Giáo trình mô đun Sửa chữa các chi tiết động động cơ diesel tàu thủy I

CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀNG HẢI I

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: SỬA CHỮA CÁC CHI

TIẾT ĐỘNG ĐỘNG CƠ DIESEL

TÀU THỦY I

NGHỀ: SỬA CHỮA MÁY TÀU THỦY

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

(Ban hành kèm theo Quyết định số.....QĐ/ ngày......tháng........năm....của

Hiệu trường Trường Cao đẳng Hàng hải I )

Hải Phòng, năm 2017

1

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

2

LỜI GIỚI THIỆU

Cùng với xu hướng hội nhập, ngành Sửa chữa máy tàu thủy và đóng tàu

nước ta đã và đang phát triển cả về số lượng và chất lượng, ngày càng khẳng định

được vị thế của mình trong ngành hàng hải và đóng tàu khu vực cũng như trên thế

giới.

Nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo cho học sinh, sinh viên vốn kiến thức nhất

định để vận dụng nghề Sửa chữa máy tàu thủy một cách an toàn, tin cậy và đạt

hiệu quả kinh tế cao, giáo trình “Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel tàu

thủy 1” được biên soạn trên cơ sở các giáo trình về sửa chữa động cơ Diesel tàu

thủy trong các nhà máy, xí nghiệp cơ khí và các nhà máy đóng mới tàu thủy trong

và ngoài nước.

Giáo trình “Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel tàu thủy 1” được biên

soạn bởi nhóm tác giả là những Thạc sỹ, kỹ sư trong nghề cơ khí sửa chữa máy tàu

thủy có nhiều kinh nghiệm thực tiễn và nhiều năm tham gia giảng dạy, huấn luyện

trong nhà trường, mong muốn cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản

nhất về các kiến thức cơ bản về Sửa chữa máy tàu thủy, từ đó người học có thể vận

dụng vào thực tiễn nhằm Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel tàu thủy nói

riêng và con tàu nói chung một cách an toàn, tin cậy và đạt hiệu quả kinh tế cao.

Giáo trình phục vụ cho việc giảng dạy, học tập của giảng viên, học sinh sinh

viên trường Cao đẳng Hàng hải I. Đồng thời là tài liệu tham khảo cho công nhân

đang làm tại các nhà máy đóng mới và sửa chữa tàu thủy.

Trong quá trình biên soạn chúng tôi cố gắng nêu ra những quy trình công

nghệ, các công đoạn và nguyên công cơ bản nhất trong công tác sửa chữa máy tàu

thủy được thực hiện trong ngành công nghiệp tàu thủy tại Việt nam.

Tuy nhiên, trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những

thiếu sót chúng tôi rất mong được sự góp ý của các đồng nghiệp và bạn đọc góp ý,

bổ sung cho cuốn giáo trình mô đun “Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel

tàu thủy 1” được hoàn thiện hơn.

Hải Phòng, ngày tháng năm 2017

Chủ biên: Ths Vũ Huy Trường

3

MỤC LỤC

TT

1

Nội dung

Trang

3

Lời giới thiệu

Mục lục

2

4

3

Danh mục hình vẽ, bảng biểu

Nội dung

6

4

8

Bài 1: Tháo, bảo dưỡng nhóm piston-Biên

1. Công tác chuẩn bị

8

2. Tháo nhóm piston-Biên

9

2.1. Tháo nửa dưới đầu to biên

2.2. Rút nhómpiston-biên ra khỏi sơ mi xi lanh

2.3. Vệ sinh, bảo dưỡng nhóm piston-biên

Bài 2: Tháo, kiểm tra, xéc măng

1. Công tác chuẩn bị

9

10

13

15

16

17

18

21

22

23

24

26

2. Tháo xéc măng ra khỏi piston

3. Kiểm tra xéc măng

3.1. Kiểm tra độ đàn hồi xéc măng

3.2. Kiểm tra độ phẳng của xéc măng

3.3. Kiểm tra khe hở miệng xéc măng

3.4. Kiểm tra độ bám lưng của xéc măng

Bài 3: Tháo, kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng chốt piston

1. Công tác chuẩn bị

2.Tháo chốt piston

3. Kiểm tra, sửa chữa chốt piston

3.1. Kiểm tra chốt piston

3.2. Sửa chữa chốt piston

Bài 4: Bảo dưỡng, kiểm tra piston

4

1. Công tác chuẩn bị

26

27

29

30

32

34

2. Kiểm tra piston

2.1. Kiểm tra độ côn, độ van

2.2. Kiểm tra vết nứt

2.3. Kiểm tra độ đồng tâm của lỗ chốt và piston

2.4. Kiểm tra rãnh xéc măng

Tài liệu tham khảo

6

5

Danh mục bảng biểu, hình vẽ

TT

Tên bảng, hình vẽ

Trang

9

1. Hình 1.1. Sơ đồ tháo nửa dưới đầu to biên

2. Hình 1.2. Thiết bị nhấc nhóm Piston-biên

3. Hình 1.3: Sơ đồ tháo nhóm piston-biên

4. Hình 1.4. Tháo nhóm Piston - cán piston

5. Hình 1.5.Tháo cán Piston

11

12

13

16

17

18

19

22

23

24

28

29

30

31

32

33

6. Hình 1.6. Tháo biên động cơ

7. Hình 1.7. Tháo guốc trượt động cơ

8. Hình 2.1. Kìm mở miệng xéc măng

9. Hình 2.2. Thiết bị tháo xéc măng dạng trục vít 2 chiều

10. Hình 2.3. Kết cấu miệng xéc măng

11. Hình 2.4. Kiểm tra độ đàn hồi của xéc măng

12. Hình 2.5. Đo khe hở miệng xéc măng

13. Hình 2.6. Kiểm tra xéc măng

14. Hình 3.1: Sơ đồ dùng vam tháo chốt piston

15. Hình 3.2. Thiết bị vam chốt

16. Hình 3.3. Kiểm tra mài mòn chốt piston

17. Hình 4.1.Đo đường kính piston không có guốc trượt

18. Hình 4.2.Đo đường kính piston có guốc trượt

19. Bảng 1.1. Kết quả đo số liệu đường kính piston

20. Hình 4.3. Kiểm tra biến dạng đỉnh

21. Hình 4.4. Hàn đỉnh Piston bị nứt

22. Hình 4.5. Gá tiện đỉnh Piston

23. Hình 4.6. Kiểm tra độ vuông góc

24. Hình 4.7. Kiểm tra độ giao nhau

25. Hình 4.8. Gá doa lỗ chốt

26. Hình 4.9. Kiểm tra rãnh xéc măng

6

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel tàu thủy 1

Mã mô đun: MĐ. 50510225.21

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

- Vị trí: Mô đun này được bố trí học sau các môn học kỹ thuật cơ sở, Động cơ

Diesel 1,2, Hệ thống động lực tàu thủy 1,2, Sửa chữa các chi tiết tĩnh động cơ

Diesel tàu thủy 1,2...

- Tính chất: Sửa chữa các chi tiết động động cơ Diesel tàu thủy 1 là mô đun bắt

buộc trong chương trình đào tạo Cao đẳng Sửa chữa máy tàu thủy nhằm hình thành

kỹ năng tháo, sửa chữa, lắp ráp các chi tiết của bộ phận động động cơ Diesel.

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Đây là mô đun đào tạo chuyên môn nghề, cung

cấp cho sinh viên các kỹ năng cơ bản nhất của nghề Sửa chữa máy tàu thủy

Mục tiêu của mô đun:

- Về kiến thức: Trình bày được các nguyên nhân hư hỏng và phương pháp

kiểm tra, sửa chữa các chi tiết động của động cơ Diesel tàu thủy 1;

- Về kỹ năng: Lập quy trình và tiến hành tháo, bảo dưỡng, sửa chữa lắp ráp

được các chi tiết của nhóm piston- biên như chốt piston, xéc măng và piston đạt

yêu cầu kỹ thuật;

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tuân thủ đúng các quy tắc về an toàn

lao động, tổ chức, bố trí nơi làm việc hợp lý và bảo vệ môi trường.

Nội dung của mô đun:

7

BÀI 1: THÁO, BẢO DƯỠNG NHÓM PISTON-BIÊN

Mã Bài: MĐ.50510225.21.01

Giới thiệu:

Bài này giúp người học có khả năng lập được quy trình tháo nhóm piston

biên. Các công việc chuẩn bị trước khi tháo nhóm piston biên. Từ đó hình thành kỹ

năng tháo, bảo dưỡng nhóm piston biên động cơ có patanh bàn trược cũng như

động cơ không có patanh bàn trượt đúng theo yêu cầu kỹ thuật

Mục tiêu:

- Lập quy trình, tháo, bảo dưỡng nhóm piston-biên đúng quy trình, quy phạm đạt

yêu cầu kỹ thuật;

- Tháo, bảo dưỡng được nhóm piston-biên của động cơ có patanh bàn trược và

không có patanh bàn trượt

- Đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện. Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ và

nghiêm túc trong công việc tháo nhóm piston biên động cơ Diesel tàu thủy.

Nội dung chính:

1. Công tác chuẩn bị

1.1. Chuẩn bị thiết bị:

- Động cơ Diesel 4 kì Số xy lanh ≥ 6; Công suất máy ≥120 CV

- Động cơ Diesel 2 kì Số xy lanh ≥ 6; Công suất máy ≥120 CV

- Hệ thống pa lăng xích, cầu trục, các thiết bị tháo thủy lực

1.2. Chuẩn bị nhân lực:

- Tùy theo năng lực, tay nghề, kinh nghiệm mà phân bổ nhân lực cho phù hợp với

các nguyên công được xây dựng trong sơ đồ tổng quát.

- Việc bổ trí nhân lực cần chú ý việc kèm cặp hướng dẫn để nâng cao kỹ năng nghề

nghiệp với mục tiêu là người có kinh nghiệm truyền đạt cho người có ít kinh

nghiệm, người có tay nghề cao truyền đạt cho người có tay nghề thấp.

1.3. Chuẩn bị mặt bằng và các giá đỡ:

1.3.1. Chuẩn bị mặt bằng:

Mặt bằng để chứa các thiết bị của động cơ phải đảm bảo khoáng mát, đủ ánh

sáng và cho việc di chuyển của người thợ được an toàn, không có độ trơn, bố trí

được hết các chi tiết, cụm chi tiết của động cơ.

1.3.2. Các giá đỡ:

8

Các giá đỡ phải đảm bảo vững chắc, để phục vụ cho quá trình kiểm tra và

sửa chữa. Vị trí các giá đỡ phải đảm bảo cho người thợ thao tác các công việc được

dễ dàng, thuận tiện..

2. Tháo nhóm piston-Biên

2.1. Tháo nửa dưới đầu to biên

2.1.1. Yêu cầu kĩ thuật.

- Trước khi tháo và lắp cần chú ý đến dấu, thứ tự các bu lông biên và tay biên.

- Kiểm tra khe hở bạc trục, bạc biên;

- Trước khi nhấc nhóm piston-biên ra khỏi xilanh phải dùng đá mài thanh, giấy

ráp, tarô ren làm sạch muội và cáu bẩn bám trên bề mặt gương xilanh và đỉnh

piston .

- Tránh hư hỏng, biến dạng các chi tiết như: Bạc biên, nửa dưới đầu to biên, bu

lông biên trong quá trình tháo nửa dưới đầu to biên.

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, thiết bị tháo và kiểm tra.

2.1.2. Chuẩn bị dụng cụ.

- Sử dụng đúng các dụng cụ chuyên dùng để tháo nửa dưới đầu to biên;

- Căn lá, Pa lăng xích, cầu trục, bộ gá để rút piston;

- Đồng hồ đo co bóp trục khuỷu.

- Dầu nhờn, dầu Diesel

- Các loại cờ lê, mỏ lết phù hợp phục vụ cho việc tháo

- Các khay hứng

- Giẻ sạch

9

Hình 1.1. Sơ đồ tháo nửa dưới đầu to biên

2.1.3. Các bước thực hiện tháo đầu to biên

Bước 1: Dùng clê tháo các bulông ở nắp cửa thăm và chuyển chúng đến giá.

Bước 2: Tiến hành vệ sinh sạch sẽ khu vực buồng đốt, nếu có các vết xước ở phía

trên sơmi xilanh thì phải đánh bóng;

Bước 3: Via trục khuỷu đến vị trí phù hợp;

Bước 4: Kiểm tra khe hở bạc biên bằng căn lá hoặc dùng phương pháp kẹp chì;

Bước 5: Đánh dấu bu lông biên (nếu không có cờ lê lực hoặc dụng cụ tháo không

phải là thủy lực)

Bước 6: Sử dụng dụng cụ tháo lỏng bulông biên đến khi có thể tháo được bằng tay

Bước 7: Tháo và đưa nửa dưới đầu to biên ra ngoài qua cửa khám

2.2. Rút nhóm piston biên ra khỏi sơ mi xilanh

2.2.1. Rút nhóm piston biên ra khỏi sơ mi xilanh với động cơ không có patanh

bàn trượt

Các bước thực hiện công việc:

Bước 1: Dùng các toa cạo sạch muội bám trên mặt gương xilanh ở phần buồng

đốt.

Bước 2: Lấy đá mài thanh làm trơn gờ mòn trên mặt gương ở vị trí giao tuyến của

buồng đốt và xéc măng trên cùng khi piston ở điểm chết trên;

Bước 3: Dùng giấy ráp dánh sạch rồi lau bằng giẻ khô;

Bước 4: Via động cơ tới điểm chết trên;

Bước 5: Dùng taro ren làm sạch muội, cáu ở các lỗ ren lắp bu lông trên đỉnh

piston;

Bước 6: Lắp thiết bị nhấc piston vào vị trí. Dùng palăng kéo nhóm piston biên lên

theo hướng thẳng với đường tâm xilanh;

Bước 7: Dùng pa lăng đưa piston - biên vào giá đỡ để tránh xước piston và dễ dàng

cho việc tháo xéc măng ra khỏi piston.

Lưu ý khi tay biên đi lên vừa rời khỏi cổ biên thì phải tháo nửa trên của bạc

đầu to biên ra ngoài để tránh bị rơi, sau đó mới tiếp tục rút nhóm piston - biên lên

đưa ra ngoài xilanh. Nếu với loại nhóm piston - biên cỡ nhỏ có thể dùng tay luồn

vào trong các te, nắm vào thân biên và đẩy piston đi lên và rút nhóm piston - biên

ra khỏi xilanh.

10

Chú ý: Khi rút nhóm piston - biên ra khỏi xilanh cần làm cẩn trọng, tránh

đầu to biên va đập vào sơmi và các xéc măng cào xước sơmi. Muốn vậy lực rút

piston cần phải thẳng tâm với sơmi xilanh và kéo lên từ từ.

Hình 1.2. Thiết bị nhấc nhóm Piston-biên

Đối với động cơ có bàn trượt thì công việc tháo phức tạp hơn. Thường thì

tháo rời cán piston và biên ra và kéo piston cùng với cán lên. Nói chung phải

nghiên cứu tỷ mỉ kết cấu của từng động cơ cụ thể. Tuy nhiên đối với động cơ các

te trục treo, phải lật ngược động cơ lên rồi mới tháo được nhóm piston - biên.

Với một số động cơ có công suất lớn, nửa dưới của đầu to biên rất nặng, không

thể dùng tay để đưa ra ngoài. Do vậy, bắt buộc phải sử dụng các thiết bị treo, kéo

Nhóm piston - biên đưa ra ngoài xi lanh được đặt nằm trên giá đỡ để tránh

xước piston và dễ dàng cho việc tháo xéc măng ra khỏi piston.

11

Hình 1.3: Hình tháo nhóm piston-biên

1. Bulông

2. Piston 3. Blốc 4. Xilanh

5. Xéc măng 6. Biên 7. Chốt piston

2.2.2. Tháo nhóm piston - patanh bàn trượt:

Việc tháo nhóm piston - bàn trượt ra khỏi máy Diesel là khá phức tạp, tùy

thuộc vào từng kiểu loại động cơ mà có qui trình tháo lắp riêng.

Các bước thực hiện công việc:

Bước 1: Via máy để piston dừng ở ĐCD. Tháo nới lỏng các bulông liên kết giữa

cán piston và bàn trượt;

Bước 2: Via máy để piston đi lên dừng ở ĐCT. Tháo rút toàn bộ bulông liên kết

giữa cán piston và bàn trượt;

Bước 3: Lắp bulông vòng vào đỉnh piston. Móc cáp cẩu vào bulông vòng và kéo

nhóm piston - Cán piston lên ra khỏi xilanh.

Hình 1.4. Tháo nhóm Piston - cán piston

Hình 1.5.Tháo cán Piston

Bước 4: Tháo bulông thanh truyền và đưa nửa dưới đầu to và bạc của thanh truyền

ra ngoài theo hướng cửa khám.

Bước 5: Móc cáp cẩu để treo giữ đầu chữ thập, tránh bị tụt hoặc dùng các tấm gỗ

để lót đỡ đầu chữ thập trong xi lanh.

Bước 6: Via máy để đầu chữ thập vào thanh truyền đi xuống ĐCD, khi này đầu

chữ thập được nằm tì lên các tấm gỗ đỡ hoặc được treo căng trên dây cáp cẩu.

12

Bước 7: Tháo bulông liên kết thanh truyền và đầu chữ thập. Dùng các palăng treo

vào các vị trí thích hợp trong thân máy, phối hợp sử dụng các palăng để hạ và đưa

thanh truyền ra ngoài theo lối cửa khám.

Bước 8: Dùng cẩu kéo đầu chữ thập đi lên ra khỏi xilanh.

Hình 1.6. Tháo biên động cơ

Hình 1.7. Tháo guốc trượt động cơ

2.3. Vệ sinh bảo dưỡng nhóm piston biên

Dùng giẻ sạch, dầu DO và gió vệ sinh các chi tiết của nhóm piston- biên.

Bước 1: Vệ sinh đầu to biên;

Bước 2: Vệ sinh đỉnh piston;

Bước 3: Vệ sinh ắc piston;

Bước 4: Vệ sinh bạc biên;

Bước 5: Vệ sinh các bu lông biên;

Bước 6: Vệ sinh các lỗ dẫn dầu bôi trơn;

Bước 7: Dùng bôi mỡ vào các chi tiết cần bảo quản và quấn giẻ tránh gây xước các

bề mặt.

13

CÂU HỎI ÔN TẬP

Câu 1: Trình bày các bước chuẩn bị về thiết bị và dụng cụ trước khi tháo nhóm

piston biên?

Câu 2: Lập quy trình tháo nhóm piston biên với động cơ Diesel 4 kì 6 xi lanh?

Câu 3: Lập quy trình tháo nhóm piston biên với động cơ Diesel 2 kì 6 xi lanh?

Câu 4: Trình bày các lưu ý trong quá trình tháo nhóm piston biên động cơ Diesel

tàu thủy?

BÀI TẬP THỰC HÀNH

1. Thực hiện các bước chuẩn bị thiết bị và dụng cụ trước khi tháo đầu to biên?

2. Thực hiện các bước chuẩn bị tháo nhóm piston – biên động cơ không có pa tanh

bàn trượt với động cơ 4 kỳ?

3. Thực hiện các bước tháo đầu to biên với động cơ không có patanh bàn trượt với

động cơ 2 kỳ?

4. Thực hiện các bước tháo nhóm piston biên với động cơ không có patanh bàn

trượt?

5. Thực hiện các bước tháo nhóm piston biên với động cơ có patanh bàn trượt?

6. Thực hiện các bước vệ sinh và bảo quản nhóm piston biên?

Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập của bài

- Đánh giá vể kiến thức: Tự luận

- Đánh giá về kỹ năng: Thực hành

14

BÀI 2: THÁO, KIỂM TRA XÉC MĂNG

Mã Bài: MĐ.50510225.21.02

Giới thiệu:

Bài này giúp cho người học hiểu về các công việc chuẩn bị và các yêu cầu kỹ

thuật khi tháo và kiểm tra xéc măng. Biết cách sử dụng các dụng cụ và các phương

pháp tháo và kiểm tra xéc măng. Từ đó hình thành kỹ năng trong việc tháo và kiểm

tra xéc măng đúng theo yêu cầu kỹ thuật. Đảm bảo tính an toàn và không làm hư

hỏng xéc măng trong quá trình tháo.

Mục tiêu:

- Trình bày được các hư hỏng thường gặp nguyên nhân gây hư hỏng của xéc

măng;

- Lập được quy trình, tháo, kiểm tra xéc măng đúng theo quy trình, đạt yêu

cầu kỹ thuật;

- Tháo, kiểm tra được xéc măng theo đúng theo quy trình, đạt yêu cầu kỹ

thuật;

- Đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện. Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ

và nghiêm túc trong công việc tháo, kiểm tra xéc măng.

Nội dung chính:

1. Công tác chuẩn bị

1.1. Yêu cầu kĩ thuật.

- Trước khi tháo nghiên cứu tài liệu hướng dẫn của nhà sản xuất để nắm chắc các

thông số kỹ thuật;

- Khi tháo tránh làm cong vênh, xước, gãy xéc măng;

- Biết sửa dụng các dụng cụ chuyên dùng để tháo và kiểm tra xéc măng;

- Kiểm tra được độ đàn hồi của xéc măng;

- Kiểm tra được độ phẳng của xéc măng;

- Kiểm tra được khe hở miệng của xéc măng;

- Kiểm tra được độ bám lưng của xéc măng;

- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, thiết bị tháo và kiểm tra.

2.1.2. Chuẩn bị dụng cụ.

- Giá đỡ ;

- Sử dụng dụng cụ chuyên dùng kìm mở miệng xéc măng;

15

- Sử dụng dụng cụ trục vít 2 chiều để tháo xéc măng;

- Sử dụng 2 vòng vải mềm để tháo xéc măng;

- Sử dụng thước lá

- Sử dụng Calip mẫu

2. Tháo xéc măng ra khỏi piston

2.1. Dụng cụ tháo xéc măng

Hình 2.1. Kìm mở miệng xécmăng

Hình 2.2. Thiết bị tháo xécmăng dạng trục vít 2 chiều

2.2. Các bước thực hiện công việc:

Bước 1: Kiểm tra miệng xéc măng có bị bó kẹt trong rãnh không (nếu bị bó dùng

búa dập nhẹ lên lưng xéc măng để tách xéc măng ra khỏi rãnh, nếu kẹt quá chặt thì

dùng đục nhọn tẩy dần xéc măng ra khỏi miệng của nó)

Bước 2: Tháo xéc măng lần lượt tháo ra khỏi piston bằng dụng cụ chuyên dùng

kìm mở hoặc trục vít 2 chiều.

16

Bước 3: Tháo các xéc măng cỡ nhỏ có thể dùng 2 vòng vải mềm lắp vào 2 miệng

xéc măng rồi dùng tay kéo rộng ra tới khi xéc măng ra khỏi rãnh được đẩy lên

đưa ra ngoài theo hướng đỉnh piston.

Bước 4: Khi tháo xéc măng cần làm cẩn trọng, tránh làm vênh, gãy xéc măng

3. Kiểm tra xéc măng

- Trong quá trình làm việc, xéc măng là một trong những chi tiết có tốc độ mài

mòn nhanh, hiện tượng mài mòn này là do tác dụng của lực ma sát giữa thành

Xilanh và xéc măng , giữa xéc măng và rãnh. Do vậy sau một thời gian làm việc,

khe hở miệng xéc măng cũng như khe hở giữa rãnh và xéc măng tăng dần theo

thời gian.

- Những hư hỏng thường gặp của xéc măng

:

+ Xéc măng bị mòn mặt lưng;

+ Xéc măng bị dập bề mặt trên và dưới;

+ Xéc măng bị vênh do biến dạng dẻo;

+ Xéc măng mất tính đàn hồi;

+ Xéc măng bị kẹt hoặc gẫy.

Hình 2.3. Kết cấu miệng

3.1. Kiểm tra độ đàn hồi xéc măng

Hình 2.4. Kiểm tra độ đàn hồi của xéc măng

- Độ đàn hồi của xéc măng được kiểm tra bằng dụng cụ chuyên dùng . Khớp nối 1

được dịch chuyển theo cột đứng 2 cho phép tay đòn 4 ở vị trí thẳng đứng.

- Thực hiện kiểm tra xéc măng 10 với các đường kính khác nhau. Tay đòn 4 có liên

kết bản lề với khớp nối 1. Dưới tác dụng của tải trọng 6 treo trên thanh 7 và nối 5 với

tay đòn 4, xéc măng được đặt ở trên bệ 11, dưới áp lực của con lăn 8 nén miệng xéc

măng 9.

17

- Đo khe hở miệng xéc măng ở trạng thái tự do.

- Nén ép xéc măng sau đó bỏ tải và đo khe hở lại một lần nữa, nếu khe hở sau khi

nén bị nhỏ đi thì chứng tỏ xéc măng có độ đàn hồi kém.

3.2. Kiểm tra độ phẳng của xéc măng

- Các bước thực hiện công việc kiểm tra xéc măng bị vênh:

Bước 1: Đặt đặt xéc măng lên bàn máp kiểm tra;

Bước 2: Dùng ngón tay lần lượt ấn vào thành trên của xéc măng xuống;

Bước 3: Nếu có hiện tượng bấp bênh thì xéc măng đó bị vênh.

Trong các xí nghiệp sửa chữa, kiểm tra xéc măng bị vênh như sau:

Bước 1: Dùng 2 tấm kính phẳng đặt song song trên giá kiểm tra;

Bước 2: Chỉnh khoảng cách giữa 2 tấm kính bằng chiều cao xéc măng ;

Bước 3: Thả xéc măng qua khe hở giữa 2 tấm kính, nếu xéc măng chui lọt qua là

đảm bảo. Cho phép độ biến dạng của xéc măng không vượt quá 0.1 mm.

3.3. Kiểm tra khe hở miệng xéc măng

- Xác định độ mòn xéc măng theo khe hở

miệng các bước thự hiện như sau:

Bước 1: Lắp xéc măng 2 vào dưỡng kiểm

tra chuyên dùng 1 hoặc lắp vào Sơmi chỗ

không mòn.

Bước 2: Dùng thước lá xọc vào khe hở

miệng để xác định. Với xéc măng dầu,

ngoài việc xác định độ mòn theo khe hở

mịêng còn phải kiểm tra độ mài mòn của

cạnh gạt dầu, chiều cao cạnh này tăng gấp

đôi thì phải thay mới.

Hình 2.5. Đo khe hở miệng

xéc măng

+ Khe hở miệng xéc măng ở trạng thái tự

do :

a₀= (0.1  0.2)D

(mm)

+ Khe hở miệng xéc măng ở trạng thái làm

việc trong Xilanh ( khe hở nhiệt) :

a = (0.003  0.006)D

Trong đó : D - đường kính Xilanh.

18

3.4. Kiểm tra độ tiếp xúc lưng của xéc

măng

Các bước thực hiện kiểm tra độ tiếp xúc lưng xéc măng với thành Xilanh:

Bước 1: Lắp xéc măng cần kiểm tra 1 vào dưỡng kiểm tra,

Bước 2: Dùng tấm bìa caton 2 phía trên che kín xéc măng ;

Bước 3: Đặt 1 bóng điện chiếu sáng dưới dưỡng để kiểm tra (hình c).

Bước 4: Quan sát bằng mắt thường phần lưng xéc măng , nếu xéc măng không cho

ánh sáng lọt qua thì đảm bảo độ tiếp xúc tốt.

Bước 5: Kiểm tra trực tiếp với Xilanh đang hoạt động để đánh giá độ kín khít của

buồng đốt, cho phép trên chu vi lưng xéc măng có ánh sáng lọt qua không vượt quá

1/3 chu vi nhưng không tập trung tại một chỗ và khe hở không vượt quá 0.3mm.

Hình 2.6. Kiểm tra xécmăng

- Xác định độ biến dạng dư của xéc măng theo phương pháp kinh nghiệm (hình b):

Bước 1: Đo khe hở miệng xéc măng ở trạng thái tự do (a₀);

Bước 2: Dùng lực Q₃kéo miệng xéc măng cho khe hở miệng lúc này là a₁= 2.a₀.

Bước 3: Ngừng tác dụng lực tác dụng;

Bước 4: Đo lại khe hở miệng xéc măng là a₂. Độ biến dạng dư ( c ) :

a₂ a

c 

⁰.100%

a₁ a₀

Giá trị cho phép : c < 5  10 (%)

- Kiểm tra độ mòn theo chiều cao của xéc măng : dùng panme đo ngoài đo chiều

cao của từng xéc măng . Trong thực tế, khi động cơ làm việc thì không những chỉ

có xéc măng bị mòn mà rãnh Piston cũng bị mòn nên để kiểm tra độ mòn của

chúng ta phải xác định khe hở giữa xéc măng và rãnh của nó bằng căn lá.

- Trong quá trình tiến hành kiểm tra, nếu xéc măng không đảm bảo các tiêu chuẩn

kỹ thuật quy định về khả năng làm kín, mức độ mài mòn, khả năng biến dạng đàn

hồi và độ phẳng cần thiết thì phải thay xéc măng mới.

19

CÂU HỎI ÔN TẬP

Câu 1: Trình bày các bước chuẩn bị trước khi tháo xéc măng?

Câu 2: Trình bày quy trình tháo và kiểm tra khe hở miệng của xéc măng?

Câu 3: Trình bày quy trình kiểm tra độ đàn hồi của xéc măng?

Câu 4: Trình bày quy trình kiểm tra độ tiếp xúc lưng của xéc măng?

Câu 5: Trình bày các lưu ý trong quá trình tháo xéc măng?

BÀI TẬP THỰC HÀNH

1. Thực hiện các bước chuẩn bị tháo xéc măng?

2. Thực hiện các bước công việc tháo xéc măng bằng dụng cụ chuyên dùng?

3. Thực hiện các bước công việc kiểm tra độ đàn hồi của xéc măng?

4. Thực hiện các bước công việc kiểm tra độ phẳng của xéc măng?

5. Thực hiện các bước công việc kiểm tra khe hở miệng của xéc măng?

6. Thực hiện các bước công việc kiểm tra độ tiếp xúc lưng của xéc măng?

Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập của bài

- Đánh giá vể kiến thức: Tự luận

- Đánh giá về kỹ năng: Thực hành

20

Giáo trình mô đun Sửa chữa các chi tiết động động cơ diesel tàu thủy I - Nghề: Sửa chữa máy tàu thủy