Vẻ đẹp người chiến sĩ công an nhân dân trong truyện ngắn Hữu Ước
44
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
VẺ ĐẸP NGƯỜI CHIẾN SĨ CÔNG AN NHÂN DÂN
TRONG TRUYỆN NGẮN HỮU ƯỚC
Vương Hiꢀn Nam1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Sư phꢁm Hà Nꢃi 2
Tóm tꢄt: Hꢅu Ưꢆc
− ngưꢀi nghꢇ sĩ ña tài "trưꢈng thành tꢉ ngôi nhà báo Công an Nhân
dân". Trong sꢊ nhiꢋu lĩnh vꢌc: âm nhꢁc, hꢃi hoꢁ, thơ, kꢍch... thì truyꢇn ngꢄn là mꢃt trong
nhꢅng thꢎ loꢁi ñem lꢁi thành công trong hành trình sáng tác cꢏa ông. Đꢎ lꢁi dư ba trong
lòng bꢁn ñꢂc là nhꢅng trang viꢐt dung dꢍ, ñꢀi thưꢀng, có nhꢅng khi cũng giàu kꢍch tính
vꢋ nhꢅng ngưꢀi chiꢐn sĩ công an nhân dân Viꢇt Nam. Lꢑp lánh ꢈ hꢂ là cái tâm trong
sáng, là tinh thꢒn dũng cꢓm, gan dꢁ, chꢑp nhꢔn gian khꢕ, hi sinh ñꢎ hoàn thành nhiꢇm vꢖ
ñưꢗc giao, vì sꢌ bình yên cꢏa Tꢕ quꢊc, cꢏa nhân dân.
Tꢉ khoá: Hꢅu Ưꢆc, truyꢇn ngꢄn, công an nhân dân
1. Mꢁ ĐꢂU
Hꢀu Ưꢁc là mꢂt trong sꢃ nhꢀng tên tuꢄi tiêu biꢅu cꢆa phong trào sáng tác văn hꢇc
ngành công an. Trong hành trình sáng tác cꢆa mình, Hꢀu Ưꢁc ñã thành công ꢈ rꢉt nhiꢊu
lĩnh vꢋc nghꢌ thuꢍt. Ông ñưꢎc coi là tác giꢏ "bꢏy trong mꢂt". Đó là: nhà văn, nhà thơ, nhà
báo, nhà viꢐt kꢑch, nhà ñiꢌn ꢏnh, nhꢒc sĩ, hoꢒ sĩ. ꢓ thꢅ loꢒi nào, Hꢀu Ưꢁc cũng cꢃ gꢔng thꢅ
hiꢌn sâu sꢔc nhꢀng mꢏng sáng − tꢃi cꢆa hiꢌn thꢋc cuꢂc sꢃng con ngưꢕi. Các tác phꢖm nghꢌ
thuꢍt cꢆa ông ñã nhꢍn ñưꢎc nhiꢊu giꢏi thưꢈng Văn hꢇc − Báo chí − Sân khꢉu. Và trong sꢃ
nhiꢊu thꢅ loꢒi sáng tác ꢉy, truyꢌn ngꢔn cꢆa Hꢀu Ưꢁc ñưꢎc coi là mꢂt trong nhꢀng thꢅ loꢒi
gꢗt hái ñưꢎc nhiꢊu thành công trong con mꢔt ñꢂc giꢏ, kꢅ cꢏ nhꢀng ñꢂc giꢏ khó tính.
2. NꢃI DUNG
Đꢇc truyꢌn cꢆa Hꢀu Ưꢁc, khuôn hꢘp trong tꢍp truyꢌn Ngưꢀi ñàn bà uꢊng rưꢗu, ngưꢕi
ñꢇc bꢔt gꢗp hình ꢏnh ngưꢕi chiꢐn sĩ công an chiꢐm mꢂt sꢃ lưꢎng không nhꢙ (Theo khꢏo
sát, có 5 trong tꢄng sꢃ 9 truyꢌn cꢆa tꢍp truyꢌn). Tuy ña sꢃ giꢀ vai trò cꢆa nhân vꢍt phꢚ,
song 6/29 nhân vꢍt ngưꢕi chiꢐn sĩ công an ꢉy lꢒi giúp mꢒch truyꢌn phát triꢅn, dꢔt ngưꢕi
ñꢇc ñꢐn vꢁi nhân vꢍt chính, khám phá chꢆ ñꢊ, nꢂi dung tư tưꢈng mà nhà văn gꢛi gꢔm.
1 Nhꢍn bài ngày 06.10.2016; gꢛi phꢏn biꢌn và duyꢌt ñăng ngày 25.10.2016
Liên hꢌ tác giꢏ: Vương Hiꢊn Nam; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
45
Bꢜng kinh nghiꢌm cꢆa ngưꢕi làm báo, cꢆa mꢂt nhà văn tꢍp tành cꢝm bút khá sꢁm (tꢞ
khoꢏng 17 tuꢄi, ꢈ chiꢐn trưꢕng), Hꢀu Ưꢁc ñã xây dꢋng hình tưꢎng ngưꢕi chiꢐn sĩ công an
dưꢁi nhiꢊu góc ñꢂ khác nhau, theo nhꢀng ñꢗc thù cꢆa tính chꢉt công viꢌc, nghꢊ nghiꢌp. Hꢇ
hiꢌn lên trong vꢟ ñꢘp lꢉp lánh cꢆa nhꢀng con ngưꢕi ñꢕi thưꢕng giꢏn dꢑ, sꢃng và làm viꢌc
bꢜng cái "tâm" trong sáng, luôn ñau ñáu hưꢁng vꢊ cuꢂc sꢃng bình an cho con ngưꢕi.
Trưꢁc tiên có thꢅ nhꢍn thꢉy, nhân vꢍt chiꢐn sĩ công an xuꢉt hiꢌn qua mꢠi câu chuyꢌn
cꢆa Hꢀu Ưꢁc ñꢊu có mꢂt "chꢠ ñꢡng" cꢚ thꢅ, tꢞ công viꢌc ñꢐn tên gꢇi. Đó có thꢅ là nhân
vꢍt Hà (Mꢃt con ngưꢀi); anh công an Thꢔng (Trưꢆc ñêm giao thꢉa); Trung uý Minh Thuý,
Tuꢉn (Thuý); Toàn, nꢀ trinh sát Minh (Anh ꢑy không nꢕ súng),... và nhiꢊu nhân vꢍt chiꢐn sĩ
công an khác không có tên nhưng lꢒi ñưꢎc gꢇi bꢜng các chꢡc danh (anh cán bꢂ, sĩ quan
trꢋc ban, trưꢈng phòng...).
Dung dꢑ và mꢂc mꢒc, nhân vꢍt anh công an Hà (Mꢃt con ngưꢀi) xuꢉt hiꢌn qua lꢕi giꢁi
thiꢌu, dꢢn truyꢌn cꢆa nhân vꢍt "tôi" trong câu chuyꢌn bên ly cà phê. Tình tiꢐt truyꢌn dꢝn hé
mꢈ khi Hà nhꢁ lꢒi câu chuyꢌn mꢂt vꢚ án truy tìm kꢟ tꢂi phꢒm bꢔt cóc trꢟ em. Thoꢒt nghe ta
tưꢈng rꢉt bình thưꢕng, không có gì ñꢗc biꢌt, bꢈi truy tìm kꢟ phꢒm tꢂi là công viꢌc thưꢕng
nhꢍt cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ công an. Điꢊu ñáng nói ꢈ ñây, chính tꢞ công viꢌc tưꢈng như "xưa
cũ" ꢉy, nhà văn Hꢀu Ưꢁc, vꢁi con mꢔt thꢉu cꢏm chân thành, sâu sꢔc, ñã bưꢁc tꢁi nhꢀng
góc thꢣm sâu trong tꢉm lòng cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ công an (khác vꢁi vꢟ bꢊ ngoài khô cꢡng,
thô ráp theo ñꢗc thù nghꢊ nghiꢌp) ñꢅ làm ánh lên thꢡ ánh sáng linh diꢌu cꢆa nhân bꢏn con
ngưꢕi. Hà trăn trꢈ: "pháp luꢔt suy cho cùng nó không phꢓi là nhꢑt thành bꢑt biꢐn. Có
nhꢅng viꢇc nꢐu chꢘ xem xét vꢋ mꢙt hành vi thì là phꢁm tꢃi, nhưng chꢍu khó suy ngꢚm và tìm
tòi lꢒn ñꢐn cꢃi nguꢛn vꢋ bꢓn chꢑt vꢑn ñꢋ thì hành vi ñó có khi lꢁi mang lòng tꢉ thiꢇn" [1,
tr.67, 68]. Tꢞ nhꢀng trăn trꢈ ꢉy mà khi bꢔt ñưꢎc phꢒm nhân, vꢚ án tưꢈng như ñưꢎc khép
lꢒi bꢜng hình phꢒt ñích ñáng cho kꢟ phꢒm tꢂi thì lꢒi mꢈ ra trưꢁc mꢔt Hà cꢏnh ngꢂ trꢁ trêu
cꢆa cô gái trꢟ tên Tuyꢐt. Tuyꢐt có chꢤng là bꢂ ñꢂi chiꢐn ñꢉu ꢈ Campuchia ñã 5 năm rꢤi mà
hꢇ chưa có con. Gia ñình chꢤng cô ao ưꢁc có con trai ñꢅ nꢃi dõi. Mꢘ chꢤng cô "còn ñánh
tiꢐng trưꢆc rꢜng ñꢗt phép này con Tuyꢐt không biꢐt ñꢝ thì ñꢗt phép sau cꢏa Hꢓo, bà sꢞ cho
con trai bà cưꢆi vꢗ hai" [1, tr.74] và sau ñꢗt ꢑy cô trꢓ vꢀ có thai. Gꢒn 9 tháng, Tuyꢐt xin
phép mꢟ chꢛng lên nhà mꢟ ñꢝ ꢈ Hà Nꢃi ñꢎ "ñꢓm bꢓo an toàn" [1, tr.74] cho sinh ñꢟ. "Nꢠi
thèm khát ñưꢗc làm mꢟ, niꢋm mơ ưꢆc hꢁnh phúc mꢃt tꢕ ꢑm gia ñình và sꢌ sꢗ hãi khi tình
yêu bꢍ tan vꢡ, ñã ñꢢy cô gái xinh ñꢟp, lꢍch lãm và thuꢣ chung vào viꢇc làm tꢃi lꢠi" [1,
tr.74]. Hà "tê tái thꢌc sꢌ" khi hiꢅu ñưꢎc cuꢂc ñꢕi "éo le cꢏa cô ta" (1, tr.75). Anh ñang day
dꢡt không "biꢐt xꢤ lí thꢐ nào". Là công an, anh hiꢅu rõ hành vi vi phꢒm pháp luꢍt như thꢐ
này mà "trình bày hoàn cꢓnh và nói rõ ñꢃng cơ, mꢖc ñích viꢇc làm cꢏa cô ta ñꢎ cꢑp trên ra
lꢇnh tha, cũng là mꢃt viꢇc khó. Nhưng thꢓ cô ta ra... cô ta lꢁi sꢞ ñi làm chuyꢇn liꢋu lĩnh, vi
phꢁm pháp luꢔt lꢒn thꢥ hai" [1, tr.75].
46
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Bꢜng cꢏm quan cꢆa mꢂt nhà báo có thâm niêm trong nghꢊ và cái nhìn ñꢝy ưu ái vꢁi
con ngưꢕi, nhà văn Hꢀu Ưꢁc ñã khai thác nhꢀng dòng biꢐn ñꢂng nꢂi tâm cꢆa anh chiꢐn sĩ
công an Hà qua ngôn ngꢀ miêu tꢏ, trꢝn thuꢍt ꢈ ngôi kꢅ thꢡ nhꢉt "nghĩ vꢋ gia ñình cô, tôi cꢥ
mưꢀng tưꢗng tꢆi gương mꢙt ngưꢀi lính
− anh Hꢓo, chꢛng cô − sꢁm ñen lꢁi khꢄc khꢕ, và tꢉ
hai tròng con mꢄt ñꢦ khè, trũng sâu, sꢞ rơi ra nhꢅng giꢂt nưꢆc mꢄt ñau khꢕ cùng cꢌc, khi
mꢃt sꢌ thꢔt phũ phàng ñꢐn vꢆi anh ta... Và bà mꢟ già kia, chꢄc bà ta sꢞ khuꢧu ñꢕ xuꢊng
không bao giꢀ ñꢥng lên ñưꢗc nꢅa khi biꢐt tin này... Ba gương mꢙt, ba cuꢃc ñꢀi cꢥ lꢛng
xoꢄn vào nhau, nhꢑp nhoá, quay cuꢛng trưꢆc mꢙt như thách thꢥc, ñòi hꢦi tôi phꢓi tìm ra
mꢃt giꢓi pháp tꢊi ưu" [1, tr.75].
Câu chuyꢌn kꢐt thúc như mꢂt kꢐt cꢚc có hꢍu cꢆa "trang cꢄ tích giꢀa ñꢕi thưꢕng": Hà
ñꢐn bꢌnh viꢌn "Bà mꢘ trꢟ em", "phꢚc" ꢈ ñó ñꢅ xin cho Tuyꢐt mꢂt ñꢡa con trai. Anh kí giꢉy
tꢕ bꢏo lãnh và là cha nuôi ñꢥ ñꢝu cho cháu bé.
Phꢝn cuꢃi câu chuyꢌn, Hꢀu Ưꢁc ñã ñꢅ cho Hà phát biꢅu mꢂt phương châm sꢃng cꢆa
ngưꢕi chiꢐn sĩ công an nhân dân – mꢂt lꢕi nhꢔn nhꢆ tꢁi nhꢀng ngưꢕi ñꢤng chí cꢆa mình và
bꢏn thân nhà văn − ngưꢕi nghꢌ sĩ ña tài có lꢦ cũng suꢃt ñꢕi ñeo ñuꢄi: "Duy nhꢑt chꢘ có mꢃt
ñiꢋu mà lúc nào tôi cũng nhꢆ, nó chi phꢊi và chꢘ ñꢁo mꢂi suy nghĩ, viꢇc làm cꢏa tôi là: Tꢑt
cꢓ ñꢋu bꢄt ñꢒu tꢉ cái tâm cꢏa mꢃt con ngưꢀi" [1, tr.76].
Đꢇc Trưꢆc ñêm giao thꢉa, ta bꢔt gꢗp nhân vꢍt anh công an Thꢔng là nhân vꢍt gây
nhiꢊu chú ý cho ñꢂc giꢏ. Thꢔng không phꢏi là "cây cꢕ thꢖ trong ñưꢀng ñꢀi và trong nghꢋ
trinh sát", song nꢄi bꢍt ꢈ anh vꢢn là vꢟ ñꢘp cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ Công an nhân dân có lương
tâm và trách nhiꢌm. Thꢔng ñã rꢉt muꢃn nói vꢁi các ñꢤng nghiꢌp cꢆa anh rꢜng: "mꢠi phꢒn
viꢇc cꢏa chúng ta ngꢛi ñây ñã trꢌc tiꢐp tham gia vào sꢌ kꢐt thúc hay mꢈ ra mꢃt sꢌ nghiꢇp
chính trꢍ, mꢃt phꢢm giá cꢏa mꢃt con ngưꢀi. Hay rꢃng hơn nꢅa, là cꢓ mꢃt thꢐ hꢇ, ñꢀi con,
ñꢀi cháu cꢏa hꢂ rꢜng, mꢠi mꢃt phꢒn viꢇc cꢏa chúng ta ñꢋu góp phꢒn lí giꢓi cho Tꢕ quꢊc
ñꢋu là kꢝ thù, ngưꢀi trung, kꢝ gian; rꢜng sꢌ ñơn giꢓn dꢨ dꢚn tꢆi tꢃi ác [1, tr.83].
Tꢞ sꢋ trꢏi nghiꢌm cꢆa bꢏn thân, Hꢀu Ưꢁc cũng trăn trꢈ, thꢍm chí xót ñau cùng vꢁi
nhân vꢍt anh công an trꢟ này, khi thꢋc thi pháp luꢍt trong tay, nꢐu không tꢧnh táo, không
kiên quyꢐt mong tìm ñꢐn chân lí, lꢦ phꢏi sꢦ dꢨ gây oan trái cho con ngưꢕi. Vꢍy mà ñꢐn
ngày 28 Tꢐt, vꢚ án nꢂi gián 02 vꢊ nhà báo Vũ Tuꢉn ñưꢎc mꢇi ngưꢕi cho ý kiꢐn "có thꢎ kꢐt
thúc ꢈ giai ñoꢁn cꢏng cꢊ hꢛ sơ và chuyꢎn sang bꢄt ñꢊi tưꢗng, xét hꢦi trꢌc tiꢐp ñưꢗc rꢛi"
[1, tr.81] thì Thꢔng lꢒi dꢜn vꢗt, day dꢡt muꢃn tìm ra manh mꢃi, "dꢋng lꢒi ñưꢕng dây bꢈi
mꢁi có "lꢀi khai tꢉ mꢃt phía, cꢏa nhꢅng tên ñꢍch" [1, tr.82].
Hình ꢏnh cꢆa Thꢔng vꢁi "chiꢐc ba lô bꢟp, ñꢌng trong ñó hai chiꢐc bánh chưng, mꢃt bꢃ
quꢒn áo" [1, tr.86] như lꢒc lõng giꢀa nhꢀng hành khách "ai cũng lꢏng cꢏng nhꢅng cây
quꢑt, cành ñào, và nhꢅng gói, nhꢅng túi hàng tꢐt to, căng phꢛng" [1, tr.86]. Anh ñi vào Tri
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
47
Ôn, thꢑ trꢉn Bꢏy Núi vꢁi hi vꢇng tìm ra manh mꢃi quan trꢇng cho vꢚ án. "Vì cơn cꢆ gì mà
ñꢐn ngày cùng tháng tꢔn, năm hꢐt tꢐt ñꢐn, mꢃt sĩ quan Công an ñiꢋu tra còn ñi cꢓ ngàn cây
sꢊ ñꢎ xác minh mꢃt tài liꢇu quan trꢂng" [2] như vꢍy? Vì lương tâm nghꢊ nghiꢌp, vì trách
nhiꢌm vꢁi danh dꢋ cꢆa mꢂt con ngưꢕi. Đꢅ rꢤi ngay khi phút giây giao thꢞa vꢞa qua, Thꢔng
lꢒi tꢡc tꢃc tꢞ An Giang bay trꢈ vꢊ Hà Nꢂi. Anh nóng ruꢂt muꢃn "minh oan cho mꢃt cuꢃc
ñꢀi và mang lai mùa xuân cho mꢃt cuꢃc ñꢀi" [1, tr.89].
Có thꢅ nói, vꢁi hai câu chuyꢌn: Mꢃt con ngưꢀi và Trưꢆc ñêm giao thꢉa, hình tưꢎng
ngưꢕi chiên sĩ Công an Nhân dân trong tꢍp truyꢌn cꢆa Hꢀu Ưꢁc ñã ñưꢎc khꢔc hoꢒ vꢁi vꢟ
ñꢘp phꢖm chꢉt tuyꢌt vꢕi cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ cꢚ Hꢤ trên "mꢗt trꢍn không tiꢐng súng". Dù ñó
là "mꢃt nhà hình sꢌ vang bóng mꢃt thꢀi" [1, tr.69], hay mꢂt chiꢐn sĩ trinh sát trꢟ, thì ꢈ hꢇ
ñꢊu toát lên vꢟ ñꢘp cꢆa lương tâm, trách nhiꢌm. Hꢇ luôn trăn trꢈ trưꢁc nhꢀng trang ñꢕi còn
nhiꢊu khꢄ ñau, trưꢁc nhꢀng uꢖn khúc phía sau con ngưꢕi cꢝn lꢕi giꢏi ñáp như tꢍp hꢤ sơ vꢚ
án chưa thꢅ khép vào. Các chiꢐn sĩ Công an Nhân dân ꢉy mꢂt lòng muꢃn ñem nhiꢌt huyꢐt
cꢆa mình giꢀ gìn sꢋ bình yên cho cuꢂc sꢃng, vì hꢒnh phúc cꢆa nhân dân.
Không dꢞng lꢒi ꢈ ñó, vꢟ ñꢘp trong hình tưꢎng ngưꢕi chiꢐn sĩ công an tiꢐp tꢚc ñưꢎc
nhà văn khai thác bꢜng "chꢑt ñiꢇn ꢓnh tiꢋm tàng" thông qua các tác phꢖm như: Đêm giông,
Anh ꢑy không nꢕ súng, Thuý... "Và nꢐu có cơ hꢃi, nhꢅng truyꢇn ngꢄn này có thꢎ chuyꢎn
thành kꢍch bꢓn ñiꢇn ꢓnh hay" [2]. Giꢃng như nhꢀng thưꢁc phim hình sꢋ trên truyꢊn hình,
ngưꢕi chiꢐn sĩ công an nꢄi bꢍt trong ba tác phꢖm vꢁi vꢟ ñꢘp cꢆa tinh thꢝn dũng cꢏm, sꢩn
sàng ñꢃi mꢗt vꢁi bꢇn tꢂi phꢒm nguy hiꢅm, chꢉp nhꢍn gian khꢄ, hi sinh ñꢅ hoàn thành
nhiꢌm vꢚ ñưꢎc giao.
Trong nhꢑp sꢃng cuꢤn cuꢂn chꢏy cꢆa xã hꢂi gây nhꢡc nhꢃi bao cuꢂcñꢕi, bao tâm hꢤn
ngưꢕi như cưꢁp giꢍt, mꢒi dâm, ma túy, HIV − AIDS,... ñòi hꢙi ngưꢕi chiꢐn sĩ công an phꢏi
vꢞa tꢧnh táo, mưu trí vꢞa tiꢐp cꢍn trꢋc tiꢐp ñꢃi tưꢎng, vꢞa lꢝn tìm ra manh mꢃi vꢚ án. ꢓ
nhꢀng trang viꢐt này"nhꢍp ñiꢇu văn xuôi trong truyꢇn Hꢅu Ưꢆc
− mꢃt nhꢍp nhanh, mꢁnh,
chói gꢄt mâu thuꢚn, giàu kꢍch tính" [2] tái hiꢌn chân dung các nhân vꢍtchiꢐn sĩ Công an
Nhân dân ꢈ cꢍn cꢏnh cꢆa các trꢍn chiꢐn chꢃng tꢂi phꢒm. Nhà văn miêu tꢏ không khí vây
bꢔt căng thꢣng, nguy hiꢅm như ngoài ñꢕi thꢋc: "Dũng kꢟp AK vào vai kéo nꢤa băng, chiꢐc
phao hơi bꢜng gꢠ tan như hoa cꢓi, Sơn trꢄng ñã rꢀi chiꢐc phao tꢉ bao giꢀ. Dũng và mꢃt
chiꢐn sĩ trên xuꢛng máy rꢀi AK lao xuꢊng biꢎn" [1, tr.214], "... thꢐ là mꢃt cuꢃc truy ñuꢕi và
bꢄn nhau ngoꢁn mꢖc dưꢆi sông nưꢆc diꢨn ra", "Bên này Sơn trꢄng bꢍ dính mꢃt viên ñꢁn
vào cánh tay. Tay lái chòng chành. Hꢓi xꢐch buông súng, vꢛ lꢑy tay lái, rú ga, xé màn ñêm
lao ñi" [1, tr.215]. Ngôn ngꢀ, tình huꢃng truyꢌn căng thꢣng, quyꢐt liꢌt khiꢐn ngưꢕi ñꢇc
hiꢅu rõ hơn vꢊ mꢡc ñꢂ ngày càng nguy hiꢅm trong công viꢌc cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ công an.
Trong quá trình phá án, có nhꢀng khi ngưꢕi chiꢐn sĩ công an phꢏi dùng "ñòn tâm lý",
dùng cái tình ñꢅ cꢏm hóa ñꢃi tưꢎng. Trung uý cꢏnh sát hình sꢋ Toàn (Anh ꢑy không nꢕ
48
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
súng) là mꢂt ví dꢚ. Toàn kꢑp thꢕi ñưa ngưꢕi ñꢐn truyꢊn máu khi mꢘ Sơn Trꢔng (tên tꢂi
phꢒm nguy hiꢅm) bꢑ tai nꢒn không có tiꢊn mua máu. Rꢤi chính anh lꢒi mꢂt mình ñưa vꢎ
Sơn Trꢔng vào bꢌnh viꢌn trong cơn chuyꢅn dꢒ... Khi ñꢃi diꢌn vꢁi tên tꢂi phꢒm, Toàn không
nꢄ súng. Cơ hꢂi "ngàn năm có mꢂt" là lúc mà ngưꢕi chiꢐn sĩ vây ñuꢄi rꢤi ñꢃi diꢌn trꢋc tiꢐp
vꢁi tên cưꢁp. Nhưng khi "cꢓ thân hình Sơn Trꢄng dã lꢛ lꢃ trong tꢒm súng cꢏa anh" [1,
tr.227] anh lꢒi không thꢅ bꢔn. "Anh cꢥ hình dung, sau phát súng cꢏa anh, cái thân hình
lꢉng lꢅng" cꢆa Sơn Trꢔng "sꢞ ñꢕ xuꢊng", ñꢡa trꢟ "ñang thiêm thiꢐp, gꢂn lꢦn trong vòng tay
cꢏa tên cưꢆp là bꢊ nó kia sꢞ văng ra". "Thꢤ hꢦi nó có tꢃi tình gì?... vì lꢞ gì mà nó phꢓi
chꢐt?" [1, tr.227]. Quꢏ thꢍt, nhꢀng hành ñꢂng cꢆa trung úy công an Toàn ñã khiꢐn cho tên
cưꢁp "nhiꢋu ñêm mꢑt ngꢏ"... Cuꢃi cùng Sơn Trꢔng ñã ra "xin ñꢝu thú ñꢅ ñưꢎc hưꢈng lưꢎng
khoan hꢤng cꢆa pháp luꢍt. Có thꢅ thꢉy, ngưꢕi chiꢐn sĩ công an ñã cꢏm hóa ñưꢎc ñꢃi tưꢎng,
ñã vꢋc dꢍy mꢂt tâm hꢤn lꢝm lꢠi trꢈ vꢊ vꢁi cuꢂc sꢃng ñꢕi thưꢕng. Câu chuyꢌn kꢐt thúc, mꢂt
kꢐt thúc lꢒc quan (4 trong tꢄng sꢃ 5 truyꢌn viꢐt vꢊ ngưꢕi chiꢐn sĩ công an có kꢐt thúc như
vꢍy) ñem ñꢐn cho chúng ta mꢂt lꢕi khꢣng ñꢑnh ñây là cái kꢐt quen thuꢂc trong nhꢀng câu
chuyꢌn viꢐt vꢊ hình tưꢎng ngưꢕi chiꢐn sĩ Công an Nhân dân cꢆa Hꢀu Ưꢁc.
Đꢗc biꢌt, ñꢇc và khꢏo sát truyꢌn ngꢔn Hꢀu Ưꢁc, ñꢂc giꢏ còn nhꢍn thꢉy tác giꢏ còn rꢉt
chú ý ñꢐn nhân vꢍt nꢀ chiꢐn sĩ công an. Đây là ñiꢅm khác biꢌt so vꢁi các nhà văn viꢐt vꢊ
mꢏng ñꢊ tài này. Tuy sꢃ lưꢎng không nhiꢊu nhưng trong mꢠi trang viꢐt cꢆa ông, các nꢀ
trinh sát ñưꢎc hiꢌn lên vꢁi sꢋ duyên dáng, xông xáo, gan dꢒ, mau lꢘ, dũng cꢏm và giꢙi
nghiꢌp vꢚ. Hꢇ giꢃng như nhꢀng "nꢀ anh hùng" thꢕi hiꢌn ñꢒi.
Đó là "Thúy" − câu chuyꢌn duy nhꢉt trong 5 truyꢌn viꢐt vꢊ ngưꢕi chiꢐn sĩ công an cꢆa
tꢍp truyꢌn lꢉy tên nhân vꢍt chính − là mꢂt nꢀ công an, ñꢗt tên nhan ñꢊ cho truyꢌn. Khoꢏng
bꢏy nhân vꢍt chiꢐn sĩ công an xuꢉt hiꢌn trong mꢒch truyꢌn nhưng nhà văn ñã dành phꢝn
lꢁn các trang viꢐt hưꢁng vꢊ nhân vꢍt này. Thúy xuꢉt hiꢌn ngay tꢞ ñꢝu câu chuyꢌn là mꢂt cô
gái ñiꢐm bꢑ bꢔt ñưa vào trꢒi cꢏi tꢒo và giam giꢀ phꢒm nhân nꢀ. Thúy khiꢐn ngưꢕi ñꢇc nghĩ
ñꢐn mꢂt cô gái "trꢟ ngưꢕi non dꢒ", vì hoàn cꢏnh gia ñình éo le, bꢑ xô ñꢖyvào con ñưꢕng
phꢒm pháp: "
− Dưꢗng em, trong mꢃt lꢒn say, có ñòi ngꢏ vꢆi em. Em sꢗ, bꢦ ñi tìm viꢇc
làm. Rꢛi em bꢍ lꢉa, mꢑt cꢓ ñꢀi con gái, và thꢐ là em bꢦ ñi lang thang... Em muꢊn chꢐt ñi
cho rꢛi..." [1, tr.96,97]. Khi ñưꢎc thꢏ, Thúy cùng Hꢒnh, Loan theo ñoàn cꢆa mꢚ Tú − chꢆ
chꢡa gái mꢒi dâm, lên biên giꢁi buôn bán. Sau 15 trang ñꢝu cꢆa truyꢌn, nꢀ cán bꢂ ñꢂi ñꢗc
nhiꢌm mꢁi dꢝn hiꢌn ra. Nhiꢌm vꢚ bí mꢍt mà cô ñưꢎc giao vô cùng khó khăn, thꢍm chí
nguy hiꢅm ñꢐn tính mꢒng. Bꢇn tꢂi phꢒm là nhꢀng "tay anh chꢑ" hành nghꢊ lão luyꢌn.
Chúng hoꢒt ñꢂng có tꢄ chꢡc, có sꢋ bꢃ trí, sꢔp ñꢗt kĩ lưꢥng ñꢐn tꢞng "chân tơ kꢦ tóc". Mꢂt
sơ hꢈ nhꢙ thôi cũng ñꢆ nguy hiꢅm ñꢐn tính mꢒng. Thông minh và khéo léo, Thúy bí mꢍt
trà trꢂn ñꢅ trꢈ thành ngưꢕi cꢆa bꢇn chúng. Nhiꢌm vꢚ mà cô ñang làm tꢋa như chơi mꢂt
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
49
"ván bài sꢃ phꢍn" mà ngưꢕi chơi phꢏi tꢧnh táo, sáng suꢃt, linh hoꢒt tꢞ ñꢝu ñꢐn cuꢃi. Trên
chꢗng ñưꢕng ñi lên biên giꢁi, trung úy Thúy ñã phꢏi ñương ñꢝu vꢁi nhiꢊu nguy hiꢅm.
Đưꢕng ñi gꢍp ghꢊnh, hiꢅm trꢈ, "xung quanh là rꢉng núi vꢄng lꢙng" [1, tr.100], lúc "bꢍ trói
vào mꢃt cꢃt sàn, mꢛm bꢍ nhét giꢝ, giꢅa ñꢊng lꢤa ñang cháy rꢉng rꢌc" [1, tr.109]. Bꢜng tài
năng cꢆa nhà văn, nhà viꢐt kꢑch sân khꢉu, tác giꢏ ñã khiꢐn ngưꢕi ñꢇc bao phen "ñꢡng tim",
căng thꢣng trưꢁc nhꢀng mꢃi ñe dꢇa phía trưꢁc nꢀ chiꢐn sĩ công an trꢟ. Khi chúng phát hiꢌn
ra cô "là công an ñưꢗc cài vào tꢕ chꢥc cꢏa chúng" [1, tr.115], chúng quyꢐt hành hꢒ cô,
may mà trung úy Tuꢉn ñã giꢏi cꢡu kꢑp thꢕi.
Phꢖm chꢉt cꢆa nhân vꢍt nꢀ công an không chꢧ ñưꢎc miêu tꢏ, tái hiꢌn qua viꢌc bí mꢍt,
khôn khéo trà trꢂn vào tꢄ chꢡc cꢆa bꢇn buôn bán các "cô gái lꢑy bꢁch phiꢐn" [1, tr.99], mà
còn ꢈ hành ñꢂng mau lꢘ, dꢡt khoát, kꢑp thꢕi hꢠ trꢎ ñꢤng ñꢂi khi ñꢃi mꢗtvꢁi bꢇn tꢂi phꢒm
nguy hiꢅm. Hình ꢏnh cꢆa mꢂt cô gái mꢏnh mai, sꢎ sꢌt trưꢁc ñám mꢚ Tú không còn nꢀa mà
thay vào ñó là mꢂt nꢀ chiꢐn sĩ công an dũng cꢏm, giꢙi giang nghiꢌp vꢚ: "Thuý lꢒn mò
xuꢊng tꢒng hꢒm cꢏa toà nhà. Thꢘnh thoꢓng, cô lꢁi dùng ñꢃng tác tiꢋn nhꢔp nhanh nhꢟn lꢢn
tránh bóng mꢃt tên gác" [1, tr.114]. Bꢑ lão Voòng theo dõi và phát hiꢌn, "Thuý lao tꢆi tung
cꢓ hai chân ñá. Mꢃt bàn chân Thuý dính vào vai lão Voòng khiꢐn lão loꢁng choꢁng ngã
ngꢛi xuꢊng... Thuý lꢁi lao tꢆi. Chꢘ nghe tiꢐng ñòn vút gió" [1, tr.115]. Hành ñꢂng cꢆa nꢀ
trinh sát ñưꢎc nhà văn thuꢍt lꢒi giꢃng như trong các vꢚ trꢒm trán gay cꢉn ñã có trong phim
hình sꢋ: "Thúy tꢉ bꢖi cây bên ñưꢀng bay tꢆi ñá văng con dao cꢒm trong tay" lão Voòng
cho lão "mꢃt cú ñá trúng mꢙt", rꢤi "chꢍ nhꢙt dao cꢄt mꢃt cây rꢉng trói chꢙt tay lão Voòng"
[1, tr.128].
Chuyên án kꢐt thúc, bꢇn tꢂi phꢒm ñã lꢇt lưꢁi pháp luꢍt. Thúy hoàn thành xuꢉt sꢔc
nhiꢌm vꢚ. Niꢊm vui cꢆa chiꢐn công ñan cài trong cꢏ ñôi mꢔt ngꢥ ngàng cꢆa ngưꢕi ñꢤng ñꢂi
− trung uý Tuꢉn khi Thuý trình diꢌn trưꢁc ñꢤng chí Trưꢈng ban chuyên án.
Nꢐu Thuý bꢂc lꢂ vꢟ ñꢘp cꢆa ngưꢕi chiꢐn sĩ công an trong nhiꢌm vꢚ cꢏi trang ñꢗc biꢌt,
thì nꢀ trinh sát Minh (Anh ꢑy không nꢕ súng) lꢒi khiꢐn ngưꢕi ñꢇc mꢐn phꢚc trưꢁc mꢂt
trung uý − "cán bꢃ Minh võ nghꢇ khét tiꢐng ꢈ thành phꢊ này" [1, tr.190]. Sꢩn sàng cùng
ñꢤng ñꢂi áp giꢏi phꢒm nhân vꢊ trꢒi tꢒm giam; duyên dáng trong bꢃ ñꢛ sang trꢂng trà trꢂn
vào phòng nhꢏy cꢆa câu lꢒc bꢂ thuꢪ thꢆ Hꢏi Phòng chuꢖn bꢑ cho hành ñꢂng xuꢉt kích bꢔt
bꢇn cưꢁp Hꢏi xꢐch và Sơn trꢔng; dũng cꢏm, quyꢐt liꢌt trong cuꢂc vây bꢔt: "Ngay lúc ñó:
ñꢛng bꢂn cꢏa Hꢓi xꢐch còn mꢃt tên ñi lꢖc tìm ꢈ phía sau, lén ñꢐn ôm cꢥng lꢑy Minh. Chꢍ
lên gꢛng, quꢔt tên ôm cꢕ xuꢊng sàn tàu... Còn lꢁi Minh và Sơn trꢄng. Cuꢃc tꢘ thí tay bo
diꢨn ra quyꢐt liꢇt ꢈ sàn tàu tꢒng mꢃt" [1, tr.214]...
Có thꢅ thꢉy, nhꢀng câu chuyꢌn viꢐt vꢊ ngưꢕi chiꢐn sĩ Công an Nhân dân cꢆa Hꢀu Ưꢁc
là nhꢀng mꢏnh ghép khác nhau vꢊ tình huꢃng, cách xây dꢋng nhân vꢍt..., song nhà văn lꢒi
50
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
khéo léo phác hoꢒ hoàn chꢧnh trưꢁc mꢔt ñꢂc giꢏ mꢂt bꢡc tranh ñꢘp vꢊ hình tưꢎng này. Vꢟ
ñꢘp cꢆa nhꢀng con ngưꢕi sꢃng có trách nhiꢌm, yêu nghꢊ, sꢩn sàng chꢑu ñꢋng gian khꢄ, hi
sinh, vꢁi mong muꢃn "mang lꢁi mùa xuân" cho cuꢂc ñꢕi mꢠi con ngưꢕi; vì sꢋ bình yên
cꢆa ñꢉt nưꢁc, nhân dân.
3. KꢄT LUꢅN
Nhꢀng truyꢌn ngꢔn nói riêng và văn xuôi nói chung cꢆa nhà văn Hꢀu Ưꢁc không chꢧ
khꢣng ñꢑnh tài năng và nhꢀng ñóng góp cꢆa ông trong văn hꢇc nưꢁc nhà mà còn thꢉy ñưꢎc
mꢂt Hꢀu Ưꢁc vꢁi cái TÂM chꢉt chꢡa trong tꢞng tác phꢖm. Đꢜng sau hình tưꢎng nhân vꢍt
ngưꢕi chiꢐn sĩ công an (và cꢏ mꢂt sꢃ kiꢅu nhân vꢍt khác) trong mꢏng ñꢊ tài an ninh xã hꢂi,
là nhꢀng suy tư, trăn trꢈ cꢆa nhà văn vꢊ con ngưꢕi trong cuꢂc sꢃng ñꢕi thưꢕng, vꢁi mong
muꢃn hưꢁng tꢁi mꢂt xã hꢂi tꢃt ñꢘp hơn, vì sꢋ bình yên cꢆa Tꢄ quꢃc và cuꢂc sꢃng.
TÀI LIꢆU THAM KHꢇO
1. Hꢀu Ưꢁc (2013), Ngưꢀi ñàn bà uꢊng rưꢗu, Nxb Hꢂi Nhà văn, Hà Nꢂi.
THE BEAUTY OF VIET NAM PEOPLE’S SECURITY SOLDIERS
IN HUU UOC'S SHORT STORY
Abstract: Huu Uoc is a multi
− talented writer whose career has taken off thanks to the
People's Public Security Newspaper. His interest includes painting, music, poetry, etc;
however, he is best known for his short stories. His work, which is about the ordinary and
sometimes perilous lives of the soldiers from Viet Nam People's Security, has made a
strong impression on the readers. Vietnamese soldiers are famous for their kindness,
courage, and willingness to sacrifice for the missions and fight for the country.
Keywords: Huu Uoc writer, short story, People’s Security.
7 trang
14340
Free
Bạn đang xem tài liệu "Vẻ đẹp người chiến sĩ công an nhân dân trong truyện ngắn Hữu Ước", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ve_dep_nguoi_chien_si_cong_an_nhan_dan_trong_truyen_ngan_huu.pdf
