán các đối tượng này lại cùng nhau. Những công cụ tài chính phong phú này thường

có thể được bán thông qua sàn giao dịch này, đặc biệt với lợi ích của một trung tâm

thanh toán để trang trải các rủi ro tín dụng, hoặc trao đổi ngang tắt (OTC), nơi thường

có ít sự bảo vệ chống lại rủi ro đối tác hơn so với từ các trung tâm thanh toán.

Các sàn giao dịch có thể được phân ra thành:

Theo đối tượng được trao đổi:

Sàn giao dịch cổ phiếu hay sàn giao dịch chứng khoán (chứng khoán ở đây chỉ

gồm cổ phiếu/chứng chỉ quỹ, trái phiếu)

Sàn giao dịch hàng hóa - giao dịch nhiều loại phái sinh tài chính khác nhau

Thị trường ngoại hối - hiện nay hiếm khi trong các hình thức của một tổ chức

chuyên ngành

Thị trường tiền mã hóa (ví dụ: Bitcoin, Ethereum)

Theo loại hình trao đổi:

Sàn giao dịch cổ điển - cho các trao đổi giao ngay

Sàn giao dịch hợp đồng tương lai hay sàn giao dịch hợp đồng tương lai và hợp

đồng quyền chọn - cho các phái sinh

Trong thực tế, các sàn giao dịch hợp đồng tương lai thường là các sàn giao dịch

hàng hoá, tức là tất cả các phái sinh, bao gồm các phái sinh tài chính, thường được

giao dịch tại các sàn giao dịch hàng hóa. Điều này có lý do lịch sử: các sàn giao dịch

đầu tiên là các sàn giao dịch cổ phiếu. Trong thế kỷ 19, các sàn giao dịch được mở

để trao đổi các hợp đồng chuyển tiếp trên hàng hóa. Các hợp đồng kỳ hạn được trao

đổi qua sàn được gọi là các hợp đồng tương lai. Những sàn giao dịch hàng hóa này

sau đó bắt đầu cung cấp các hợp đồng tương lai trên các sản phẩm khác, chẳng hạn

như lãi suất và cổ phần, cũng như các hợp đồng quyền chọn. Hiện nay chúng được

gọi là các sàn giao dịch hợp đồng tương lai ngoại tệ.

1.2 Khái niệm sàn giao dịch thương mại điện tử:

Là một ứng dụng cụ thể của kinh tế chia sẻ trong logistics, một công cụ giúp

nâng cao hiệu quả, giảm chi phí trong lĩnh vực này. Chức năng chính của sàn giao

dịch vận tải là kết nối giữa chủ xe và chủ hàng.

Nhà nước ta đã quy định khái niệm sàn thương mại điện tử rất rõ ràng 2 thông

tư 46/2010/TT-BCT:” Sàn giao dịch thương mại điện tử là website thương mại điện

tử cho phép cac thương nhân, tổ chức, cá nhân không phải chủ sở hữu hoặc người

quản lý website có thể tiến hành bán hàng hoặc cung ứng các dịch vụ trên đó”. Tức

là trên cùng một website người dùng có thể tiến hành trao đổi, buôn bán trực tuyến

nhằm đạt được mong muốn của bản thân. Thông qua đó kết nối người tiêu dùng với

các doanh nghiệp, các nhân, tổ chức.

Không chỉ là nơi tiến hành trao đổi hàng hóa, sàn giao dịch điện tử còn là thế

giới trưng bày, giới thiệu sản phẩm thương hiệu của các tổ chức, doanh nghiệp để

người dùng biết đến. Đồng thời nơi đầy còn là nơi đăng tải các thông tin rao vặt hữu

ích, thực hiện các giao dịch qua mạng internet đấu giá, đấu thầu, hợp tác thiết kế và

rất nhiều các chức năng khác.

1.3 Sàn Giao dịch vận tải và tính cần thiết:

Thiếu thông tin dẫn tới chi phí cao

Hoạt động giao dịch vận tải hàng hóa của Việt Nam chủ yếu được thực hiện dựa

trên những mối quan hệ truyền thống, giữa các đơn vị vận tải và chủ hàng. Vì vậy,

thông tin về thị trường, nguồn hàng không đầy đủ. Chính thông tin không đầy đủ này

dẫn tới thực trạng là sự kết hợp giữa hàng chiều đi và chiều về thấp.

Tỉ lệ chạy xe rỗng của Việt Nam là rất cao, từ 30-50%. Tỉ lệ xe chạy rỗng cao

chính là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới chi phí logistics trong nền

kinh tế của Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực và trên thế giới. Số liệu của

Ngân hàng Phát triển châu Á đánh giá chi phí này của Việt Nam chiếm 20%, trong

khi con số này ở các nước ASEAN chỉ từ 10-15%, còn ở các nước phát triển như

Đức thì chỉ 6%.

Mặt khác, chi phí về vận tải chiếm tới 60% trong chi phí logistics. “Vì vậy, tổ

chức vận tải của Việt Nam hiện nay theo đánh giá là chưa khoa học, dẫn tới rất lãng

phí”, ông Quyền nói.

Sớm thành lập sàn giao dịch vận tải hàng hóa

Việc thành lập các sàn giao dịch vận tải hàng hóa Việt Nam đã được Tổng cục

Đường bộ nghiên cứu xây dựng từ năm 2014 và vừa được Bộ Giao thông vận tải phê

duyệt. Tổng cục đang tiếp tục triển khai các bước tiếp theo để hình thành sàn giao

dịch vận tải hàng hóa Việt Nam trong thời gian tới.

Sàn giao dịch vận tải hàng hóa là một trong những giải pháp quan trọng giúp

việc tổ chức vận tải khoa học hơn và hình thức này đã được nhiều nước áp dụng. Khi

sàn giao dịch hoạt động tốt, các chủ hàng tham gia đầy đủ tích cực, đăng tải toàn bộ

thông tin, nhu cầu vận tải của mình lên đó, các đơn vị kinh doanh vận tải sẽ khai thác

thông tin này để giao dịch với nhau, qua đó giúp nắm thông tin để giao dịch, kết hợp

vận chuyển hàng chiều đi, chiều về được tốt.

Nếu tổ chức vận tải khoa học có kết nối tốt giữa các đơn vị vận tải, tỉ lệ vận

chuyển hàng hóa hai chiều tăng lên, ngoài việc mang lại hiệu quả cho nền kinh tế,

cho chính các đơn vị kinh doanh vận tải, chủ hàng thì còn góp phần tiết kiệm nhiên

liệu, giảm tác hại của việc phát thải khí CO2, góp phần bảo vệ môi trường.

Việc tổ chức vận tải hàng hóa khoa học sẽ giảm bớt được lưu lượng phương

tiện lưu thông trên đường, qua đó góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Ngoài ra, khi giao dịch diễn ra một cách công khai, minh bạch và các chủ hàng

có thể tổ chức đấu thầu khối lượng vận tải trên sàn, giá cước vận chuyển sẽ được

minh bạch, qua đó giúp tiếp cận được sát hơn với thị trường, tránh được các khâu

trung gian.

Khi các đơn vị vận tải vào sàn này để tìm kiếm thông tin, giao dịch vận tải hàng

hóa thì sẽ trả phí khai thác. Nếu hiện nay, các đơn vị này phải chi tiền môi giới thì

việc thu phí theo hình thức này để khai thác thông tin và giao dịch vận tải sẽ thấp

hơn nhiều. Bên cạnh đó, so với cái lợi có được từ việc có thể kết hợp vận chuyển

hàng hóa hai chiều, thì phí khai thác thông tin qua sàn lại càng thấp.

Công ty Điện tử Hanel (Hà Nội) và Công ty Điện tử Vinh Hiển (TPHCM) đang

phối hợp với Tổng cục, làm việc với Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương),

để hoàn thiện các điều kiện cần thiết theo quy định của pháp luật, đã hoàn thành xin

giấy phép thành lập sàn giao dịch vận tải vào quý I năm 2015.

Với chủ trương theo hướng xã hội hóa, hai doanh nghiệp này đang đứng ra làm

thí điểm và sẽ chịu toàn bộ chi phí về mặt bằng, thiết bị và nhân lực. Tổng cục Đường

bộ Việt Nam chủ yếu hỗ trợ thông qua nghiên cứu để hướng dẫn về mặt thể chế, kết

nối các cơ quan Nhà nước có liên quan…

1.4Khi vận tải lên sàn:

Nền kinh tế chia sẻ hoạt động nhờ tận dụng những nguồn lực nhàn rỗi. Nổi tiếng

nhất có lẽ là dịch vụ taxi Uber với giá trị lên đến 62,5 tỉ USD trên toàn cầu. Tại Việt

Nam, dù theo sau, song mô hình kinh tế này cũng đã phát triển thành những hình thái

gần gũi hơn như “xe ôm”, giao hàng, vận tải hành khách... Cuối năm ngoái, xe vận

tải hàng hóa chính thức bước vào cuộc chơi này, tận dụng tính nhàn rỗi của các

phương tiện vận tải hàng hóa thông qua một mô hình chưa có tiền lệ: sàn giao dịch

vận tải.

Không đơn thuần chỉ tận dụng nguồn lực nhàn rỗi, nếu được hiện thực hóa thành

công, sàn giao dịch vận tải sẽ giải được không ít bài toán khó về thực trạng thị trường

logistics hiện tại.

Vận Tải lên sàn

Đáng nói, tỉ lệ xe chạy rỗng chiếm tới 30-50% do công tác tổ chức, quản lý còn

yếu. Các chuyến xe chở hàng thường chỉ đầy chiều đi mà trống chiều về. Trong khi

các loại hình vận tải đường biển, đường sắt chưa phát triển thì áp lực vận tải lên

đường bộ càng nặng nề hơn.