Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp gắn với phát triển bền vững

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 22 * 2019

1

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP GẮN VỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Phạm Văn Ngọc*

Trường Cao đẳng Công thương miền Trung

Tóm tắt

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp là sự vận dụng sáng tạo lý luận

kinh tế của chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Mặc dù, không có

một tác phẩm riêng biệt nào tập trung về vấn đề này, nhưng thông qua những bài viết, bài

phát biểu của Người đã thể hiện nhiều luận điểm sâu sắc về phát triển nông nghiệp gắn với

phát triển bền vững, là cơ sở lý luận cho đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng

và Nhà nước ta.

Từ khóa: Hồ Chí Minh, nông nghiệp, phát triển bền vững

Abstract

Application of Ho Chi Minh Thought on associating agricultural development

with sustainable development

Ho Chi Minh Thought on agricultural development is the creative application of

economic theory of Marxism-Leninism to our country's specific conditions. Although there

has been no separate work focusing on this issue, through his articles and speeches it has

expressed many profound theoretical points on agricultural development associated with

sustainable development, which is rational theory for the economic and agricultural

development of our Party and State.

Keywords: Ho Chi Minh, agriculture, sustainable development

1. Đặt vấn đề

Phát triển nông nghiệp theo Hồ Chí

Minh không chỉ là đóng góp vào tăng

trưởng kinh tế của đất nước mà còn phải

giải quyết được vấn đề lương thực, nâng

cao đời sống vật chất, góp phần quan trọng

vào việc bảo vệ môi trường tự nhiên. Đối

với nước ta, là một nước nông nghiệp, vai

trò của nông nghiệp không chỉ góp phần

vào sự phát triển kinh tế đơn thuần của đất

nước, mà còn đóng vai trò quan trọng trong

việc bảo vệ môi trường và ổn định chính trị

- xã hội.

2.1. Những tư tưởng cơ bản của Hồ Chí

Minh về phát triển nông nghiệp gắn với

phát triển bền vững

Một là, cung cấp lương thực, thực

phẩm - nhu cầu thiết yếu của nhân dân

Sản xuất nông nghiệp - trước hết là

sản xuất lương thực là nhân tố có tầm quan

trọng đặc biệt trong việc bảo đảm an sinh

xã hội, an ninh lương thực quốc gia trong

mọi tình huống. Hồ Chí Minh khẳng định:

“Phát triển nông nghiệp là bước đầu giải

quyết được vấn đề lương thực, cung cấp

nguyên liệu, vật liệu để khôi phục tiểu thủ

công nghiệp, cung cấp lâm thổ sản để mở

rộng quan hệ buôn bán với các nước khác

2. Nội dung

________________________

*Email: [email protected]u.vn

2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

trên thế giới” [2, tr.11]. Để bảo đảm về

nguồn cung cấp lương thực cho người dân,

hạn chế và đẩy lùi tình trạng thiếu lương

thực và tình trạng phụ thuộc vào nguồn

lương thực nhập khẩu, Hồ Chí Minh yêu

cầu phải tận dụng mọi diện tích đất để phát

triển nông nghiệp với khẩu hiệu “Tấc đất là

tấc vàng”. Trong thư gửi nông gia Việt

Nam, ngày 3/9/1945, Người viết: “Loài

người ai cũng “dĩ thực vi tiên” (nghĩa là

trước cần phải ăn); nước ta thì “dĩ nông vi

bản” (nghĩa là nghề nông làm gốc). Dân

muốn ăn no thì phải giồng giọt cho nhiều.

Nước muốn giàu mạnh thì phải phát triển

nông nghiệp. Vậy chúng ta không nên bỏ

hoang một tấc đất nào hết. Chúng ta phải

quý mỗi tấc đất như một tấc vàng” [1,

tr.134).

mặc, chỗ ở, ổn định và cải thiện được đời

sống cho nhân dân nông thôn, mà còn vì

phát triển nông nghiệp toàn diện là giải

pháp quan trọng để phát triển nông nghiệp

mạnh mẽ, bền vững và có đóng góp to lớn

cho việc tăng trưởng lâu dài của nền kinh

tế. Việc phát triển nông nghiệp toàn diện ở

nông thôn sẽ làm tăng thêm thu nhập, nâng

cao đời sống nông dân

Với tư duy biện chứng, Hồ Chí Minh

coi sự phát triển nông nghiệp có mối quan

hệ hữu cơ với các ngành kinh tế khác, đặc

biệt là công nghiệp nhằm nâng cao đời

sống nhân dân. Trong bài Nhà máy giúp đỡ

nông thôn đăng trên báo Nhân dân, số

2312, ngày 18-7-1960, Người viết: “Việt

Nam là một nước nông nghiệp. Muốn phát

triển kinh tế, nhất định phải lấy nông

nghiệp làm nền tảng. Nông nghiệp phát

triển tốt mới có thể cung cấp đầy đủ nguyên

liệu và mở rộng thị trường tiêu thụ cho

công nghiệp và nâng cao đời sống của nhân

dân” [5, tr.631].

Mục đích cuối cùng của phát triển

nông nghiệp là nâng cao đời sống vật chất

và tinh thần của người dân, đặc biệt là

người dân nông thôn. Trong nhiều bài nói

chuyện với cán bộ và xã viên hợp tác xã

nông nghiệp ở các địa phương, Người luôn

nhấn mạnh mục đích của việc phát triển

nông nghiệp ở nông thôn: “Là để cải thiện

đời sống nông dân, làm cho nông dân được

no ấm, mạnh khỏe, được học tập, làm cho

dân giàu, nước mạnh” [5, tr.8].

Hai là, nông nghiệp phát triển giúp

giảm đói nghèo và nâng cao đời sống

người dân nông thôn.

Đối với nước ta, phần đông dân số

sinh sống ở nông thôn, lao động ở nông

thôn cũng chiếm đa số trong lực lượng lao

động của cả nước. Vì vậy, phát triển nông

nghiệp, trước hết là nâng cao đời sống vật

chất và tinh thần của người dân nông thôn.

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nước ta là một nước

nông nghiệp. Đại đa số nhân dân là nông

dân. Để xây dựng nước nhà, một phần lớn

cũng do nông dân đóng góp. Sự đóng góp

của nông dân trở lại phát triển lợi ích của

nông dân” [3,tr.516]. Với việc phát triển

nông nghiệp ở nước ta sẽ là công cụ hiệu

quả trong công tác giảm đói nghèo. Tăng

trưởng nông nghiệp có ảnh hưởng tích cực

và mạnh mẽ tới công tác giảm đói nghèo ở

nông thôn.

Ba là, nông nghiệp là ngành có tầm

quan trọng góp phần bảo vệ môi trường tự

nhiên

Trong nông nghiệp, phải giải quyết

tốt mối quan hệ giữa phát triển nông nghiệp

gắn với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, sinh

thái, môi trường. Chủ tịch Hồ Chí Minh rất

coi trọng vai trò của nông nghiệp với bảo

vệ môi trường. Người luôn xác định bảo vệ

Trong sản xuất nông nghiệp, Người

coi trọng việc phát triển nông nghiệp toàn

diện bao gồm cả: lâm nghiệp, ngư nghiệp,

vì phát triển nông nghiệp toàn diện không

những đáp ứng được nhu cầu cái ăn, cái

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 22 * 2019

3

môi trường chính là bảo vệ sức khỏe, bảo

vệ cuộc sống bền vững của con người.

Người kêu gọi: “Người người trồng cây,

nhà nhà trồng cây” để bảo vệ môi trường

sinh thái cho chính cuộc sống của con

người. Ngày 09-5-1961, nói chuyện với

nhân dân đảo Cô Tô (Hải Ninh), nay thuộc

tỉnh Quảng Ninh, Người nhấn mạnh: “Cần

trồng nhiều cây ăn quả, cây lấy gỗ, cây

ngăn gió. Trồng cây sẽ đưa lại cho nhân

dân một nguồn lợi to, lại làm cho xứ sở ta

thêm tươi đẹp” [6, tr.129].

niệm. Lâu ngày, cây nhiều thành rừng sẽ tốt

cho phong cảnh và nông nghiệp” [8,

tr.615]. Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến

phát triển nông nghiệp trong sự phát triển

bền vững của đất nước. Những lời căn dặn

của Người luôn luôn là bài học quý báu đối

với chúng ta.

Từ những quan niệm trên của Chủ

tịch Hồ Chí Minh, có thể khẳng định: phát

triển nông nghiệp nước ta có tầm quan

trọng đặc biệt đối với sự phát triển bền

vững của đất nước.

Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của

2.2. Sự vận dụng tư tưởng về phát triển

nông nghiệp gắn với phát triển bền vững

thể hiện trong đường lối của Đảng Cộng

sản Việt Nam

Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí

Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác

định phát triển nông nghiệp gắn với phát

triển bền vững và không ngừng hoàn thiện

đường lối phát triển nông nghiệp phù hợp

với hoàn cảnh cụ thể của đất nước trong

từng thời kỳ.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI

của Đảng (tháng 12-1986) đánh dấu bước

ngoặt trong tư duy của Đảng về đổi mới sự

nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta

nói chung, đổi mới phát triển nông nghiệp

nói riêng. Đại hội đã đề ra những quan

điểm và chính sách đổi mới, trước hết là

đổi mới kinh tế, nhấn mạnh vai trò hàng

đầu của sản xuất nông nghiệp trong việc

đáp ứng những yêu cầu cấp bách về lương

thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng

xuất khẩu.

Đại hội xác định, trong nông nghiệp,

phải tập trung cho sản xuất lương thực,

thực phẩm là trọng tâm số một. Bảo đảm

cho nông nghiệp, kể cả lâm nghiệp, ngư

nghiệp thật sự là mặt trận hàng đầu. Trong

phát triển nông nghiệp gắn với phát triển

bền vững, Đại hội đã đưa ra nhiều giải pháp

như: Áp dụng rộng rãi các thành tựu sinh

ngành lâm nghiệp trong việc bảo vệ môi

trường sinh thái. Người luôn nhắc nhở bà

con các dân tộc miền núi trồng rừng và bảo

vệ rừng, bởi vì cây và rừng là nguồn lợi lớn

và nhắc lại câu tục ngữ "Rừng vàng biển

bạc”. Trong bài nói chuyện tại Hội nghị

tuyên giáo miền núi ngày 31-8-1963,

Người căn dặn: “Rừng là vàng, nếu mình

biết bảo vệ, xây dựng thì rừng rất quý” [7,

tr.158]. Người còn chỉ rõ nguy cơ tác hại

nhiều mặt của nạn phá rừng. Phá rừng sẽ

dẫn đến lụt lội, trôi đất, mất nước, ảnh

hưởng xấu đến môi trường sinh thái và đời

sống của con người. Phá rừng thì dễ, nhưng

gây lại rừng thì khó phải mất nhiều công

của và thời gian. Đi liền với việc trồng

rừng, bảo vệ rừng là việc khai thác nguồn

lợi từ rừng. Việc khai thác lâm thổ sản từ

rừng là hết sức cần thiết vì lợi ích kinh tế to

lớn của nó. Nhưng việc khai thác không

hợp lý sẽ để lại hậu quả nặng nề đến môi

trường và đời sống, vì vậy việc khai thác

rừng phải có kế hoạch hết sức chu đáo, phải

chấm dứt tình trạng khai thác rừng bừa bãi.

Trong Di chúc để lại cho toàn Đảng,

toàn quân và toàn dân ta, Người cũng

không quên nhắc nhở nhân dân ta phải tiếp

tục công việc trồng cây gây rừng: “Nên có

kế hoạch trồng cây trên và chung quanh

đồi. Ai đến thì trồng một vài cây làm kỷ

4

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

học và các thành tựu khoa học, kỹ thuật

khác làm tăng thêm màu mỡ cho đất canh

tác; đẩy nhanh nhịp độ phủ xanh đất trống,

đồi núi trọc theo phương thức nông - lâm

kết hợp; ngăn chặn nạn phá rừng, cháy

rừng; phát triển rộng khắp phong trào trồng

cây... Tiến hành định canh, định cư, giao

đất, giao rừng cho các đơn vị và nhân dân

sử dụng lâu dài để làm chủ đất rừng cũng

như làm chủ đất ruộng.

dùng đất canh tác vào các mục đích phi

nông nghiệp; chống xói mòn và thoái hoá

đất. Lập quy hoạch khai thác và sử dụng tài

nguyên nước; giải quyết nguồn nước cho

công nghiệp và sinh hoạt ở thành thị và một

số vùng nông thôn; thường xuyên kiểm tra

các hệ thống xử lý nước thải, khai thác hợp

lý các nguồn tài nguyên biển, ngăn chặn

nguy cơ làm cạn kiệt nguồn hải sản.

Tiếp tục đường lối phát triển nông

Nghị quyết 10-NQ/TW (Khóa VI)

năm 1988 của Bộ Chính trị về đổi mới quản

lý kinh tế nông nghiệp. Nghị quyết đã chỉ

ra rằng, nông nghiệp nước ta những năm

qua tuy đã có tiến bộ nhưng phát triển

chậm, tỷ suất hàng hóa thấp, nhiều vùng

vẫn chưa thoát khỏi tình trạng tự cấp tự túc,

chia cắt và độc canh. Rừng tiếp tục bị phá

hoại nghiêm trọng, môi trường sinh thái

chưa được bảo vệ tốt.

Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng

phát triển nông nghiệp, nông thôn Bộ

Chính trị đã chủ trương: Sắp xếp và tổ chức

lại sản xuất nông nghiệp. Chú trọng bảo vệ,

khai thác hợp lý rừng hiện có, nghiêm cấm

tệ phá rừng và khai thác rừng bừa bãi. Nhà

nước sớm có những biện pháp nghiêm ngặt

về vấn đề này. Đẩy mạnh việc trồng mới,

khoanh nuôi, tái sinh rừng và phong trào

trồng cây nhân dân, nhanh chóng phủ xanh

đất trống, đồi trọc.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII

của Đảng (tháng 6-1991) tiếp tục coi nông

nghiệp là mặt trận hàng đầu, phát

triển nông, lâm, ngư nghiệp gắn với công

nghiệp chế biến, phát triển toàn diện kinh tế

nông thôn và xây dựng nông thôn mới. Đặt

trọng tâm vào chương trình lương thực -

thực phẩm nhằm bảo đảm vững chắc nhu

cầu trong nước và có khối lượng xuất khẩu

lớn.

nghiệp trong phát triển bền vững, Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng

(tháng 6-1996) khẳng định: Phát triển nông

nghiệp hướng vào bảo đảm an toàn lương

thực quốc gia trong mọi tình huống.

Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và kinh tế

nông thôn có hiệu quả. Đối với đất nông

nghiệp, ban hành quy định cụ thể cho phép

chuyển mục đích sử dụng đất, trên nguyên

tắc tuân theo quy hoạch và bảo đảm an toàn

lương thực. Kiểm soát việc tích tụ ruộng

đất canh tác, vừa khuyến khích sản xuất

hàng hoá vừa ngăn chặn người làm nông

nghiệp không có đất sản xuất. Khuyến

khích các thành phần kinh tế khai hoang,

phục hoá, mở rộng diện tích đất nông

nghiệp.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX

của Đảng (tháng 4-2001) chủ trương đẩy

nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông

nghiệp và nông thôn. Giữ gìn môi trường

biển và sông, nước, bảo đảm cho sự tái tạo

và phát triển nguồn lợi thuỷ sản. Bảo vệ và

phát triển tài nguyên rừng. Kết hợp lâm

nghiệp với nông nghiệp và có chính sách

hỗ trợ để định canh, định cư, ổn định và cải

thiện đời sống nhân dân miền núi. Ngăn

chặn nạn đốt, phá rừng. Tích cực khai

hoang mở rộng diện tích canh tác ở những

nơi còn đất hoang hoá chưa được sử dụng,

phân bố lại lao động dân cư; giảm nhẹ tác

động của thiên tai đối với sản xuất.

Trong phát triển nông nghiệp, phải sử

dụng hợp lý tài nguyên đất, hạn chế việc

Để phát triển nông nghiệp trong sự

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 22 * 2019

5

phát triển bền vững, Đại hội X (tháng 4-

2006) và Nghị quyết Trung ương 7 (khóa

X) chủ trương đẩy mạnh hơn nữa công

nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và

nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề

nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Gắn

phát triển kinh tế với xây dựng nông thôn

mới, giải quyết tốt hơn mối quan hệ giữa

nông thôn và thành thị, giữa các vùng miền,

góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội.

Quy hoạch diện tích sản xuất lương thực ổn

định; phát triển mạnh chăn nuôi theo hướng

quy mô lớn, an toàn dịch bệnh và bền vững

về môi trường; quan tâm hơn nữa đến chính

sách xã hội, tạo điều kiện cho nông nghiệp,

nông thôn phát triển bền vững.

trước mắt và lâu dài; nâng cao thu nhập và

đời sống của nông dân, cải thiện chất lượng

cuộc sống của dân cư nông thôn; thực hiện

có hiệu quả, bền vững công cuộc xoá đói,

giảm nghèo, khuyến khích làm giàu hợp

pháp.

Đường lối của Đảng nêu trên, đã

khẳng định Đảng ta luôn trung thành với Di

huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chính nhờ

sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn của

Đảng và Nhà nước về phát triển nông

nghiệp trong phát triển bền vững, mà

những năm qua sản xuất nông nghiệp nước

ta có những bước phát triển đáng kể, đóng

góp to lớn vào sự phát triển bền vững của

đất nước.

Kế thừa tư duy của Đại hội X, Đại

2.3. Những thành tựu trong việc triển

khai thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về

phát triển nông nghiệp gắn với phát

triển bền vững ở Việt Nam

hội XI (tháng 1-2011) tiếp tục tập trung chỉ

đạo phát triển nông nghiệp toàn diện theo

hướng hiện đại, hiểu quả, bền vững.

Quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh

2.3.1. Đáp ứng được cơ bản nhu cầu về

lương thực, thực phẩm

về phát triển nông nghiệp trong phát triển

bền vững. Đại hội XII (tháng 1-2016)

khẳng định: phát triển nông nghiệp và kinh

tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn

mới. Chú trọng công nghiệp hóa, hiện đại

hóa nông nghiệp, nông thôn, phát triển

nhanh, bền vững. Đẩy nhanh cơ cấu lại

ngành nông nghiệp, xây dựng nền nông

nghiệp sinh thái phát triển toàn diện cả về

nông, lâm, ngư nghiệp theo hướng hiện đại,

bền vững, trên cơ sở phát huy lợi thế so

sánh và tổ chức lại sản xuất, thúc đẩy ứng

dụng sâu rộng khoa học - công nghệ, nhất

là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin

vào sản xuất, quản lý nông nghiệp và đẩy

nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông

nghiệp, nông thôn để tăng năng suất, chất

lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, bảo đảm

vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả

Nhận thức sâu sắc quan điểm của

Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nếu nước độc lập

mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì

độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” [1,

tr.64]. Đảng, Nhà nước ta luôn chăm lo cho

mọi người dân đều có việc làm, có cơm ăn,

áo mặc, học hành và được chăm sóc về thể

chất, tinh thần. Với những chủ trương, giải

pháp đúng đắn trong nông nghiệp, đến nay

nước ta đã giải quyết được cơ bản vấn đề

lương thực, nâng cao đời sống vật chất và

tinh thần của nhân dân.

Trong thời gian qua, tốc độ sản xuất

lương thực, thực phẩm ở nước ta có sự tăng

trưởng khá cao và tương đối ổn định. Bình

quân lương thực, thực phẩm một nhân khẩu

có xu hướng tăng đáng kể.

6

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

Bảng 1: Sản lượng lương thực có hạt bình quân đầu người

Đơn vị tính: Kg

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Cả nước

Đồng

bằng sông 369,9 357,6

Hồng

476,6 477,9

508,8

503,6

513,4

537,7

548,7

548,5

553,1

549,5

522,3

330,4

511,4

370,7

404,5

362,2

412,6

365,5

413,9

370,1

434,1

359,9

448,7

344,8

447,7

346,5

448,4

342,8

443,4

305,2

430,7

Trung du

và miền

núi phía

Bắc

363,3 390,2

445,3

393,1

Bắc Trung

Bộ và

Duyên hải 362,9 351,5

370,2

372,3

369,8

387,0

393,7

386,5

404,5

395,7

397,0

miền

Trung

Tây

389,8 388,7

Nguyên

400,1

128,9

412,7

126,8

427,0

119,3

431,5

120,2

442,8

121,6

450,7

117,0

465,4

115,7

446,8

116,1

427,8

112,7

442,2

110,7

Đông

123,8 127,3

Nam Bộ

Đồng

bằng sông 1.086,7 1.107,8 1.220,0 1.204,5 1.269,1 1.355,9 1.410,1 1.447,0 1.454,2 1.467,8 1.360,0 1.343,7

Cửu Long

Nguồn: Tổng cục Thống kê (2017)

Hiện nay, sản lượng lương thực bình

quân theo đầu người của Việt Nam hiện đã

đứng ở mức cao trong nhóm các quốc gia

thu nhập trung bình. Thậm chí, nhiều quốc

gia đang tìm cách học tập thành công của

Việt Nam về an ninh lương thực.

Với việc ứng dụng khoa học và công

nghệ vào sản xuất nông nghiệp, những năm

gần đây, giá trị sản phẩm nông nghiệp ở

nước ta đã có bước tiến quan trọng.

Bảng 2: Giá trị sản phẩm thu được trên 1 hécta đất trồng trọt và mặt nước nuôi trồng thủy sản

Đơn vị tính: Triệu đồng

2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017

Đất trồng

trọt

26,4

55,4

31,6

67,4

43,9

77,4

45,5

54,6

72,2

72,8

75,7

79,3

82,6

85,4

90,1

Mặt nước

nuôi trồng

thủy sản

87,1 103,8 135,2 145,3 157,6 177,4 178,1 184,3 206,8

Nguồn: Tổng cục Thống kê (2017)

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 22 * 2019

7

Bên cạnh việc tăng sản lượng lương

thực cùng với đó là giá trị sản phẩm nông

nghiệp cũng có bước tăng đáng kể. Trong

giai đoạn từ 2006 - 2017, giá trị sản phẩm

thu được trên 1 hécta đất trồng trọt tăng

hơn 3,4 lần, đối với mặt nước nuôi trồng

thủy sản là hơn 3,7 lần.

Chăn nuôi có bước phát triển về số

lượng và chú trọng hơn về chất lượng. Sản

lượng một số sản phẩm chăn nuôi chủ yếu

đã nhanh trong những năm qua. Đặc biệt là

về chất lượng của sản phẩm chăn nuôi được

nâng lên đáng kể. Chăn nuôi theo mô hình

trang trại, ứng dụng công nghệ cao trong

chọn tạo giống, thức ăn chăn nuôi đã bước

đầu được người chăn nuôi chú trọng. Người

chăn nuôi đã bắt đầu quan tâm đến an toàn

thực phẩm, việc đẩy lùi chất cấm, kháng

sinh trong chăn nuôi được thực hiện mạnh

mẽ trong những năm qua đã góp phần nâng

cao ý thức của người chăn nuôi. Đây chính

là nền tảng cho một nền chăn nuôi hiện đại,

bền vững tạo ra sản phẩm có chất lượng

cao của Việt Nam.

Bảng 3: Sản lượng sản phẩm chăn nuôi chủ yếu

Năm

Sản lượng

thịt trâu hơi

xuất

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

67,5

71,5

79,1

83,6

87,8

88,5

85,5

85,7

85,8

86,6

chuồng

(Nghìn tấn)

Sản lượng

thịt bò hơi

xuất

206,1

226,7

263,4

278,9

287,2

293,9

285,4

293,1

299,7

308,6

chuồng

(Nghìn tấn)

Sản lượng

thịt lợn hơi

xuất

2.662,7 2.782,8 3.035,9 3.036,4 3.098,9 3.160,0 3.228,7 3.351,2 3.491,6 3.664,6

chuồng

(Nghìn tấn)

Sản lượng

thịt gia cầm

hơi giết,

bán (Nghìn

tấn)

358,8

234,4

448,2

262,2

528,5

278,2

615,2

306,7

696,0

345,4

729,4

381,7

774,7

456,4

874,5

549,5

908,1

723,0

961,6

795,1

Sản lượng

sữa tươi

(Triệu lít)

Trứng gia

cầm (Triệu

quả)

4.465,8 4.937,6 5.465,3 6.421,9 6.896,9 7.299,9 7.754,6 8.271,1 8.874,3 9.446,2

Nguồn: Tổng cục Thống kê (2017)

2.3.2. Đạt được nhiều thành tựu trong công tác xóa đói giảm nghèo

Với những chủ trương, giải pháp đúng đắn, công tác xóa đói giảm nghèo ở nước ta đã

8

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

đạt được những thành tựu to lớn. Tỷ lệ giảm hộ nghèo đói ở nước ta trong những năm gần

đây đã giảm đáng kể.

Bảng 4: Tỷ lệ hộ nghèo phân theo thành thị, nông thôn và phân theo vùng

Đơn vị tính: %

Năm

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Vùng

Cả nước

14,2

6,9

12,6

5,1

11,1

4,3

9,8

3,7

8,4

3,0

7,0

2,5

9,2

3,2

5,8

2,0

7,5

2,4

7,9

2,7

Thành thị

Nông thôn

17,4

8,3

15,9

7,1

14,1

6,0

12,7

4,9

10,8

4,0

10,8

2,6

Ðồng bằng sông Hồng

Trung du và miền núi

phía Bắc

21,0

10,2

29,4

26,7

23,8

21,9

18,4

16,0

13,8

Bắc Trung Bộ và Duyên

hải miền Trung

Tây Nguyên

20,4

22,2

2,3

18,5

20,3

1,7

16,1

17,8

1,3

14,0

16,2

1,1

11,8

13,8

1,0

9,8

11,3

0,7

8,0

9,1

0,6

17,1

0,9

Ðông Nam Bộ

Ðồng bằng sông Cửu

Long

7,4

12,6

11,6

10,1

9,2

7,9

6,5

5,2

Nguồn: Tổng cục Thống kê (2017)

Theo chuẩn nghèo của nước ta, từ

năm 2010 đến 2016, số hộ nghèo đã giảm

từ 14,2% xuống còn 5,8%, như vậy tỷ lệ hộ

nghèo từ năm 2010 đến 2016 giảm 8,4%.

Điều đáng nói là tỷ lệ hộ nghèo ở các vùng

nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng

bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới, hải

đảo, giảm nhanh hơn bình quân chung của

cả nước. Từ năm 2010 đến 2016 cả nước

giảm được 8,4% hộ nghèo thì khu vực nông

thôn giảm được 9,9%, Trung du và miền

núi phía Bắc giảm được 15,6%, Bắc Trung

Bộ và Duyên hải miền Trung giảm được

12,4%, Tây Nguyên là 13,1%. Từ năm

2017 tỷ lệ hộ nghèo tăng là do quy định về

chuẩn nghèo được tăng lên. Tuy nhiên, nếu

so với chuẩn nghèo trước đây thì tỷ lệ hộ

nghèo năm 2017 cũng giảm mạnh so với

năm 2016.

trong thúc đẩy sự phát triển bền vững ở

nước ta.

2.3.3. Sản xuất nông nghiệp đã chuyển dịch

theo hướng sản xuất hàng hóa

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí

Minh, Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng

một nền nông nghiệp theo hướng sản xuất

hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao,

nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an

toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao giá trị gia

tăng.

Trong những năm gần đây, sản xuất

nông nghiệp ở đã cơ bản đã cơ bản chuyển

dịch theo hướng sản xuất hàng hóa làm

thay đổi phương thức sản xuất truyền

thống. Đã bước đầu hình thành nhiều vùng

sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn với

tỷ trọng sản phẩm hàng hóa và xuất khẩu

đạt cao, hình thành các mối liên kết giữa

sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu

hàng hóa nông sản. Thị trường đối với hàng

hóa nông nghiệp và ở các vùng nông thôn

phát triển mạnh, thúc đẩy việc nâng cao

năng suất và chất lượng sản phẩm hàng hóa

Việt Nam là một nước nông nghiệp

với nhiều thành phần dân tộc sinh sống chủ

yếu ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên

giới...Do đó, giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo ở

những vùng này có ý nghĩa rất quan trọng

TẠP CHÍ KHOA HỌC SỐ 22 * 2019

9

nông nghiệp. Đây là những nhân tố rất quan

trọng tạo động lực cho nông nghiệp phát

triển phù hợp với xu thế chung của nền

kinh tế, góp phần quan trọng vào sự phát

triển bền vững của đất nước.

phục những hạn chế, Đảng ta phải tiếp tục

đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực

tiễn để làm sáng tỏ những vấn đề mới phát

sinh trong phát triển nông nghiệp.

3. Kết luận

Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về phát triển nông nghiệp gắn với phát triển

bền vững đã được Đảng và Nhà nước ta

quán triệt, vận dụng trong quá trình xây

dựng chủ nghĩa xã hội. Sự quán triệt, vận

dụng tư tưởng của Người đã đem lại những

thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế nói

chung và phát triển nông nghiệp nói riêng,

góp phần vào sự phát triển bền vững của

đất nước. Ngày nay, trước sự phát triển

mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và

những đòi hỏi khắt khe của quá trình hội

nhập kinh tế quốc tế, những tư tưởng chủ

đạo của Người về phát triển nông nghiệp

gắn với phát triển bền vững vẫn còn giữ

nguyên giá trị cả về mặt lý luận và thực

tiễn. Những tư tưởng đó đã và đang là “kim

chỉ nam” hướng dẫn chúng ta con đường

xây dựng một nền kinh tế vững mạnh

2.4. Những hạn chế trong việc triển khai

thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về phát

triển nông nghiệp gắn với phát triển bền

vững ở Việt Nam

Trong việc triển khai, tổ chức thực

hiện tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ trương,

đường lối của Đảng về phát triển nông

nghiệp gắn với sự phát triển bền vững, bên

cạnh những thành tựu to lớn đạt được, vẫn

còn những hạn chế nhất định.

Một là, nguồn tài nguyên thiên

nhiên đang bị suy thoái.

Hai là, tình trạng ô nhiễm môi

trường ngày càng nghiêm trọng.

Ba là, phân hóa giàu nghèo ngày

càng gia tăng.

Những hạn chế trong phát triển

nông nghiệp nói trên đều có ảnh hưởng tiêu

cực đến sự phát triển bền vững. Để khắc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 4.

[2] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 9.

[3] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 10.

[4] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 11.

[5] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 12.

[6] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 13.

[7] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 14.

[8] Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb

Chính trị Quốc gia - Sự thật, tập 15.

10

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÚ YÊN

[9] Bộ Chính trị (1988), Nghị quyết 10-NQ/TW (Khóa VI) về đổi mới quản lý kinh tế

nông nghiệp.

[10] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII,

IX, X, XI, XII, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật.

[11] PGS.TS Đinh Phi Hổ (2008), Kinh tế học nông nghiệp bền vững, Nxb Phương Đông

[12] TS. Nguyễn Từ (2004), Nông nghiệp Việt Nam trong phát triển bền vững, Nxb Chính

trị Quốc gia.

[13] Nguyễn Văn Thành (2006), Vận dụng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phát

triển nông nghiệp ở tỉnh Quảng Ngãi, Luận văn thạc sĩ, Học viện Chính trị quốc gia

Hồ Chí Minh.

[14] Tổng cục Thống kê (2016), Niên giám Thống kế, Nxb Thống kê

[15] Tổng cục Thống kê (2017), Niên giám Thống kế, Nxb Thống kê

[16] Tổng cục Thống kê, Wesite: https://www.gso.gov.vn

(Ngày nhận bài: 02/01/2019; ngày phản biện: 09/01/2019; ngày nhận đăng: 03/06/2019)