Các giải pháp kỹ thuật kiểm soát bệnh hoại tử gan tụy cấp trên tôm chân trắng (Litopenaeus vannamei) nuôi thâm canh quy mô trang trại ở đồng bằng sông Cửu Long

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

CÁC GIẢI PHÁP Kꢀ THUẬT KIỂM SOÁT BỆNH HOẠI TỬ GAN

TỤY CẤP TRÊN TÔM CHÂN TRꢁNG (Litopenaeus vannamei)

NUÔI THÂM CANH QUY MÔ TRANG TRẠI Ở ĐỒNG BẰNG

SÔNG CỬU LONG

Nguyễn Văn Phụng¹*, Lê Hồng Phước², Nguyễn Văn Hảo³

TÓM TẮT

Bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus là nguyên nhân gây tôm

chết hàng loạt ở ĐBSCL. Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm các giải pháp kꢁ thuật để kiểm soát

dịch bệnh AHPND. Nghiên cứu được thực hiện trên 11 ao trong thời gian nuôi 88-98 ngày. Các thí

nghiệm tập trung hạn chế mật độ V. parahaemolyticus trong nước bằng chất diệt khuẩn và bổ sung

chế phẩm vi sinh và trong tôm bằng các hợp chất kháng khuẩn (Monoglycerides, sản phẩm của Nu-

triad) và kháng sinh Oxytetracyline 10g/kg bổ sung trong thức ăn trong quá trình nuôi. Kết quả cho

thấy, hai nghiệm thức thí nghiệm khống chế mật độ V. parahaemolyticus trong nước từ 0 – 4.500

CFU/ml. Nhóm ao sử dụng các hợp chất kháng khuẩn kết hợp với Oxytetracyline liều 10g/kg thức

ăn bổ sung trong thức ăn giúp hạn chế mật độ V. parahaemolyticus có ý nghĩa so đối chứng. Kết quả

nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống của tôm ở nhóm ao thực nghiệm đạt lần lượt 87,53 ± 7,5 (%); FCR:

1,46 ± 0,14, năng suất: 12,38 ± 1,31 tấn/ha. Ngược lại, nhóm ao đối chứng tỷ lệ sống: 60,69 ± 34,50

(%), FCR: 1,65 ± 0,55 và năng suất: 9,39 ± 4,47 tấn/ha. Bước đầu cho thấy giải pháp bổ sung các

chất kháng khuẩn, kháng sinh trong thức ăn, diệt khuẩn và chế phẩm vi sinh trong nước kiểm soát

được bệnh AHPND ở điều kiện sản xuất.

Từ khóa: Vibrio parahaemolyticus, tôm chân trắng, monoglyceries, Nutriad, Kiên Giang

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

đốm trꢀng. Các tỉnh bị thiệt hại nhiều nhất là

Sóc Trăng: 23.371 ha, Bạc Liêu: 16.919 ha, Trà

Vinh: 12.224 ha, và Bến Tre: 2.237 ha. Trước

tình hình đó, các cơ quan nghiên cứu trong và

ngoài nước tập trung nghiên cứu tác nhân gây

ra hội chứng hoại tử gan tụy cấp EMS/AHPNS.

Lightner và ctv., (2012) cho rằng tác nhân gây

hội chứng hoại tử gan tụy có thể là độc tố (từ

môi trường nuôi, thức ăn hoặc từ vi khuẩn).

Tình hình dịch bệnh tôm đang diễn ra và

thiệt hại nặng về kinh tế đến người nuôi tôm ở

các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long.

Nguyên nhân tôm chết được xác định do bệnh

hoại tử gan tụy cấp từ năm 2010 đến nay (Lê

Hồng Phước và ctv., 2012). Theo kết quả thống

kê của Tổng cục Thủy sản (2012), cả nước có

khoảng 100.776 ha diện tích tôm nước lợ bị

thiệt hại do dịch bệnh. Trong đó, có 91.174 ha

nuôi tôm sú và 7.068 ha tôm thẻ chân trꢀng bị

thiệt hại do bệnh hoại tử gan tụy cấp tính và

Mới đây, Lộc và ctv., (2013) đã công bố

tác nhân gây bùng nổ dịch hội chứng hoại tử

gan tụy cấp (EMS/AHPNS) gây ra bởi vi khuẩn

¹Phòng Nguồn lợi và Khai thác Thủy sản Nội địa, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2

* Email: [email protected]

²Trung tâm Quốc gia Quan trꢀc Cảnh báo Môi trường & Phòng ngừa Dịch bệnh Thủy sản Khu vực Nam bộ, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng

Thủy sản 2.

³Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2.

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

83

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

Vibrio parahaemolyticus có khả năng sản sinh hạn chế bệnh AHPND ở mức thấp nhất. Thí

độc tố gây nên tổn thương gan tụy của tôm. Kết nghiệm được bố trí làm hai nghiệm thức:

quả này rất quan trọng vì nó giúp thu hẹp hướng

- Nhóm ao thực nghiệm (TN): sử dụng các

nghiên cứu, hỗ trợ chuẩn đoán bệnh cũng như

hợp chất kháng khuẩn bổ sung vào thức ăn. Hợp

cảnh báo nguy cơ dịch bệnh khi có vi khuẩn này

chất kháng khuẩn gồm hai chất: monoglyceri-

hiện diện.

des có nguồn gốc từ acid béo và sản phẩm của

Hiện nay, chưa có công trình nào công bố

về biện pháp phòng chống bệnh hoại tử gan tụy

cấp một cách hữu hiệu. Mục đích của nghiên

cứu này là nhằm xác định các giải pháp kꢁ thuật

tổng hợp để giải quyết hiệu quả về kĩ thuật để có

thể áp dụng rộng rãi vào sản xuất hiện nay góp

phần phát triển bền vững nghề nuôi tôm.

Nutriat có nguồn gốc từ thảo dược. Nhóm các

ao TN được bố trí trên 7 ao nuôi có diện tích

3000 m²/ao.

- Nhóm ao đối chứng (ĐC): không sử dụng

các hợp chất kháng khuẩn Monoglycerides và

sản phẩm Nutriad bổ sung vào thức ăn. Nhóm

các ao ĐC được bố trí 4 ao diện tích 1000 m²/ao.

Nhóm ao ĐC và TN quản lý môi trường

nước thông qua việc tầm soát vi khuẩn V. pa-

rahaemolyticus. Mật độ V. parahaemolyticus ≥

1000 CFU/ml được xử lý bằng hóa chất diệt

khuẩn và 24 giờ có bổ sung chế phẩm vi sinh

ngọai lai. Ngược lại, mật độ V. parahaemolyti-

cus <1000 CFU/ml được xử lý bằng chế phẩm

vi sinh định kỳ 7 ngày/lần. Trong tôm, khi tầm

soát trong tuyến gan tụy phát hiện có V. pa-

rahaemolyticus thì sử dụng Oxytetracyline

(OTC) cho ăn với liều 10g/kg thức ăn. Loại thức

ăn thương mại được sử dụng trong thí nghiệm

có protein 30 – 35%. Tháng thứ nhất, lượng

thức ăn không vượt quá 250kg/100.000PL.

Tháng thứ 2 trở đi, lượng thức ăn kiểm soát

thông qua sàn ăn. Thời gian cho ăn được chia

4 – 5 lần ăn/ngày.

II. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

2.1 Vật liệu nghiên cứu

Tất cả 11 ao nuôi được lót bạt bờ, có diện

tích từ 1000 – 3000 m². Trong đó 7 ao diện tích

3000 m²và 4 ao diện tích 1000 m². Mật độ thả

giống 86-106 con/m². Độ sâu mực nước trước

khi thả giống là 1,4m. Hệ thống quạt nước lꢀp

đặt theo hệ thống trục dài tổng công suất 6 –

12HP/ao. Ao 3000 m²lꢀp đặt 4 hệ thống quạt,

mỗi hệ thống có 12 cánh, tổng 12HP. Ao 1000

m²được lꢀp đặt 10 cánh quạt tổng công suất

6HP. Hệ thống quạt nước hoạt động 24h/ngày.

Tôm PL 12 sạch bệnh có nguồn gốc từ công ty

cổ phần thủy sản Trung Sơn. Thí nghiệm được

thực hiện từ tháng 08 đến tháng 12 năm 2013

tại Công ty Cổ phần Trung Sơn (Ấp Ngã Tư, xã

Dương Hòa, Kiên Lương, Kiên Giang).

2.2.1 Phương pháp quản lý chất lượng nước

Trong quá trình nuôi, sử dụng silicate và

bicarbonate sodium để kích thích tảo khuê phát

triển trong ao nuôi. Duy trì chất lượng nước

bằng các bổ sung vi sinh ngoại lai định kỳ 5–7

ngày/lần. Các chỉ tiêu chất lượng nước được

quan trꢀc hàng ngày và định kỳ. Nhiệt độ, DO,

pH của nước được đo hàng ngày. Độ mặn, kiềm,

TAN, NO₂-N, H₂S định kỳ 7 ngày lần.

2.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Trong nghiên cứu này, giải pháp kꢁ thuật

tầm soát vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus trong

nước và trong tôm được tiến hành với tần suất 2

ngày/lần. Dựa trên kết quả tầm soát này để xây

dựng các biện pháp kꢁ thuật xử lý kịp thời nhằm

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

84

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

Bảng 1: Phương pháp phân tích chất lượng nước

Các chỉ tiêu

pH

Tần suất đo

Hàng ngày

7 ngày/lần

Hàng ngày

7 ngày/lần

Hàng ngày

7 ngày/lần

Phương pháp phân tích

Máy đo pH (SM 102)

Độ mặn

Nhiệt độ

Kiềm

Khúc xạ kế (TI-SAT100)

Nhiệt kế thủy ngân

TCVN 6636-1-2000

DO

Máy đo DO (SM600)

NH3-N

NO2-N

H2S

4500 – NH3-N ; APHA (2005)

4500 – NO2-N ; APHA (2005)

4500 – H2S ; APHA(2005)

2.3 Phương pháp phân tích tăng trưởng

2.2.2 Phương pháp xác định mật độ vi

khuẩn Vibrio parahaemolyticus trong nước

và năng suất tôm nuôi

Mẫu nước được thu đều ở các vị trí trong

ao trộn lại thành một mẫu chứa trong bình nhựa

1 lít. Xác định V. parahaemolyticus trong nước

ao nuôi bằng phương pháp pha loãng mẫu trong

nước muối sinh lý vô trùng để được dãy nồng

độ 1:10, 1:100, 1:1000. Lấy 100 µl mẫu từ

các nồng độ này cấy trên môi trường chọn lọc

Chrom agar (mỗi nồng độ cấy 3 đĩa) ủ ở nhiệt

độ 28^oC. Số khuẩn lạc mọc trên đĩa được tính

sau 24 giờ ủ.

Tốc độ tăng trưởng = (W₂– W₁)/t= g/con,

trong đó W₁: trọng lượng tôm ban đầu, W₂:

trọng lượng tôm thu hoạch, t: thời gian (ngày).

Tỷ lệ sống: Tỉ lệ sống (%) = 100 x (số tôm còn

lại/số tôm ban đầu). Hệ số thức ăn (FCR) =

(tổng lượng thức ăn (kg)/ khối lượng tôm thu

hoạch (kg).

2.4 Phương pháp phân tích và xử lý

số liệu

Số liệu của các chỉ tiêu chất lượng nước,

mật độ vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus

trong nước và gan tôm, tăng trưởng, tỷ lệ

sống, FCR, năng suất, thời gian nuôi, mật độ,

diện tích, trọng lượng trước và sau thu hoạch

được tính trung bình. Sử dụng phần mềm

Excel phiên bản 6,0.

2.2.3 Phương pháp xác định mật độ vi

khuẩn Vibrio parahaemolyticus trong tôm

Thu 10 – 15 cá thể tôm trong ao nuôi, ly

tách một phần gan tụy, dạ dày và ruột của từng

cá thể, tổng cộng khoảng 0,5 gram cho vào 1

ml PBS trong eppendorff 2ml. Sau đó, sử dụng

chày nghiền mẫu vô trùng trộn đều. Pha loãng

dịch huyền phù mô tôm 1:10. 1:100, 1:1000.

Lấy 100 µl dịch huyền phù từ các nồng độ này

trải trên đĩa thạch Chroma Agar (mỗi nồng độ

cấy 3 đĩa). Trong điều kiện ở ao tôm không có

tủ ấm để ủ đĩa thạch ở 28^oC thì có thể bảo quản

đĩa ở nhiệt độ phòng trong 24 giờ rồi đếm số

lượng khuẩn lạc mọc trên môi trường Chrom

Agar. Trên môi trường Chrom Agar, vi khuẩn

V. parahaemolyticus, khuẩn lạc có màu tím hoa

cà đặt trưng.

III. KẾT QUẢ

3.1. Các yếu tố chất lượng nước

Trong quá trình thực hiện thí nghiệm, các

chỉ tiêu chất lượng nước được kiểm tra nhằm

đánh giá biến động chất lượng nước ảnh hưởng

đến bệnh trên tôm nuôi. Kết quả phân tích các

chỉ tiêu về chất lượng nước được trình bày

trong Bảng 2.

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

85

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

Bảng 2: Biến động các yếu tố chất lượng nước trong các ao thực nghiệm trong 90 ngày nuôi

Ao thí nghiệm

Chỉ tiêu theo dõi

TB

Min

Max

9,13

pH

7,72

27,88

9,12

104,19

5,98

0,29

2,73

0,03

7,46

23,00

5,00

47,00

4,26

0,02

0,01

31,17

11,00

174,00

8,80

Nhiệt độ (⁰C)

Độ mặn (‰)

Độ kiềm(mg/l)

DO (mg/l)

TAN (mg/l)

N-NO₂(mg/l)

H₂S (mg/l)

1,40

5,00

0,07

Kết quả phân tích ở bảng 2 cho thấy biến động các yếu tố chất lượng nước đều nằm trong

khoảng thích hợp và không ảnh hưởng đến bệnh AHPND tôm nuôi.

3.2 Biến động mật độ Vibrio parahae-

molyticus và hiệu quả của hóa chất diệt

khuẩn trong nước

độ vi khuẩn V. parahaemolyticus tăng cao theo

thời gian nuôi. Ở một số thời điểm cuối chu kỳ

nuôi từ ngày thứ 63 – 77 nhóm ao TN có mật

độ V. parahaemolyticus >1000 CFU/ml và đạt

giá trị cực đại 3400 CFU/ml ở ngày nuôi thứ 88.

Trong khi đó ở ngày nuôi 63–81 nhóm ao ĐC có

mật độ V. parahaemolyticus >1000 CFU/ml và

đạt cực đại 4500 CFU/ml ở ngày nuôi 86. Kết

quả thí nghiệm cho thấy rằng nhóm ao TN kiểm

soát mật độ V. parahaemolyticus hiệu quả hơn

so nhóm ao ĐC trong suốt 90 ngày nuôi.

Kết quả phân tích số liệu hình 1 cho thấy các

aoThựcnghiệm(TN)vàđốichứng(ĐC)ápdụng

biện pháp diệt khuẩn và bổ sung lại chế phẩm vi

sinh đã khống chế mật độ V. parahaemolyticus

từ 0 – 4500 CFU/ml. Trong 60 ngày đầu sau

khi thả giống nhóm ao TN và ĐC đã khống chế

vi khuẩn V. parahaemolyticus <1000 CFU/ml.

Trong khi đó kết quả hình 1 cho thấy rằng mật

Hình 1: Biến động mật độ V.parahaemolyticus trong nước của ao nuôi ở thực nghiệm và đối chứng

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

86

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

3.3 Biến động mật độ Vibrio parahae-

tôm nuôi để có giải pháp xử lý kịp thời. Từ 35

mẫu tôm thu ở các ao thí nghiệm được phân

tích khuẩn lạc trên môi trường Chrom agar. Kết

quả phân tích trình bày ở hình 2 cho thấy tần

xuất nhiễm V. parahaemolyticus của ao thực

nghiệm là 11,9 lần trong khi đó ao đối chứng

12,5 lần. Kết quả nghiên cứu này cho thấy rằng

các hợp chất kháng khuẩn có tác dụng hạn chế

tần suất nhiễm V. parahaemolyticus thấp hơn so

với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, hợp chất kháng

khuẩn này không có tác dụng tiêu diệt hoàn toàn

vi khuẩn V. parahaemolyticus trong tuyến gan

tụy của tôm.

molitycus và hiệu quả của chất diệt khuẩn

trong tôm

3.3.1 Ảnh hưởng của hợp chất kháng khuẩn

bổ sung vào thức ăn lên tần suất nhiễm V.

parahaemolyticus

Hợp chất kháng khuẩn được bổ sung vào

trong trong thức ăn tôm trong suốt giai đoạn thí

nghiệm. Với tần suất thu mẫu 2 ngày/lần, định

danh sự xuất hiện vi khuẩn V. parahaemolyticus

trong tôm nhằm mục đích theo dõi ảnh hưởng

của chất kháng khuẩn và tình trạng sức khỏe

Hình 2: Tần xuất nhiễm V. pararhaemolitycus trên gan tôm trong 35 lần kiểm tra

3.3.2 Ảnh hưởng của Oxytetracyline (OTC) bổ sung vào thức ăn lên mật độ Vibrio

parahaemolyticus

có mật độ V. parahaemolyticus thấp hơn đạt

385 CFU g/gan tôm. Kết quả này cho thấy rằng

sử dụng OTC riêng rẻ khống chế vi khuẩn V.

parahaemolyticus kém hơn khi sử dụng phối

hợp. Như vậy, sử dụng OTC phối hợp với

hợp chất kháng khuẩn Monoglycerides và sản

phẩm Nutriad đã làm hạn chế thấp mật độ V.

prarahaemolyticus ở nhóm ao TN so với ĐC.

Qua kết quả phân tích hình 3 cho thấy

rằng nhóm ao thực nghiệm (TN) và nhóm ao

đối chứng (ĐC) đều phải sử dụng kháng sinh

OTC để kiểm soát mật độ V. parahaemolyticus

tại một số thời điểm trong quá trình nuôi. Nhóm

ao ĐC có mật độ V. parahaemolyticus cao nhất

930 CFUg/gan tôm. Trong khi đó, nhóm ao TN

Hình 3. Diễn biến mật độ Vibrio parahaemolyticus trong tôm trước và sau khi sử dụng kháng sinh

Oxytetracyline

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

87

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

3.4 Đánh giá tăng trưởng và năng suất

chứng (ĐC) 9393,2 ± 4465,5 tấn/ha. Nhóm ao

tôm

TN và ao ĐC có tốc độ tăng trưởng, hệ số thức ăn

(FCR) và trọng lượng thu hoạch khác biệt không

có ý nghĩa trong thống kê. Tuy nhiên, tỷ lệ sống

và thời gian nuôi khác biệt có ý nghĩa thống kê

(P<0,05) so với nghiệm thức đối chứng.

Kết quả phân tích bảng 3 cho thấy ở nhóm

ao thực nghiệm (TN) có năng suất đạt cao nhất

12376,3 ± 1307,3 tấn/ha. Tuy nhiên, khác biệt

không có ý nghĩa thống kê so với nhóm ao đối

Bảng 3. Năng suất và tăng trưởng của tôm trong ao thí nghiệm

Thông số

Đơn vị

g/con

Ngày

g/g

TN

14,66±2^a

ĐC

Trọng lượng thu hoạch

Thời gian nuôi

Hệ số thức ăn (FCR)

Năng suất

15,09±1,34^a

89,00±0,0^b

1,65±0,55^a

9393,2a ±4465,5

60,69±34,5^b

0,17 ±0,02^a

95,10±4,22^a

1,46±0,14^a

12376,3±1307,3^a

87,53 ± 7,50^a

0,15 ±0,02^a

kg/ha

%

Tỷ lệ sống

Tốc độ tăng trưởng

g/con

Ký hiệu các chữ cái trên trên cùng một hàng ngang khác nhau thể hiện sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê (p<0,05)

IV. THẢO LUẬN

quả cho thấy với mật độ trên không thấy sự xuất

hiện bệnh AHPND trong điều kiện sản xuất.

Trong khi đó kết quả nghiên cứu nghiên cứu của

Tran và ctv., (2013) lây nhiễm bằng cách ngâm

vào dịch vi khuẩn V. parahaemolyticus với mật

độ tế bào 10⁶- 10⁸cfu/ml, sau 4 ngày lây nhiễm,

kết quả cho thấy 100% tôm chết với biểu hiện

bệnh hoại tử gan cấp tính.

Giải pháp kꢁ thuật chính trong nghiên cứu

này là sử dụng biện pháp tầm soát mật độ Vibrio

parahaemolyticus với tần xuất 2 ngày/lần trong

suốt chu kỳ nuôi. Dựa vào kết quả tầm soát này,

chúng tôi có cơ sở khoa học để áp dụng các biện

pháp kꢁ thuật can thiệp trực tiếp tại ao nuôi

nhằm giảm mật độ V. parahamolyticus trong

nước ở ngưỡng thấp nhất <1000 CFU/ml. Kết

quả hình 1 cho thấy rằng biến động mật độ V.

parahaemolyticus đều phụ thuộc vào tác động

kꢁ thuật can thiệp tại từng thời điểm của quá

trình nuôi. Kết quả tầm soát vi khuẩn cũng cho

thấy rằng càng về cuối chu kỳ nuôi (sau 60 ngày

nuôi) hàm lượng hữu cơ trong nước tăng, lúc này

ở hai nhóm ao thực nghiệm (TN) và đối chứng

(ĐC) có mật độ V. parahaemolyticus tăng cao

>1000 CFU/ml. Tại các thời điểm này chúng tôi

áp dụng biện pháp diệt khuẩn và 24h bổ sung lại

chế phẩm vi sinh đã làm giảm thấp đáng kể mật

độ V. parahaemolyticus. Như vậy, sử dụng giải

pháp tầm soát và can thiệp đúng thời điểm bằng

hóa chất diệt khuẩn và bổ sung chế phẩm vi

sinh đã khống chế mật độ V. parahaemolyticus

từ 0 – 4500 CFU/ml ở nhóm ao TN và ĐC. Kết

Hợp chất Monoglyceride được biết như là

một chất kháng khuẩn và kháng virus được sử

dụng trong dược phẩm ở người và thuốc thú

y. Hợp chất này được xem như là một chất dự

phòng thay thế cho thuốc kháng sinh. Trong

khi đó, sản phẩm Nutriad là hợp chất chiết xuất

từ thực vật, được lựa chọn nhờ đặc tính kháng

khuẩn và diệt khuẩn, chống vi khuẩn gây hại

trong môi trường thí nghiệm. Hợp chất này

cũng được chứng minh có khả năng ức chế vi

khuẩn phát tín hiệu Quorum Sensing ở nồng độ

thấp hơn nồng độ ức chế, cho phép kiểm soát

hiệu quả hệ vi sinh vật đường ruột theo hướng

có lợi hơn (Coutteau và ctv., 2010). Bệnh AH-

PND gây ra do tác nhân chính là vi khuẩn V.

parahaemolyticus (Loc và ctv., 2013). Do đó,

biện pháp tầm soát trong tuyến gan tụy tôm là

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

88

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

cần thiết để phát hiện sớm vi khuẩn V. para- NHP trên tôm sú. Trong nghiên cứu này, bổ

haemolyticus, nghiên cứu đã áp dụng hợp chất sung kháng sinh OTC 10g/kg thức ăn ở nhóm

kháng khuẩn Monoglycerides và sản phẩm của ao đối chứng có độ mẫn cảm vi khuẩn V. para-

Nutriad bổ sung vào thức ăn sau khi tôm được 1 haemolyticus thấp hơn khi dùng phối hợp với

ngày tuổi và đến cuối chu kỳ nuôi. Kết quả hình các hợp chất kháng khuẩn.

2 cho thấy tần xuất nhiễm V.parahaemolyticus

giữa nhóm ao thực nghiệm và ao đối chứng thể

hiện không rõ ràng. Tuy nhiên, khi quan sát trên

tôm nuôi nhận thấy rằng nhóm ao thực nghiệm

sử dụng hợp chất kháng khuẩn có màu sꢀc gan

tụy tốt hơn so với ao đối chứng. Như vậy, các

hợp chất kháng khuẩn chỉ có tác dụng kiềm chế

sự phát triển vi khuẩn V. Parahaemolyticus. Tuy

nhiên, không có tác dụng diệt vi khuẩn V. pa-

rahaemolyticus hoàn toàn trong tuyến gan tụy

của tôm.

Kết quả tăng trưởng và năng suất tôm ở

nhóm ao thực nghiệm (TN) và đối chứng (ĐC)

cho thấy rằng tốc độ tăng trưởng, FCR và

năng suất khác biệt không có ý nghĩa về mặt

thống kê. Tuy nhiên, năng suất và tỷ lệ sống ở

nhóm ao TN cao hơn so với đối chứng. Đồng

thời FCR thấp hơn so với đối chứng. Như vậy,

việc sử dụng hợp chất kháng khuẩn không ảnh

hưởng đến tốc độ tăng trưởng tôm và tăng năng

suất và tỷ lệ sống, đồng thời làm giảm thấp

FCR trong nghiên cứu thí nghiệm. Theo tác giả

Kháng sinh là những chất có khả năng tiêu Hermsen., (2014) nghiên cứu cho thấy hợp chất

diệt vi khuẩn hay kìm hãm sự phát triển của vi Monoglyceride có khả năng kháng bệnh cao,

khuẩn một cách đặc hiệu. Một số loại kháng tỷ lệ sống giữa nghiệm thức sử dụng monogly-

sinh phổ biến như: oxytetracyline, ﬂorfenicol, ceride trên 80%. Nghiên cứu của Coutteau và

saraﬂoxacine và enroﬂoxacine để sử dụng điều ctv., (2010) bổ sung hợp chất kháng khuẩn của

trị bệnh trong nuôi trồng thủy sản (Soto-Rodri- Nutriad thúc đẩy tôm tăng trưởng ở điều kiện

guez và ctv., 2006). Oxytetracyline, kháng sinh phòng thí nghiệm; tăng 20% tăng trọng hàng

sử dụng rộng rãi trong nuôi tôm và cá, được tuần và cải thiện 4% tỉ lệ chuyển đổi thức ăn.

sử dụng ức chế vi khuẩn Vibrio (Reed và ctv., Tương tự như kết quả của hai tác giả (Coutteau;

2006). Nghiên cứu này sử dụng oxytetracyline Hermsen), nghiên cứu này sử dụng các hợp chất

(OTC) nhằm tiêu diệt vi khuẩn V. parahae- kháng khuẩn Monoglycerides và sản phẩm Nut-

molyticus trên tôm. Với nồng độ OTC 10g/kg riad bổ sung trong thức ăn trong thí nghiệm cho

thức ăn sử dụng 5 ngày liên tục. Kết quả kiểm thấy tăng năng suất, tỷ lệ sống tôm nuôi và giảm

tra mật độ vi khuẩn V. parahaemolyticus trên FCR so với nhóm ao đối chứng.

gan tôm ở nhóm ao đối chứng (ĐC) cao hơn

2-3 lần so với nhóm thực nghiệm (TN). Nhóm

ao TN sử dụng phối hợp với kháng sinh OTC

đã làm giảm mật độ V. parahaemolyticus thấp

V. KẾT LUẬN

5.1 Kết luận

Thí nghiệm cho thấy rằng các giải pháp

kꢁ thuật kiểm soát bệnh AHPND dựa trên biện

pháp tầm soát định kỳ 2 ngày/lần đã khống chế

mật độ Vibrio parahaemolyticus <4500 CFU/ml

trong nước và tôm nuôi <1000 CFU/g gan tôm.

Bước đầu cho thấy giải pháp bổ sung các hóa

chất diệt khuẩn, chế phẩm vi sinh trong nước

và hợp chất kháng khuẩn, kháng sinh Oxyte-

tracyline trong thức ăn kiểm soát được bệnh

AHPND ở điều kiện sản xuất.

hơn so với nhóm ao ĐC lần lượt tại các thời

điểm 48-53 ngày, 68-72 và 87-90 ngày nuôi.

Một vài kết quả nghiên cứu gần đây của các

tác giả Morales-Covarrubias, M.S. ctv., (2012)

sử dụng ﬂorfenicol (FF) liều 1.000g/kg thức ăn

và oxytetracycline (OTC) liều 6.070 g/kg thức

ăn diệt vi khuẩn NHPB hiệu quả cao trên tôm

chân trꢀng. Theo nghiên cứu Chanratchakool và

ctv., (1991); Frelier và ctv., (1993) cho rằng bổ

sung OTC liều 3-5g/kg thức ăn để điều trị bệnh

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

89

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

Defoirdt, T., Halet, D., Sorgeloos, P., Bossier, P.,

5.2 Đề nghị

Verstraete, W., 2006. Short chain fatty acids protect

gnotobiotic Artemia franciscana from pathogenic

Vibrio campbellii. Aquaculture 261: 804-808.

Để hạn chế bệnh AHPND trên tôm chân

trꢀng cần phải tầm soát mật độ Vibrio paraha-

emolyticus trong nước và trong tôm để có giải

pháp khống chế bằng chất diệt khuẩn và kết hợp

với vi sinh. Oxytetracyline có thể sử dụng với

liều lượng thích hợp khi tôm nhiễm mầm bệnh,

không nên sử dụng kháng sinh định kỳ. Cần

nghiên cứu thêm cơ sở khoa học của việc ứng

dụng chất diệt khuẩn và sử dụng vi sinh. Trong

tương lai gần, cần nghiên cứu thử nghiệm vài

chất kháng khuẩn khác thay thế kháng sinh để

tăng chất lượng tôm thương phẩm.

Eleraky, N.Z., Potgieter, L.N., Kennedy, M.A., 2002.

Virucidal efﬁcacy of 4 new disinfectants. J Am

Anim Hosp Assoc 38(3): 231–234.

Frelier, P.F., Loy, J.F., Kruppenbach, B.,1993. Trans-

mission of Necrotizing Hepatopancreatitis in

Penaeus vannamei. J. Invert. Pathol. 61:44-48.

Hermsen, D., 2014. Development of 1-Monoglycerides

Against AHPN. Global aquaculture advocate. 18-21.

Loc Tran, Linda Nunan, Rita, M., Redman, Leone, L.,

Mohney, Carlos R., Pantoja, Kevin Fitzsimmons,

Donald, V., Lightner., 2013. Determination

of the infectious nature of the agent of acute

hepatopancreatic necrosis syndrome affecting

penaeid shrimp. Dis Aquat Org.Vol. 105: 45–55.

doi: 10.3354/dao02621.

CẢM ƠN

Nghiên cứu này được thực hiện từ đề tài

“Nghiên cứu đề xuất mô hình nuôi tôm sú và

tôm thꢀ chân trắng phòng chống hội chứng chết

sớm” thuộc chương trình Dịch bệnh tôm khẩn

cấp, Bộ Nông Nghiệp đã tài trợ kinh phí cho

nghiên cứu này. Tác giả chân thành cảm ơn đến

Công ty cổ phần thủy sản Trung Sơn đã hợp tác

trong nghiên cứu này.

Lightner, D.V., Redman, R.M., Pantoja, C.R., Noble,

B.L., Loc Tran., 2012. Early Mortality Syndrome.

Global aquaculture advocate 2/2012, p40.

Morales-Covarrubias, M.S., 2012. Necrotising

hepatobacterium (NHPB) infection in Penaeus

vannamei with ﬂorfenicol and oxytetracycline:

a

comparative experimental study Revista

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Cientíﬁca, vol. XXII, núm. 1, enero-febrero,

2012, pp. 72-80, Universidad del Zulia Venezuela.

Tài liệu tiếng Việt

Lê Hồng Phước, Lê Hữu Tài và Nguyễn Văn Hảo,

2012. Diễn biến của hội chứng hoại tử gan tụy

trong ao nuôi tôm thâm canh ở huyện Trần Đề,

Tỉnh Sóc Trăng. Báo cáo khoa học. 268-277.

Reed, L. A.; Siewicki., Shah, J.C., 2006. The

biopharma- ceutics and oral bioavailability of two

forms of oxytetracy- cline to the white shrimp,

Litopenaeus setiferus. Aquac. 258: 42-54.

Nguyễn Thị Ngọc Tĩnh, Văn Thị Thúy, Nguyễn Văn

Chꢀc, 2013. Phân lập và khảo sát đặc tính pro-

biotic của các chủng Bacillus spp. Từ môi trường

ao nuôi cá tra tại tỉnh Đồng Tháp. Tạp chí nghề cá

sông Cửu long -2-tháng 11-2013.

Soto-Rodríguez, S., Armenta, M., & Gomez-Gil, B.,

2006. Effects of enroﬂoxacin and ﬂorfenicol

on survival and bacterial population in an

experimental infection with luminescent Vibrio

campbellii in shrimp larvae of Litopenaeus

vannamei. Aquaculture,vol.255, pp.48-54.

Tài liệu tiếng Anh

Balcazar, J.L., de Blas, I., Ruiz-Zarzuela, I., Cun-

ningham, D., Vendrell, D., Muzquiz, J.L., 2006.

The role of probiotics in aquaculture. Veterinary

Microbiology 114, 173–186.

VaseeharanandP.Ramasam,2003.Controlofpathogenic

Vibrio spp. by Bacillus subtilis BT23, a possible

probiotic treatment for black tiger shrimp Penaeus

monodon. The Society for Applied Microbiology,

Letters in Applied Microbiology, 36, 83–87.

Charatchkool, P., Limsuwan, C.,1991. Accumulation of

oxytetracycline in tiger shrimp Penaeus monodon

(Fabricius). Thai Fisher Gazette. 44: 31-33.

Wutzler, P., Sauerbrei, A., 2000. Virucidal efﬁcacy of

a combi- nation of 0.2% peracetic acid and 80%

(v/v) ethanol (PAA-ethanol) as a potential hand

disinfectant. J Hosp Infect 46(4):304–8

Coutteau, P., PhD thesis, 2013. Novel additive to reduce

economic impact of disease on shrimp production.

International Aqufeed, 29-32.

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

90

VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN 2

TECHNICAL SOLUTIONS TO CONTROL ACUTE EPATOPANCREATIC

NECROSIS DISEASE OF WHITE LEG SHRIMP (Litopenaeus vannamei) IN

INTENSIVE FARMING IN MEKONG DELTA

Nguyen Van Phung¹*, Le Hong Phuoc², Nguyen Van Hao³

ABSTRACT

The Acute Hepatopancreatic Necrosis Disease (AHPND) caused by Vibrio parahaemolyticus has

been happened a mass mortality of shrimp culture in the Mekong Delta, Vietnam. The aim of this re-

search is to ﬁnd out effective technical solutions which can be reduced the AHPND. This study was

conducted on 11 grow out ponds within 88-98 days of culture. Experiments carried out to reduce V.

parahaemolyticus density in water colume and hetopancreas of L. vannamei by disinfectants com-

bining probiotic, and Monoglycerides and Nutriad’s products and Oxytetracyline in oral feeding

during culture period respectively. The results showed that applying the disinfectants combining

probiotic controlled V. parahaemolyticus density about 0 – 4.500 cfu/ml in water colume. The ex-

periments that used Monoglycerides and Nutriad’s products combining with 10g of Oxytetracyline

per 1kg shrimp helped to decrease the V. parahaemolyticus density in hetopancreas of shrimp sig-

niﬁcantly. The results recorded that average of survival rate 87.53 ± 7.5 (%), FCR 1.46 ± 0.14 and

yield reached 12.38 ± 1.30 ton/ha, while those control treatment average of survival rate 60.69 ±

34.50 (%), FCR 1.65 ± 0.55 , yeild reached 9.39 ± 4.46 ton/ha. Preliminary results presented that

using anti-microbials and antibiotics in oral feed, and using disinfectants combining probiotic in

water can to control the AHPND in shrimp farming.

Keywords: Vibrio parahaemolyticus, white shrimp, monoglyceries, Nutriad, Kien Giang

Người phản biện: ThS. Nguyễn Nhứt

Ngày nhận bài: 10/8/2014

Ngày thông qua phản biện: 28/8/2014

Ngày duyệt đăng: 05/9/2014

¹Inland Fisheries Resources & Capture Division, Research Institure for Aquaculture No.2.

* Email: [email protected]

²Southern Monitoring Center for Aquaculture Environment and Epidemic, Research Institute for Aquaculture No.2.

³Research Institute for Aquaculture No.2.

TAÏP CHÍ NGHEÀ CAÙ SOÂNG CÖÛU LONG - 4 - THAÙNG 10/2014

91