Ảnh hưởng của các mức protein khác nhau trong thức ăn tới sinh trưởng của cá trắm cỏ (Ctenopharyngodon idellus) nuôi thương phẩm
TẠPCHÍKHOAHỌC VÀ CÔNG NGHỆ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
JOURNAL OF SCIENCE ANDTECHNOLOGY
HUNG VUONG UNIVERSITY
Tập 22, Số 1 (2021): 72-79
Vol. 22, No. 1 (2021): 72-79
ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC MỨC PROTEIN KHÁC NHAU TRONG THỨC ĂN
TỚI SINH TRƯỞNG CỦA CÁ TRẮM CỎ (Ctenopharyngodon idellus)
NUÔI THƯƠNG PHẨM
Đỗ Văn Thịnh1*, Trần Thị Mai Hương1, Nguyễn Thị Biên Thùy1,
Cao Thị Linh Chi1, Lê Văn Khôi1
1Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1, Bắc Ninh
Ngày nhận bài: 06/11/2020; Ngày chỉnh sửa: 10/12/2020; Ngày duyệt đăng: 11/12/2020
Tóm tắt
ghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của các mức protein trong thức ăn tới sinh trưởng và tỷ
N
lệ sống của cá Trắm cỏ (Ctenopharyngodon idellus) nuôi thương phẩm. Tổng số 240 con cá, khối lượng trung
bình 202,66 ± 0,97 g/con, được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên vào 12 giai (10m3/giai) với ba lần lặp lại. Ba loại thức ăn
viên với hàm lượng protein lần lượt là 15, 20 và 25% và một loại thức ăn đối chứng là cỏ voi được sử dụng trong thí
nghiệm. Sau thời gian 90 ngày nuôi, tốc độ tăng trưởng, hiệu quả sử dụng protein và hệ số chuyển hóa thức ăn của cá
với thức ăn CT3 có hàm lượng protein (CP) 25% đạt kết quả tốt nhất trong các nghiệm thức. Tỷ lệ sống các nghiệm
thức không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, hàm lượng lipid trong cơ thịt cá và các chỉ số gan, mật ruột
của cá ăn thức ăn viên cao hơn so với cá ăn cỏ. Kết quả nghiên cứu này bước đầu cho thấy thức ăn CT3 (25% protein)
phù hợp và có thể sử dụng thay thế cỏ trong giai đoạn nuôi thương phẩm cá Trắm cỏ.
Từ khóa: Cá Trắm cỏ, hàm lượng protein, sinh trưởng.
[2]. Ở Việt Nam, cá Trắm cỏ được nuôi nhiều ở
các tỉnh miền Bắc như: Hải Dương, Hưng Yên,
Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nội... với hình thức
nuôi ghép và nuôi đơn trong ao, trong lồng.
Protein trong khẩu phần ăn đã được chứng
minh là một thành phần dinh dưỡng không
thể thiếu cho sự phát triển bình thường của
cá [3]. Một số nghiên cứu trước đây cho thấy
rằng mức độ cao quá hay thấp quá của hàm
lượng protein trong thức ăn đều ảnh hưởng
tới tốc độ tăng trưởng, tình trạng sức khỏe
của ruột, thận và gan cá Trắm cỏ. Trong khi
mức protein tối ưu trong chế độ ăn có thể cải
1. Đặt vấn đề
Cá Trắm cỏ Ctenopharyngodon idellus
(Cuvier & Valenciennes, 1844) là đối tượng
cá nước ngọt được nuôi phổ biến, có tốc độ
tăng trưởng nhanh và chất lượng thịt thơm
ngon. Cá vừa có khả năng sử dụng thức ăn
thực vật như cỏ, rong tảo, đồng thời có thể sử
dụng thức ăn chế biến nên được người dân ưa
chuộng (Dongmeza, 2009) [1]. Trên thế giới,
cá Trắm cỏ được nuôi rộng rãi ở nhiều nước
và vùng lãnh thổ như: Trung Quốc, Đài Loan,
Banglades, Ấn Độ... Trong đó Trung Quốc là
nước nuôi và có sản lượng cá Trắm cỏ lớn nhất
*Email: [email protected]
72
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Tập 22, Số 1 (2021): 72-79
2.1.2. Thức ăn thí nghiệm
thiện sự tăng trưởng cũng như vấn đề về sức
khỏe của cá [4-6]. Trong thức ăn của cá Trắm
cỏ, protein được sử dụng như là nguồn năng
lượng chính đồng thời nó cũng cần thiết giúp
cá tăng trưởng.
Nhu cầu dinh dưỡng của cá Trắm cỏ giai
đoạn cá giống đã được tập trung nghiên cứu
[7-10]. Tuy nhiên, nhu cầu dinh dưỡng của
cá trong giai đoạn nuôi thương phẩm vẫn
còn hạn chế. Với mục tiêu tìm ra được mức
protein phù hợp trong thức ăn cho cá Trắm
cỏ. Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của việc
sử dụng thức ăn với các mức protein khác
nhau tới sinh trưởng, phát triển của cá đã
được tiến hành.
Thức ăn sử dụng trong thí nghiệm gồm: Cỏ
voi và ba loại thức ăn viên có hàm lượng protein
lần lượt là 15, 20 và 25%. Thức ăn viên được
phối trộn trên nguồn nguyên liệu chính là các
loại bột có nguồn gốc thực vật: Bột mỳ và cám
gạo, bột cỏ, bột bã đậu và một số nguyên liệu
khác (Bảng 1), các nguyên liệu này được mua
từ nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi thủy sản
Thành Long, Phủ Lý, Hà Nam. Nguyên liệu sau
khi được cân và phối trộn theo tỷ lệ trong bảng
1, hỗn hợp nguyên liệu đã trộn đều được ép
viên tại phòng thí nghiệm dinh dưỡng thủy sản,
Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 bằng
máy ép viên thủ công. Viên thức ăn sau khi ép
được sấy ở 80oC trong thời gian 4 tiếng bằng lò
sấy (Menmert), sau đó thức ăn được bảo quản
trong tủ đông -20oC và sử dụng cho thí nghiệm
đánh giá tăng trưởng. Cỏ voi sử dụng trong thí
nghiệm có hàm lượng dinh dưỡng theo vật chất
khô lần lượt là: Protein 5,9%; lipid 2%; xơ 27%
được mua từ các hộ chăn nuôi bò sữa tại Phù
Đổng, Gia Lâm và được sử dụng làm thức ăn
cho lô đối chứng trong thí nghiệm.
2. Phương pháp nghiên cứu
2.1. Vật liệu nghiên cứu
2.1.1. Cá thí nghiệm
Cá Trắm cỏ Ctenopharyngodon idellus có
khối lượng trung bình 202,66 ±0,99 g/con, có
nguồn gốc từ Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy
sản 1. Cá được luyện ăn thức ăn viên trong thời
gian hai tuần trước khi đưa vào thí nghiệm.
Bảng 1. Công thức thức ăn trong thí nghiệm
Thành phần nguyên liệu (g)
Công thức 1
Công thức 2
Công thức 3
Bột cỏ
70
473
0
70
373
100
200
200
15
150
173
220
200
200
15
Bã sữa đậu
Gluten ngô
Cám gạo
200
200
15
Bột mỳ
Monocanxi photphat
Vitamin và khoáng**
Chất kết dính (GG)
Vitamin C*
20
20
20
20
20
20
2
2
2
Tổng số (g)
1.000
145,35
1.000
198,83
1.000
251,32
Độ ẩm
Protein tổng số (g/kg)
Béo tổng số (g/kg)
Tro tổng số
61,05
63,4
67,05
62,1
67,85
64,3
Năng lượng (KJ/kg)
1.559
1.803
1.972
73
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Đỗ Văn Thịnh và ctv.
* Vitamin C (L-ascorbate-2-monophosphate) đông -20oC để tiến hành phân tích thành phần
của hãng Bayer.
dinh dưỡng. Tỷ lệ sống được xác định vào thời
điểm kết thúc thí nghiệm.
** Thành phần vitamin và khoáng bổ
sung vào thức ăn (mg/kg hỗn hợp vitamin
và khoáng): vitamin C 18.100 mg; vitamin A
485.000 mg; vitamin D3 172.000 mg; vitamin
E 7.010 mg; vitamin K3 1.850 mg; folic acid,
550 mg; nicotinamide, 5.200 mg; D-calcium
pantothenate, 4.250 mg; D-biotin, 16.5 mg;
inositol, 15.400 mg; ZnSO4, 2.700 mg; MnSO4,
1.730 mg; CuSO4, 1.310 mg; FeSO4, 6.250
mg; CoSO4, 156 mg.
2.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá
- Tỷ lệ sống (%) = Số cá thu hoạch × 100/
Số cá thả.
- Tốc độ tăng trưởng tương đối theo
khối lượng SGR (%/ngày) = 100 × (LnWc
- LnWđ)/T
- Khối lượng cá tăng lên (g/con) = Wc - Wđ
Trong đó, Wc là khối lượng cá khi kết
thúc thí nghiệm, Wđ là khối lượng cá ban
đầu, T là thời gian thí nghiệm.
*** Hàm lượng protein của nguyên liệu
chính/VCK: Bột cỏ 5,9%; Bã sữa đậu 20,5%:
Gluten ngô 74%; Cám gạo 10%; Bột mỳ 12%.
- Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) = Tổng
khối lượng thức ăn sử dụng (kg)/Khối lượng
cá tăng thêm (kg).
2.2. Chăm sóc và quản lý thí nghiệm
2.2.1. Bố trí và quản lý thí nghiệm
- Hiệu quả sử dụng protein (PER) = Khối
lượng cá tăng lên/Lượng protein cá ăn vào
Tổng số 240 con cá Trắm cỏ được bố
trí hoàn toàn ngẫu nhiên vào 12 giai nuôi
(10 m3/giai) với mật độ 20 con/giai. Mỗi
công thức thức ăn được lặp lại ba lần. Cá
được cho ăn 2 lần/ngày (8 giờ và 16 giờ) cho
tới khi thỏa mãn. Định kỳ vệ sinh lồng lưới 1
lần/tháng nhằm duy trì chất lượng nước bên
trong và ngoài giai như nhau. Nước ao nuôi
được xử lý bằng men vi sinh Bùi Gia hàng
tháng. Nhiệt độ nước trong ao nuôi được đo
bằng nhiệt kế thủy ngân, hàm lượng oxy hòa
tan (mg/l) được kiểm tra hàng ngày bằng bộ
kít thử nhanh trong quá trình thí nghiệm.
- Chỉ số ruột cá (VSI) (%) = Khối lượng
ruột cá × 100/Khối lượng cá.
- Chỉ số mật cá (GBSI) (%) = Khối lượng
mật cá × 100/Khối lượng cá.
- Chỉ số gan cá (HSI) (%) = Khối lượng
gan cá × 100/Khối lượng cá.
2.2.4. Phương pháp phân tích thành phần
dinh dưỡng
Chỉ tiêu dinh dưỡng trong cơ thịt cá phi
lê như protein tổng số, lipid tổng số, độ ẩm,
khoáng tổng số được phân tích theo TCVN
4328-1:2007, TCVN 4331:2001, TCVN
4327:2007, TCVN 4326:2001.
2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu và
phân tích một số chỉ tiêu
Sinh trưởng của cá thí nghiệm được xác
định định kỳ 1 tháng/lần. Thu mẫu ngẫu nhiên
10 con/giai để xác định các chỉ tiêu sinh trưởng
và hệ số thức ăn. Trước mỗi đợt cân kiểm tra
cá được dừng cho ăn trước một ngày. Kết thúc
thí nghiệm cân toàn bộ cá thí nghiệm trong
giai và mỗi giai thu ngẫu nhiên 5 cá thể để tiến
hành mổ thu ruột, gan, mật và thu mẫu cơ thịt
cá bằng cách phi lê cơ thịt hai bên mình cá. Cơ
thịt cá sẽ được nghiền nhỏ và bảo quản trong tủ
2.3. Phương pháp xử lý số liệu
Các số liệu của thí nghiệm sẽ tính giá trị
trung bình, sai số chuẩn. Số liệu trung bình
tại các công thức thức ăn sẽ được xử lý bằng
phương pháp phân tích phương sai 1 nhân
tố (ANOVA) trên phần mềm Minitab 16. Sử
dụng phép so sánh Duncan để so sánh sự
khác nhau giữa các công thức. Sự khác nhau
được xem là có ý nghĩa khi P< 0,05.
74
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Tập 22, Số 1 (2021): 72-79
3.2. Tốc độ tăng trưởng
3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Sau 90 ngày nuôi, từ cỡ giống thả có khối
lượng 202,66 g/con cá đạt khối lượng trung
bình 434,33 - 539,30 g/con (Bảng 2). Tăng
trọng của cá thí nghiệm thấp nhất ghi nhận ở
lô thí nghiệm sử dụng cỏ và thức ăn CT1, tiếp
đến là CT2 và cao nhất ở lô cá sử dụng thức
ăn CT3 (333,97 g/con). Tốc độ tăng trưởng
tương đối của cá thí nghiệm dao động 0,85
- 1,07 %/ngày. Cá sử dụng thức ăn CT3 cho
tốc độ tăng trưởng cao nhất (1,07 %/ngày)
và có sự sai khác có ý nghĩa thống kê (P<
0,05) so với cá sử dụng thức ăn ở các công
thức còn lại. Tuy nhiên, không có sự khác
biệt về tốc độ tăng trưởng khối lượng giữa cá
sử dụng thức ăn CT1 và cỏ (P>0,05).
3.1. Các yếu tố môi trường
Các yếu tố môi trưởng có ảnh hưởng rất
lớn tới sinh trưởng, phát triển và tỷ lệ sống
của cá. Kết quả quan trắc các thông số môi
trường trong ao thí nghiệm cho thấy, nhiệt độ
nước dao động từ 23,6 - 30,7oC. Ôxy hòa tan
trong quá trình thí nghiệm dao động từ 6,1 -
7,9 mg/l. Nhìn chung, các yếu tố môi trường
trên đều nằm trong khoảng thích hợp cho
sinh trưởng và phát triển của cá [11]. Trong
quá trình thí nghiệm nước ao được định kỳ
xử lý bằng men vi sinh, đây cũng là điều kiện
để duy trì môi trường ao nuôi được ổn định
nhằm tạo thuận lợi cho cá phát triển.
Bảng 2. Tốc độ tăng trưởng, hệ số thức ăn và tỷ lệ sống của cá thí nghiệm
Công thức thức ăn
Chỉ tiêu
CT1
CT2
CT3
Cỏ
Khối lượng cá ban đầu (g/con)
Khối lượng cá kết thúc (g/con)
Khối lượng cá tăng lên (g/con)
Hiệu quả sử dụng protein
Tốc độ tăng trưởng (%/ngày)
Hệ số thức ăn
201,30 ± 4,66
434,33 ± 3,20ᶜ
233,03 ± 4,33c
1,38 ± 0,02b
0,85 ± 0,01ᶜ
4,98 ± 0,11d
85,00 ± 2,89
203,47 ± 4,45
482,33 ± 5,21ᵇ
278,86 ± 5,27b
1,36 ± 0,04b
0,96 ± 0,01ᵇ
3,69 ± 0,21ᶜ
85,00 ± 5,00
205,33 ± 3,60
539,30 ± 5,05ᵃ
333,97 ± 8,11a
1,51 ± 0,01a
1,07 ± 0,01ᵃ
2,64 ± 0,06b
83,33 ± 6,67
205,47 ± 3,28
447,33 ± 5,10ᶜ
241,86 ± 6,74c
0,25 ± 0,01c
0,86 ± 0,02ᶜ
31,00 ± 0,71ᵃ
80,00 ± 5,77
Tỷ lệ sống (%)
* Ghi chú: Giá trị trung bình ± SE. Giá trị ở cùng một hàng có số mũ khác nhau là sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).
3.3. Hệ số chuyển đổi thức ăn và hiệu quả
sử dụng protein của cá thí nghiệm
Tốc độ tăng trưởng của cá Trắm cỏ
trong nghiên cứu này thấp hơn so với kết
quả nghiên cứu của Jing và cộng sự (2005)
[9] nuôi cá Trắm cỏ từ 285 gam bằng thức
ăn chứa hàm lượng protein/lipid (30/5%)
khi được bổ sung photpho ở mức 5,6 g/kg
là 1,4%/ngày. Tuy nhiên, kết quả của
nghiên cứu này tương đồng và cao hơn khi
cá sử dụng thức ăn protein/lipid (30/5%)
và bổ sung photpho từ 1-2,5 g/kg là 0,6-
0,9%/ngày.
Hệ số thức ăn (FCR) của cá thí nghiệm
thấp nhất ở CT3 (2,64) và cao nhất là lô sử
dụng cỏ (31,00). Có sự sai khác có ý nghĩa
thống kê (P<0,05) về hệ số thức ăn của cá
giữa các công thức với nhau. Là một trong
những động vật ăn cỏ thủy sinh điển hình,
cá Trắm cỏ nổi tiếng với tỷ lệ ăn cỏ cao,
theo Van và cộng sự (2017) [12] hệ số thức
ăn với cỏ của cá lên tới 27,6 kg cỏ trên mỗi
kg. Trong 3 công thức thức ăn viên, nghiệm
75
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Đỗ Văn Thịnh và ctv.
thức CT3 cho hệ số thức ăn thấp nhất và có 25% bột cá trong khẩu phần ăn cho cá Trắm
sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P<0,05) cỏ giống hiệu quả sử dụng protein là 1,6-2,4
so với hai ngiệm thức thức ăn viên còn thì với CT3 trong nghiên cứu này có nguồn
lại. So với kết quả nghiên cứu của Kenan gốc hoàn toàn từ thực vật hiệu quả sử dụng
(2012) [7] hệ số chuyển đổi thức ăn của cá protein là 1,51 là kết quả khả quan.
trong thí nghiệm này cao hơn, tuy nhiên so
3.4. Tỷ lệ sống
với kết quả nuôi thực tế của các loại thức
ăn hiện nay người dân đang sử dụng thì
thức ăn CT3 không có sự khác biệt lớn,
mặc dù đây là thức ăn tự chế. Hệ số thức
ăn trong thí nghiệm này còn cao nguyên
nhân có thể do nguyên liệu hoàn toàn từ
thực vật gây ra việc khó tiêu hóa và hấp thụ
chất dinh dưỡng có trong thức ăn. Đặc biệt,
trong nguyên liệu thực vật thường có các
chất kháng dinh dưỡng, vách tế bào thực
vật chứa hàm lượng cellulose cao.
Hiệu quả sử dụng protein của cá với thức
ăn là cỏ là thấp nhất 0,25 và cao nhất là thức
ăn CT3 (1,51). Có sự sai khác có ý nghĩa
thống kê về hiệu quả sử dụng protein của cá
giữa thức ăn CT3 với cỏ và hai loại thức ăn
CT1 và CT2. Kết quả này thấp hơn so với
kết quả trong nghiên cứu của Li (2018) [13]
khi đánh giá hiệu quả sử dụng protein trên cá
Trắm cỏ giai đoạn giống lớn (47 g/con) là 2,1.
Tuy nhiên, kết quả này cũng phù hợp do cá
trong thí nghiệm này là giai đoạn đầu thương
phẩm (205 g/con). So với kết quả nghiên
cứu của Tạ Thị Bình và cộng sự (2010) [14]
trên cá Trắm đen giai đoạn giống lớn thì kết
quả trong nghiên cứu này cao hơn. So với
nghiên cứu của Kenan (2012) [7] sử dụng
Tỷ lệ sống của cá trong quá trình thí nghiệm
đạt khá cao, dao động từ 80 tới 85%. Không
thấy có sự khác có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ
sống giữa bốn nghiệm thức trong thí nghiệm
(P>0,05). Nguyên nhân có thể lý giải là kích
cỡ cá đưa vào thí nghiệm lớn (trên 200 g/con).
Nước ao thí nghiệm được xử lý định ký bằng
chế phẩm vi sinh tạo điều kiện thuận lợi cho
cá phát triển. Trong khẩu phần ăn của cá có
bổ sung vitamin C giúp cá giảm stress và tăng
cường sức đề kháng. Kết quả trong nghiên
cứu này này cũng tương đồng với nghiên cứu
của Yan và cộng sự (2015) [9].
3.5. Hàm lượng dinh dưỡng cơ thịt cá
Hàm lượng protein tổng số, tro tổng số và
độ ẩm trong cơ thịt cá sau 90 ngày thí nghiệm
không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê
(P>0,05) giữa các công thức thức ăn (Bảng 3).
Tuy nhiên, hàm lượng lipid trong cơ thịt cá
ở nghiệm thức sử dụng cỏ thấp hơn và có sự
sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05) so với
các nghiệm thức sử dụng thức ăn viên. Trong
ba nghiệm thức sử dụng thức ăn viên không
thấy sự sai khác có ý nghĩa thống kê về hàm
lượng lipid trong cơ thịt cá.
Bảng 3. Thành phần dinh dưỡng cơ thịt cá thí nghiệm
Thức ăn thí nghiệm
Chỉ tiêu
CT1
CT2
CT3
Cỏ
Protein tổng số (%)
Lipid tổng số (%)
16,41±0,77
2,20±0,05b
15,02±0,54
3,08±0,00a
15,44±0,47
15,40±0,34
3,16±0,15a
1,7±0,17c
Tro (%)
Ẩm (%)
1,65±0,08
1,68±0,08
1,83±0,13
1,68±0,10
79,89±0,43
80,50±0,28
79,78±0,27
81,48±0,55
* Ghi chú: Giá trị trung bình ± SE. Giá trị ở cùng một hàng có số mũ khác nhau là sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).
76
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Tập 22, Số 1 (2021): 72-79
Hàm lượng dinh dưỡng trong cơ thịt cá hưởng tới việc chuyển hóa tinh bột của gan.
trong thí nghiệm này tương đương với kết Việc bổ sung thêm các chất có chức năng hỗ
quả trong thí nghiệm của Kenan (2012) [7] trợ chuyển hóa béo vào trong thức ăn cho cá
và Xi & cs (2019) [15] khi cho cá ăn thực cũng cần được xem xét.
vật nổi và thức ăn viên có hàm lượng protein
3.6. Chỉ số nội tạng
30%. Trong thí nghiệm này vẫn ghi nhận
hiện tượng cá tích mỡ trong nội tạng khi
sử dụng thức ăn viên so với cá sử dụng cỏ,
mặc dù các nguyên liệu hoàn toàn từ thực
vật. Tuy nhiên, sự khác biệt này giữa thức ăn
CT1 và cỏ là không lớn. Nguyên nhân có thể
do hàm lượng cacbonhydrat trong thức ăn
viên có nguồn gốc thực vật còn cao, đã ảnh
Hệ số ruột, gan và mật của lô cá thí
nghiệm sử dụng cỏ thấp hơn so với ba
nghiệm thức còn lại và có sự sai khác có
ý nghĩa thống kê (P< 0,05). Trong các
nghiệm thức ăn thức ăn viên (CT1, CT2 và
CT3), không thấy có sự khác biệt về các hệ
số ruột, gan và mật (Bảng 4).
Bảng 4. Chỉ số nội tạng của cá thí nghiệm
Thức ăn thí nghiệm
Chỉ tiêu
CT1
Hệ số mật (%)
CT2
CT3
0,89 ± 0,03b
Cỏ
0,72 ± 0,10a
0,86 ± 0,07b
0,95 ± 0,06b
Hệ số gan (%)
Hệ số ruột (%)
2,53 ± 0,19ᵇ
11,81 ± 0,39b
3,13 ± 0,71ᵇ
12,53 ± 0,52b
2,44 ± 0,52ᵇ
12,66 ± 0,57b
1,66 ± 0,12a
8,89 ± 0,23a
* Ghi chú: Giá trị trung bình ± SE. Giá trị ở cùng một hàng có số mũ khác nhau là sai khác có ý nghĩa thống kê (P<0,05).
Kết quả nghiên cứu này tương đồng với kết và ép viên cho hệ số ruột và gan lần lượt là: ép
quả của Yan & cs (2015) [9] về hệ số ruột và đùn (7,68 và 1,59%); ép viên (7,53 và 1,54%).
gan cá là không có sự khác biệt khi sử dụng Kết quả của Li (2018) [13] tương đồng với lô
thức ăn có hàm lượng protein 20 và 25%. Kết cá ăn cỏ và thấp hơn so với lô cá sử dụng thức
quả cũng được ghi nhận tương tự trong nghiên ăn viên trong thí nghiệm này. Nguyên nhân có
cứu của Kenan (2012) [7] đánh giá ảnh hưởng thể do trong thức ăn ép đùn tỷ lệ hồ hóa tinh bột
của các mức protein và lipid tới sinh trưởng của trong thức ăn cao trên 70%. Do đó, cá có thể
cá Trắm cỏ cho kết quả hệ số gan là 3,0-3,2%. tiêu hóa và chuyển hóa được tinh bột trong thức
Trong thí nghiệm của Li (2018) [13] khi sử ăn, dẫn đến các hệ số tương đương với cỏ.
dụng thức ăn có nguồn gốc từ thực vật ép đùn
a. Ruột cá sử dụng thức ăn viên
b. Ruột cá sử dụng cỏ
Hình 1. Ruột cá thí nghiệm
77
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Đỗ Văn Thịnh và ctv.
Nguyên nhân cá ăn cỏ có hàm lượng lipid
và hệ số ruột thấp hơn so các công thức còn
lại có thể do thành phần dinh dưỡng trong
cỏ chất xơ cao, hàm lượng protein thô,
cacbonhydrat, lipid thấp, nên cá không có
hiện tượng tích mỡ trong cơ thịt và trong
ruột (Hình 1). Trái lại cá sử dụng thức ăn
viên hàm lượng dinh dưỡng như protein,
lipid và tinh bột cao hơn, dẫn đến hệ số ruột
của cá ăn thức ăn viên cao hơn so với ăn cỏ.
Theo ghi nhận trong nghiên cứu của Tian và
cộng sự (2010) [16] chỉ ra rằng hàm lượng
cacbonhydrat trong thức ăn cao có thể dẫn
đến tích tụ lipid trong gan cá, rối loạn chức
năng gan và ảnh hưởng tới mật cá. Đây có
thể là nguyên nhân dẫn tới gan cá ăn thức ăn
viên có hệ số cao hơn cá ăn cỏ. Việc cân bằng
hàm lượng cacbonhydrat, các yếu tố kháng
dinh dưỡng và hồ hóa tinh bột trong thức ăn
có nguồn gốc thực vật cho cá cũng là một
yếu tố cần được chú ý trong quá trình sản
xuất thức ăn. Bên cạnh đó các chất hỗ trợ
chuyển hóa béo như vitamin E, các chất tăng
cường chức năng gan như inositol, choline,
sorbitol... cũng nên được tính toán bổ sung
vào khẩu phần giúp cá phát triển tốt.
Lời cảm ơn
Nghiên cứu được thực hiện dưới sự hỗ
trợ kinh phí từ đề tài “Nghiên cứu phát triển
thức ăn viên công nghiệp cho cá Trắm cỏ
(Ctenopharyngodon idellus) thương phẩm”,
thuộc chương trình đặt hàng đề tài khoa học
công nghệ cấp cơ sở năm 2020 - Viện Nghiên
cứu Nuôi trồng Thủy sản 1.
Tài liệu tham khảo
[1] Dongmeza E. (2009). Studies on the nutritional
quality of plant materials used as fish feed in
Northern Vietnam. PhD Thesis. Department
of Aquaculture Systems and Animal Nutrition,
University of Hohenheim.
[2] Cai W., Liang X., Yuan X., Liu L., He S., Li J., Li
B. & Xue M. (2018). Diferent strategies of grass
carp (Ctenopharyngodon idella) responding
to insucient or excessive dietary carbohydrate.
Aquaculture, 497, 292-298.
[3] Serrano J. A., Nematipour G. R. & Gatlin D.
M. (1992). Dietary protein requirement of the
red drum (Sciaenops ocellatus) and relative use
of dietary carbohydrate and lipid. Aquaculture,
101, 283-291.
[4] Xu J., Feng L., Jiang W. D., Wu P., Liu Y., Jiang
J., Kuang S. Y., Tang L., Tang W. N., Zhang
Y. A. & Zhou X. Q. (2016a). Efects of dietary
protein levels on the disease re-sistance, immune
function and physical barrier function in the gill
of grass carp (Ctenopharyngodon idella) after
challenged with Flavobacterium columnare.
Fish Shellfish Immunol. 57, 1-16.
4. Kết luận
Sau 90 ngày nuôi, nghiệm thức sử dụng
thức ăn CT3 (25% protein) cho tốc độ tăng
trưởng, hiệu quả sử dụng protein và hệ số
chuyển hóa thức ăn là tốt nhất trong ba loại
thức ăn viên và cỏ. Thức ăn viên và cỏ đều
ăn không ảnh hưởng tới tỷ lệ sống, hàm
lượng protein, trong cơ thịt cá thí nghiệm.
Các chỉ số gan, mật, ruột cá sử dụng thức
ăn viên đều cao hơn so với cá ăn cỏ. Kết
quả nghiên cứu này bước đầu cho thấy thức
ăn CT3 (25% protein) phù hợp và có thể
sử dụng thay thế cỏ trong giai đoạn nuôi
thương phẩm cá trắm.
[5] Xu J., Wu P., Jiang W. D., Liu Y., Jiang J., Kuang
S. Y., Tang L., Tang W. N., Zhang Y. A., Zhou X.
Q. & Feng L. (2016b). Optimal dietary protein
level improved growth, disease resistance,
intestinal immune and physical barrier function
of young grass carp (Ctenopharyngodon idella).
Fish Shellfish Immunol, 55, 64-87.
[6] Jiang W. D., Xu J., Zhou X. Q., Wu P., Liu
Y., Jiang J., Kuang S. Y., Tang L., Tang, W.
N., Zhang Y. A., Feng L. (2017). Dietary
protein levels regulated antibacterial ac-tivity,
inflammatory response and structural integrity
in the head kidney, spleen and skin of grass carp
(Ctenopharyngodon idella) after challenged
with Aeromonas hydro-phila. Fish Shellfish
Immunol, 68, 154-172.
78
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Tập 22, Số 1 (2021): 72-79
[7] Kenan Köprücü (2012). Effects of detary [12] Van der Lee A. S, Johnson T. B. & Koops M.
protein and lipid levels on growth, feed
utilization and body composition of juvenile
grass carp (Ctenopharyngodon idella). Journal
of FisheriesSciences.com, 6, 243-251.
A. (2017). Bioenergetics modelling of grass
carp: estimated individual consumption and
population impacts in Great Lakes wetlands.
Journal of Great Lakes Research, 43, 308-318.
[13] Li X. Q., Xua H. B, Sun W. T., Xu X. Y., Xu Z.
& Leng X. J (2018). Grass carp fed a fishmeal-
free extruded diet showed higher weight gain
and nutrient utilization than those fed a pelleted
diet at various feeding rates. Aquaculture, 493,
283-288.
[8] Du Z.Y., LiuY. J., Tian L. X, Wang J. T., WangY.
& Liang G. Y. (2005). Efect of dietary lipid level
ongrowth, feedutilizationandbodycomposition
by juvenile grass carp (Ctenopharyngodon
idella). Aquaculture Nutrition, 11, 139-146.
[9] Jin Y., Tian L. X., Xie S. X., Guo D. Q, Yang H.
J., Liang G. Y. & Liu J. Y. (2015). Interactions
between dietary protein levels, growth
performance, feed utilization, gene expression
and metabolic products in juvenile grass carp
(Ctenopharyngodon idella). Aquaculture, 437,
75-83.
[14] Tạ Thị Bình & Nguyễn Văn Tiến (2010). Ảnh
hưởng của thức ăn đến sinh trưởng, tỷ lệ sống
và chuyển hóa protein của cá Trắm đen. Tạp chí
Khoa học và Công nghệ biển. Tháng 10, 77-90.
[15] Zhang X., Wang J. W, Tang R., He X., Li L.,
TakagiY.&LiD.(2019).ImprovementofMuscle
Quality of Grass Carp (Ctenopharyngodon
idellus) with a Bio-Floating Bed in Culture
Ponds. Aquatic Physiology: A section of the
journal Frontiers in Physiology, 683,1-10.
[10] Xua J., Fenga L., Jianga W. D., Wua P., Liua
P., Jiang J., Kuang S. Y., Tang L., Zhoua X. Q
(2018). Diferent dietary protein levels affect
fleshquality, fattyacidsandaltergeneexpression
of Nrf2-mediated antioxidant enzymes in
the muscle of grass carp (Ctenopharyngodon
idella). Aquaculture, 493, 272-282.
Biological Science, 5, 135-142.
[11] Boyd C. E. & Tucker C. S. (1992). Water Quality
and Pond SoilAnalyses forAquaculture.Auburn
University, Alabama.
EFFECT OF PROTEIN LEVELS IN DIETS ON GROWTH PERFORMANCE
OF GRASS CARP (Ctenopharyngodon idellus) IN GROW-OUT STAGE
Do Van Thinh1, Tran Thi Mai Huong1, Nguyen Thi Bien Thuy1,
Cao Thi Linh Chi1, Le Văn Khoi1
1Research Institute for Aquaculture No 1, Bac Ninh
Abstract
he study was carried out to evaluate the effect of protein levels in diet on growth performance and survival
T
rate of grass carp (Ctenopharyngodon idellus) in grow-out stage. A total of 240 fish, average initial body
weight 202.66 ± 0.97 g/fish were distributed randomly in 12 hapas (10 m3/hapas) with triplicate. Three kinds
of diets with protein content of 15, 20 and 25% respectively and elephant grass (Pennisetum Purpurrerum) as
control diet were used in the experiment. After the time of 90 days of feeding trail, the growth performance,
protein efficiency ration and feed conversion ratio of fish used the diet CT3 (25% protein) achieved the best
results among the experimental diets. Survival rate in the experiment was not significantly different. However,
lipid content in muscle, hepatosomatic index, gallbladder somatic index, viscera somatic index of fish feed
pellet diet were higher than those of elephant grass fish fed. In this study, the results suggested that the diet
(CT3) 25% protein was suitable and could substitute for grass in culturing grass carp in grow-out stage.
Keywords: Grass carp, protein content, growth performance.
79
8 trang
12700
Free
Bạn đang xem tài liệu "Ảnh hưởng của các mức protein khác nhau trong thức ăn tới sinh trưởng của cá trắm cỏ (Ctenopharyngodon idellus) nuôi thương phẩm", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- anh_huong_cua_cac_muc_protein_khac_nhau_trong_thuc_an_toi_si.pdf
