Bài giảng Nói trước đám đông (Diễn thuyết) - Các kỹ năng cần luyện tập

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HCM

NÓI TRƯỚC ĐÁM

ĐÔNG (DIỄN THUYẾT)

CÁC KỸ NĂNG CẦN LUYỆN

TẬP

Biên soạn: Th.S Nguyễn Đức Thành

CÂU HỎI THẢO LUẬN

◼ Nêu một vài trường hợp nói trước đám

đông mà bạn nhớ nhất (của bạn hoặc của

người khác). Điều gì làm cho bạn nhớ?

◼ Bạn sợ những điều gì khi nói trước đám

đông?

◼ Bạn vượt qua sự lo ngại diễn thuyết ra

sao?

◼ Đâu là cân nhắc đạo đức (nên/không nên

nói) khi diễn thuyết?

BẠN THƯỜNG DIỄN THUYẾT KHI NÀO?

◼ Phát biểu thảo luận (discussion) hoặc nghi thức

(ceremonial speaking)

◼ Diễn văn chào mừng, khen tặng (testimonial), ca ngợi

(eulogy – dành cho người đã mất), chúc mừng (toast,

ngắn, thường kèm nâng cốc), trao quà (presentation

speeches), chấp nhận (acceptance speeches), động

viên (pep talks), sau-cơm-chiều (after-dinner speeches –

thường dùng cho các working lunch hoặc working

dinner), diễn văn tại lễ phát bằng (commencement

speeches)

◼ Trình bày các vấn đề mang tính học thuật, kinh doanh,

quảng cáo khuyến mại…

◼ Nghề nói trước đám đông: MC (Master of Ceremony)

Tại sao phải học nói trước đám

đông?

◼ Phát biểu thành lời những gì mình hiểu biết,

truyền thông điệp đến tai và giúp người nghe

hiểu không phải là một quá trình dễ dàng

◼ Nói đúng cách sẽ nâng cao hiệu quả truyền đạt

◼ Diễn thuyết là thời điểm con người tập trung tất

cả các tố chất cần thiết: tinh thần và thể chất

◼ Diễn thuyết là một quá trình giao tiếp: Người nói

và người nghe cùng tham gia vào việc tạo ra

các thông điệp

TÌNH HUỐNG DIỄN THUYẾT

◼ Khán giả (audience): người nghe thường giải thích một

thông điệp trong khuôn khổ suy nghĩ và kiến thức của

chính họ. Họ cũng là người phản hồi đến người diễn

thuyết

◼ Cơ hội (occasion): Cơ hội dành cho chúng ta trong đời

rất nhiều, từ trường học đến khi đi làm

◼ Người nói (speaker): bản thân người nói phải chứng tỏ

mì nh

◼ Bài diễn văn (speech): được chuẩn bị kỹ, đi vào trọng

tâm, tức phải có thông điệp rõ ràng (clear message) bao

gồm rõ mục đích (purpose) và luận điểm (thesis). Bài nói

chuyện phải tạo ra bản chất tích cực (Establish positive

ethos) – ít nhiều tác động đến suy nghĩ – hành vi của

người nghe

Các thành phần của bài diễn văn

◼ Phần giới thiệu (Introduction) phải đảm

bảo gây chú ý, cung cấp các luận điểm

cần thiết và phải mang tính khái quát cao

◼ Phần chính (body): cung cấp các nội

dung chi tiết, hỗ trợ cho các luận điểm.

Nội dung cần tuân theo cấu trúc rõ ràng

◼ Kết luận (Conclusion): Liên kết các ý

tưởng (Draw together ideas), nhấn mạnh

các mấu chốt (strong final note or

commend)

THỰC TẬP VIỆC TRUYỀN ĐẠT

◼ Phát triển cách nói và tập nói khi chuẩn bị

dàn bài

◼ Giảm thiểu dàn bài (dành chỗ cho các

ngôn từ ngẫu hứng riêng)

◼ Phát triển ngôn từ chính xác nhằm giới

thiệu và kết luận

◼ Bắt chước các điều kiện mà bạn sẽ diễn

thuyết

PHẦN II:BẢN CHẤT CỦA CÁC

QUÁ TRÌNH DIỄN RA KHI NÓI

TRƯỚC ĐÁM ĐÔNG

◼ Nghe: Một điều không dễ dàng

◼ Suy nghĩ: Sự vận dụng các giác quan và

năng lực tập trung

◼ Phản hồi: Các thái độ của người nghe đối

với người nói (và ngược lại)

NGHE

◼ Lắng nghe (hearing): một quy trình cảm nhận

theo đó sóng âm truyền đến não và con người

nhận thức được

◼ Nghe (Listening): vận hành tình thần liên quan

đến xử lý sóng âm, giải thích ý nghĩa, lưu ý

nghĩa vào bộ nhớ

◼ Vì sao nghe không dễ dàng? Người nghe xao

lãng, khả năng chú ý hạn chế, chưa nghe kỹ đã

nhảy đến kết luận, bị phân tâm…

◼ Làm sao để nghe cẩn thận: Lập lược đồ

(mapping) các ý tưởng chính, các luận điểm

chính, các mối liên hệ + Ghi ché p cá c ý chí nh,

từ ngữ chủ yếu, dàn bài, viết tắt, ý kiến đánh giá

SUY NGHĨ TRỌNG TÂM

◼ Do dự, khó tin những điều quyết đoán

◼ Phân biệt giữa sự kiện (facts) và ý kiến

(opinions)

◼ Mở rộng các ý tưởng mới

◼ Liên kết ý tưởng mới với những gì đã biết

◼ Hình thành các giả định

PHẢN HỒI TỪ KHÁN GIẢ

◼ Các biểu hiện phản hồi từ khán giả giúp

người nói xác định hiệu quả chuyển giao

thông điệp, từ đó có động thái đối phó

thích hợp

◼ Tuy nhiên, đừng quá lệ thuộc vào biểu

hiện của khán giả

THẢO LUẬN

◼ Điều gì giúp bạn thu lợi khi nghe cẩn thận

và có trọng điểm các bài học trong lớp?

◼ Điều gì làm cho việc nghe một bài giảng

trở nên khó khăn?

◼ Đứng dưới góc độ là một giảng viên, bạn

sẽ làm gì trong các tình huống đó để sinh

viên nghe bài giảng của bạn dễ hơn và có

lợi hơn?

PHẦN III: PHÂN TÍCH KHÁN GIẢ

KHI CHUẨN BỊ BÀI DIỄN THUYẾT

Theo các góc độ:

◼ Nhân chủng: độ tuổi, độ lớn, độ không đồng

nhất, tình nguyện hay bắt buộc, thành phần

◼ Văn hóa: Bao gồm các quan niệm về lợi ích, giá

trị và niềm tin, hiểu biết trước đó, kiến thức và

kinh nghiệm chung, sự khác biệt về văn hóa…

◼ Tâ m lý:chú ý một cách chọn lọc và biểu lộ chọn

lọc

NGƯỜI TA CÓ KHUYNH HƯỚNG

◼ Xem kinh nghiệm của mình là có hệ thống, có ý

nghĩa và ổn định

◼ Xem các sự kiện đều có nguyên nhân và hậu

quả, nhưng lại đơn giản hóa quan hệ nhân quả

◼ Xem người khác có trách nhiệm với hành vi của

họ

◼ Giải thích sự vật theo cách mà nhóm tham chiếu

làm, theo đó nhận thức theo khuôn khổ các

phạm trù tương tự

LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT KHÁN GIẢ?

◼ Phương pháp phân tích: kiến thức trước đây,

phỏng vấn, đọc tài liệu, quan sát, tập trung vào

khán giả

◼ Tự đánh giá phê phán: Bạn biết gì? Thông tin

đáng tin đến đâu? Khoảng cách còn lại? Kinh

nghiệm/kiến thức, niềm tin và giá trị của bạn có

giống khán giả không?

◼ Hay luôn duy trì sự thật trong bạn trong khi

cũng lưu ý cân nhắc các đặc tính của khán

giả

THẢO LUẬN

◼ Nếu bạn đang chuẩn bị một bài diễn văn về vấn

đề an toàn thực phẩm học đường, có điều gì

khác biệt nếu như khán giả của bạn là:

 Học sinh lớp 3?

 Các bậc cha mẹ?

 Ban Giám Hiệu trường Đại học?

 Sinh viên đại học?

 Học sinh cấp 3

PHẦN IV: PHÁT TRIỂN NỘI DUNG

◼ Xác định mục đích trình bày

◼ Tìm kiếm và phát hiện những tài liệu hỗ

trợ cho bài diễn văn của bạn

◼ Các tài liệu phải đảm bảo: phát triển

chuyên môn + có thể dùng làm chứng cứ

hay hỗ trợ ý tưởng + cung cấp các ví dụ

minh họa làm cho các ý tưởng của bạn rõ

ràng, dễ hiểu + thích hợp hơn với khán giả

CÁC LOẠI TÀI LIỆU HỖ TRỢ

◼ Kinh nghiệm cá nhân (personal experience)

◼ Kiến thức tổng quát (common knowledge)

◼ Quan sát trực tiếp (Direct observation)

◼ Ví dụ minh họa một trường hợp chuyên biệt (ví dụ ngắn,

giả định, giai thoại, điển cứu (case study))…

◼ Tài liệu thống kê, chứng thực (thông tin hay ý kiến của

người khác), phỏng vấn

◼ Các ấn phẩm: sách, báo chí, tạp chí, ấn phẩm nhà nước

(luật, thông tư, nghị định, …), tự điển, bách khoa toàn

thư (encyclopedia), fact books, biographical references,

tập bản đồ…

◼ Tài liệu điện tử

TÌM KIẾM TÀI LIỆU (ĐIỆN TỬ)

◼ Thông tin trên mạng rất phong phú và đa dạng: ấn bản

điện tử so với ấn bản in (paper back), báo điện tử, trang

web, các dạng file lưu trữ

◼ Tìm kiếm trên web: sử dụng browsers lượt web, dùng

công cụ tìm kiếm (search engines) để tìm kiếm dữ liệu

điện tử (electronic database)

◼ Cần chú ý: độ tin cậy của tài liệu, ai tạo ra website, năng

lực của tác giả, mục đích của website, nội dung website

phản ánh tính chất gì? Thông tin có xác nhận được

không? Ngày cập nhật

◼ Thảo luận: Hãy nêu trên các search engines thông dụng

nhất hiện nay và các phương thức tìm kiếm tài liệu hiệu

quả nhất đối với bạn

TỔ CHỨC BÀI DIỄN VĂN: Dẫn

Nhập

◼ Dẫn nhập: Nhằm thu hút sự chú ý và hứng

thú của khán giả, làm rõ mục đích hay

luận điểm của bài diễn văn, khái quát hóa

hướn trình bày của bạn

◼ Các loại dẫn nhập: Kể 1 câu chuyện, dùng

loại suy, hỏi những câu cường điệu, trích

dẫn ai đó, dùng lời đồn đại

◼ Cần đảm bảo: ngắn gọn, kết nối với thân

bài

Bài giảng Nói trước đám đông (Diễn thuyết) - Các kỹ năng cần luyện tập - Nguyễn Đức Thành