Ý thức về những giá trị nữ hiện đại trong tản văn Trang Hạ
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
35
Ý THỨC VỀ NHỮNG GIÁ TRỊ NỮ HIỆN ĐẠI
TRONG TẢN VĂN TRANG HẠ
Lê Thꢀ Hiꢁn1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
Tóm tꢅt: Trang Hꢁ là mꢄt hiꢆn tưꢇng văn hꢂc mꢈi mꢉ và là cây bút không rꢊp theo khuôn
mꢋu cꢃa bꢌt kỳ ai. Chꢍ không ñua chen vào lĩnh vꢎc tình dꢏc, không miꢆt thꢍ ñàn ông,
không cꢐ "gân cꢑ" lên ñòi bình quyꢒn cho phꢏ nꢓ mà tꢔnh táo sꢅc lꢁnh khꢕng ñꢍnh giá trꢍ
cꢃa giꢈi nꢓ, cꢖnh tꢔnh nhꢓng phꢏ nꢓ sꢐng phꢏ thuꢄc và sꢐng hꢗn mình trong nhꢓng tư
tưꢘng bꢍ áp chꢙ. Phꢏ nꢓ hiꢆn ñꢁi trong Trang Hꢁ ñưꢇc nhìn tꢚ góc nhìn khác các nhà văn
khác: rꢌt ñꢀi thưꢀng nhưng vô cùng mꢁnh mꢛ và cá tính. Đích chꢍ hưꢈng tꢈi là hình mꢋu
ngưꢀi ñàn bà ñích thꢎc.
Tꢚ khoá: Trang Hꢁ, giá trꢍ nꢓ, hiꢆn ñꢁi, tꢖn văn.
1. Mꢂ ĐꢃU
Trang Hꢀ là nhà văn ñưꢁc biꢂt ñꢂn như mꢃt cây bút có mꢄi quan tâm khá ñꢅc biꢆt vꢇ
giꢈi. Không chꢉ bꢊng hoꢀt ñꢃng viꢂt, Trang Hꢀ còn biꢋu thꢌ tâm huyꢂt cꢍa mình vꢇ vꢎn ñꢇ
này bꢊng cꢏ nhꢐng hoꢀt ñꢃng ngoài trang viꢂt, cꢑ thꢋ là bꢊng các hoꢀt ñꢃng xã hꢃi vꢈi mꢃt
tinh thꢒn dꢎn thân mãnh liꢆt cꢍa mình. Tuy nhiên, ñꢎu tranh cho nꢐ quyꢇn như giành lꢀi
quyꢇn uy cho ngưꢓi nꢐ tꢔ bàn tay cꢍa xã hꢃi nam quyꢇn (mꢃt tinh thꢒn tranh ñꢎu hưꢈng
ngoꢀi) không phꢏi là mꢄi quan tâm thꢕc sꢕ cꢍa Trang Hꢀ. Cái chꢌ quan tâm là khía cꢀnh
khác. Bꢖi ñꢗp ý thꢘc phái tính cho ngưꢓi nꢐ, cꢑ thꢋ là ñánh thꢘc nꢃi lꢕc nꢐ, ñánh thꢘc tinh
thꢒn tꢕ cưꢓng cho phái nꢐ (mꢃt tinh thꢒn tꢕ tranh ñꢎu hưꢈng nꢃi) ñꢋ ngưꢓi nꢐ ngꢙng cao
ñꢒu toꢏ sáng, ñó mꢈi là ñiꢋm nꢚi bꢛt trong tâm huyꢂt cꢍa Trang Hꢀ. Tiꢂc rꢊng, ñiꢇu này
cho ñꢂn nay vꢜn chưa ñưꢁc nghiên cꢘu thoꢏ ñáng.
2. NꢄI DUNG
2.1. Phꢅ nꢆ hiꢇn ñꢈi vꢉi nhꢆng giá trꢀ truyꢁn thꢊng
Trang Hꢀ chꢝn thꢋ loꢀi tꢏn văn ñꢋ tái hiꢆn lꢀi nhꢐng câu chuyꢆn mꢗt thꢎy tai nghe cꢍa
nhꢐng phꢑ nꢐ khác trong tâm thꢂ sꢞ chia. Đꢂn vꢈi tꢏn văn cꢍa chꢌ, ngưꢓi ñꢝc dưꢓng như
1
Nhꢛn bài ngày 10.05.2016; gꢟi phꢏn biꢆn và duyꢆt ñăng ngày 24.05.2016
Liên hꢆ tác giꢏ: Lê Thꢌ Hiꢇn; Email: [email protected]
36
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñưꢁc trꢏi lòng mình vꢈi nhꢐng câu chuyꢆn như là viꢂt cho chính bꢏn thân hꢝ. Đꢝc ñꢋ ñưꢁc
vꢠ vꢇ, ñưꢁc nâng dꢛy tinh thꢒn và vô hình trung, tꢏn văn Trang Hꢀ ñưꢁc xem như là giꢏi
pháp cho cuꢃc ñꢓi cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ. ꢡ ñó, ta bꢗt gꢅp con ngưꢓi vꢈi nhꢐng trăn trꢢ trong
tình yêu, hôn nhân, sꢕ nghiꢆp. Đó có thꢋ là ngưꢓi ñàn bà hiꢋu ñưꢁc ý nghĩa cꢍa nhan sꢗc
nhưng luôn cꢄ bꢘt ra khꢣi tư tưꢢng sꢗc ñꢤp là tꢎt cꢏ trong Rãnh ngꢎc tiꢆc ñêm, là tâm tư
cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ bưꢈc tꢈi ngưꢥng cꢟa ba mươi cꢍa cꢍa cuꢃc ñꢓi ñꢒy mꢀnh mꢦ trong Đàn
bà ba mươi, hay như cách nhìn thꢎu tâm tư ñàn ông muꢄn phꢑ nꢐ hãy sꢄng bꢏn lĩnh trong
cuꢄn Đàn ông không ñꢂc Trang Hꢁ...
Trang Hꢀ không phꢏn kích mꢜu phꢑ nꢐ truyꢇn thꢄng như nhiꢇu ngưꢓi lꢒm tưꢢng. Chꢌ
nhꢛn thꢘc rꢊng: Nꢂu như ngưꢓi phꢑ nꢐ chꢉ mãi luꢙn quꢙn trong không gian hꢤp gia ñình,
hoàn toàn phꢑ thuꢃc vào ngưꢓi ñàn ông thì tꢕ khꢗc hꢝ ñã ñꢙy mình ñꢂn lꢄi mòn không
thoát ra ñưꢁc. Ngưꢓi phꢑ nꢐ bꢌ chôn chꢅt trong không gian gia ñình, trꢢ thành nhꢐng vꢛt
phꢙm trang trí, là ngưꢓi giꢐ gìn nhꢐng nghi thꢘc gia ñình và bꢌ loꢀi bꢣ khꢣi thꢂ giꢈi ña
màu sꢗc bên ngoài. Đꢋ thꢎy ñưꢁc nhꢐng ñꢌnh kiꢂn ñã hꢊn sâu trong tư tưꢢng ngưꢓi Viꢆt,
tác giꢏ ñꢅt viꢆc so sánh quꢏng cáo ꢢ phương Tây vꢈi truyꢇn thông nưꢈc nhà vꢇ hình ꢏnh
ngưꢓi phꢑ nꢐ gia ñình: "Nhꢐng quꢏng cáo bꢃt nêm ꢢ nưꢈc ngoài là hình ꢏnh ngưꢓi ñàn
ông nꢎu cho ngưꢓi mình yêu ăn món ngon... còn quꢏng cáo bꢃt nêm ꢢ Viꢆt Nam thì ngưꢁc
lꢀi, luôn là bà vꢁ nꢎu cơm canh thꢛt ngon và ông chꢖng phꢏi vác mꢖm ngꢖi chꢓ. Hꢀnh
phúc cꢍa cô nàng trong quꢏng cáo là ông chꢖng ăn xong gꢛt ñꢒu mꢃt cái" [4, Tꢚ ꢎm cꢍa
ñàn ông]. Truyꢇn thông vô hình trung trꢢ thành tiꢂng nói góp phꢒn quꢏng cáo tư tưꢢng cũ,
không giꢏi phóng ngưꢓi phꢑ nꢐ ra khꢣi nhꢐng quan niꢆm cꢄ hꢐu, biꢂn mꢜu ngưꢓi phꢑ nꢐ
truyꢇn thꢄng trꢢ thành khát khao cꢍa bꢎt cꢘ ngưꢓi ñàn bà nào. Dưꢓng như không gian gia
ñình là nơi phꢑ nꢐ bꢌ chèn ép mꢀnh nhꢎt và truyꢇn thông ñang góp phꢒn tꢀo nên nhꢐng lꢓi
nhꢗc nhꢢ phꢏi giꢐ trꢛt tꢕ xã hꢃi. Tꢀi sao hꢝ lꢀi không có quyꢇn ñꢚi thay khi xã hꢃi ñã tiꢂn
thêm mꢃt bưꢈc mꢈi trong sꢕ ñꢖng ñꢧng giꢐa nam và nꢐ.
Truyꢇn thꢄng cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ Viꢆt Nam là giàu ñꢘc hy sinh. Tuy nhiên, xã hꢃi ñã
vꢌn vào phꢙm chꢎt tꢄt ñꢤp này cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ ñꢋ buꢃc hꢝ phꢏi ñánh ñꢚi cuꢃc ñꢓi, lꢕa
chꢝn phꢒn thiꢆt cho bꢏn thân. Ta thꢎy, mꢃt phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi khôn ngoan là biꢂt cân bꢊng
cuꢃc sꢄng gia ñình và cuꢃc sꢄng xã hꢃi. Nꢂu như, hꢝ tꢕ giam mình trong bꢄn bꢘc tưꢓng
gia ñình thì mꢅc nhiên tꢕ hꢝ ñã ñꢙy mình ñꢂn bꢓ vꢕc thꢧm. Hi sinh là gì? Hi sinh có phꢏi
là: "Chiꢇu chꢖng, cơm bưng nưꢈc rót, nâng tăm bꢊng hai tay, ông ꢎy ñòi mua ô tô hay
mình nghꢉ viꢆc ꢢ cơ quan ꢢ nhà chꢀy chꢁ, bꢏo mình làm như trâu như ngꢕa, mình cũng
làm, thꢂ mà ông ꢎy ñi ñánh bꢀc, chơi gái vꢇ, mꢅt nꢅng, mày nhꢤ [4, Bꢀn ñꢓi]. Đó không
phꢏi là hy sinh mà là cam chꢌu, bꢎt hꢀnh ñương nhiên thuꢃc vꢇ phꢑ nꢐ bꢢi ngưꢓi ñàn ông
sau nhꢐng cuꢃc tình trăng hoa hꢝ có hꢄi cꢏi vì nhꢐng ngưꢓi vꢁ ñꢘc hꢀnh này hay không?
Tiꢂc thay, thꢕc tꢂ chꢘng minh ñiꢇu ñó rꢎt ít.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
37
Đꢅt phꢑ nꢐ vào môi trưꢓng xã hꢃi hiꢆn ñꢀi nhưng hꢝ cꢘ quanh quꢙn bꢢi nhꢐng phꢙm
chꢎt truyꢇn thꢄng thôi thì chưa ñꢍ. Có khi nhꢐng giá trꢌ truyꢇn thꢄng ñꢅt lꢆch trong hoàn
cꢏnh ñã biꢂn ngưꢓi phꢑ nꢐ trꢢ thành nꢀn nhân cꢍa cꢍa muôn dꢀng ñàn ông. Ta thꢔa nhꢛn
giá trꢌ truyꢇn thꢄng là tinh hoa ñꢋ ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi soi mình, nhưng cꢒn có chꢝn lꢝc.
Trong các bài viꢂt cꢍa mình, Trang Hꢀ ñã chꢉ ra nhꢐng mꢅt trái cꢍa cái gꢝi là khuôn vàng
thưꢈc ngꢝc ꢎn cuꢃc ñꢓi ngưꢓi phꢑ nꢐ vào nhꢐng bi kꢌch không ngꢓ. Nꢂu xã hꢃi phong
kiꢂn quy ngưꢓi phꢑ nꢐ vào khuôn khꢚ tam tòng tꢘ ñꢘc thì nhꢐng rơi rꢈt và tàn dư cꢍa nó
dưꢓng như vꢜn chưa tꢗt hꢧn trong xã hꢃi ngày hôm nay. Ta thꢎy thương cho nhꢐng cô gái
vì tiꢂt hꢀnh mà ñánh mꢎt bꢏn thân mình, thương nhꢐng ngưꢓi phꢑ nꢐ trăm công ngàn viꢆc,
vꢔa lo sꢕ nghiꢆp vꢔa lo gia ñình, cuꢄng quýt vꢃi vàng sau mꢠi giꢓ tan sꢢ lo ñón con, lo
chꢁ búa. Thꢔa nhꢛn các phꢙm chꢎt truyꢇn thꢄng ꢢ ngưꢓi phꢑ nꢐ là sꢕ ngꢎm ngꢒm mꢃt
cách tꢕ nguyꢆn chꢎp nhꢛn nhꢐng giꢈi hꢀn ñưꢁc áp ñꢅt, Trang Hꢀ khꢧng ñꢌnh hꢝ xꢘng ñáng
ñưꢁc yêu thương và hꢀnh phúc nhiꢇu hơn thꢂ.
2.2. Mꢋu phꢅ nꢆ hiꢇn ñꢈi trong ý thꢌc Trang Hꢈ
Mꢜu phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi trong ý thꢘc Trang Hꢀ ñưꢁc nhen nhóm tꢔ khái niꢆm "gái hư".
Trang Hꢀ chia ñàn bà ra làm hai: Gái hư và gái ngoan. Giꢏi thích cho mꢜu gái hư cꢍa mình,
Trang Hꢀ bꢃc bꢀch trong Cưꢈi gái ngoan: "Nhiꢇu ngưꢓi cꢘ nghĩ gái hư cũng cꢒn gì phꢏi
hꢝc, chꢉ cꢒn lꢃt áo cꢢi quꢒn bꢏn thân mình hoꢅc cꢢi áo lꢃt quꢒn kꢞ khác quay phim tung
lên mꢀng là ñưꢁc. Tôi nghĩ ñó là gái mꢎt dꢀy chꢘ không phꢏi khái niꢆm gái hư "phꢏn
truyꢇn thꢄng" tôi ñưa ra trong tương quan cꢍa loꢀt bài viꢂt" [2]. Bàn vꢇ cách ꢘng xꢟ cꢍa
gái hư, ñó là tuýp phꢑ nꢐ có mꢃt kꢨ năng sꢄng bꢏn lĩnh chꢘ không ñꢗn ño ñꢋ ñánh mꢎt
mình như cô nàng gái ngoan. Đꢅt hai kiꢋu phꢑ nꢐ vào cùng mꢃt tình huꢄng: hi sinh cho
chꢖng hay không khi chꢖng bꢌ nꢁ nꢒn, chꢖng cꢒn thăng chꢘc thì gái hư và ngoan có cách
ꢘng xꢟ khác nhau: Gái hư mꢈi biꢂt vꢏ ngay vào mꢅt nhꢐng thꢊng gꢀ tình còn gái ngoan cꢘ
ñꢗn ño vꢇ sꢕ hi sinh, nhꢜn nhꢑc chꢧng dám chꢟi thꢧng mà chꢝn cách nꢊm ngꢟa, nói như
Trang Hꢀ: "Đꢔng vꢃi khen nhꢐng ngưꢓi ñàn bà biꢂt cꢗn răng nhꢌn nhꢑc hi sinh vì chꢖng
con. Nhiꢇu khi ngoan quá hoá dꢢ hơi..." [4, Nhꢐng ñiꢇu gái ngoan chꢧng bao giꢓ hꢝc nꢚi].
Ta nói rꢊng gái hư cꢍa Trang Hꢀ tiêu biꢋu cho kiꢋu phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi, bꢢi nhà văn không hꢇ
miꢆt thꢌ phꢑ nꢐ truyꢇn thꢄng, mꢑc ñích cꢍa chꢌ là so sánh gái hư vꢈi gái ngoan nhꢊm
hưꢈng tꢈi viꢆc phꢏi "cꢏi cách tư tưꢢng" cho ngưꢓi nꢐ. Suy cho cùng, ñích mà nhà văn
hưꢈng tꢈi là hình mꢜu phꢑ nꢐ chꢍ ñꢃng, biꢂt phô vꢞ ñꢤp và yêu ñꢓi, rꢎt mꢀnh mꢦ nhưng
cũng rꢎt nꢐ tính. Dĩ nhiên "Gái ngoan giꢄng như bánh kem, ngon lꢗm, ñꢤp lꢗm nhưng ñꢋ
ăn ñưꢁc nó cũng phꢏi có thꢍ tꢑc nâng niu nhꢤ tay. Gái hư như cà phê, ñꢗng lꢗm nhưng
không bꢣ bꢀn, không làm bꢀn thꢎt vꢝng...". Và tꢎt nhiên, ngưꢓi ñàn ông hꢝ chꢝn: "uꢄng cà
phê và yêu gái hư" [2, tr. 93]. Trang Hꢀ ñang dꢎn thân trên hành trình ñi ngưꢁc, ñi tìm lꢀi
38
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
trꢀng thái chꢍ ñꢃng cho giꢈi mình. Xem gái hư là mꢃt giꢏi pháp thiꢂt thꢕc tꢀm thꢓi trên
con ñưꢓng xây dꢕng hình ꢏnh ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi trong ý thꢘc phái tính nꢐ. Nhà văn
muꢄn thiꢂt lꢛp lꢀi nhꢐng giá trꢌ mꢈi song song vꢈi nhꢐng giá trꢌ truyꢇn thꢄng, muꢄn xoá bꢣ
nhꢐng quan niꢆm cꢚ hꢍ không còn giá trꢌ vꢈi thꢓi ñꢀi. Hình tưꢁng gái hư là cách nhìn
mang tính chꢎt "vưꢁt rào" ñꢒy hiꢂu chiꢂn cꢍa mꢃt ý thꢘc mꢈi.
Mꢜu phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi trong sáng tác cꢍa Trang Hꢀ: Tꢕ lꢛp ꢩ Tꢕ chꢍ. Trưꢈc tiên, trong
hành trình ꢎy, phꢑ nꢐ cꢍa chꢌ phꢏi ý thꢘc ñưꢁc cꢒn ñꢃc lꢛp kinh tꢂ và tài chính. Đꢃc lꢛp vꢇ
kinh tꢂ ñꢖng nghĩa vꢈi viꢆc hꢝ có quyꢇn tꢕ quyꢂt cho cuꢃc ñꢓi mình, tꢕ tin ñưa ra quyꢂt
ñꢌnh, thꢧng thꢗn trong bày tꢣ cꢏm xúc, không phꢏi sꢄng như mꢃt cây tꢒm gꢟi, treo mình
trên mꢃt cây khác, phꢑ thuꢃc vào cây ñó rꢖi sꢄng lay lꢗt qua ngày. Cô bé lꢈp bꢏy trong
miêu tꢏ cꢍa chꢌ sꢄng ñꢒy ñꢍ vꢇ vꢛt chꢎt nhưng không lꢆ thuꢃc vào gia ñình: Mꢠi sáng thꢘ
năm hàng tuꢒn, tꢔ lúc ba giꢓ rưꢥi sáng cô ñꢀp xe ra Bưu ñiꢆn Hà Nꢃi nhꢛn báo Hoa hꢝc trò
ñꢋ sáu rưꢥi sáng vꢇ bán cho các các bꢀn ꢢ cꢚng trưꢓng. Khi lên cꢎp ba cô không bán báo
nꢐa mà mua nhꢐng ñꢖ rꢞ hꢁp tuꢚi teen "biꢂn hoá" chúng thành ñꢖ thꢓi trang hꢎp dꢜn. Khꢏ
năng tꢕ lo cho bꢏn thân ñưꢁc chꢘng tꢣ khi cô sꢪn sàng lao ñꢃng kiꢂm tiꢇn bꢊng cách làm
thuê tꢀi cꢟa hàng Nail, khꢧng khái nói vꢈi bꢄ mꢤ: "Đi Mꢨ con cũng tꢕ lo cho bꢏn thân con,
ñây sꢦ là cách con tꢕ kiꢂm tiꢇn ñꢋ sꢄng và hꢝc bên ñó. Chꢘ con không dꢕa vào tiꢇn cꢍa bꢄ
mꢤ" [3, tr. 269]. Cùng tư tưꢢng ñó, cô gái trong Nhꢖy viꢆc lꢀi giꢐ mꢃt thái ñꢃ tꢕ chꢍ trưꢈc
cuꢃc sꢄng, thèm muꢄn tꢕ do: "Nhꢏy viꢆc là cơ hꢃi tꢄt ñꢋ trꢏi nghiꢆm và tꢕ hoàn thiꢆn"
[1, tr. 141]. Mꢑc ñích chuyꢋn viꢆc không theo lꢦ thưꢓng, bꢢi phꢑ nꢐ sꢁ thay ñꢚi và chꢉ ñꢚi
viꢆc khi ñiꢋm ñꢂn mꢈi lương cao hơn, công viꢆc tꢄt hơn, công ty to hơn... còn vꢈi Trang
Hꢀ thì xem ñó như mꢃt sꢕ trꢏi nghiꢆm, khꢧng ñꢌnh sꢕ tꢕ tꢀi không muꢄn ñꢋ ñꢓi mình thuꢃc
quyꢇn sꢢ hꢐu quá lâu ꢢ nhꢐng công ty tham chꢎt xám: "Không phꢏi nhꢏy viꢆc là ñꢅc quyꢇn
cꢍa kꢞ mꢀnh hay sao? Bꢀn muꢄn làm kꢞ mꢀnh, muꢄn trưꢢng thành, muꢄn thꢟ thách giꢈi
hꢀn cao nhꢎt cꢍa bꢏn thân..." [1, tr. 142]. Ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi cꢍa Trang Hꢀ sꢪn sàng tꢔ
bꢣ nhꢐng gì mà xã hꢃi cho là tꢄt ñꢤp và an toàn vꢈi phꢑ nꢐ ñꢋ lꢕa chꢝn mꢃt cuꢃc sꢄng do
chính mình làm chꢍ.
Phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi lꢕa chꢝn cách sꢄng chꢍ ñꢃng trong tình yêu và sꢪn sàng vꢈi nhꢐng
ñam mê, tꢕ do. Theo quan niꢆm cꢍa ngưꢓi phương Đông, ngưꢓi con trai thưꢓng giꢐ vai trò
ñꢃc quyꢇn trong viꢆc tꢣ tình. Nhưng tình yêu vꢈi chân lý "trâu ñi tìm cꢝc" không phꢏi lúc
nào cũng ñúng. Trang Hꢀ khꢧng ñꢌnh: "Tình yêu là mꢃt hành trình mꢈi, mà nꢂu chꢉ mꢃt
ngưꢓi bưꢈc tꢈi, chꢗc chꢧng thꢋ thành ñôi. Thꢛt sai lꢒm khi nhꢐng cô gái nghĩ rꢊng, mình
yêu anh ꢎy, nhưng mình sꢦ ngꢖi sau cánh cꢟa này. Chꢉ cꢒn anh ꢎy ñꢙy cꢟa, mꢢ cꢟa ra,
mình sꢦ là cꢍa anh ꢎy. Còn nꢂu không, mình sꢦ ôm tình yêu mãi mãi chôn trong trái tim
này" [4, Tình yêu không nán ñꢁi ai]. Rõ ràng, sꢕ chꢍ ñꢃng là yꢂu tꢄ nên có cꢍa ngưꢓi phꢑ
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
39
nꢐ hiꢆn ñꢀi nꢂu hꢝ không muꢄn ñánh mꢎt cơ hꢃi trong tình yêu. Hꢝ không bꢌ trói buꢃc bꢢi
không gian hꢤp tù túng mà luôn tꢕ tꢀo ra cho mình không gian tꢕ chꢍ ꢩ không gian mình
mong muꢄn chꢘ không phꢏi không gian xã hꢃi muꢄn ꢢ hꢝ, gia ñình muꢄn ꢢ hꢝ. Nhà văn
nhꢗn nhꢍ tꢈi nhꢐng ngưꢓi phꢑ nꢐ ñang bꢌ ám ꢏnh bꢢi không gian hꢤp: con gái mꢃt mình cꢘ
hiên ngang mà sꢄng, thoꢏ sꢘc là mình ñꢋ thꢕc hiꢆn ưꢈc mơ hoài bão, mꢅc nhꢐng ai cho là
ta ꢂ, mꢅc nhꢐng ngưꢓi có cꢅp có ñôi hꢀnh phúc bên nhau ñang nhìn ta vꢈi cái nhìn khác
thưꢓng. Cuꢃc sꢄng là do ta chꢝn lꢕa và ta có quyꢇn bưꢈc ñi trên con ñưꢓng cꢍa mình:
"Đꢃc thân, còn cô ñơn, không có nghĩa là không có quyꢇn ñưꢁc sung sưꢈng, ngꢝt ngào,
lãng mꢀn. Chꢓ ngưꢓi khác yêu chi bꢊng hãy yêu lꢎy chính bꢏn thân mình trưꢈc ñã" [4, Đꢃc
thân kiêu hãnh]. Lꢕa chꢝn mꢃt cuꢃc sꢄng tꢕ do thꢋ hiꢆn sꢕ phꢏn kháng vꢈi nhꢐng không
gian mang tính chꢎt cꢄ hꢐu tꢖn tꢀi trưꢈc ñó. Mꢃt Trang Hꢀ luôn say sưa trên nhꢐng cung
ñưꢓng thôi thúc rꢊng hãy xách ba lô lên và ñi khám phá nhꢐng chân trꢓi mꢈi: "Đó là ngưꢓi
phꢑ nꢐ cꢒm máy ꢏnh ñi dꢝc ñưꢓng ñꢃc hành vꢔa thꢎy cô ñơn vꢔa thꢎy tꢕ tꢀi. Đó là nhꢐng
câu chuyꢆn nhꢣ tinh tꢂ vꢇ mꢃt miꢇn ñꢎt, mꢃt món ngon, mꢃt buꢚi chiꢇu trên sông Mekong,
mꢃt ñêm trong quán bar vùng nhiꢆt ñꢈi" [3, tr. 36].
Phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi mà Trang Hꢀ theo ñuꢚi: Có cá tính và bꢏn sꢗc riêng. Lꢄi nghĩ thông
thưꢓng rꢊng: Tꢀi sao phꢑ nꢐ cꢘ phꢏi gꢖng mình mua nhà, mua xe... vꢛy ñàn ông cꢍa hꢝ ñꢋ
làm gì? Thꢛt ra, chꢌ thôi thúc phꢑ nꢐ phꢏi có sꢕ kiêu hãnh, ñꢔng xem ñàn ông là nơi ñꢋ dꢕa
dꢜm.Bꢢi bꢎt cꢘ ngưꢓi ñàn bà nào, mꢃt khi không vưꢁt qua ñưꢁc ñꢌnh kiꢂn xã hꢃi ñꢖng
nghĩa vꢈi viꢆc hꢝ ñang ñánh mꢎt chính giá trꢌ cꢍa mình.
Trong Sꢐng khác ñi sau tay lái thꢋ hiꢆn rõ nét cá tính mꢃt ngưꢓi ñàn bà ñꢒy thách thꢘc
trưꢈc nhꢐng ñꢌnh kiꢂn xã hꢃi vꢇ viꢆc phꢑ nꢐ cꢒm lái. Phꢑ nꢐ lái xe và ñꢅc biꢆt là chiꢂc xe
do mình tꢕ mua là hình ꢏnh ñꢤp nhꢎt thꢋ hiꢆn bꢏn lĩnh hiꢆn ñꢀi. Hꢝ nghĩ khác ñi, hꢝ nhꢛn
ra ñưꢁc rꢊng: "Ngꢖi sau tay lái xe hơi, hꢝ ñã thꢎy ñꢓi hꢝ ñꢚi thay. Đꢒu tiên là ít ñàn ông
theo ñuꢚi, nhꢎt là ñàn ông chꢉ ñi chiꢂc xe kém cꢀnh hꢝ ñã cꢏm thꢎy tꢕ ái mà... cài sꢄ lùi.
Rꢖi sau ñó là khó yêu, sau cꢟa kính chiꢂc ô tô, nhìn thꢎy nhưꢁc ñiꢋm cꢍa ñàn ông nhiꢇu
hơn..." [3, tr. 82]. Nꢂu như chiꢂc xe bꢄn bánh ñưꢁc xem như là biꢋu tưꢁng mang tính
quyꢇn lꢕc cꢍa ñàn ông thì Trang Hꢀ ñang tꢔng bưꢈc phá bꢣ sꢕ thꢄng trꢌ này, chꢌ xem:
"Bꢄn bánh... chꢉ là mꢃt chiꢂc xe ñàn bà tꢕ lái, chꢉ ñơn giꢏn là mꢃt thꢘ ñꢋ ñi" và bưꢈc tꢔ
trên xe xuꢄng: "Ngưꢓi phꢑ nꢐ mꢢ cꢟa ô tô ra sꢦ ñi thꢧng không bꢛn tâm ñꢂn chiꢂc xe cꢍa
chàng loꢀi gì, bao nhiêu mã lꢕc, mꢎy chꢎm, ñꢃ hay nguyên bꢏn"[2, tr. 24].
ꢡ Đưꢀng cong cꢃa bia, Trang Hꢀ ñưa ra tình huꢄng: tiꢂp viên phꢑc vꢑ ngưꢓi uꢄng bia
là ai? Đó là ñàn bà: "Ngưꢓi ñàn bà gꢁi cꢏm nhꢎt là ngưꢓi chꢉ ñưꢁc phép ꢢ trong vꢌ thꢂ
nâng khay bia hoꢅc hꢒu chuyꢆn bên ly bia tràn bꢝt, chꢘ không phꢏi là hình ꢏnh mꢃt ngưꢓi
ngꢟa cꢚ nꢄc cꢀn vꢀi bia" [2, tr. 40]. Ngay cꢏ giꢈi truyꢇn thông, ñꢋ quꢏng cáo bia hơi không
40
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
bao giꢓ ngưꢓi ta bꢣ qua ñưꢓng cong cꢍa phꢑ nꢐ. Nhưng mꢃt Trang Hꢀ cá tính muꢄn thꢕc
hiꢆn cuꢃc cách mꢀng ñòi quyꢇn uꢄng bia cho giꢈi mình. Chꢌ khꢧng khái ñi ngưꢁc lꢀi hình
ꢏnh quen thuꢃc, muꢄn ngưꢓi phꢑc vꢑ không phꢏi là nꢐ mà là nam, ñòi hꢣi cao hơn: "có
tiꢂp viên nam bưng khay bia tꢈi cho chúng tôi, ñòi hꢣi nhꢐng PR ñꢤp trai" [2, tr. 42]. Cá
tính cꢍa phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi phꢏi là: "Phꢑ nꢐ hãy xꢂp chai mꢃt dãy thꢛt dài, và vén vay lên, lꢒn
lưꢁt tóm cꢚ tꢔng chai dꢄc ngưꢁc" [2, tr. 42]. Không ñꢇ cao hình ꢏnh ngưꢓi phꢑ nꢐ thích
uꢄng bia rưꢁu mà sâu xa hơn ñó là cách chꢌ muꢄn cáo buꢃc nhꢐng biꢋu tưꢁng truyꢇn thꢚng
cꢚ hꢍ, chꢉ ra quyꢇn bình ñꢧng trưꢈc nhꢐng nhu cꢒu tiêu dùng cꢍa ngưꢓi nam và ngưꢓi nꢐ.
Cách nói cꢍa chꢌ là mꢃt sꢕ thách thꢘc ñꢒy ngꢀo nghꢫ cho tư tưꢢng ñàn bà uꢄng bia là
hꢀ ñꢧng.
2.3. Thiꢍt lꢎp nhꢆng giá trꢀ / nguyên tꢏc mꢉi cho ngưꢐi phꢅ nꢆ hiꢇn ñꢈi
2.3.1. Đꢊi thoꢈi vꢉi nam giꢉi
Trang Hꢀ là ngưꢓi muꢄn khơi dꢛy nhꢐng tư tưꢢng mꢈi mꢞ cho ngưꢓi nꢐ, muꢄn hꢝ
ñꢘng lên mꢀnh mꢦ sꢄng vưꢁt qua nhꢐng ñꢌnh kiꢂn, nhꢐng quan niꢆm vꢄn dĩ ñã không hꢁp
thꢓi ñꢀi. Nhꢗc ñꢂn Trang Hꢀ ngưꢓi ta nghĩ ngay ñꢂn mꢃt nhà văn muꢄn ñòi quyꢇn bình
ñꢧng cho phái nꢐ. Bꢢi thꢕc tꢂ sáng tác, nhân vꢛt mà chꢉ phꢏn ánh tꢛp trung nhꢎt là ngưꢓi
ñàn bà. Nhưng Trang Hꢀ chưa bao giꢓ thꢔa nhꢛn mình là mꢃt nhà nꢐ quyꢇn, cũng chưa
bao giꢓ lên tiꢂng hꢀ thꢎp giá trꢌ ñàn ông. Trong xu thꢂ hiꢆn ñꢀi hoá toàn cꢒu, xã hꢃi ta bưꢈc
vào con ñưꢓng hꢃi nhꢛp và cꢢi mꢢ vꢇ quan niꢆm là mꢃt tꢎt yꢂu phꢏi diꢫn ra. Chúng ta
không thꢋ áp hoàn toàn hình mꢜu nhꢐng ngưꢓi bà, ngưꢓi mꢤ ꢩ vꢄn dĩ là nhꢐng biꢋu tưꢁng
truyꢇn thꢄng ñꢤp vào nhꢐng ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi. Trên con ñưꢓng mꢈi, chúng ta cꢒn phꢏi
gꢀn lꢝc nhꢐng giá trꢌ truyꢇn thꢄng ñꢋ không làm mꢎt ñi bꢏn sꢗc Á Đông nói chung và giá
trꢌ dân tꢃc nói riêng. Quyꢇn sꢄng cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi ñã khác ngưꢓi ñàn bà xưa rꢎt
nhiꢇu, Trang Hꢀ ý thꢘc rꢎt rõ ñiꢇu này. Nꢐ nhà văn cꢕc lꢕc phꢏn ñꢄi quan niꢆm: ñưa mꢄi
quan hꢆ nam giꢈi và nꢐ giꢈi vꢇ nhꢐng phía ñꢄi cꢕc: "Có nhꢐng ngưꢓi phꢑ nꢐ cho rꢊng,
ñàn bà muꢄn bình ñꢧng thì hãy sꢄng như cô, như mꢤ cô, như chꢌ cô, nhꢐng ngưꢓi giꢣi hơn
chꢖng mình và ñám ñàn ông xung quanh cꢏ mꢃt cái ñꢒu... hꢝ luôn chꢘng minh ta hơn
chꢖng" [4, Dꢀo qua miꢇn thꢌ phi]. Hành ñꢃng ñó là minh chꢘng cho nhꢐng phꢑ nꢐ muꢄn
gꢗng gưꢁng vưꢁt lên hꢆ quy chiꢂu ñàn ông, nhưng khi ñꢀt ñꢂn mꢄc "hơn mꢃt cái ñꢒu" thì
hꢝ nghĩ là hꢝ ñã ñưꢁc bình ñꢧng. Thꢕc chꢎt, hꢝ vꢜn bꢌ quy chiꢂu trong bꢏng giá trꢌ cꢍa ñàn
ông. Chꢄng ñàn ông bꢊng cách biꢂn mình thành ñàn ông trong bꢃ dꢀng ñàn bà, ñó không
chꢉ là sꢕ thꢎt bꢀi mà còn là mꢃt sꢕ ñáng thương.
Thꢕc tꢂ, Trang Hꢀ nghĩ khác, quan ñiꢋm cꢍa chꢌ hưꢈng tꢈi viꢆc ñꢄi thoꢀi chꢘ không
phꢏi là ñꢄi nghꢌch. Nhà văn thưꢓng nhꢛn rꢎt nhiꢇu tâm sꢕ cꢍa ñꢃc giꢏ, hꢝ cꢒn ꢢ chꢌ là
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
41
nhꢐng lꢓi khuyên ñꢋ hꢝ có nghꢌ lꢕc bưꢈc tiꢂp. Trang Hꢀ tꢔng khuyên mꢃt phꢑ nꢐ muꢄn bꢣ
chꢖng vì không chꢌu nꢚi thꢂ bꢌ ñꢃng triꢇn miên cꢍa chính mình: "Bꢀn phꢏi nói chuyꢆn chân
thành và nghiêm túc vꢈi chꢖng, chꢘ không phꢏi vꢈi tôi" [4, Bꢣ chꢖng vì trái bóng Euro].
Trong Đàn ông lưꢀi, ñàn ông chăm; Cưꢈi gái ngoan minh chꢘng rꢎt rõ ràng. Anh chꢖng
trong Đàn ông lưꢀi, ñàn ông chăm, cô vꢁ không biꢂt làm gì cꢏ ñꢂn nꢠi khi sinh ñꢘa con
ñꢒu viꢆc cho con bú cô cũng không biꢂt, bà mꢤ hoꢏng hꢄt nhꢓ ngưꢓi bꢀn qua cho con cô ꢎy
bú hꢃ nhưng ngưꢓi chꢖng khꢧng khái: "Bꢀn mꢈi ñꢞ, ñꢔng qua, tꢈ lo cho vꢁ tꢈ ñưꢁc hꢂt" và
ñúng là anh ta không chꢉ lo ñưꢁc cho vꢁ mà còn thay ñꢚi ñưꢁc cꢏ con ngưꢓi cô ꢎy: "Thꢂ
mà, chꢉ dăm năm sau, mình còn mꢃt lꢒn kinh ngꢀc nꢐa khi qua thăm, nhꢛn ra ngưꢓi bꢀn gái
vꢑng vꢇ năm nào giꢓ trꢢ thành mꢃt ngưꢓi phꢑ nꢐ ba mươi vꢔa khéo léo vꢔa ñꢏm ñang, bên
cꢀnh ông chꢖng chu ñáo". Xét cho cùng, tꢚ ꢎm không phꢏi là cꢍa riêng ai, ngưꢓi chꢖng vì
yêu vꢁ mà hꢂt sꢘc làm viꢆc nhà cho vꢁ, ngưꢓi vꢁ vì quá yêu chꢖng mà cũng dꢒn hoàn
thiꢆn bꢏn thân. Vꢈi Trang Hꢀ, ngưꢓi ñàn ông không có ñꢅc quyꢇn ñꢋ tꢔ chꢄi viꢆc bꢂp núc
mà ñó phꢏi là nhu cꢒu tꢕ thân, như mꢃt khát khao cꢍa yêu thương và quý trꢝng lꢜn nhau.
Phꢑ nꢐ ñꢄi thoꢀi vꢈi nam giꢈi ñꢋ tìm ñꢂn ñích hꢀnh phúc và tꢕ tꢀi chꢘ không phꢏi là
ñꢎu tranh loꢀi bꢣ nhau, vꢀch tꢃi "bꢎt bình ñꢧng giꢈi" rꢖi tìm thꢍ phꢀm ñꢋ kꢂt tꢃi, ñó không
phꢏi là giꢏi pháp hay. Đꢖng thuꢛn trong ngôn ngꢐ và ñꢄi thoꢀi trong tư tưꢢng là cách phꢑ
nꢐ cꢒn làm ñꢋ minh chꢘng cho giá trꢌ sꢄng cꢍa bꢏn thân.
2.3.2. Mãnh mꢑ bưꢉc qua giꢉi hꢈn
Không phꢏi là nhà văn duy nhꢎt viꢂt vꢇ phꢑ nꢐ, trưꢈc chꢌ có rꢎt nhiꢇu nꢐ nhà văn say
sưa chꢍ ñꢇ này như Y Ban, Dꢀ Ngân, Võ Thꢌ Xuân Hà... Mꢠi nhà văn lꢕa chꢝn cho mình
mꢃt phong cách riêng ñꢋ thꢋ hiꢆn. Ta lꢎy ñơn cꢟ mꢃt trưꢓng hꢁp ñꢋ so sánh là tꢛp truyꢆn
ngꢗn Nhꢓng ngưꢀi ñàn bà và nhꢓng giꢌc mơ cꢍa Y Ban. Cuꢄn sách nhà văn viꢂt vꢇ "thân
phꢛn ngưꢓi phꢑ nꢐ" trên mꢝi cung bꢛc cꢏm xúc là sꢕ ñꢖng cꢏm, thꢎu hiꢋu, xót thương,
ngꢛm ngùi.Nhꢐng câu chuyꢆn ngꢗn cꢍa nhà văn Y Ban chꢎt chꢘa nꢠi niꢇm gꢟi ñꢂn ñꢃc
giꢏ, giúp chúng ta hiꢋu mꢃt phꢒn "chuyꢆn ñꢓi phꢑ nꢐ", ñꢝc ñꢋ hiꢋu, ñꢋ ñꢖng cꢏm, ñꢋ cꢄ
gꢗng sꢄng tꢄt hơn, giàu tính nhân ñꢀo hơn và biꢂt trân trꢝng nhꢐng gì mình ñang có. Trang
Hꢀ thì khác, lꢀ hơn... Đꢝc Trang Hꢀ có khi ta thꢎy ꢎm ꢘc tꢕ hꢣi sao phꢑ nꢐ phꢏi ñeo gông
ñꢌnh kiꢂn xã hꢃi lên vai mình, tꢀi sao phꢏi mua dây buꢃc mình... và buꢖn nꢠi là thꢎy sꢄ
phꢛn ngưꢓi phꢑ nꢐ ñó sao giꢄng mình thꢂ. Trang Hꢀ không hꢧn chꢉ là ñưa ra nhꢐng câu
chuyꢆn mang tính chꢎt ñꢖng cꢏm ñꢋ thꢎu hiꢋu mà qua mꢠi câu chuyꢆn chꢌ khích ñàn bà
hãy sꢄng khác ñi, cꢚ vũ cho mꢃt lꢄi sꢄng mꢀnh mꢦ.
Nhꢐng bài viꢂt cꢍa Trang Hꢀ hꢎp dꢜn, sꢗc sꢏo, thách thꢘc nhꢐng giá trꢌ vꢄn ăn sâu
trong nꢂp nghĩ cꢍa con ngưꢓi. Khi trên các diꢫn ñàn, lũ ñàn ông tám nhau: Phꢑ nꢐ lái xe gì
42
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñꢤp nhꢎt? Cuꢃc tranh luꢛn rôm rꢏ diꢫn ra nào là Mꢤc hay Cam, hay lũ tí hon Mini Cooper...
thì Trang Hꢀ trong bài viꢂt Sꢐng khác ñi sau tay lái khꢧng ñꢌnh: "Chiꢂc xe ta lái ñꢤp nhꢎt là
chiꢂc xe do chính ta tꢕ mua" [3,81] chꢘ không phꢏi chiꢂc xe mꢈi nhꢎt, ñꢗt nhꢎt hay chiꢂc
xe là quà tꢅng cꢍa ngưꢓi khác. Cô ꢎy có thꢋ hãnh diꢆn vꢇ tình yêu cô ꢎy nhꢛn ñưꢁc, chꢘ
không nên hãnh diꢆn vꢇ tài sꢏn ñưꢁc nhꢛn. Có ngưꢓi thì cho rꢊng tiꢇn là ñꢍ ñꢋ ñánh giá
tình yêu. Hay nhiꢇu ngưꢓi nói nhan sꢗc mꢈi là sꢕ thành ñꢀt cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ, ít nhꢎt có
nhan sꢗc bꢀn ñã thành công mꢃt nꢟa... Nhưng nhiꢇu quan ñiꢋm cꢍa Trang Hꢀ ñi ngưꢁc lꢀi
hoꢅc thách thꢘc giá trꢌ cꢍa hꢝ, phꢍ nhꢛn nhiꢇu giá trꢌ mà phꢑ nꢐ tꢕ hào. Muꢄn kiꢂn tꢀo các
giá trꢌ mꢈi: Phꢑ nꢐ phꢏi là ngưꢓi thay ñꢚi trong cách nhìn nhꢛn. Trong Chân dài, nàng
chꢂn bánh mì hay hoa hꢜng, Trang Hꢀ ñưa ra vꢎn ñꢇ: Sꢕ nhꢛn thꢘc cꢍa phꢑ nꢐ vꢇ viꢆc
ñꢖng lương chꢖng ñưa cho vꢁ. Chꢌ chꢉ rõ sai lꢒm cꢍa hꢝ: "Chúng ta ñã quá quan trꢝng hoá
tiꢇn bꢀc, ñã mꢅc nhiên cho rꢊng ông chꢖng càng ñưa nhiꢇu tiꢇn chꢘng tꢣ càng có trách
nhiꢆm vꢈi gia ñình" [3, tr. 21] và "Mꢃt bà vꢁ cꢒm mꢃt trăm triꢆu thì sꢦ bꢈt ñòi hꢣi trách
nhiꢆm chăm sóc gia ñình cꢍa ông chꢖng thꢂ thì khác gì gái làm tiꢇn? Giao dꢌch cꢍa chúng
ta vꢇ bꢏn chꢎt là như nhau. Chúng ta khác nhau chꢉ ꢢ chꢠ, gái làm tiꢇn nhꢛn tiꢇn cho mꢠi
lꢒn thân mꢛt xác thꢌt, còn bà vꢁ nhꢛn trꢝn gói cꢏ tháng mà thôi" [3, tr. 21]. Giꢐa "bánh mì"
và "hoa hꢖng" hay hiꢋu ñơn giꢏn là giꢐa "vꢛt chꢎt" và "tình yêu", nàng sꢦ chꢝn gì? Ngưꢓi
phꢑ nꢐ khi ꢎy phꢏi tꢕ hào như Trang Hꢀ mà nói rꢊng: "Tôi chꢝn hoa hꢖng và tình yêu. Bꢢi
tôi ñã luôn tꢕ kiꢂm ñưꢁc bánh mì cho mình rꢖi" [3, tr. 21]. Ta thích Trang Hꢀ bꢢi sꢕ khích
lꢆ cꢍa chꢌ vꢈi phꢑ nꢐ làm cho hꢝ có bꢏn lĩnh và sꢄng mꢀnh mꢦ hơn sau nhꢐng nꢠi ñau:
"Tôi rꢎt muꢄn nói vꢈi ngưꢓi phꢑ nꢐ ñang ñau khꢚ vì bꢌ chꢖng phꢏn bꢃi rꢖi li dꢌ chꢌ rꢊng,
thꢕc ra chꢌ không mꢎt gì cꢏ, không mꢎt tình yêu hay mꢎt gia ñình, không mꢎt ngưꢓi ñàn
ông cꢍa chꢌ. Chꢌ chꢉ mꢎt ñi thꢘ mà chꢌ chưa tꢔng có mà thôi (hoꢅc mꢎt ñi thꢘ mà chꢌ tưꢢng
chꢌ có thôi). Chꢌ chꢉ chưa tìm ra ngưꢓi ñàn ông cꢍa chꢌ mà thôi, ñó ñâu phꢏi lꢠi cꢍa chꢌ,
mꢃt ngưꢓi ñã yêu và ñã hꢂt mình, chân thành? Cha mꢤ sinh ra ta, nuôi ta lꢈn, ñâu phꢏi là
ñꢋ cho kꢞ khác chà ñꢀp?" [4, Xꢟ lý khꢍng hoꢏng].
2.3.3. Tꢒ làm hꢈnh phúc, tꢒ mình hꢈnh phúc
Trang Hꢀ ñưa ra vꢎn ñꢇ: Nꢂu như hꢀnh phúc mà bꢀn phꢖi vꢈi, thì hꢀnh phúc ꢎy không
phꢏi là thꢘ hꢀnh phúc cꢍa chính bꢀn, hoꢅc cũng chꢧng phꢏi là thꢘ hꢀnh phúc dành cho bꢀn.
Bꢏn thân mꢠi ngưꢓi ñꢇu có nhꢐng giá trꢌ riêng nên thꢘ cꢏm giác thiꢂu nhꢐng gì ñꢋ ñưꢁc
hꢀnh phúc ꢢ phꢑ nꢐ là mꢃt cꢏm giác phi lý. Sꢕ thꢛt: "Tꢓ 500 nghìn có hꢀnh phúc cꢍa tꢓ
500 nghìn, tꢓ 10 nghìn cũng có hꢀnh phúc cꢍa tꢓ 10 nghìn! Kiêu hãnh lên ñꢋ tin rꢊng
nhꢐng giá trꢌ mình vꢄn có ñã ñꢍ ñꢋ mình hꢀnh phúc. Đꢋ không chꢀy theo ñuôi nhꢐng mꢆnh
giá bꢏn chꢎt chꢉ là sꢄ không cꢍa ngưꢓi khác" [4, Mꢆnh giá cꢍa ñꢖng tiꢇn hꢀnh phúc].
Nghĩa rꢊng hꢀnh phúc không phꢏi là ñꢅc ân cꢍa sꢄ phꢛn ưu ái cho nhꢐng cô nàng chân dài,
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 5/2016
43
cũng không ñꢂn tꢔ cái ngưꢓi ñàn ông già hay trꢞ ñem lꢀi mà là: "Hꢀnh phúc phꢏi tꢕ bàn tay
em làm ra" [4, Em nghĩ gì khi mình nhìn xuꢄng bàn tay]. Kiꢋu phꢑ nꢐ trong tꢏn văn cꢍa
Trang Hꢀ rꢎt tꢕ tin. Cho dù ñó là mꢃt phꢑ nꢐ xꢎu vꢇ ngoꢀi hình nhưng mꢀnh mꢦ khꢧng
ñꢌnh "tôi sꢦ có hꢀnh phúc cꢍa mình" [1, tr. 106].
Hꢀnh phúc vꢈi Trang Hꢀ là thꢘ hꢀnh phúc không cꢒn ñám ñông tung hô. Cách nhìn
cꢍa nhà văn vꢇ hình ꢏnh bà mꢤ ñơn thân là mꢃt minh chꢘng cho thꢘ hꢀnh phúc ñó. Nꢂu
như xã hꢃi ñꢒy nhꢐng hꢊn hꢝc và ñꢌnh kiꢂn vꢇ ngưꢓi phꢑ nꢐ không chꢖng mà có con, nhìn
hꢝ vꢈi ánh mꢗt thiꢂu thiꢆn cꢏm thì Trang Hꢀ lên tiꢂng bênh vꢕc hꢝ. Chꢌ nghĩ: "Hãy ñꢋ ñàn
ông chꢓ mình chꢘ ñꢔng ñꢋ con mình phꢏi chꢓ mình", tꢀi sao khi ñã sꢪn sàng hꢝ lꢀi không
thꢋ sinh ra ñꢘa con cꢍa mình. Có thꢋ ngưꢓi ñꢝc nghĩ Trang Hꢀ võ ñoán, bꢢi vô hình trung,
ñꢘa con ñã bꢌ mꢎt ñi tình thương cꢍa ngưꢓi cha. Nhưng xét ra, ý mà chꢌ muꢄn hưꢈng tꢈi là
mong mꢣi xã hꢃi cꢢi mꢢ hơn vꢈi ngưꢓi phꢑ nꢐ trong tình huꢄng éo le này. Hơn nꢐa, ñó
còn là ñꢃng lꢕc ñꢋ ngưꢓi phꢑ nꢐ ñưꢁc tiꢂp thêm sꢘc mꢀnh. Thꢕc tꢂ chꢘng minh, trong mꢃt
bài viꢂt, mꢃt phꢑ nꢐ ñã chia sꢞ vꢈi chꢌ sau khi ñꢝc bài Hꢁnh phúc không cꢝn ñám ñông ñã
tꢕ tin nói vꢈi ngưꢓi yêu: "Em ñã quyꢂt tâm rꢖi, em sꢦ làm mꢤ ñơn thân. Khi nào anh sꢪn
sàng, anh hãy cưꢈi em. Còn bây giꢓ, em ñang ꢢ lúc thuꢛn lꢁi và mꢀnh khꢣe nhꢎt ñꢋ sinh
con, em muꢄn làm mꢤ! Em sꢦ lo liꢆu tꢎt cꢏ mꢝi viꢆc mà không phiꢇn ñꢂn anh" [4, Tình
nhân online].
Yêu bꢏn thân là cách phꢑ nꢐ tꢕ tꢀo hꢀnh phúc cho chính mình. Hꢝ có thꢋ làm theo
nhiꢇu cách khác nhau: ăn mꢅc thꢓi thưꢁng, luyꢆn tꢛp ñꢋ có thân hình ñꢤp, hꢝc hꢣi, tích lũy
kinh nghiꢆm cuꢃc sꢄng... Ngay cꢏ ꢢ nhan sꢗc, khi tán thưꢢng nhꢐng phꢑ nꢐ ñiꢆu ñà, phong
cách và sành ñiꢆu, nhân vꢛt tôi – nhꢐng phꢑ nꢐ cꢍa Trang Hꢀ vꢜn ñi theo hưꢈng bꢘt ra
khꢣi ñám ñông xem ñꢤp là mꢃt nhu cꢒu tꢕ thân, là ñꢋ cho mình thꢋ hiꢆn cái tôi bꢏn thꢋ, chꢘ
không phꢏi: "Có ý ñꢌnh mang ñꢓi mình ra ñꢋ thoꢏ mãn ý kiꢂn kꢞ khác". Đám ñông sꢦ tung
hô ngưꢓi phꢑ nꢐ ñꢏm ñang vì chꢖng con mà quên bꢏn thân mình nhưng ñó là sai lꢒm cꢍa
ngưꢓi phꢑ nꢐ trong xã hꢃi hiꢆn ñꢀi. Theo như Trang Hꢀ nói ñó không phꢏi là "thiên chꢘc"
mà là "xã hꢃi chꢘc". Thông ñiꢆp cꢍa nhà văn ñã ñánh trúng trái tim cꢍa nhiꢇu phꢑ nꢐ, khi
mꢠi ngày, trên trang cá nhân cꢍa chꢌ, mꢠi mꢃt trꢀng thái mꢈi ngay lꢛp tꢘc nhꢛn ñưꢁc hàng
trăm lưꢁt share, hàng ngàn, thꢛm chí hàng chꢑc ngàn lưꢁt thích và vô sꢄ comment. Nhà
văn giúp ngưꢓi phꢑ nꢐ nhꢛn ra "yêu bꢏn thân" là mꢃt biꢋu hiꢆn cꢍa ngưꢓi phꢑ nꢐ biꢂt trân
trꢝng mꢝi giá trꢌ ñích thꢕc cꢍa cuꢃc sꢄng.
Trang Hꢀ bꢊng sꢕ hiꢋu ngưꢓi phꢑ nꢐ, chꢌ nhꢛn ra con ñưꢓng phꢑ nꢐ cꢒn phꢏi thay ñꢚi.
Đꢄi thoꢀi vꢈi nam giꢈi là con ñưꢓng ngꢗn nhꢎt trong hành trình phꢑ nꢐ tìm lꢀi giá trꢌ cꢍa
phái mình. Ngưꢓi ñàn bà phꢏi mꢀnh mꢦ trên bưꢈc ñưꢓng ñó, tꢔng bưꢈc khꢧng ñꢌnh nhꢐng
gì mà mình cꢒn có và ñáng ñưꢁc hưꢢng. Mꢈi cꢍa Trang Hꢀ là sꢕ nhꢛn ra niꢇm tin cꢍa hꢀnh
44
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
phúc: Phꢑ nꢐ hãy tꢀo dꢕng vì chính bꢏn thân mình chꢘ không trông chꢓ vào ngưꢓi khác
hoꢅc ngó nhìn ꢢ ñám ñông.
3. KꢓT LUꢔN
Trang Hꢀ không phꢏi là ngưꢓi ñꢒu tiên viꢂt vꢇ phꢑ nꢐ nhưng chꢌ là ngưꢓi tiên phong
cho mꢃt lꢄi sꢄng mꢀnh mꢦ không phꢑ thuꢃc, sꢄng phꢏi có ñam mê và dám khꢧng ñꢌnh bꢏn
thân. Chꢝn thꢋ loꢀi tꢏn văn làm hình thꢘc thꢋ hiꢆn, lꢕa chꢝn lꢄi viꢂt nꢐ táo bꢀo và cá tính
ñꢋ trꢏi lòng, Trang Hꢀ làm nên mꢃt tiꢂng nói mꢈi trong văn hꢝc. Rõ ràng chꢌ không ñꢇ cꢛp
tꢈi nhꢐng vꢎn ñꢇ to tát, nhꢐng gì chꢌ viꢂt ñꢇu là nhꢐng chuyꢆn nhꢣ nhꢅt ñꢓi thưꢓng xoay
quanh cuꢃc sꢄng ngưꢓi phꢑ nꢐ nhưng lꢀi là nhꢐng vꢎn ñꢇ mꢝi phꢑ nꢐ ñꢇu quan tâm. Trang
Hꢀ viꢂt vꢇ vꢎn ñꢇ nào cũng muꢄn ñꢙy nó lên ñꢂn ñꢉnh ñiꢋm, có khi muꢄn cꢕc ñoan hoá
quan ñiꢋm cꢍa mình, ñó là mꢃt thꢘ ngôn ngꢐ mꢀnh gây sꢄc, nói như ngưꢓi ñꢝc là "hot"
nên mꢈi dꢫ bꢌ ñꢏ kích, bꢌ phꢏn ñꢄi. Trong khung tri thꢘc thꢓi ñꢀi, cái mꢈi ra ñꢓi khi mà cái
cũ vꢜn tꢖn tꢀi thì tꢎt yꢂu nꢏy sinh mâu thuꢜn, Trang Hꢀ là mꢃt trong nhꢐng hiꢆn tưꢁng như
thꢂ. Là ngưꢓi ñi ñꢒu, ngưꢓi tiên phong, ngưꢓi viꢂt trân trꢝng nhꢐng gì mà chꢌ ñã ñóng góp;
ñây sꢦ là nhꢐng khꢢi ñiꢋm tꢄt ñꢤp ñꢋ khơi nên nhꢐng giá trꢌ mꢈi cho ngưꢓi phꢑ nꢐ hiꢆn ñꢀi.
TÀI LIꢕU THAM KHꢖO
1. Trang Hꢀ (2012), Đàn bà ba mươi, Nxb Văn hꢝc.
2. Trang Hꢀ (2012), Đàn ông không ñꢂc Trang Hꢁ, Nxb Văn hꢝc.
3. Trang Hꢀ (2012), Rãnh ngꢎc tiꢆc ñêm, Nxb Thꢓi ñꢀi.
THE SENSE OF MODERN WOMEN’S VALUE IN TRANG HA ESSAY
Abstract: Trang Ha is a new literary phenomenon, and she’s the writer who doesn’t
simulate anyone. She doesn’t scramble on sexual field, discredit man, firmly try to
demand equal rights for women but she sharply conscious confirms the value of women,
wakes up those women who live dependently and oppressively. Modern women in Trang
Ha essay is observed on the different view from other writers: secular but incredibly
powerful and characteristic. Her target is towards the authentic woman model.
Keywords: Trang Ha, value of women, modern, essay.
10 trang
15981
Free
Bạn đang xem tài liệu "Ý thức về những giá trị nữ hiện đại trong tản văn Trang Hạ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- y_thuc_ve_nhung_gia_tri_nu_hien_dai_trong_tan_van_trang_ha.pdf
