Bài giảng Tài chính công 1 - Bài 3: Ngân sách nhà nước - Phạm Thị Thanh Thủy
BÀI 3:
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
ThS. Phạm Thị Thanh Thủy
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
v1.0014108214
1
TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Báo động khả năng thu ngân sách nhà nước so với
dự toán
• Tại buổi họp báo hôm 10-10-2013, Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai, cho biết mọi
năm, thu ngân sách chín tháng thường đạt 80% dự toán, năm nay chỉ đạt 66,6%. Dự
báo khả năng thu ngân sách năm 2014 không đạt đượng như dự toán.
• Trong khi đó, theo bà Mai, chi ngân sách nhà nước vẫn không ngừng tăng, đặc biệt
là chi phát triển sự nghiệp và quản lý hành chính.
1. Cơ cấu thu, chi của chúng ta đã hợp lý hay chưa?
2. Nguyên nhân cơ bản dẫn tới tình trạng sụt giảm của khả năng thu ngân
sách nhà nước và sự gia tăng chi ngân sách nhà nước như vậy.
3. Hậu quả của tình trạng chi vượt quá số thu cho phép .
v1.0014108214
2
MỤC TIÊU
Với mục tiêu của bài giúp sinh viên nắm được lý thuyết chung về ngân sách nhà
nước. Kết thúc bài, sinh viên sẽ có cái nhìn tổng quan về bản chất, vai trò của
ngân sách nhà nước; nắm được các nội dung thu chi của ngân sách nhà nước,
mục lục ngân sách nhà nước, năm ngân sách và chu trình ngân sách.
v1.0014108214
3
NỘI DUNG
Bản chất và vai trò của ngân sách nhà nước
Thu, chi ngân sách nhà nước
Mục lục ngân sách nhà nước
Năm ngân sách và chu trình ngân sách
v1.0014108214
4
1. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1. Bản chất của ngân sách nhà nước
1.2. Đặc điểm của ngân sách nhà nước
1.3. Vai trò của ngân sách nhà nước
v1.0014108214
5
1.1. BẢN CHẤT CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Là một khâu của hệ thống tài chính
Các quan hệ kinh tế
Quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ tập trung
v1.0014108214
6
1.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• Ngân sách nhà nước là một quỹ tiền tệ tập trung trung lớn
nhất, gắn liền với quyền lực của nhà nước trong quá trình
tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính.
• Ngân sách nhà nước gắn bó mật thiết với quyền sở hữu của
nhà nước và lợi ích công cộng.
• Việc quản lý đối với ngân sách nhà nước được thực hiện
không chỉ với quỹ tiền tệ tập trung mà còn với các quỹ tiền tệ
không tập trung. (tập trung: được phân cấp quản lý ngân
sách trung ương và ngân sách địa phương; không tập trung:
cũng có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước nhưng được cấp
pháp cho các bộ ban ngành, đơn vị quản lý như cấp vốn cho
doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần, liên doanh, quỹ
bảo hiểm xã hội, y tế…).
• Các khoản thu chi của ngân sách nhà nước không được
hoàn trả trực tiếp.
v1.0014108214
7
1.3. VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• Công cụ duy trì và củng cố hoạt động của bộ
máy nhà nước, tăng cường sức mạnh và giữ
vững an ninh quốc phòng.
• Phân bổ nguồn lực tài chính, đảm bảo cho
nền kinh tế ổn định, bền vững và phát triển.
• Điều tiết thu nhập của các chủ thể trong nền
kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội góp
phần đảm bảo công bằng xã hội.
• Tăng cường tiềm lực tài chính góp phần ổn
định tiền tệ, giá cả, kiềm chế lạm phát.
• Mở rộng quan hệ đối ngoại, đẩy nhanh quá
trình hợp tác và hội nhập quốc tế.
v1.0014108214
8
2. THU VÀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
2.1. Thu ngân sách nhà nước
2.2. Chi ngân sách nhà nước
2.3. Thâm hụt ngân sách nhà nước
v1.0014108214
9
2.1. THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• Khái niệm:
Là việc nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính
quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhà nước nhằm thỏa mãn nhu cầu chi tiêu của
nhà nước.
• Cơ cấu thu ngân sách nhà nước:
Yếu tố khác
Nguồn phát sinh
Căn cứ
Nội dung kinh tế
Yêu cầu động
viên vốn
v1.0014108214
10
2.1. THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC (tiếp theo)
Các yếu tố ảnh hưởng tới cơ cấu thu:
• Yếu tố chủ quan: do bộ máy quản lý, năng lực phẩm chất cán bộ thu.
• Yếu tố khách quan: Diễn biến chu kỳ kinh tế.
v1.0014108214
11
2.2. CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• Khái niệm:
Chi ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước
nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định.
• Cơ cấu chi ngân sách nhà nước:
Tính chất
các khoản chi
Yếu tố khác
Căn cứ
Chức năng,
Phương thức
nhiệm vụ
chi tiêu
v1.0014108214
12
2.3. THÂM HỤT NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
2.3.1. Cân đối ngân sách nhà nước
2.3.2. Thâm hụt ngân sách nhà nước
v1.0014108214
13
2.3.1. CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• Cân đối ngân sách nhà nước phản ảnh mối quan hệ tương tác
giữa thu chi ngân sách nhà nước nhằm đạt được các mục tiêu
kinh tế - xã hội mà nhà nước đã đề ra ở tầm vĩ mô cũng như
trong từng lĩnh vực và địa bàn cụ thể.
• Ngân sách nhà nước cân bằng, ngân sách nhà nước bội thu,
ngân sách nhà nước bội chi.
• Các học thuyết hiện đại về cân đối ngân sách:
Lý thuyết cân đối theo ngân sách chu kỳ: phồn thịnh (thu >
chi), suy thoái (thu < chi), cân bằng trong 1 chu kỳ.
Lý thuyết về ngân sách cố ý thâm hụt: nền kinh tế suy thoái.
Thuyết hạn chế tiêu dùng trong thời chiến.
v1.0014108214
14
2.3.2. THÂM HỤT NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
Thâm hụt ngân sách là tình trạng khi chi vượt quá thu ngân sách nhà nước (thu từ thuế,
phí và lệ phí) trong một năm.
v1.0014108214
15
CÔNG THỨC TÍNH
• Công thức tính thâm hụt ngân sách nhà nước của một năm sẽ như sau:
• Thâm hụt ngân sách nhà nước = Tổng chi – Tổng thu = (D + E + F) – (A + B) = C
Thu
Chi
A. Thu thường xuyên (thuế, phí, lệ phí). D. Chi thường xuyên.
B. Thu về vốn (bán tài sản nhà nước).
C. Bù đắp thâm hụt.
E. Chi đầu tư.
F. Cho vay thuần.
– Viện trợ.
(= cho vay mới – thu nợ gốc)
– Lấy từ nguồn dự trữ.
Vay thuần (= vay mới – trả nợ gốc)
v1.0014108214
16
ẢNH HƯỞNG
Tỷ giá và
Cán cân thương mại
Lạm phát
Thất nghiệp
v1.0014108214
17
NGUYÊN NHÂN
• Tác động của chu kỳ kinh doanh: Thâm hụt chu kỳ
• Tác động của các chính sách kinh tế nhà nước: cơ cấu.
v1.0014108214
18
NGUYÊN NHÂN (tiếp theo)
CƠ CẤU
CHU KỲ
v1.0014108214
19
GIẢI PHÁP CỤ THỂ
Vay nợ
Phát hành tiền
Tăng GDP
v1.0014108214
20
Tải về để xem bản đầy đủ
28 trang
18020
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Tài chính công 1 - Bài 3: Ngân sách nhà nước - Phạm Thị Thanh Thủy", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_tai_chinh_cong_1_bai_3_ngan_sach_nha_nuoc_pham_thi.pdf
