Giáo trình mô đun Thiết bị trên boong - Nghề: Điều khiển tàu biển
CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẰNG HÀNG HẢI I
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: THIẾT BỊ TRÊN BOONG
NGHỀ: ĐIỀU KHIỂN TÀU BIỂN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số:
ngày tháng năm 2017
của Hiệu trường Trường Cao đẳng Hàng hải I
Hải Phòng, năm 2017
i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
i
LỜI GIỚI THIỆU
Môn học “Thiết bị trên boong” là một trong những môn học quan trọng của
học viên ngành Điều khiển tàu biển. Môn học trang bị cho học viên kiến thức cơ
bản về các trang thiết bị quan trọng của bộ phận boong: thiết bị neo tàu, thiết bị
buộc tàu, thiết bị lái tàu, thiết bị xếp dỡ và bảo quản hàng hóa, thiết bị cứu sinh,
thiết bị chữa cháy, thiết bị cứu thủng, hệ thống đường ống, cửa kín nước, cầu
thang mạn, cầu thang hoa tiêu. Từ đó học viên có thể khai thác an toàn, sử dụng
hiệu quả và bảo quản, bảo dưỡng tốt các trang thiết bị này trong quá trình khai
thác con tàu.
Mô đun 14: Thiết bị trên boong là mô đun đào tạo nghề được biên soạn
theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện tác giả
biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu trong và ngoài nước, kết hợp với kinh
nghiệm đị biển.
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những sai sót, rất mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp để giáo trình được hoàn
thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hải phòng ngày 29 tháng 9 năm 2017
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên : Ths Vũ Thanh Hải
2. Ths. Vũ ngọc Hùng.
3. Ks Phạm ngọc Anh
ii
MỤC LỤC
MỤC LỤC................................................................................................................. 1
DANH MỤC HÌNH .................................................................................................. 7
1. Vỏ tàu .................................................................................................................. 13
1.2. Tôn vỏ bao........................................................................................................ 16
2. Boong tàu ............................................................................................................ 16
2.1. Boong chính...................................................................................................... 16
2.2. Boong mũi ........................................................................................................ 16
2.3. Boong cứu sinh................................................................................................. 16
2.4. Boong thượng:.................................................................................................. 17
3. Thượng tầng kiến trúc:........................................................................................ 17
3.1.Buồng lái ........................................................................................................... 17
3.2. Buồng ở, buồng sinh hoạt chung...................................................................... 17
4. Hầm hàng ............................................................................................................ 17
5. Sơ đồ bố trí chung con tàu .................................................................................. 19
BÀI 2: BẢO QUẢN VỎ TÀU................................................................................ 23
1. Công tác gõ rỉ...................................................................................................... 23
1.1. Dụng cụ gõ rỉ.................................................................................................... 23
1.1.1. Các dụng cụ gõ rỉ bằng tay........................................................................... 23
1.1.2. Dụng cụ gõ rỉ bằng cơ khí............................................................................ 26
1.2.Quy trình gõ rỉ:.................................................................................................. 27
2. Công tác sơn........................................................................................................ 28
2.1. Dụng cụ sơn...................................................................................................... 28
2.1.1. Các loại bút dẹt ( Flat brush)........................................................................ 28
2.1.2. Các loại bút lăn (Roller brush)...................................................................... 28
2.1.3. Dụng cụ sơn cơ khí (Airless spray paniting). ............................................... 29
2.1.4. Các nguyên tắc khi sơn ................................................................................. 30
*. Khu vực đáy tàu (under water): .......................................................................... 30
*. Khu vực mớn nước (Boot top):........................................................................... 31
*. Khu vực mạn khô (Top side): ............................................................................. 31
*. Khu vực thượng tầng (Superstructure): .............................................................. 31
*.Các khu vực khác trên tàu:................................................................................... 31
2.3. Quy trình sơn.................................................................................................... 31
2.2.1. Chuẩn bị:....................................................................................................... 31
2.2.2. Tiến hành công việc ...................................................................................... 32
1
3.1. Nghiên cứu kế hoạch khai thác tàu.................................................................. 33
3.3.1. Bảo dưỡng vỏ tầu .......................................................................................... 34
3.3.2. Bảo dưỡng bộ phận boong............................................................................ 35
a. Nắp hầm hàng ..................................................................................................... 35
b. Các thiết bị máy móc trên boong. ....................................................................... 35
c. Bảo quản trên boong. .......................................................................................... 35
1. Cấu tạo thiết bị neo tàu........................................................................................ 37
1.1. Phân loại và cấu tạo của neo........................................................................... 37
1.1.1. Neo có ngáng................................................................................................. 37
1.1.2. Neo không có ngáng...................................................................................... 38
1.1.3. Neo Matroxov................................................................................................ 40
1.14. Neo đặc biệt.................................................................................................... 41
1.2. Lỉn neo và cách đánh dấu đường lỉn ................................................................ 43
1.2.1. Khái niệm ...................................................................................................... 43
1.2.2. Đánh dấu đường lỉn ...................................................................................... 47
1.2.3. Khoang chứa lỉn............................................................................................ 48
1.3. Tời neo và bộ hãm............................................................................................ 49
1.3.1.Khái niệm ....................................................................................................... 49
1.3.2 Máy tời neo..................................................................................................... 50
1.3.3. Bộ hãm lỉn ..................................................................................................... 51
1.4. Cách báo hướng và số đường lỉn.................................................................... 52
2. Vận hành thiết bị neo tàu .................................................................................... 53
2.1. Quy trình thả neo: ............................................................................................ 53
2.2. Quy trình kéo neo............................................................................................. 56
3. Bảo quản, bảo dưỡng thiết bị neo tàu.................................................................. 57
3.1.Bảo quản thường xuyên..................................................................................... 57
3.2. Bảo quản, bảo dưỡng định kỳ .......................................................................... 58
1. Cấu tạo thiết bị buộc tàu...................................................................................... 61
1.1. Dây buộc tàu .................................................................................................... 61
1.2. Bích................................................................................................................... 62
1.3. Tấm tì dây và lỗ xỏ dây.................................................................................... 64
1.3.1. Tấm tì dây...................................................................................................... 64
1.3.2. Lỗ xỏ dây....................................................................................................... 66
1.4. Khung quấn dây ............................................................................................... 67
1.5. Tời dây.............................................................................................................. 67
2
1.6. Thiết bị phụ khác.............................................................................................. 69
1.6.1. Dây ném......................................................................................................... 69
1.6.2. Súng bắn dây................................................................................................. 69
1.6.3. Dây hãm (dây bốt)......................................................................................... 69
1.6.4. Quả đệm ........................................................................................................ 70
2. Vận hành thiết bị buộc tàu .................................................................................. 71
2.1. Công tác chuẩn bị ............................................................................................ 71
2.2.Vận hành thiết bị buộc tàu ................................................................................ 72
2.3. Kết thúc công việc vận hành ............................................................................ 73
3. Bảo quản bảo dưỡng thiết bị buộc tàu................................................................. 74
3.1. Bảo quản bảo dưỡng dây buộc tàu .................................................................. 74
3.2. Bảo quản bảo dưỡng máy tời dây .................................................................... 75
3.4. Bảo quản bảo dưỡng các dụng cụ phụ trợ....................................................... 75
1. Cấu tạo thiết bị lái tàu ......................................................................................... 77
1.1. Bánh lái ............................................................................................................ 77
2.1. Máy lái ............................................................................................................. 80
1.2.1. Máy lái đơn giản ........................................................................................... 80
1.2.2. Máy lái điện................................................................................................... 81
1.2.2. Máy lái thuỷ lực............................................................................................. 82
1.3. Hệ thống truyền động....................................................................................... 83
1.3.1. Hệ thống truyền động bằng trục ................................................................... 83
1.3.2. Hệ thống truyền động ống thuỷ lực............................................................... 84
1.3.3. Hệ thống truyền động điện.............................................................................. 85
2. Vận hành thiết bị lái tàu ...................................................................................... 85
2.1. Quy trình kiểm tra thiết bị lái trước khi tàu hành trình.......................................... 85
2.2. Vận hành thiết bị lái tàu................................................................................... 87
2.2.1. Chế độ lái tay ................................................................................................ 87
2.2.2. Chế độ lái tự động......................................................................................... 87
2.2.3. Chế độ lái từ xa ............................................................................................. 88
2.2.4. Chế độ lái cần ............................................................................................... 88
3. Bảo quản, bảo dưỡng thiết bị lái tàu .................................................................. 88
1. Cấu tạo thiết bị xếp dỡ, bảo quản hàng hóa ........................................................ 90
1.1. Hệ thống cần cẩu.............................................................................................. 90
1.1.1. Cần cẩu đòn đơn ........................................................................................... 90
3
1.1.2. Cần cẩu đòn đôi ............................................................................................ 91
1.1.3. Cần cẩu xoay................................................................................................. 93
1.2. Hầm hàng và nắp hầm hàng ............................................................................ 95
1.2.1. Hầm hàng ...................................................................................................... 95
1.2.2. Nắp hầm hàng ............................................................................................... 96
2. Vận hành thiết bị xếp dỡ, bảo quản hàng hóa................................................... 100
2.1. Quy trình vận hành cần cầu đòn đơn............................................................. 100
2.2. Quy trình vận hành cần cầu đòn kép ............................................................. 100
2.3. Quy trình vận hành cần cầu xoay .................................................................. 102
2.4. Quy trình đóng mở nắp hầm hàng.................................................................. 103
3.1. Bảo quản, bảo dưỡng hệ thống cẩu ............................................................... 105
1. Cấu tạo thiết bị cứu sinh.................................................................................... 109
1.1. Xuồng cứu sinh............................................................................................... 109
1.1.1. Cấu tạo xuồng cứu sinh............................................................................... 109
1.1.2. Thiết bị nâng hạ xuồng cứu sinh................................................................. 111
1.2.Phao bè tự thổi ................................................................................................ 113
1.3. Thiết bị cứu sinh cá nhân............................................................................... 114
2. Vận hành thiết bị cứu sinh................................................................................. 117
2.1. Quy trình nâng, hạ xuồng cứu sinh................................................................ 117
2.1.1. Quy trình hạ xuồng cứu sinh kiểu trọng lực ............................................... 117
2.2. Cách sử dụng phao bè tự thổi ........................................................................ 123
2.3. Cách sử dụng thiết bị cứu sinh cá nhân......................................................... 129
3. Bảo quản, bảo dưỡng thiết bị cứu sinh.............................................................. 132
3.1. Bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên .............................................................. 132
3.1.1. Đối với xuồng cứu sinh ............................................................................... 132
3.1.2. Đối với bè cứu sinh tự thổi.......................................................................... 132
3.1.4. Đối với phao tròn ........................................................................................ 133
3.1. Bảo quản, bảo dưỡng định kỳ ........................................................................ 133
3.1.1. Đối với xuồng cứu sinh ............................................................................... 133
3.1.2. Đối với bè cứu sinh tự thổi.......................................................................... 133
4
1. Cấu tạo thiết bị cứu hỏa..................................................................................... 134
1.1. Hệ thống cứu hỏa bằng nước......................................................................... 134
1.2. Hệ thống cứu hỏa bằng CO2 ......................................................................... 137
1.3. Thiết bị cứu hỏa xách tay............................................................................... 137
2. Vận hành thiết bị cứu hoả ................................................................................. 140
2.3. Cách sử dụng thiết bị cứu hỏa xách tay......................................................... 142
3. Bảo quản, bảo dưỡng thiết bị cứu hoả .............................................................. 144
3.1. Bảo quản bảo dưỡng thường xuyên ............................................................... 144
3.2. Bảo quản bảo dưỡng thường xuyên ............................................................... 144
1. Thiết bị cứu thủng ............................................................................................. 147
1.1. Dụng cụ cứu thủng......................................................................................... 147
1.1.1. Vợt rà lỗ thủng ............................................................................................ 147
1.1.2. Nêm và nút cứu thủng.................................................................................. 148
1.1.3. Bu-lông chuyên dụng................................................................................... 148
1.1.4. Thảm chống thủng....................................................................................... 148
1.2. Thiết bị chống thủng....................................................................................... 149
2. Vận hành thiết bị cứu thủng.............................................................................. 150
2.2. Các phương pháp cứu thủng cơ bản.............................................................. 150
2.2.1. Cứu thủng bằng thảm chống thủng............................................................. 150
2.2.2. Cứu thủng bằng bu long chuyên dụng ........................................................ 152
1. Cấu tạo các hệ thống đường ống trên tàu.......................................................... 156
1.1. Hệ thống đường ống cứu hỏa......................................................................... 156
1.2. Hệ thống đường ống nước sinh hoạt.............................................................. 158
1.3. Hệ thống đường ống thông gió, thông hơi..................................................... 158
1. Cửa kín nước, .................................................................................................... 160
1.1. Cấu tạo cửa kín nước..................................................................................... 160
1.2. Sử dụng cửa kín nước..................................................................................... 161
1.3. Bảo quản cửa kín nước .................................................................................. 161
2. Cầu thang hoa tiêu và cầu thang mạn ............................................................... 162
5
2.2. Sử dụng cầu thang hoa tiêu, cầu thang mạn.................................................. 163
2.2.1. Sử dụng cầu thang hoa tiêu......................................................................... 163
2.2.2.Bảo quản cầu thang hoa tiêu ....................................................................... 168
2.2.3. Sử dụng cầu thang mạn............................................................................... 168
2.2.4. Bảo quản cầu thang mạn............................................................................. 171
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 173
6
DANH MỤC HÌNH
Tên bảng
tt
Trang
14
15
15
18
19
20
23
24
25
26
28
29
29
32
38
39
39
40
40
40
41
42
42
43
44
44
45
46
46
47
48
49
1.
Hình 1.1.Kết cấu dàn đáy
2.
Hình 1.2. Kết cấu dàn mạn
Hình 1.3. Kết cấu khung dàn boong điển hình
Hình 1.4. Hầm hàng tàu hàng khô chuyên dụng
Hình 1.5 Sơ đồ bố trí chung của một tàu lai
Hình 1.6 Sơ đồ bố trí chung tàu container
Hình 2.1.Nạo thẳng và nạo thuổng cán dài
Hình 2.2. Búa gõ rỉ
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Hình 2.3. Bàn chải sắt
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
Hình 2.4. Súng gõ rỉ
Hình 2.5 Sử dụng máy mài làm phẳng bề mặt kim loại
Hình 2.6. Bút sơn
Hình 2.7. Máy phun sơn
Hình 2.8. Công tác sơn trên tàu
Hình 3.1 Neo có ngáng
Hình 3.2 Neo không có ngáng
Hình 3.3 Neo Spek
Hình 3.4 Neo Hall
Hình 3.5 Neo AC-14
Hình 3.6 Neo Danforth
Hình 3.7 Neo Matroxov
Hình 3.8 Neo 4 cánh
Hình 3.9 Neo một ngạnh
Hình 3. 10 Neo hình nấm
Hình 3.11 Mắt lỉn neo thường
Hình 3.12 Mắt lỉn nối
Hình 3.13 Kết nối neo với đường lỉn
Hình 3.14 Mắt lỉn xoay
Hình 3.15 Mắt lỉn hoạt tính mỏ vịt
Hình 3.16 Thiết bị bỏ lỉn khống chế từ xa
Hình 3.17 Đánh dấu đường lỉn
Hình 3.18 Tời nằm và bệ neo
7
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
Hình 3.19 Bộ hãm kiểu thanh chắn
Hình 3.20 Neo hướng 12h
51
52
53
54
55
56
58
62
63
63
63
64
64
65
65
65
66
66
67
66
68
69
70
71
72
73
74
78
78
78
79
79
80
81
81
Hình 3.21 Tháo chằng buộc neo
Hình 3.22 Đóng ly hợp ( Vào trám)
Hình 3.23. Neo sẵn sàng
Hình 3.24. Vặn tay quay nhả phanh đai
Hình 3.25. Bơm mỡ vào các trục quay
Hình 4.1 Bố trí thiết bị buộc tàu ở phía mũi
Hình 4.2 Bích đơn có ngáng
Hình 4.3 Bích kép thẳng
Hình 4.4 Bích kép thẳng có mấu
Hình 4.5 Bích kép hình chữ nhật
Hình 4.6 Bích kép xiên
Hình 4.7 Tấm tì dây không có con lăn
Hình 4.8 Tấm tỳ dây 2 con lăn
Hình 4.9 Tấm tì dây 3 con lăn
Hình 4.10 Tấm tì dây một con lăn
Hình 4.11 Lỗ xỏ dây có tai
Hình 4.12 Lỗ xỏ dây theo quy định của chính quyền Panama
Hình 4.13 Khung quấn dây
Hình 4.14 Tời dây kết hợp tời neo bố trí ở mũi tàu
Hình 4.15 Ly hợp trống dây ở trạng thái ra trám
Hình 4.16 Quả đệm hơi
Hình 4.17. Chuẩn bị dây buộc tàu
Hình 4.18 Chuẩn bị dây ném
Hình 4.19 Công tác làm dây trên tàu
Hình 4.20 .Dây buộc tàu khi dùng xong phải để trên giá
Hình 5.1 Bánh lái thường
Hình 5.2 Bánh lái cân bằng
62. Hình 5.3 Bánh lái nửa cân bằng
63. Hình 5.4. Ống đạo lưu xoay
64. Hình 5.5. Bánh lái hoạt tính
65. Hình 5.6. Bánh lái dòng chảy
66. Hình 5.7Máy lái đơn giản
67. Hình 5.8. Máy lái điện
8
68. Hình 5.9 Máy lái thuỷ lực
82
83
84
84
86
87
91
92
94
96
97
98
98
99
99
100
101
102
69. Hình 5.10 Máy lái thủy lực trên tàu
70. Hình 5.11 Hệ thống truyền động bằng trục
71. Hình 5.12 Hệ thống truyền động thuỷ lực
72. Hình 5.13. Thử hệ thống liên lạc trong buồng máy lái
73. Hình 5.14 Hệ thống lái sự cố trên tàu
74. Hình 6.1 Cần cẩu đòn đơn
75. Hình 6.2 Cần cẩu đòn đôi
76. Hình 6.3 Cần cẩu xoay không sử dụng dây nâng cần
77. Hình 6.4 Nắp hầm kiểu tấm
78. Hình 6.5 Nắp hầm kiểu kéo trước, sau
79. Hình 6.6 Nắp hầm kiểu kéo 2 mạn
80. Hình 6.7 Nắp hầm hàng kiểu kéo hai bên mạn
81. Hình 6.8 Nắp hầm hàng kiểu piston thuỷ lực
82. Hình 6.9. Nắp hầm hàng kiểu piston thủy lực đang mở
83. Hình 6.10 Chuẩn bị cần cẩu đòn kép
84. Hình 6.11 Hàng được cẩu ra ngoài mạn tàu
85. Hình 6.12 Bật công tắc cẩu
86. Hình 6.13. Chốt liên kết giữa nắp hầm hàng và be miệng hầm
87. Hình 7.1 Xuồng cứu sinh loại trần
88. Hình 7.2 Xuồng cứu sinh loại kín
89. Hình 7.3 Xuồng và cơ cấu hạ xuồng cứu sinh kiểu trọng lực
thả hai bên mạn tàu
105
110
111
112
90. Hình 7.4 Thiết bị nâng hạ xuồng kiểu hạ rơi tự do
91. Hình 7.5 Phao bè cứu sinh
112
113
114
115
116
116
117
118
119
120
120
92. Hình 7.6 Phao áo cá nhân
93. Hình 7.7 Phao tròn cứu sinh
94. Hình 7.8. Bộ quần áo chống mất nhiệt
95. Hình 7.9.Súng bắn dây
96. Hình 7. 10 Tháo dây chằng buộc xuồng
97. Hình 7.11 Khi hạ xuồng ngang boong cứu sinh thì dừng lại
98. Hình 7.12 Tháo thiết bị chằng buộc
99. Hình 7.13 Khởi động máy xuồng
100. Hình 7.14. Kéo cần phóng
9
101. Hình 7.15. Thiết bị hãm xuồng
121
121
122
122
123
102. Hình 7.16. Hạ cần da vit ngả ra ngoài
103. Hình 7.17 Móc cáp vào xuồng
104. Hình 7.18. Thu cáp nâng xuồng
105. Hình 7.19. Thu cần nâng hạ vào phía trong đưa tàu về vị trí ban
đầu
106. Hình 7.20. Bộ nhả thủy tĩnh (HRU)
107. Hình 7.21 Tháo thiết bị chằng buộc bè
108. Hình 7.22 Dây néo được buộc vào giá phao cứu sinh
109. Hình 7.23 Giật dây néo để bơm phồng bè
110. Hình 7.24 Cắt dây néo bè
123
124
125
125
126
126
127
127
128
128
111. Hình 7.25 Buộc dây néo vào sừng bò
112. Hình 7.26 Mở hộp chứa trên thân bè
113. Hình 7.27 Móc cẩu davit vào mắt nối trong hộp chứa
114. Hình 7.28 Dật dây néo bè
115. Hình 7.29 Neo chặt bè sát vào boong cứu sinh và cho người
xuống bè
116. Hình 7.30 Dật dây mở cẩu đavit
117. Hình 7.31. Dốc mạnh bộ quần áo ra sàn
129
130
130
131
131
132
135
135
135
136
136
136
137
138
139
140
141
141
118. Hình 7.32 . Trải bộ quần áo trên sàn
119. Hình 7.33 . Mặc quần áo vào người
120. Hình 7.34. Kéo khóa, dán bịt mặt
121. Hình 7.35 Gõ rỉ giá xuồng cứu sinh
122. Hình 8.1. ống rồng chữa cháy
123. Hình 8.2. Hộp chữa cháy
124. Hình 8.3.Khớp nối rồng chữa cháy
125. Hình 8.4. Đầu vòi phun
126. Hình 8.5.Rìu chữa cháy
127. Hình 8.6.Mặt bích quốc tế
128. Hình 8.7. Trạm CO2
129. Hình 8.8. Bình bọt hóa học
130. Hình 8.9 Bình bột hóa học
131. Hình 8.10 Bình chữa cháy CO2
132. Hình 8.11. Hộp van điều khiển các khu vực cần bảo vệ
133. Hình 8.12 Van khí nén
10
134. Hình 8.13. Chai nén khí
142
143
147
148
148
149
150
151
152
152
135. Hình 8.14 Sử dụng bình bọt để chữa các đám cháy dầu
136. Hình 9.1 Vợt rà lỗ thủng
137. Hình 9.2. Nêm và nút chống thủng
138. Hình 9.3. Bu-lông chuyên dụng cứu thủng
139. Hình 9.4. Thảm chống thủng
140. Hình 9.5.Sơ đồ bơm ly tâm
141. Hình 9.6 Sử dụng thảm chống thủng theo kiểu hình vuông
142. Hình 9.7. Sử dụng buộc thảm theo kiểu hình thoi.
143. Hình 9.8 Sử dụng bu-lông đầu có ngạnh xoay ngang để chống
thủng
144. Hình 9.9 Bịt lỗ thủng bằng bê tông
153
156
157
160
162
163
164
165
166
166
167
167
169
169
170
170
145. Hình 10.1. Hệ thống đường ống cứu hỏa
146. Hình 10.2. Hệ thống đường ống chữa cháy bằng khí CO2
147. Hình 11.1. Cửa kín nước
148. Hình 11.02. Cầu thang mạn
149. Hình 11.03. Cầu thang hoa tiêu
150. Hình 11.04 Yêu cầu về bố trí thang hoa tiêu
151. Hình 11.05. Móc dây an toàn vào các kết cấu của tàu
152. Hình 11.06. Thả cầu thang ra ngoài mạn
153. Hình 11.07. Mắc ma ní vào khuyết trên boong
154. Hình 11.08. Nhún thử để kiểm tra độ chắc chắn của cầu thang
155. Hình 11.09. Cắm cọc tay vịn
156. Hình 11.10. Tháo các chốt cố định của cầu thang với giá đỡ
157. Hình 11.11. Điều khiển máy tời
158. Hình 11.12. Cắm cọc cầu thang
159. Hình 11.13. Dựng lan can
11
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Thiết bị trên boong
Mã mô đun: MĐ.6840109.14
Thời gian mô đun: 90 giờ
( Lý thuyết: 20h; Thực hành: 67h; Kiểm tra: 3h)
Vị trí, tính chất của mô đun:
- Vị trí: Mô đun chuyên ngành được giảng dạy sau mô đun Thủy nghiệp-
Thông hiệu 1 trong học kỳ I năm học thứ hai.
- Tính chất: Đây là mô đun thực hành nhằm rèn luyện kỹ năng chuyên mon
cho người học trong thực tiễn công việc.
Mục tiêu mô đun:
Học xong mô đun này người học có khả năng:
- Trình bày được công tác bảo quản vỏ tàu và các thiết bị trên boong, cấu
tạo, chức năng hoạt động và vị trí lắp đặt các trang thiết bị trên boong tàu biển; quy
trình khai thác, kiểm tra các trang thiết bị trên boong;
- Khai thác, kiểm tra được các trang thiết bị trên boong đúng quy trình kỹ
thuật, đảm bảo an toàn lao động và bảo vệ môi trường, đạt hiệu quả sử dụng lâu dài
của thiết bị máy móc;
- Rèn luyện tính cẩn thận trong công việc, đảm bảo nhanh chóng và an toàn
khi khai thác, vận hành, kiểm tra trang thiết bị máy móc trên tàu.
Nội dung mô đun:
12
BÀI 1. CẤU TRÚC VÀ BỐ TRÍ CHUNG CỦA TÀU
Mã bài MĐ.6840109.14.01
Giới thiệu:
Con tàu là một công trình kiến trúc nổi gồm hai phần chính cơ bản bao gồm
than tàu và thượng tầng kiến trúc và lầu. Thân tàu là một cấu trúc kín nước chứa
máy móc thiết bị, hang hoá, đồ đạc dự trữ. Thượng tầng kiến trúc là những buồng
ở, phòng làm việc, hoặc phục vụ chứa máy móc khí cụ… được xây dựng trên
boong chính chạy từ mạn này sang mạn kia. Thuyền viên phải nắm được cách cấu
trúc, bố trí chung của con tàu để thuận tiện cho việc khai thác sử dụng.
Mục tiêu của bài
- Thực hiện được sơ đồ bố trí chung của tàu;
- Nhận biết được cấu trúc và bố trí chung của tàu;
- Rèn luyện tính cẩn thận chính xác khi đọc sơ đồ bố trí chung của tàu.
Nội dung:
1. Vỏ tàu
Vỏ tàu bao gồm tôn vỏ bao và cơ cấu gia cường.
Tôn vỏ bao là các tấm tôn được ghép kín nước với nhau để tạo ra khoảng
không gian sử dụng cho tàu. Các tấm tôn này có thể là: Sắt, thép, hợp kim nhôm…
Vỏ tàu bao gồm: Khung thân tàu, tôn mạn, tôn boong, tôn đáy, tôn hông, tôn vách
dọc và ngang.
Các cơ cấu gia cường là các loại thép hình chữ L, T... được nối ghép với
nhau tạo ra các khung xương ngang, dọc làm tăng độ cứng cho tôn vỏ bao và cùng
với tôn bao tạo ra khoảng không gian để sử dụng.
1.1. Khung thân tàu
Khung thân tàu là hệ thống các dầm ngang dọc và lien kết với nhau chắc
chắn tạo thành một bộ khung kiên cố. Khung than tàu là cột trụ cho các bộ phận
khác làm cho than tàu có một hình dáng nhất định.
Kết cấu khung thân tàu bao gồm kết cấu của 3 bộ phận:
- Khung đáy;
- Khung mạn;
- Khung boong.
*Khung đáy: ( Hình 1.1)
Bao gồm các kết cấu ngang dọc, liên kết chặt chẽ với nhau thành một khối.
Kết cấu dọc nằm ở chính giữa chạy dọc từ mũi đến lái ( nằm trong mặt phẳng mũi
lái) gọi là ky tàu. Một đầu của ky tàu nối liền với sống mũi, đầu còn lại nối với
sống lái. Các kết cấu dọc chạy song song với ky tàu gọi là sống dọc đáy.
Các kết cấu ngang gọi là đà ngang đáy đà ngang đáy có 3 loại là:
- Đà ngang đáy liền;
13
- Đà ngang đáy kín;
- Đà ngang đáy hở.
Đà ngang đáy kín chia đáy kép thành những kết balat riêng biệt
Hình 1.1.Kết cấu dàn đáy
* Khung mạn: (Hình 1.2)
Khung mạn là bộ phận tiếp tục của khung đáy. Khung đáy được tạo bởi các
dầm ngang và dọc liên kết chặt chẽ với nhau. Các kết cấu dọc gọi là sống dọc mạn
chạy dọc theo chiều dài của tàu ở hai bên mạn tàu. Các dầm ngang gọi là các công
14
giang khoảng cách các công giang bằng khoảng cách các xà ngang đáy, các công
giang được đánh số từ mũi tới lái.
Hình 1.2. Kết cấu dàn mạn
Hình 1.3. Kết cấu khung dàn boong điển hình
1.Tôn boong2.Xà ngang boong3.Mạn chắn sóng 4.Mạn
5.Sườn đồng nhất 6.Vách ngang7.Cột chống8.Sống dọc boong
9.Miệng hầm hàng 10.Sàn boong dưới
15
* Khung boong:( Hình 1.3)
Khung boong cấu tạo bởi các dầm ngang và dọc liên kết với nhau một cách
chắc chắn, lien kết với các công giang thong qua quả mã. Các kết cấu dọc gọi là
sống dọc dưới boong, dầm ngang gọi là xà ngang boong. Đàu mút của xà được nối
với đầu trên của công giang.
1.2. Tôn vỏ bao
Tôn vỏ bao là các tấm tôn mỏng được ghép với nhau đảm bảo sự kín nước
của con tàu tạo ra khoảng không gian sử dụng cho tầu đồng thời gia cố cường độ
dọc và ngang than tàu. Những tấm mỏng có thể là kim loại ( Sắt, thép, hợp kim…)
hoặc là các vật liệu phi kim ( gỗ, xi măng, chất dẻo…)
Cũng như khung thân tàu, tôn vỏ được phân thành các phần tôn đáy, tôn
mạn, tôn boong. Tôn vỏ được ghép bởi những tấm thép mỏng có chiều dài 6-8m,
rộng 1.5-2m, dầy8-20mm, trên những tàu lớn, tàu đặc biệt chiều dày của tôn có
thể lớn hơn. Các tấm tôn được ghép thành những dải trên than tàu.
Tuỳ theo điều kiện chịu lực một số dải tôn có độ dày lớn so với tôn ở các
khu vực khác trên tàu. Ví dụ như tôn mép boong, tôn mép mạn, tôn sống nằm…
2. Boong tàu
Boong tàu là kết cấu chia thân tàu làm nhiều tầng, boong tàu chạy suốt chiều
dài và chiều rộng của tàu, chỉ bị đứt đoạn ở phần buồng máy. Tuỳ theo từng loại
tàu, mục đích sử dụng mà có thể có kiến trúc khác nhau ,nhưng thông thường trên
tàu có các loại boong sau.
2.1. Boong chính
Boong chính là boong có diện tích lớn nhất nằm ở phía trên của thân tàu, đối
với tàu hàng trên boong chính có bố trí nắp hầm hàng để có thể thuận tiện đưa
hàng hoá lên, xuống tàu.
2.2. Boong mũi
Là boong nằm ở phía mũi tàu thường cao hơn mặt boong chính( còn gọi là
boong dâng). Nó tạo ra không gian để chứa lỉn neo, ngoài ra còn bố trí kho của bộ
phận boong. Ngoài ra nó còn có tác dụng ngăn không cho sóng biển tràn xuống
mặt boong chính tăng tính chống chìm cho tàu. Trên boong mũi bố trí máy tời neo,
trống quấn dây….ngoài ra nó còn có không gian để thuỷ thủ thuận tiện trong công
tác làm dây cập, rời cầu.
2.3. Boong cứu sinh
Boong cứu sinh là boong để các thiết bị cứu sinh như xuồng cứu sinh và giá
đỡ xuồng cứu sinh, phao bè cứu sinh. Thông thường boong cứu sinh được bố trí
trên thượng tầng kiến trúc gần khu vực buồng ở thuyền viên, khu vực boong phải
đủ rộng để thuận tiện cho việc tập trung thuyền viên trước khi xuống xuồng cứu
sinh.
16
2.4. Boong thượng:
Là boong cao nhất trên tàu trên đó bố trí các anten của radar định vị, máy
thông tin, la bàn chuẩn…
3. Thượng tầng kiến trúc:
Thượng tầng là kiến trúc tạo nên phòng kín bố trí trên boong chính chạy suốt
từ mạn này sang mạn kia hoặc cách 1 trong 2 mạn không quá 4% chiều rộng tàu .
Lầu là kiến trúc che kín mặt boong ở boong trên của boong thượng tầng biệt lập
nằm cách 1 trong 2 mạn một khoảng lớn hơn 4% chiều rộng tàu ( hay nói khác đi
đó là những thượng tầng chạy trên một phần chiều rộng tàu ) .Trong thượng tầng
kiến trúc người ta bố trí buồng ở cho thuyền viên, buồng sinh hoạt chung, buồng
lái, buồng làm việc…
3.1.Buồng lái
Buồng lái thường được đặt ở nơi cao nhất trên thượng tầng kiến trúc để
thuận tiện cho việc quan sát bên ngoài. Bên trong buồng lái bố trí các trang thiết bị
hàng hải như hệ thống điều khiển lái tàu, la bàn lái, tay chuông và các trang thiết bị
hàng hải phục vụ cho việc điều khiển con tàu một cách an toàn, hiệu quả. Ngoài ra
còn có các buồng làm việc cho bộ phận boong như buồng hải đồ, buồng vô tuyến
điện…
3.2. Buồng ở, buồng sinh hoạt chung
trí của buồng ở phải đảm bảo cho thuyền viên và hành khách sinh hoạt được
thuận tiện và an toàn. Thông thường buồng ở được đặt trên thượng tầng kiến trúc
và ở trên các boong cao hơn đường mớn nước chở đầy. Buồng ở của thuyền viên
thường là buồng đơn hoặc buồng đôi trong buồng ở có đầy đủ tiện nghi sinh hoạt
như nhà vệ sinh, hệ thống điều hòa không khí và các dụng cụ sinh hoạt hiện đại
khác đảm bảo tiêu chuẩn buồng ở cho thuyền viên ít nhất 4m² một người. Cửa
buồng ở thường mở về phía bên trong để tránh phiền phức cho người đi lại ngoài
hành lang.
Trên tàu còn bố trí những buồng công cộng phục vụ cho sinh hoạt của
thuyền viên như buồng ăn, buồng họp, câu lạc bộ, buồng chiếu phim…
4. Hầm hàng
Thân tàu chia thành một hay nhiều hầm chở hàng. Số lượng hầm và chiều
rộng của hầm phụ thuộc vào tính chống chìm và kích thước của tàu.
Thông thường tàu nhỏ có 1-2 hầm hàng, tàu lớn có từ 5-6 hầm hàng. Hầm
hàng phải có những thiết bị đặc biệt để giử được tính chất vốn có của hàng hóa.
Thông thường mỗi hầm hàng có một miệng hầm, kích thước mỗi miệng hầm phụ
thuộc vào loại hàng tàu chuyên chở và kích thước của tàu. Miệng hầm lớn có ưu
điểm là rút ngắn thời gian bốc xếp nhưng có nhược điểm là làm giảm sức bền dọc
của than tàu. Do đó khi thiết kế kích thước miệng hầm hàng người ta phải chú ý
đến cả hai yếu tố đó. Góc miệng hầm hàng làm tròn, mặt boong ở góc miệng hầm
17
Tải về để xem bản đầy đủ
177 trang
26421
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình mô đun Thiết bị trên boong - Nghề: Điều khiển tàu biển", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_mo_dun_thiet_bi_tren_boong_nghe_dieu_khien_tau_bi.pdf
