Bài giảng Quản trị ngân hàng thương mại - Chương 5: Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng - Lương Huỳnh Anh Thư
17/04/2020
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ ĐỒNG NAI
KHOA KẾ TOÁN-TÀI CHÍNH
QUẢN TRỊ
NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI
Giảng viên:
ThS. Lương Huỳnh Anh Thư
CHƯƠNG 5
QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG
KINH DOANH NGÂN HÀNG
1
17/04/2020
NỘI DUNG
Nắm rõ được các rủi ro cơ bản về (nội dung, ý
nghĩa, nguyên nhân, cách xứ lý) trong hoạt
động kinh doanh của ngân hàng thương mại;
nắm được quy trình quản trị rủi ro hiện đang
áp dụng tại các nước tiên tiến và tại Việt Nam.
3
CHƯƠNG 5
1.Những vấn đề chung về rủi ro.
2.Các loại rủi ro trong kinh doanh ngân hàng và phương
pháp quản lý.
2
17/04/2020
1. NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG
1.1.Một số khái niệm
1.2. Quản trị rủi ro.
1.3.Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro.
1.4.Ảnh hưởng của rủi ro trong kinh doanh
và phương pháp quản lý
5
2.Các loại rủi ro trong kinh doanh ngân hàng và phương pháp
quản lý
2.1.Rủi ro tín dụng.
2.2.Rủi ro thanh khoản.
2.3.Rủi ro thị trường
2.4.Rủi ro hoạt động
6
3
17/04/2020
P
A
+
B
O
Rủi ro
1.NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG
Nhaän xeùt:
- Ruûi ro vaø lôïi nhuaän cuûa ngaân haøng laø hai
ñaïi löôïng ñoàng bieán vôùi nhau trong moät
khoaûng giaù trò nhaát ñònh.
8
4
17/04/2020
1. NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG
1.1.1.Một số khái niệm
1.1.2. Quản trị rủi ro.
1.1.3.Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro.
1.1.4.Ảnh hưởng của rủi ro trong kinh
doanh và phương pháp quản lý
9
10
1.NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG
1.1.1. Khaùi nieäm veà ruûi ro
Ruûi ro laø nhöõng bieán coá khoâng mong ñôïi khi xaûy ra daãn ñeán
söï toån thaát veà taøi saûn cuûa ngaân haøng, giaûm suùt lôïi nhuaän thöïc teá
so vôùi döï kieán hoaëc phaûi boû ra theâm moät khoaûn chi phí ñeå coù theå
hoaøn thaønh ñöôïc moät nghieäp vuï taøi chính nhaát ñònh.
5
17/04/2020
1.1.Một số khái niệm
1.1.1. Khaùi nieäm veà ruûi ro
- Khi ñeà caäp ñeán ruûi ro ngöôøi ta thöôøng ñeà caäp ñeán hai yeáu toá mang tính ñaëc
tröng:
+ Bieân ñoä ruûi ro: theå hieän möùc ñoä thieät haïi, phaïm vi taùc haïi do ruûi ro gaây ra.
+ Taàn suaát xuaát hieän ruûi ro = KP/P
KP: soá tröôøng hôïp thuaän lôïi ñeå ruûi ro xuaát hieän
P: soá tröôøng hôïp ñoàng khaû naêng
- Ruûi ro laø moät yeáu toá khaùch quan cho neân ngöôøi ta khoâng theå naøo loaïi tröø ñöôïc
haún maø chæ coù theå haïn cheá söï xuaát hieän cuûa chuùng cuõng nhö nhöõng taùc haïi maø
chuùng gaây neân.
1.2. Quaûn trò ruûi ro
1.2.1.Nhaän daïng ruûi ro
Quaûn trò ruûi ro laø quaù trình tieáp caän ruûi ro moät caùch
khoa hoïc, toaøn dieän vaø coù heä thoáng nhaèm nhaän daïng, kieåm
soaùt, phoøng ngöøa vaø giaûm thieåu nhöõng toån thaát, maát maùt,
nhöõng aûnh höôûng baát lôïi cuûa ruûi ro. Quaûn trò ruûi ro bao goàm
caùc böôùc: Nhaän daïng ruûi ro, phaân tích ruûi ro, ño löôøng ruûi
ro, kieåm soaùt, phoøng ngöøa ruûi ro vaø taøi trôï ruûi ro.
12
6
17/04/2020
1.2.Quản trị rủi ro
1.2.1.Nhaän
daïng
ruûi
ro
Laø quaù trình xaùc ñònh lieân tuïc vaø coù heä
thoáng. Nhaän daïng ruûi ro bao goàm caùc
coâng vieäc theo doõi, xem xeùt, nghieân cöùu
moâi tröôøng hoaït ñoäng vaø toaøn boä moïi hoaït
ñoäng cuûa ngaân haøng nhaèm thoáng keâ ñöôïc
taát caû caùc ruûi ro, khoâng chæ nhöõng loaïi ruûi
ro ñaõ vaø ñang xaûy ra, maø coøn döï baùo ñöôïc
nhöõng daïng ruûi ro môùi coù theå xuaát hieän
ñoái vôùi ngaân haøng.
13
1.2.2. Phaân tích ruûi ro
Laø vieäc xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nguyeân nhaân gaây ra ruûi ro.
Phaân tích ruûi ro laø nhaèm tìm ra bieän phaùp höõu hieäu ñeå
phoøng ngöøa ruûi ro. Treân cô sôû tìm ra caùc nguyeân nhaân, taùc
ñoäng ñeán caùc nguyeân nhaân thay ñoåi chuùng. Töø ñoù seõ phoøng
ngöøa ruûi ro.
7
17/04/2020
1.2.2. Phaân tích ruûi ro
Laø vieäc xaùc ñònh ñöôïc nhöõng nguyeân nhaân gaây
ra ruûi ro. Phaân tích ruûi ro laø nhaèm tìm ra bieän phaùp
höõu hieäu ñeå phoøng ngöøa ruûi ro. Treân cô sôû tìm ra
caùc nguyeân nhaân, taùc ñoäng ñeán caùc nguyeân nhaân
thay ñoåi chuùng. Töø ñoù seõ phoøng ngöøa ruûi ro.
15
1.2.3. Ño löôøng ruûi ro
Taàn suaát xuaát hieän cuûa ruûi ro vaø bieân ñoä cuûa ruûi ro-möùc
ñoä nghieâm troïng cuûa toån thaát. Trong ñoù tieâu chí thöù 2 ñoùng
vai troø quyeát ñònh.
16
8
17/04/2020
1.2.4. Kieåm soaùt – Phoøng ngöøa ruûi ro
Coù caùc bieän phaùp kieåm soaùt ruûi ro nhö: caùc
bieän phaùp neù traùnh ruûi ro, ngaên ngöøa toån thaát,
giaûm thieåu toån thaát, chuyeån giao ruûi ro, ña daïng
ruûi ro, quaûn trò thoâng tin…
17
1.2.5. Taøi trôï ruûi ro
Khi ruûi ro ñaõ xaûy ra, tröôùc heát caàn theo doõi, xaùc ñònh chính xaùc nhöõng
toån thaát veà taøi saûn, veà nguoàn nhaân löïc, veà giaù trò phaùp lyù. Sau ñoù caàn coù
nhöõng bieän phaùp taøi trôï ruûi ro thích hôïp. Caùc bieän phaùp naøy ñöôïc chia
laøm 2 nhoùm: töï khaéc phuïc ruûi ro vaø chuyeån giao ruûi ro .
9
17/04/2020
19
Khi ruûi ro ñaõ xaûy ra, tröôùc heát caàn theo doõi,
1.2.5.
Taøi trôï ruûi
ro
xaùc ñònh chính xaùc nhöõng toån thaát veà taøi saûn, veà
nguoàn nhaân löïc, veà giaù trò phaùp lyù. Sau ñoù caàn coù
nhöõng bieän phaùp taøi trôï ruûi ro thích hôïp. Caùc bieän
phaùp naøy ñöôïc chia laøm 2 nhoùm: töï khaéc phuïc ruûi
ro vaø chuyeån giao ruûi ro .
1.3. Caùc nguyeân nhaân daãn ñeán ruûi ro :
Nhöõng nguyeân nhaân thuoäc veà naêng löïc quaûn
trò cuûa ngaân haøng
Caùc nguyeân nhaân thuoäc veà phía khaùch haøng
Caùc nguyeân nhaân khaùch quan coù lieân quan
ñeán moâi tröôøng hoaït ñoäng kinh doanh
20
10
17/04/2020
21
1.4. AÛnh höôûng cuûa ruûi ro ñeán hoaït ñoäng kinh
doanh cuûa ngaân haøng vaø neàn kinh teá-xaõ hoäi:
- Ruûi ro seõ gaây toån thaát veà taøi saûn cho ngaân haøng, ruûi ro laøm giaûm uy tín, söï tín
nhieäm cuûa khaùch haøng vaø coù theå ñaùnh maát thöông hieäu cuûa ngaân haøng..
- Ruûi ro khieán ngaân haøng bò thua loã vaø bò phaù saûn, seõ aûnh höôûng ñeán haøng
ngaøn ngöôøi göûi tieàn vaøo ngaân haøng, haøng ngaøn doanh nghieäp khoâng ñöôïc ñaùp öùng
nhu caàu voán... laøm cho neàn kinh teá bò suy thoaùi, giaù caû taêng, söùc mua giaûm, thaát
nghieäp taêng, gaây roái loaïn traät töï xaõ hoäi.
22
1.4. AÛnh höôûng cuûa ruûi ro ñeán hoaït ñoäng kinh
doanh cuûa ngaân haøng vaø neàn kinh teá-xaõ hoäi:
Hôn nöõa, söï phaù saûn cuûa moät ngaân haøng seõ daãn ñeán söï
hoaûng loaïn cuûa haøng loaït caùc ngaân haøng khaùc vaø haøng aûnh
höôûng xaáu ñeán toaøn boä neàn kinh teá.
11
17/04/2020
23
1.4. AÛnh höôûng cuûa ruûi ro ñeán hoaït ñoäng kinh
doanh cuûa ngaân haøng vaø neàn kinh teá-xaõ hoäi:
Ngoaøi ra, ruûi ro tín duïng cuõng aûnh höôûng ñeán neàn kinh teá theá
giôùi, vì trong ñieàu kieän hoäi nhaäp vaø toaøn caàu hoùa kinh teá theá
giôùi hieän nay, neàn kinh teá cuûa moãi quoác gia ñeàu phuï thuoäc vaøo
neàn kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi. Maët khaùc, moái lieân heä veà tieàn
teä, ñaàu tö giöõa caùc nöôùc phaùt trieån raát nhanh neân ruûi ro tín duïng
taïi moät nöôùc luoân aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán neàn kinh teá caùc nöôùc
coù lieân quan. Thöïc teá ñaõ chöùng minh qua cuoäc khuûng hoaûng taøi
chính chaâu AÙ(1997) vaø môùi ñaây laø cuoäc khuûng hoaûng taøi chính
Nam Myõ (2001-2002).
2. CAÙC LOAÏI RUÛI RO VAØ PHÖÔNG PHAÙP QUAÛN LYÙ
2.1. Ruûi ro tín duïng-Credit risk (Chaát löôïng TD)
2.1.1. Khaùi nieäm
Ruûi ro tín duïng laø loaïi ruûi ro phaùt sinh trong quaù trình caáp tín duïng
cuûa ngaân haøng, bieåu hieän treân thöïc teá qua vieäc khaùch haøng khoâng traû
ñöôïc nôï hoaëc traû nôï khoâng ñuùng haïn cho ngaân haøng.
2 cấp độ:
- Traû nôï khoâng ñuùng haïn
- Khoâng traû ñöôïc nôï
12
17/04/2020
2. CAÙC LOAÏI RUÛI RO VAØ PHÖÔNG PHAÙP QUAÛN LYÙ
2.1. Ruûi ro tín duïng-Credit risk (Chaát löôïng TD)
2.1.2 Phaân lïï
2.1. Ruûi ro tín duïng-Credit risk (Chaát löôïng TD)
26
2.1.2 Phaân loaïi ruûi ro tín duïng :
“
2.1.2.1 Ruûi ro giao dòch: nguyeân nhaân phaùt sinh laø do nhöõng haïn
cheá trong quaù trình giao dòch vaø xeùt duyeät cho vay, ñaùnh giaù khaùch
haøng. Ruûi ro giao dòch coù ba boä phaän chính laø ruûi ro löïa choïn, ruûi ro
baûo ñaûm vaø ruûi ro nghieäp vuï.
13
17/04/2020
27
2.1. Ruûi ro tín duïng-Credit risk (Chaát löôïng TD)
2.1.2 Phaân loaïi ruûi ro tín duïng :
2.1.2.1 Ruûi ro giao dòch:
+ Ruûi ro löïa choïn laø ruûi ro coù lieân quan ñeán quaù trình ñaùnh giaù vaø phaân tích tín duïng,
khi ngaân haøng löïa choïn nhöõng phöông aùn vay voán coù hieäu quaû deå ra quyeát ñònh cho vay.
+ Ruûi ro baûo ñaûm phaùt sinh töø caùc tieâu chuaån ñaûm baûo nhö caùc ñieàu khoaûn trong hôïp
ñoàng cho vay, caùc loaïi taøi saûn ñaûm baûo, chuû theå ñaûm baûo, caùch thöùc ñaûm baûo vaø möùc cho vay
treân trò giaù cuûa taøi saûn ñaûm baûo.
+ Ruûi ro nghieäp vuï laø ruûi ro lieân quan ñeán coâng taùc quaûn lyù khoaûn vay vaø hoaït ñoäng cho
vay, bao goàm caû vieäc söû duïng heä thoáng xeáp haïng ruûi ro vaø kyõ thuaät xöû lyù caùc khoaûn cho vay
coù vaán ñeà.
28
2.1. Ruûi ro tín duïng-Credit risk
(Chaát löôïng TD)
2.1.2.Phaân loaïi ruûi ro tín duïng :
2.1.2.2 Ruûi ro danh muïc: Laø moät hình thöùc cuûa ruûi ro tín duïng
maø nguyeân nhaân phaùt sinh laø do nhöõng haïn cheá trong quaûn lyù
danh muïc cho vay cuûa ngaân haøng, ñöôïc phaân chia thaønh hai loaïi:
Ruûi ro noäi taïi (Intrinsic risk) vaø ruûi ro taäp trung (Concentration
risk).
14
17/04/2020
2.1.2.2.Ruûi ro danh muïc
+ Ruûi ro noäi taïi xuaát phaùt töø caùc yeáu toá, caùc ñaëc ñieåm rieâng coù, mang
tính rieâng bieät beân trong cuûa moãi chuû theå ñi vay hoaëc ngaønh, lónh vöïc kinh
teá. Noù xuaát phaùt töø ñaëc ñieåm hoaït ñoäng hoaëc ñaëc ñieåm söû duïng voán cuûa
khaùch haøng vay voán.
+ Ruûi ro taäp trung laø tröôøng hôïp ngaân haøng taäp trung voán cho vay quaù
nhieàu ñoái vôùi moät soá khaùch haøng, cho vay quaù nhieàu doanh nghieäp hoaït
ñoäng trong cuøng moät ngaønh, lónh vöïc kinh teá; hoaëc trong cuøng moät vuøng ñòa
lyù nhaát ñònh; hoaëc cuøng moät loaïi hình cho vay coù ruûi ro cao.
29
30
2.1.3. Löôïng
hoùa vaø ñaùnh
giaù ruûi ro tín
duïng
15
17/04/2020
2.3.1. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng
Laø vieäc xaây döïng moâ hình thích hôïp ñeå löôïng hoùa möùc ñoä
ruûi ro cuûa khaùch haøng, töø ñoù xaùc ñònh phaàn buø ruûi ro vaø giôùi
haïn tín duïng an toaøn toái ña ñoái vôùi moät khaùch haøng cuõng nhö
ñeå trích laäp döï phoøng ruûi to.
32
2.3.1. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng
a. Moâ hình chaát löôïng 6 C:
(1) Tö caùch ngöôøi vay (Character)
(2) Naêng löïc cuûa ngöôøi vay (Capacity) :
(3) Thu nhaäp cuûa ngöôøi vay (Cash):
(4) Baûo ñaûm tieàn vay (Collateral)
(5) Caùc ñieàu kieän (Conditions):
(6) Kieåm soaùt (Control)
16
17/04/2020
(b). Moâ hình xeáp haïng cuûa Moody’s vaø Standard & Poor’s:
Nguoàn
Xeáp haïng
Tình traïng
Standard& Poor’s
Aaa
Aa
A
Chaát löôïng cao nhaát, ruûi ro thaáp nhaát*
Chaát löôïng cao*
Chaát löôïng treân trung bình*
Chaát löôïng trung bình*
Baa
Ba
B
Chaát löôïng trung bình,mang yeáu toá ñaàu cô
Chaát löôïng döôùi trung bình
Chaát löôïng keùm
Caa
Ca
C
Mang tính ñaàu cô, coù theå vôõ nôï
Chaát löôïng keùm nhaát, trieån voïng xaáu
Moody’s
AAA
AA
A
Chaát löôïng cao nhaát, ruûi ro thaáp nhaát*
Chaát löôïng cao*
Chaát löôïng treân trung bình*
Chaát löôïng trung bình*
BBB
BB
B
Chaát löôïng trung bình,mang yeáu toá ñaàu cô
Chaát löôïng döôùi trung bình
Chaát löôïng keùm
CCC
CC
C
Mang tính ñaàu cô, coù theå vôõ nôï
Chaát löôïng keùm nhaát, trieån voïng xaáu
17
17/04/2020
2.1.3. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng:
(c) Moâ hình ñieåm soá Z (Z- Credit scoring model): Moâ hình phaân
bieät tuyeán tính
Ñaây laø moâ hình do E.I. Altman duøng ñeå cho ñieåm tín duïng ñoái vôùi
caùc doanh nghieäp vay voán. Ñaïi löôïng Z phuï thuoäc vaøo:
- Trò soá cuûa caùc chæ soá taøi chính cuûa ngöôøi vay.
- Taàm quan troïng cuûa caùc chæ soá naøy trong vieäc xaùc ñònh xaùc xuaát
vôõ nôï cuûa ngöôøi vay trong quaù khöù.
Töø ñoù Altman ñaõ xaây döïng moâ hình ñieåm nhö sau:
Z = 1,2 X1 + 1,4 X2 + 3,3 X3 + 0,6 X4 + 1,0 X5
2.3.1. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng:
(c) Moâ hình ñieåm soá Z (Z- Credit scoring model): Moâ hình phaân bieät
tuyeán tính
Z = 1,2 X1 + 1,4 X2 + 3,3 X3 + 0,6 X4 + 1,0 X5
Trong ñoù:
X1 = Heä soá voán löu ñoäng / toång taøi saûn
X2 = Heä soá laõi chöa phaân phoái / toång taøi saûn
X3 = Heä soá lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi / toång taøi saûn
X4 = Heä soá giaù trò thò tröôøng cuûa toång voán sôû höõu/giaù trò haïch toaùn cuûa
nôï
X5 = Heä soá doanh thu / toång taøi saûn
18
17/04/2020
2.3.1. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng
(c) Moâ hình ñieåm soá Z (Z- Credit scoring model): Moâ hình phaân bieät tuyeán tính
Z>3: ngưôøi vay khoâng coù khaû naêng vôõ nôï
1,8>Z>3: khoâng xaùc ñònh ñöùôïc
Z<1,8: ngưôøi vay coù khaû naêng vôõ nôï cao
Trò soá Z caøng cao, thì xaùc suaát vôõ nôï cuûa ngöôøi ñi vay caøng thaáp. Ngöôïc laïi, khi trò
soá Z thaáp hoaëc laø moät soá aâm thì ñoù laø caên cöù xeáp khaùch haøng vaøo nhoùm coù nguy cô vôõ
nôï cao. Theo moâ hình cho ñieåm Z cuûa Altman, baát cöù coâng ty naøo coù ñieåm soá thaáp hôn
1,81 phaûi ñöôïc xeáp vaøo nhoùm coù nguy cô ruûi ro tín duïng cao.
2.3.1. Löôïng hoùa ruûi ro tín duïng:
(d) Moâ hình ñieåm soá tín duïng tieâu duøng
STT Caùc haïng muïc xaùc ñònh chaát löôïng tín
duïng
Ñieåm
1
2
3
4
5
6
7
8
Ngheà nghieäp cuûa ngöôøi vay
Traïng thaùi nhaø ôû
Xeáp haïng tín duïng
Kinh nghieäm ngheà nghieäp
Thôøi gian soáng taïi ñòa chæ hieän haønh
Ñieän thoaïi coá ñònh
Soá ngöôøi soáng cuøng (phuï thuoäc)
Coù taøi khoaûn taïi ngaân haøng
19
17/04/2020
Khách hàng có điểm số cao nhất theo mô hình với 8 mục tiêu trên là 43 điểm, thấp là 9 điểm.
Giả sử ngân hàng biết mức 28 điểm là ranh giời giữa khách hàng có tín dụng tốt và khách hàng có
tìn dụng xấu, từ đó ngân hàng hình thành khung chính sách tín dụng theo mô hình điểm số như sau :
Toång soá ñieåm cuûa khaùch haøng Quyeát ñinh tín duïng
Töø 28 ñieåm trôû xuoáng
29 – 30 ñieåm
Töø choái tín duïng
Cho vay ñeán 500 USD
Cho vay ñeán 1.000USD
Cho vay ñeán 2.500USD
Cho vay ñeán 3.500USD
Cho vay ñeán 5.000USD
Cho vay ñeán 8.000USD
31 - 33 ñieåm
34 - 36 ñieåm
37 – 38 ñieåm
39 – 40 ñieåm
41 – 43 ñieåm
40
2.1.3.2 Ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng
Heä soá nôï quùa haïn (non performing loan- NPL)
“Nî qu¸ h¹n” lµ kho¶n nî mµ mét phÇn hoÆc toµn bé nî gèc vµ / hoÆc l·i ®· qu¸
h¹n.
Dư nợ quá hạn
=
× 100% ≤ 5%
Hệ số nợ quá hạn
Tổng dư nợ cho vay
Tyû leä treân chæ ñeà caäp ñeán nhöõng khoaûn nôï ñaõ quaù haïn, maø khoâng ñeà caäp ñeán
nhöõng moùn vay coù moät kyø haïn bò quaù haïn.
20
Tải về để xem bản đầy đủ
42 trang
11960
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Quản trị ngân hàng thương mại - Chương 5: Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngân hàng - Lương Huỳnh Anh Thư", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_quan_tri_ngan_hang_thuong_mai_chuong_5_quan_tri_ru.pdf
