Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 2: Rủi ro tín dụng

BÀI 2

RỦI RO TÍN DỤNG

ThS. Trần Phước Huy

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

v1.0015104211

1

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Khủng hoảng ngân hàng Hoa Kỳ

Các khoản vay dưới chuẩn là nguyên nhân của khủng hoảng tại Hoa Kì vào năm 2007.

Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này không chỉ bao trùm toàn bộ nền kinh tế Hoa Kì, mà

còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế thế giới và là nguồn gốc của cuộc khủng

hoảng tài chính thế giới 2008.

1. Khủng hoảng bắt nguồn từ đâu?

2. Những tác động của khủng hoảng lên nền kinh tế và các hộ gia đình Mỹ

là gì?

3. Khủng hoảng lan rộng ra thế giới như thế nào?

v1.0015104211

2

MỤC TIÊU

• Trình bày được các khái niệm rủi ro tín dụng và bản chất của rủi ro tín dụng.

• Phân tích được các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng .

• Hiểu được mối liên hệ giữa rủi ro tín dụng và các loại rủi ro khác.

v1.0015104211

3

NỘI DUNG

Khái niệm và bản chất của rủi ro tín dụng

Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng

Tác động của rủi ro tín dụng

v1.0015104211

4

1. KHÁI NIỆM VÀ BẢN CHẤT CỦA RỦI RO TÍN DỤNG

1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng

1.2. Bản chất của rủi ro tín dụng

v1.0015104211

5

1.1. KHÁI NIỆM RỦI RO TÍN DỤNG

• Một trong những loại rủi ro lâu đời nhất và lớn nhất trong thị trường tài chính.

• Loại rủi ro phức tạp nhất, quản lý và phòng ngừa khó khăn nhất.

v1.0015104211

6

1.1.1. RỦI RO VỚI MỘT KHOẢN TÍN DỤNG

Rủi ro phát sinh trong

trường hợp ngân hàng

không thu được đầy đủ

gốc và lãi của khoản vay

hoặc việc thanh toán gốc

và lãi không đúng kì hạn

Nguy cơ mà người đi vay

không thể chi trả tiền lãi

hoặc không hoàn trả gốc

so với thời gian ấn định

trong hợp đồng tín dụng

Khả năng xảy ra tổn thất

Khả năng xảy ra tổn

trong hoạt động ngân hàng

của tổ chức tín dụng do

khách hàng không thực hiện

hoặc không có khả năng

thực hiện nghĩa vụ của mình

theo cam kết

Những tổn thất do khách

hàng vay không trả được nợ

hoặc sự giảm sút chất lượng

tín dụng của khoản vay

thất khi khách hàng

không hoàn trả hoặc

hoàn trả không đầy

đủ theo hợp đồng tín

dụng đã kí giữa ngân

hàng và khách hàng

v1.0015104211

7

1.1.2. RỦI RO VỚI MỘT DANH MỤC TÍN DỤNG

• Khả năng xảy ra tổn thất của khi ngân hàng không thu hồi đầy đủ số tiền gốc và lãi của danh

mục như dự kiến.

• Quá tập trung cho vay một ngành, lĩnh vực, hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định, hay

cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao.

v1.0015104211

8

1.2. BẢN CHẤT CỦA RỦI RO TÍN DỤNG

Thông tin

bất cân

xứng

Nguyên

nhân bất

khả kháng

Rủi ro tín dụng

là khách quan

và không thể

tránh khỏi

v1.0015104211

9

2. NGUYÊN NHÂN GÂY RA RỦI RO TÍN DỤNG

2.1. Nguyên nhân từ phía khách hàng

2.2. Nguyên nhân từ ngân hàng

2.3. Nguyên nhân từ môi trường bên ngoài

v1.0015104211

10

2.1. NGUYÊN NHÂN TỪ PHÍA KHÁCH HÀNG

• Sử dụng vốn không nằm trong phương án mà

SỬ DỤNG VỐN SAI MỤC ĐÍCH

ngân hàng đã xét duyệt.

• Chưa đủ kinh nghiệm quản lý.

• Chậm thay đổi và kém thích nghi với xu hướng

thị trường.

KHẢ NĂNG QUẢN LÝ KINH

DOANH KÉM

• Quy mô vốn nhỏ, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao.

• Ghi chép không đầy đủ, chính xác, rõ ràng sổ sách

kế toán.

TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH THIẾU

MINH BẠCH

THIẾU THIỆN CHÍ TRONG VIỆC

TRẢ NỢ VAY

• Đạo đức của người đi vay.

v1.0015104211

11

2.2. NGUYÊN NHÂN TỪ PHÍA NGÂN HÀNG

Công tác kiểm tra nội bộ lỏng lẻo.

Cán bộ thiếu đạo đức và/hoặc trình độ chuyên môn nghiệp

vụ kém.

Thiếu sự giám sát và quản lý sau khi vay.

Sự hợp tác của các ngân hàng thương mại thiếu chặt chẽ.

Không sẵn có những thông tin cần thiết cho quá trình ra

quyết định tín dụng.

v1.0015104211

12

2.3. NGUYÊN NHÂN TỪ MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI

• Môi trường kinh tế không ổn định.

• Môi trường tự nhiên biến đổi nhanh chóng.

• Môi trường pháp lý chưa đầy đủ và chồng chéo.

v1.0015104211

13

3. TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG

3.1. Tác động đến hoạt động của ngân hàng

3.2. Tác động đến nền kinh tế

v1.0015104211

14

3.1. TÁC ĐỘNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG

• Lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng:

Nếu rủi ro xảy ra ở mức độ nhỏ thì ngân hàng có thể bù

đắp bằng khoản dự phòng rủi ro và lợi nhuận thu được

trong kỳ.

• Khả năng sinh lời và mở rộng kinh doanh của ngân

hàng: Nợ có vấn đề hình thành báo hiệu áp lực về thanh

khoản sẽ tăng trong tương lai, ngân hàng bị gia tăng chi

phí và sẽ không mở rộng được mạng lưới, thay vào đó

nó phải đối mặt với vấn đề trước mắt.

• Khi rủi ro tín dụng xảy ra ở mức độ lớn: Dự phòng không đủ bù đắp, vốn khả dụng bị thiếu,

lòng tin khách hàng giảm tất nhiên sẽ dẫn đến phá sản ngân hàng.

v1.0015104211

15

3.2. TÁC ĐỘNG ĐẾN NỀN KINH TẾ

• Kết quả kinh doanh của ngân hàng phản ánh kết quả sản

xuất kinh doanh của nền kinh tế: ảnh hưởng đến tình hình

sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống

của các khách hàng cá nhân.

• Khi rủi ro tín dụng xảy ra: Không chỉ ngân hàng không thu

hồi được vốn, mà mục tiêu sử dụng vốn của khách hàng

cũng khó đảm bảo, đồng thời gây khó khăn cho những lần

vay vốn tiếp theo.

• Rủi ro xảy ra ở quy mô lớn: Tốc độ phát triển của nền kinh

tế, của ngành hay vùng có thể bị chậm lại và suy giảm.

v1.0015104211

16

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1. Khủng hoảng bắt nguồn từ các khoản vay dưới chuẩn thế chấp bằng bất động sản, Các khoản

vay dưới chuẩn (subprime) là những khoản vay được thế chấp bằng bất động sản với lãi suất

thả nổi rất phổ biến ở Hoa Kì.

2. Việc nhiều khách hàng dưới chuẩn mất khả năng thanh toán khi lãi suất tăng cao, làm ngân

hàng tiến hành bán tài sản đảm bảo để thu hồi nợ khiến số lượng căn hộ bán ra ở Mỹ tăng vọt

và hệ quả là giá nhà lao dốc nhanh chóng. Từ sau tháng 7 năm 2007, 500 tỷ đôla giá trị trên

thị trường chứng khoán đã bốc hơi, từ 1 đến 3 triệu hộ gia đình Mỹ đứng trước nguy cơ bị mất

nhà, gần 84 tổ chức tín dụng bị phá sản…

3. Thông qua việc bán các giấy tờ có giá được đảm bảo bằng các khoản vay thế chấp bằng bất

động sản, các ngân hàng Mỹ thu tiền từ khắp thế giới để tài trợ cho các khoản vay rủi ro mới.

Khi các ngân hàng này mất khả năng thanh toán và phá sản, tình trạng của các chủ nợ cũng

trở nên nguy khốn, đặc biệt là một số ngân hàng Châu Âu đã đầu tư rất nhiều vào loại giấy

tờ này.

v1.0015104211

17

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Rủi ro tín dụng là:

A. khả năng khách hàng không trả được gốc.

B. khả năng khách hàng không trả được lãi.

C. khả năng khách hàng không trả được gốc và lãi.

D. khả năng khách hàng không trả được gốc hoặc lãi hoặc khả năng khách hàng không trả được

gốc và lãi.

Trả lời:

• Đáp án đúng là: D. khả năng khách hàng không trả được gốc hoặc lãi hoặc khả năng khách

hàng không trả được gốc và lãi.

• Vì: Rủi ro tín dụng là là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của ngân hàng do khách hàng

không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình

theo cam kết. Nợ ở đây bao gồm gốc và lãi của khoản tín dụng.

v1.0015104211

18

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

Trong quá trình phân tích tín dụng, nội dung nào là quan trọng nhất nhằm để hạn chế tổn

thất có thể xảy ra trong hoạt động tín dụng?

A. Phân tích trước khi cấp tín dụng.

B. Phân tích trong quá trình có quan hệ tín dụng.

C. Phân tích sau khi kết thúc quan hệ tín dụng.

D. Phân tích trước khi cấp tín dụng, trong quá trình có quan hệ tín dụng và sau khi kết thúc quan

hệ tín dụng.

Trả lời:

• Đáp án đúng là: A. Phân tích trước khi cấp tín dụng.

• Vì: Quá trinh phân tích tín dụng thì quá trình trước khi cấp tín dụng là quan trọng nhất giúp

ngân hàng tránh được sự lựa chọn đối nghịch, đánh giá được chính xác khả năng sử dụng

vốn an toàn, khả thi và sinh lời của khách hàng, giúp ngân hàng giảm thiểu khả năng xảy ra

tổn thất, nên đây là bước phân tích quan trọng nhất để hạn chế tổn thất có thể xảy ra trong

hoạt động tín dụng (rủi ro tín dụng) của quá trình phân tích tín dụng.

v1.0015104211

19

CÂU HỎI TỰ LUẬN

Rủi ro tín dụng là gì? Hậu quả của rủi ro tín dụng với NHTM là gì?

Gợi ý trả lời:

• Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng

không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình

theo cam kết.

• Rủi ro tín dụng có thể được xem xét đối với một khách hàng và đối với một danh mục

tín dụng.

• Hậu quả của rủi ro tín dụng với NHTM:

 Lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng.

 Chi phí cơ hội rất lớn do các khoản nợ quá hạn làm chậm lại vòng quay vốn tín dụng, làm

mất đi các khoản đầu tư khác của ngân hàng.

 Cán bộ tín dụng mất thời gian xử lý nợ, không tiếp cận được những món vay mới.

 Khi rủi ro tín dụng xảy ra ở mức độ lớn, dự phòng không đủ bù đắp, vốn khả dụng bị thiếu,

lòng tin khách hàng giảm tất nhiên sẽ dẫn đến phá sản ngân hàng.

v1.0015104211

20

Bài giảng Ngân hàng thương mại 2 - Bài 2: Rủi ro tín dụng - Trần Phước Huy