Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 4: Quản lý vốn chủ sở hữu

BÀI 4

QUẢN LÝ VỐN CHỦ SỞ HỮU

TS. Đỗ Hoài Linh

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

v1.0015104211

1

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Áp lực tăng vốn điều lệ của các NHTM Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng cũng như cân nhắc trước tình

hình kinh tế còn khó khăn, đến nay ngân hàng Nhà nước đã 3 lần yêu cầu điều chỉnh tăng

vốn điều lệ đối với các ngân hàng thương mại và dự kiến trong năm 2015 quy mô vốn điều

lệ tối đa là 10.000 tỷ đồng. Chính vì thế, trong những năm qua, các ngân hàng thương mại

đã chủ động lên kế hoạch tăng dần quy mô vốn điều lệ trong từng năm để tránh áp lực lớn

nếu như quy định này được ngân hàng Nhà nước áp dụng thực hiện bắt buộc.

Tại sao ngân hàng Nhà nước lại yêu cầu các ngân hàng thương mại tăng vốn

điều lệ (là khoản mục chính trong vốn chủ sở hữu)?

v1.0015104211

2

MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài này, sinh viên cần thực hiện được các việc sau:

• Trình bày được nội dung và vai trò của các khoản mục của vốn chủ sở hữu;

• Các cách thức để đảm bảo hiệu quả hoạt động của vốn chủ sở hữu;

• Phân tích những tác động của các chính sách vĩ mô đến ngân hàng thông

qua các khoản mục của vốn chủ sở hữu.

v1.0015104211

3

NỘI DUNG

Vai trò của vốn chủ sở hữu trong hoạt động của ngân hàng thương mại

Các bộ phận cấu thành vốn chủ sở hữu

Quản lý vốn chủ sở hữu

v1.0015104211

4

1. VAI TRÒ CỦA VỐN CHỦ SỞ HỮU TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Vốn chủ sở hữu

Tạo lập tư

cách pháp

nhân và duy trì

hoạt động của

ngân hàng

Là một nguồn

tài trợ cho các

hoạt động

Bảo vệ lợi ích

của người

gửi tiền

Điều chỉnh các

hoạt động của

ngân hàng

v1.0015104211

5

2. CÁC BỘ PHẬN CẤU THÀNH VỐN CHỦ SỞ HỮU

2.1. Trên quan điểm của chủ ngân hàng

2.2. Trên quan điểm của ngân hàng trung ương

v1.0015104211

6

2.1. TRÊN QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGÂN HÀNG

• Vốn chủ sở hữu – thuộc sở hữu của các cổ đông ngân hàng – trên bảng cân đối kế toán chính

là chênh lệch giữa nợ và tài sản.

Vốn chủ sở hữu = Tổng tài sản – tổng nợ

• Các khoản mục gồm:

Thứ nhất, Vốn điều lệ và thu nhập giữ lại

Thứ hai, Chênh lệch đánh giá lại tài sản

Thứ ba, Các quỹ

v1.0015104211

7

2.1. TRÊN QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGÂN HÀNG (tiếp theo)

Bảng 4.1. Vốn chủ sở hữu của ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu ACB

(Đơn vị tính: triệu đồng)

Vốn và các quỹ

12.553

Vốn điều lệ

9.376

1.089

(13)

Các quỹ dự trữ

Chênh lệnh tỷ giá hối đoái

Lợi nhuận chưa phân phối

2.100

(Nguồn: Báo cáo thường niên của ACB)

v1.0015104211

8

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Ngân hàng thường tăng vốn điều lệ bằng cách:

A. phát hành cổ phiếu mới.

B. đi vay.

C. phát hành trái phiếu.

D. tăng từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.

Trả lời

• Đáp án đúng là: D. tăng từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.

• Vì: Đi vay và phát hành trái phiếu chỉ tác động đến vốn nợ mà không tác động đến vốn chủ sở

hữu. Phát hành cổ phiếu mới thường tốn kém chi phí và gây loãng quyền sở hữu nên các

ngân hàng thường tăng từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.

v1.0015104211

9

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

Trong các khoản mục sau, khoản mục nào không được sử dụng lâu dài?

A. Vốn điều lệ.

B. Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ.

C. Quỹ đầu tư phát triển.

D. Quỹ khen thưởng phúc lợi.

Trả lời:

• Đáp án đúng là: D. Quỹ khen thưởng phúc lợi.

• Giải thích: Quỹ khen thưởng phúc lợi thường được sử dụng hàng năm, đáp ứng nhu cầu khen

thưởng và phúc lợi cho nhân viên nên không được sử dụng lâu dài.

v1.0015104211

10

2.2. TRÊN QUAN ĐIỂM CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

• Ngân hàng Trung Ương là cơ quan chịu trách nhiệm về sự an toàn của các ngân hàng, quan

tâm tới vốn chủ sở hữu trên quan điểm đảm bảo lợi ích của người gửi tiền thông qua đảm bảo

an toàn cho các hoạt động của ngân hàng. Các bộ phận vốn ngân hàng dùng để đảm bảo cho

các tổn thất, được ngân hàng trung ương xem xét. Hiện nay, phần lớn các ngân hàng đều áp

dụng chuẩn mực của Basel khi quy định nội dung này.

• Vốn của ngân hàng theo quan điểm của ngân hàng trung ương là vốn tự có.

Vốn tự có = Vốn cấp 1 + Vốn cấp 2 – Các khoản giảm trừ

v1.0015104211

11

2.2. TRÊN QUAN ĐIỂM CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG (tiếp theo)

VỐN CẤP 1

Vốn điều lệ

Thặng dư vốn

Thu nhập giữ lại

v1.0015104211

12

2.2. TRÊN QUAN ĐIỂM CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG (tiếp theo)

VỐN CẤP 2

Ngân hàng trung ương coi vốn cấp 2 gồm có:

•

Cổ phần ưu đãi có thời hạn;

Phần trăm tăng giá chứng khoán;

Tài sản cố định của ngân hàng;

Trái phiếu có khả năng chuyển đổi;

Giấy nợ dài hạn;

…

v1.0015104211

13

CÂU HỎI TỰ LUẬN

Câu hỏi: Trong ngân hàng, vốn chủ sở hữu là vốn tự có?

Trả lời:

Không chính xác. Vốn tự có và vốn chủ sở hữu không giống nhau. Có những khoản mục thuộc

vốn chủ sở hữu nhưng không thuộc vốn tự có như quỹ khen thưởng – phúc lợi. Ngược lại, có

những khoản mục thuộc vốn tự có nhưng không thuộc vốn chủ sở hữu như các khoản vay

dài hạn.

v1.0015104211

14

3. QUẢN LÝ VỐN CHỦ SỞ HỮU

3.1. Khái niệm

3.2. Đảm bảo an toàn theo quy định của ngân hàng Trung ương

3.3. Đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu

v1.0015104211

15

3.1. KHÁI NIỆM

Quản lí vốn chủ sở hữu: là xác định qui mô và cấu trúc vốn chủ sở hữu sao cho phù hợp với yêu

cầu kinh doanh, đồng thời tìm kiếm các biện pháp tăng vốn chủ sở hữu một cách có hiệu quả trên

quan điểm lợi ích của chủ ngân hàng.

v1.0015104211

16

3.2. ĐẢM BẢO AN TOÀN THEO ĐÚNG QUY ĐỊNH CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

• Ngân hàng phải đối đầu với nhiều rủi ro như rủi ro tín

dụng, rủi ro lãi suất, giá chứng khoán giảm...

• Các nhà quản trị không ngừng tìm kiếm các phương

cách để đo rủi ro, nhằm xác định chi phí trích trước

dự phòng cho tổn thất xảy ra, tuy nhiên, nhiều tổn

thất ngân hàng không thể dự tính được, hoặc dự tính

thiếu chính xác, ví dụ khủng hoảng xảy ra. Trong

trường hợp này, vốn chủ sở hữu sẽ là tấm đệm để bù

đắp tổn thất, bảo vệ người gửi tiền.

v1.0015104211

17

3.2.1. XÁC ĐỊNH VỐN CHỦ SỞ HỮU TRONG QUAN HỆ VỚI TIỀN GỬI

Do quy mô tiền gửi phản ánh trách nhiệm chi trả bất kì lúc nào của ngân hàng, nên nếu tiền gửi

càng lớn, yêu cầu chi trả càng cao khi ngân hàng bị phá sản.

 Các cơ quan quản lý ngân hàng ở nhiều nước đã quy địmh tỷ lệ vốn chủ sở hữu/tiền gửi tối đa,

và coi đó như là một tiêu thức xác định an toàn trong thanh toán.

v1.0015104211

18

3.2.2. XÁC ĐỊNH VỐN CHỦ SỞ HỮU TRONG QUAN HỆ VỚI TỔNG TÀI SẢN RỦI RO

Vốn chủ sở hữu

Tổng tài sản

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu

trên tổng tài sản

=

Mối liên hệ

giữa vốn chủ

sở hữu và

các tài sản

rủi ro

Vốn chủ sở hữu

Tài sản rủi ro

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu

trên tài sản rủi ro

=

(Vốn cấp 1 + vốn cấp 2 – các khoản giảm trừ)

Tổng TS nội và ngoại bảng điều chỉnh rủi ro

CAR =

v1.0015104211

19

3.2.3. XÁC ĐỊNH VỐN CHỦ SỞ HỮU TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI CÁC NHÂN TỐ KHÁC

Chất lượng quản lý

Thanh khoản của tài sản

Lợi nhuận các năm trước và tỷ

lệ lợi nhuận giữ lại

Chất lượng và đặc điểm quyền

sở hữu

Khả năng thay đổi kết cấu tiền

gửi và khả năng vay mượn

Chất lượng các nghiệp vụ

Khả năng bù đắp các chi phí

v1.0015104211

20

Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 4: Quản lý vốn chủ sở hữu - Đỗ Hoài Linh