Tư tưởng nhất quán về quyền con người và quyền dân tộc trong Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
179
TƯ TƯỞNG NHẤT QUÁN VỀ QUYỀN CON NGƯỜI
Vꢀ QUYỀN DÂN TỘC TRONG TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
CỦA HỒ CHÍ MINH
Nguyꢀn Thꢁ Xiêm1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
Tóm tꢅt: Bꢆn “Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp” năm 1945 – không chꢈ là mꢄt áng văn chính luꢇn có
ý nghĩa quan trꢂng khꢉng ñꢊnh giá trꢊ vꢋ tư tưꢌng chính trꢊ, pháp quyꢋn mà còn là nꢋn
tꢆng tinh thꢍn, vũ khí lý luꢇn dꢎn ñưꢀng cho cách mꢁng Viꢏt Nam ñꢐn nhꢑng thꢅng lꢒi to
lꢓn. Trong “Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp”, Hꢔ Chí Minh khꢉng ñꢊnh vꢋ nꢋn ñꢄc lꢇp cꢃa nưꢓc Viꢏt
Nam; vꢋ quyꢋn ñꢄc lꢇp, tꢕ do cho dân tꢄc, cho mꢖi ngưꢀi dân Viꢏt Nam. Bài viꢐt tiꢐp cꢇn
sꢕ nhꢗt quán trong quan ñiꢘm vꢋ quyꢋn con ngưꢀi và quyꢋn dân tꢄc trong Tuyên ngôn
ñꢄc lꢇp cꢃa Hꢔ Chí Minh, tꢙ ñó làm sáng tꢚ nhꢑng giá trꢊ lꢊch sꢛ và ý nghĩa hiꢏn thꢀi cꢃa nó.
Tꢙ khóa: Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp, quyꢋn con ngưꢀi, quyꢋn dân tꢄc, Hꢔ Chí Minh.
1. Mꢂ ĐꢃU
Quyꢀn con ngưꢁi hay còn gꢂi nhân quyꢀn là nhꢃng quyꢀn tꢄ nhiên, vꢅn có, không
phꢆi là sꢄ cho phép hay ñưꢇc ban phát tꢈ trên xuꢅng như là mꢉt ân sꢊng cꢊa ñꢋng tꢅi cao
trao cho con ngưꢁi. Đó là nhꢃng giá trꢌ cao quý, ñưꢇc nhân loꢍi nhꢎn thꢏc sâu sꢐc như mꢉt
giá trꢌ phꢑ quát. Không chꢒ là nhꢃng lý thuyꢓt suông, quyꢀn con ngưꢁi ñưꢇc khꢔng ñꢌnh vꢀ
mꢕt pháp lý trong các bꢆn Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp (Hoa Kỳ), Tuyên ngôn Nhân quyꢋn và Dân
quyꢋn (Pháp) và Tuyên ngôn Quꢜc tꢐ Nhân quyꢋn (Liên Hiꢖp Quꢅc)…
Lꢌch sꢗ Viꢖt Nam trong suꢅt mꢋy ngàn năm ñã trꢆi qua biꢓt bao cuꢉc ñꢋu tranh giꢃ
nưꢘc ñꢙ ñꢐp xây và bꢆo vꢖ nꢀn ñꢉc lꢎp dân tꢉc. Quá trình ñó ñã ñꢙ lꢍi nhꢃng bꢆn Tuyên
ngôn ñꢄc lꢇp bꢋt hꢊ nhꢚm khꢔng ñꢌnh quyꢀn dân tꢉc tꢄ quyꢓt ngưꢁi dân Viꢖt Nam. Trong
suꢅt cuꢉc ñꢁi hoꢍt ñꢉng cách mꢍng, Hꢛ Chí Minh ñã thꢋm nhuꢜn nhꢃng tư tưꢝng vĩ ñꢍi ñó
và ñꢓn lưꢇt mình, trên cương vꢌ ngưꢁi ñꢏng ñꢜu chính quyꢀn cách mꢍng, Ngưꢁi ñã trꢌnh
trꢂng công bꢅ bꢆn Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 tꢍi Quꢆng trưꢁng Ba
Đình. Trong ñó, Hꢛ Chí Minh ñã kꢓt tinh mꢉt cách tài tình nhꢃng khát vꢂng vꢀ quyꢀn con
1 Nhꢎn bài ngày 20.01.2017; gꢗi phꢆn biꢖn, chꢒnh sꢗa và duyꢖt ñăng ngày 20.02.2017
Liên hꢖ tác giꢆ: Nguyꢞn Thꢌ Xiêm; Email: [email protected]
180
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ngưꢁi gꢐn liꢀn vꢘi nꢀn ñꢉc lꢎp, tꢄ do cꢊa cꢆ mꢉt dân tꢉc. Tư tưꢝng vꢀ quyꢀn con ngưꢁi
gꢐn vꢘi quyꢀn dân tꢉc ñưꢇc Hꢛ Chí Minh ñꢀ cꢎp trong Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp vꢈa mang tính
pháp lý, vꢈa có giá trꢌ lꢌch sꢗ và ý nghĩa thꢁi ñꢍi.
2. NꢄI DUNG
2.1. Tuyên ngôn ñꢅc lꢆp là kꢇt quꢈ cꢉa viꢊc kꢇ thꢋa truyꢌn thꢍng Viꢊt Nam
khꢎng ñꢁnh quyꢌn dân tꢅc
Dưꢘi sꢄ lãnh ñꢍo cꢊa Đꢆng, ñꢏng ñꢜu là Chꢊ tꢌch Hꢛ Chí Minh, cuꢉc Cách mꢍng
Tháng Tám cꢊa nhân dân ta ñã diꢞn ra thành công, trꢝ thành mꢅc son chói lꢂi trong lꢌch sꢗ
dân tꢉc: ñꢎp tan xiꢀng xích nô lꢖ cꢊa thꢄc dân Pháp và phát xít Nhꢎt, xóa bꢟ chꢓ ñꢉ quân
chꢊ chuyên chꢓ. Vꢘi bꢆn Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp, Hꢛ Chí Minh ñã tuyên bꢅ vꢘi thꢓ giꢘi vꢀ sꢄ
ra ñꢁi cꢊa nưꢘc Viꢖt Nam Dân chꢊ Cꢉng hòa. Tuy nhiên, ñó không phꢆi là nhꢃng lꢁi tuyên
bꢅ tꢄ phát, mà ñã ñưꢇc suy ngꢠm tꢈ khi Chꢊ tꢌch Hꢛ Chí Minh còn là ngưꢁi thanh niên yêu
nưꢘc Nguyꢞn Ái Quꢅc. Trong Hꢉi nghꢌ Vécxây, Nguyꢞn Ái Quꢅc thay mꢕt Hꢉi Ngưꢁi
Viꢖt Nam yêu nưꢘc tꢍi Pháp trꢄc tiꢓp ñꢓn Văn phòng hꢉi nghꢌ trao bꢆn Yêu sách cꢃa nhân
dân An Nam (Revendcations du frenple An namite), ký tên Nguyꢞn Ái Quꢅc gꢛm tám
ñiꢀu, chꢊ yꢓu yêu cꢜu Chính phꢊ Pháp công nhꢎn và thꢄc hiꢖn các quyꢀn tꢄ do, dân chꢊ,
quyꢀn bình ñꢔng, quyꢀn tꢄ quyꢓt cꢊa dân tꢉc Viꢖt Nam. Tuy nhiên, bꢆn Yêu sách cũng như
yêu cꢜu cꢊa các dân tꢉc bꢌ áp bꢏc không ñưꢇc xem xét. Ngay sau khi Hꢉi nghꢌ Vécxây kꢓt
thúc, Nguyꢞn Ái Quꢅc ñã cho in bꢆn Yêu sách thành truyꢀn ñơn, ñăng báo ꢝ Pháp và ñꢕc
biꢖt chuyꢙn ngꢃ thành Viꢏt Nam yêu cꢍu ca ñꢙ ngưꢁi dân hiꢙu, giác ngꢉ, tích cꢄc tham gia
ñꢋu tranh ñòi các quyꢀn cho mình và cho dân tꢉc [6, tr.438 ꢡ 439]. Như vꢎy, Tuyên ngôn
ñꢉc lꢎp năm 1945 là kꢓt quꢆ cꢊa mꢉt sꢄ khám phá lꢘn, cꢊa mꢉt quá trình khꢆo nghiꢖm sâu
sꢐc cꢊa bꢆn thân Hꢛ Chí Minh và sꢄ kꢓ thꢈa nhꢃng bꢆn Tuyên ngôn lꢎp quꢅc bꢋt hꢊ trong
lꢌch sꢗ nhân loꢍi mà trꢄc tiꢓp nhꢃng bꢆn tuyên ngôn ñꢉc lꢎp cꢊa dân tꢉc.
Bꢆn Tuyên ngôn ñꢉc lꢎp ñꢜu tiên cꢊa dân tꢉc ñưꢇc xác ñꢌnh là Nam quꢜc sơn hà ñưꢇc
ra ñꢁi tꢈ thꢓ kꢢ XI (năm 1077) sau khi giành thꢐng lꢇi trong cuꢉc ñꢋu tranh chꢅng quân
xâm lưꢇc nhà Tꢅng. ꢣ ñó, Tuyên ngôn ñã khꢔng ñꢌnh sông núi, lãnh thꢑ này là cꢊa ta, rꢚng
nhân dân ta quyꢓt tâm ñánh thꢐng bꢋt cꢏ kꢤ thù nào. Sang ñꢓn thꢓ kꢢ XV, Nguyꢞn Trãi viꢓt
Bình Ngô ñꢁi cáo ꢡ bꢆn Tuyên ngôn ñꢉc lꢎp thꢏ hai cꢊa dân tꢉc ꢡ cũng ñã nêu cao tinh thꢜn
ñꢉc lꢎp, tꢄ chꢊ, tꢄ cưꢁng cꢊa dân tꢉc ta và khꢔng ñꢌnh ñanh thép quyꢀn ñưꢇc sꢅng, ñưꢇc
tꢛn tꢍi trong thái bình, thꢌnh vưꢇng cꢊa ngưꢁi dân nưꢘc Viꢖt Nam. Tiꢓp nꢅi truyꢀn thꢅng
hào hùng ñó cꢊa dân tꢉc, sau thꢐng lꢇi cꢊa cuꢉc Cách mꢍng Tháng Tám, Chꢊ tꢌch Hꢛ Chí
Minh trꢌnh trꢂng tuyên bꢅ vꢘi thꢓ giꢘi bꢆn Tuyên ngôn ñꢉc lꢎp thꢏ ba cꢊa dân tꢉc – Tuyên
ngôn ñꢄc lꢇp cꢊa nưꢘc Viꢖt Nam mꢘi ñꢙ mꢉt lꢜn nꢃa khꢔng ñꢌnh chꢊ quyꢀn cꢊa dân tꢉc,
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
181
nꢀn ñꢉc lꢎp tꢄ do cho dân tꢉc; khꢔng ñꢌnh quyꢀn bình ñꢔng cꢊa dân tꢉc Viꢖt Nam vꢘi các
dân tꢉc khác trên thꢓ giꢘi; khꢔng ñꢌnh quyꢀn thꢎt sꢄ làm chꢊ ñꢋt nưꢘc cꢊa ngưꢁi dân nưꢘc
Viꢖt; khꢔng ñꢌnh các quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi cho toàn thꢙ nhân dân Viꢖt Nam.
2.2. Không chꢏ khꢎng ñꢁnh quyꢌn dân tꢅc, Tuyên ngôn ñꢅc lꢆp còn là bꢈn tuyên
ngôn ñꢐu tiên cꢉa nưꢑc Viꢊt Nam vꢌ quyꢌn con ngưꢒi
Quyꢀn con ngưꢁi là mꢉt trong nhꢃng vꢋn ñꢀ lꢌch sꢗ lâu ñꢁi trên cꢆ phương diꢖn lý
luꢎn và thꢄc tiꢞn. Bꢆo vꢖ và thꢄc hiꢖn quyꢀn con ngưꢁi luôn là mꢅi quan tâm cꢊa nhân
loꢍi. Sꢄ phát triꢙn cꢊa lý luꢎn vꢀ quyꢀn con ngưꢁi ñꢀu gꢐn liꢀn vꢘi thành quꢆ cꢊa cuꢉc ñꢋu
tranh giai cꢋp, các cuꢉc cách mꢍng xã hꢉi. Tiꢓn trình phát triꢙn cꢊa lꢌch sꢗ nhân loꢍi ñã cho
thꢋy sꢏc mꢍnh vô ñꢌch cꢊa nhu cꢜu vꢀ quyꢀn và tꢄ do cꢊa con ngưꢁi. Quyꢀn con ngưꢁi có
nꢉi dung phong phú và tính chꢋt phꢏc tꢍp khi gꢐn vꢘi các chꢓ ñꢉ chính trꢌ khác nhau,
bꢝi vꢎy thưꢁng có nhꢃng quan ñiꢙm khác nhau vꢀ quyꢀn con ngưꢁi do cách tiꢓp cꢎn
khác nhau.
Dưꢘi góc ñꢉ triꢓt hꢂc, phꢍm trù quyꢀn con ngưꢁi xuꢋt hiꢖn và phát triꢙn rꢄc rꢥ ꢝ
phương Tây thꢓ kꢢ XVII ꢡ XVIII. Trong các tác phꢦm cꢊa các triꢓt gia, tiêu biꢙu như John
Locke (1632 ꢡ 1704), Jean Jacques Rousseau (1712 ꢡ 1778), Thomas Jefferson (1743 ꢡ
1826), John Stuart Mill (1806 – 1873)… ñã luꢎn bàn vꢀ quyꢀn con ngưꢁi trên cơ sꢝ quyꢀn
tꢄ nhiên và quyꢀn pháp lý. J.Locke ñưꢇc vinh danh là triꢓt gia ñꢜu tiên ñã phát triꢙn mꢉt lý
thuyꢓt quyꢀn con ngưꢁi mꢉt cách toàn diꢖn. Trong tác phꢦm Khꢆo luꢇn thꢝ hai vꢋ chính
quyꢋn, J.Locke cho rꢚng, loài ngưꢁi trꢆi qua hai trꢍng thái phát triꢙn xã hꢉi: trꢍng thái tꢄ
nhiên và trꢍng thái xã hꢉi dân sꢄ. ꢣ trꢍng thái tꢄ nhiên, con ngưꢁi có ñưꢇc ñꢜy ñꢊ các
quyꢀn tꢄ nhiên như: quyꢀn tꢄ do, quyꢀn bình ñꢔng và quyꢀn tư hꢃu. ꢣ ñó, không ai có thꢙ
bꢌ rút ra khꢟi tình trꢍng tꢄ do, bình ñꢔng và ñꢉc lꢎp; bꢌ ñꢕt dưꢘi quyꢀn lꢄc chính trꢌ cꢊa
ngưꢁi khác, mà không có sꢄ thoꢆ thuꢎn cꢊa chính mình. Theo ñó, ngưꢁi dân hình thành
nên các xã hꢉi, các xã hꢉi hình thành nên các chính phꢊ ñꢙ mꢧi ngưꢁi ñꢆm bꢆo quyꢀn ñưꢇc
hưꢝng các “quyꢀn tꢄ nhiên”. J. Locke ñꢌnh nghĩa chính phꢊ là mꢉt “khꢓ ưꢘc xã hꢉi” giꢃa
kꢤ cai trꢌ và ngưꢁi bꢌ trꢌ. Ông cho rꢚng công dân chꢒ có nghĩa vꢨ trung thành vꢘi nhꢃng
chính phꢊ bꢆo vꢖ các quyꢀn cꢊa hꢂ. Thꢎm chí nhꢃng quyꢀn này có thꢙ ñưꢇc ưu tiên hơn so
vꢘi nhꢃng ñòi hꢟi và lꢇi ích khác cꢊa chính phꢊ. Tính hꢇp pháp cꢊa chính phꢊ chꢒ có ñưꢇc
nꢓu tôn trꢂng và bꢆo vꢖ mꢉt cách có hꢖ thꢅng các quyꢀn cꢊa công dân. Nhꢃng tư tưꢝng
triꢓt hꢂc vꢀ quyꢀn con ngưꢁi ꢝ thꢁi kỳ này là cơ sꢝ lý luꢎn trꢄc tiꢓp cho cuꢉc cách mꢍng tư
sꢆn ꢝ Pháp và Anh, cuꢉc ñꢋu tranh giành ñꢉc lꢎp ꢝ Mꢩ. Cꢨ thꢙ, trong cuꢉc ñꢋu tranh cꢊa
mưꢁi ba thuꢉc ñꢌa ꢝ Bꢐc Mꢩ ñã tuyên bꢅ vꢘi ñꢓ quꢅc Anh vào năm 1776 thông qua bꢆn
Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp, trong ñó khꢔng ñꢌnh “Mꢂi ngưꢁi sinh ra ñꢀu bình ñꢔng. Tꢍo hóa cho
hꢂ các quyꢀn tꢄ nhiên, trong nhꢃng quyꢀn ñó có quyꢀn ñưꢇc sꢅng, quyꢀn tꢄ do và quyꢀn
182
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
mưu cꢜu hꢍnh phúc”1[5, tr.1]. Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp cꢊa nưꢘc Mꢩ có thꢙ coi là sꢄ xác nhꢎn
chính thꢏc ñꢜu tiên trên phương diꢖn nhà nưꢘc vꢀ quyꢀn con ngưꢁi. Đánh giá văn kiꢖn
này, C.Mác cho rꢚng nưꢘc Mꢩ là nơi lꢜn ñꢜu tiên xuꢋt hiꢖn ý tưꢝng vꢀ nꢀn cꢉng hòa dân
chꢊ vĩ ñꢍi, nơi ñã tuyên bꢅ bꢆn tuyên ngôn ñꢜu tiên vꢀ quyꢀn con ngưꢁi.
Bꢆn Tuyên ngôn vꢋ Nhân quyꢋn và Dân quyꢋn năm 1789 là thành quꢆ cꢊa nhân dân
Pháp ñã ñꢏng lên lꢎt ñꢑ chꢓ ñꢉ phong kiꢓn, thành lꢎp nꢀn cꢉng hòa ñꢜu tiên. Vꢋn ñꢀ quyꢀn
con ngưꢁi ñã ñưꢇc xác ñꢌnh trong ñiꢀu 1 và ñiꢀu 2 cꢊa Tuyên ngôn:
“I. Ngưꢁi ta sinh ra tꢄ do và bình ñꢔng vꢀ quyꢀn lꢇi, và phꢆi luôn luôn ñưꢇc tꢄ do
và bình ñꢔng và quyꢀn lꢇi. Sꢄ khác biꢖt xã hꢉi chꢒ có thꢙ ñưꢇc thiꢓt lꢎp trên cơ sꢝ lꢇi
ích chung.
II. Mꢨc ñích cꢊa mꢂi tꢑ chꢏc chính trꢌ là viꢖc bꢆo toàn các nguꢛn lꢇi thiên nhiên và
bꢆo toàn các quyꢀn con ngưꢁi không thꢙ bꢌ tưꢘc bꢟ. Các quyꢀn ñó là tꢄ do, tài sꢆn, sꢄ an
toàn, và quyꢀn ñưꢇc chꢅng lꢍi mꢂi sꢄ áp bꢏc”2 [9, tr.35].
Nꢓu như trong Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp cꢊa nưꢘc Mꢩ, quyꢀn con ngưꢁi mꢘi chꢒ dꢈng lꢍi ꢝ
nhꢃng nguyên tꢐc, ý tưꢝng thì trong Tuyên ngôn vꢋ Nhân quyꢋn và Dân quyꢋn ñã xác ñꢌnh
mꢉt loꢍt các quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi như quyꢀn tꢄ do và bình ñꢔng, quyꢀn sꢝ hꢃu,
ñưꢇc bꢆo ñꢆm an ninh và chꢅng áp bꢏc, quyꢀn bình ñꢔng trưꢘc pháp luꢎt, quyꢀn không bꢌ
bꢐt giꢃ trái phép, quyꢀn ñưꢇc coi là vô tꢉi cho ñꢓn khi bꢌ tuyên bꢅ phꢍm tꢉi, quyꢀn tꢄ do tư
tưꢝng, tꢄ do tín ngưꢥng, quyꢀn tꢄ do ngôn luꢎn, quyꢀn tham gia ý kiꢓn vào công viꢖc nhà
nưꢘc… Đꢛng thꢁi, Tuyên ngôn vꢋ Nhân quyꢋn và Dân quyꢋn còn ñꢀ cꢎp ñꢓn nhꢃng biꢖn
pháp cꢨ thꢙ nhꢚm bꢆo ñꢆm thꢄc hiꢖn các quyꢀn này. Điꢀu ñáng lưu ý là, trong mꢉt khoꢆng
thꢁi gian ngꢐn sau ñó (41 năm), ꢝ châu Âu có hơn 70 bꢆn Hiꢓn pháp mang dꢋu ꢋn cꢊa
nhꢃng luꢎn ñiꢙm trên trong bꢆn Tuyên ngôn vꢋ nhân quyꢋn và dân quyꢋn Pháp ñã ñưꢇc
thông qua. Điꢀu ñó chꢏng tꢟ nhꢃng tư tưꢝng vꢀ quyꢀn con ngưꢁi ñã thꢦm thꢋu mꢉt cách
nhanh chóng và gây ra nhꢃng biꢓn ñꢉng xã hꢉi rꢋt to lꢘn ꢝ châu lꢨc này. Nó cũng cho thꢋy
giai cꢋp tư sꢆn ñã nhꢎn thꢋy và tꢎn dꢨng triꢖt ñꢙ quyꢀn con ngưꢁi như là mꢉt phương tiꢖn
hꢃu hiꢖu trong cuꢉc ñꢋu tranh giành quyꢀn lꢄc vꢘi giai cꢋp phong kiꢓn.
Hꢛ Chí Minh tiꢓp thu và kꢓ thꢈa nhꢃng nꢉi dung hꢇp lý vꢀ quyꢀn con ngưꢁi cꢊa tư
tưꢝng nhân loꢍi trên cơ sꢝ truyꢀn thꢅng dân tꢉc. Đó là cách ꢏng xꢗ “thương ngưꢁi như thꢙ
1
All men are created equal, they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among
these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.
I. Men are born, and always continue, free and equal in respect of their rights.s Civil distinctions,
2
therefore, can only be founded on public utility.
II. The end of all political associations is the preservation of the natural and imprescriptible rights of man;
and these rights are Liberty, Property, Security, and Resistance of Oppression.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
183
thương thân”, là tư tưꢝng dꢄa vào dân và chính sách an dân cꢊa các nhà cꢜm quyꢀn. Quyꢀn
con ngưꢁi còn ñưꢇc thꢙ hiꢖn trong các văn kiꢖn mang tính pháp lý, tiêu biꢙu là Bꢄ luꢇt
Hꢔng Đꢝc (Quꢅc triꢀu hình luꢎt). Bꢄ luꢇt Hꢔng Đꢝc ñưꢇc ñưꢇc xây dꢄng, bꢑ sung trong
thꢁi Lê sơ và ñưꢇc Lê Thánh Tông ban hành vào năm 1483. Vꢘi nhꢃng quy phꢍm cꢨ thꢙ,
Bꢄ luꢇt Hꢔng Đꢝc ñã thꢈa nhꢎn, tôn trꢂng vꢀ nhân phꢦm và nhiꢀu quyꢀn tꢄ do khác cꢊa
con ngưꢁi [3]. Nhꢃng tư tưꢝng tiꢓn bꢉ vꢀ quyꢀn con ngưꢁi trong Bꢄ luꢇt Hꢔng Đꢝc thꢙ
hiꢖn qua nhꢃng ñánh giá tích cꢄc cꢊa nhꢃng nhà luꢎt hꢂc và xꢓp nó ngang hàng vꢘi nhꢃng
bꢉ luꢎt nꢑi tiꢓng trên thꢓ giꢘi. Bꢄ luꢇt Hꢔng Đꢝc ñưꢇc xác ñꢌnh như là mꢉt văn kiꢖn quan
trꢂng ñánh dꢋu sꢄ phát triꢙn cꢊa tư tưꢝng nhân quyꢀn trong lꢌch sꢗ dân tꢉc.
Tꢋt cꢆ nhꢃng truyꢀn thꢅng ñó ñꢀu thꢋm nhuꢜn trong tư tưꢝng và cꢅt cách cꢊa Hꢛ Chí
Minh. Đꢕc biꢖt, xuꢋt phát tꢈ bꢅi cꢆnh lꢌch sꢗ ñꢋt nưꢘc bꢌ ñô hꢉ ñã thôi thúc Ngưꢁi ñi tìm
chân lý. Hꢛ Chí Minh ñã phát triꢙn thêm nhiꢀu luꢎn ñiꢙm mꢘi vꢀ nhân quyꢀn. Nét ñꢕc sꢐc
trong tư tưꢝng Hꢛ Chí Minh vꢀ quyꢀn con ngưꢁi ñưꢇc thꢙ hiꢖn ꢝ nhꢃng nꢉi dung sau:
Mꢄt là, trong lý luꢎn vꢀ quyꢀn con ngưꢁi cꢊa các hꢂc giꢆ phương Tây, chꢊ yꢓu và cꢅt
lõi cꢊa nó là quyꢀn tꢄ do cá nhân. Tiêu biꢙu cho quan ñiꢙm này có J.S.Mill – vꢌ “giáo chꢊ
tꢄ do” cꢊa chꢊ nghĩa tꢄ do cꢑ ñiꢙn Anh. Trong tác phꢦm Bàn vꢋ tꢕ do (On liberty, 1859),
J.S.Mill ñꢀ cꢎp ñꢓn là các quyꢀn tꢄ do cꢊa cá nhân trên các phương diꢖn: Tꢄ do tư tưꢝng,
tôn giáo, tꢄ do ngôn luꢎn; tꢄ do vꢀ sꢝ thích, tꢄ do ñꢕt kꢓ hoꢍch cho cuꢉc sꢅng và tꢄ do hꢉi
hꢂp. Nhꢃng quyꢀn này là cꢜn thiꢓt nhưng chưa ñꢊ trong bꢅi cꢆnh thꢁi ñꢍi mꢘi, bꢝi vì trong
giai ñoꢍn này, chꢊ nghĩa tư bꢆn ñã chuyꢙn tꢈ tꢄ do cꢍnh tranh sang giai ñoꢍn chꢊ nghĩa ñꢓ
quꢅc. Bꢚng sꢏc mꢍnh kinh tꢓ, các cưꢁng quꢅc tư bꢆn ñã ñi xâm chiꢓm thuꢉc ñꢌa, ñꢕt ách
thꢅng trꢌ tàn bꢍo cho nhân dân các nưꢘc thuꢉc ñꢌa và phꢨ thuꢉc. Tꢈ bꢅi cꢆnh lꢌch sꢗ ñó, Hꢛ
Chí Minh ñã tiꢓp thu lý luꢎn quyꢀn con ngưꢁi cꢊa các hꢂc giꢆ phương Tây và ñꢕt vꢋn ñꢀ
quyꢀn con ngưꢁi trong mꢅi quan hꢖ vꢘi quyꢀn dân tꢉc.
Hai là, Hꢛ Chí Minh không nhꢃng kꢓ thꢈa nhꢃng giá trꢌ phꢑ biꢓn vꢀ nhân quyꢀn trong
lꢌch sꢗ mà còn nâng giá trꢌ ñó lên mꢉt tꢜm cao mꢘi. ꢣ ñây Ngưꢁi không chꢒ ñꢋu tranh
giành quyꢀn cho con ngưꢁi mà còn nhꢋn mꢍnh ñꢓn quyꢀn làm ngưꢁi. Bꢝi vì quyꢀn con
ngưꢁi không chꢒ dꢈng lꢍi ꢝ nhꢃng nhu cꢜu ăn, mꢕc, ꢝ, ñi lꢍi ñꢙ tꢛn tꢍi mà vươn lên trên cái
tꢛn tꢍi ñꢙ hoàn thiꢖn, phát triꢙn bꢆn thân. Nꢉi dung vꢀ quyꢀn con ngưꢁi trong tư tưꢝng Hꢛ
Chí Minh rꢋt ña dꢍng, phong phú, tꢍo ra mꢉt hꢖ thꢅng vꢀ quyꢀn con ngưꢁi theo quan ñiꢙm
khoa hꢂc và cách mꢍng.
Ba là, Hꢛ Chí Minh tiꢓp cꢎn nhân quyꢀn không chꢒ dưꢘi góc ñꢉ lý luꢎn mà còn là mꢉt
nguyên tꢐc trong hành ñꢉng cꢊa Ngưꢁi. Không phꢆi là mꢉt nhà lý luꢎn tháp ngà, Hꢛ Chí
Minh là mꢉt tꢋm gương sáng, là mꢉt pho sách trꢂn vꢪn vꢀ nhân quyꢀn và cho cuꢉc ñꢋu
tranh vꢀ quyꢀn con ngưꢁi. Ngưꢁi tâm niꢖm “Tôi chꢒ có mꢉt sꢄ ham muꢅn, ham muꢅn tꢉt
184
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
bꢎc, là làm sao cho nưꢘc ta ñưꢇc hoàn toàn ñꢉc lꢎp, dân ta ñưꢇc hoàn toàn tꢄ do, ñꢛng bào
ai cũng có cơm ăn áo mꢕc, ai cũng ñưꢇc hꢂc hành” [7, tr.161 ꢡ 162]. Điꢀu ñó cho thꢋy, Hꢛ
Chí Minh rꢋt quan tâm ñꢓn vꢋn ñꢀ con ngưꢁi và giꢆi phóng con ngưꢁi, coi ñó là mꢨc ñích
cao nhꢋt cꢜn ñꢍt tꢘi trong mꢂi hoꢍt ñꢉng lý luꢎn và cách mꢍng.
Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp mà Hꢛ Chí Minh là tác giꢆ duy nhꢋt ñưꢇc xác ñꢌnh là văn bꢆn ñꢜu
tiên khꢔng ñꢌnh trên cꢆ phương diꢖn lý luꢎn và thꢄc tiꢞn quyꢀn con ngưꢁi, quyꢀn tꢄ do,
bình ñꢔng dân tꢉc cꢊa nhân dân Viꢖt Nam phù hꢇp vꢘi ñꢍo lý, pháp lý quꢅc tꢓ.
2.3. Quyꢌn con ngưꢒi cꢉa mꢓi cá nhân gꢔn vꢑi quyꢌn thiêng liêng cꢉa cꢈ dân tꢅc
Trong bꢆn Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp, quyꢀn con ngưꢁi và quyꢀn dân tꢉc ñưꢇc khꢔng ñꢌnh
mꢉt cách rõ ràng và gꢐn bó vô cùng chꢕt chꢫ. Giáo sư Nhꢎt Bꢆn Singo Sibata tꢈng ñánh
giá: “Cꢅng hiꢓn nꢑi tiꢓng cꢊa cꢨ Hꢛ Chí Minh là ꢝ chꢧ ñã phát triꢙn quyꢀn con ngưꢁi
thành quyꢀn dân tꢉc” [4, tr.240] trong bꢆn Tuyên ngôn bꢋt hꢊ này.
Mꢝ ñꢜu Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp, Hꢛ Chí Minh nêu ngay mꢉt câu trích trong Tuyên ngôn
Đꢄc lꢇp cꢃa nưꢓc Mꢞ “Tꢋt cꢆ mꢂi ngưꢁi ñꢀu sinh ra có quyꢀn bình ñꢔng. Tꢍo hóa cho hꢂ
nhꢃng quyꢀn không ai có thꢙ xâm phꢍm ñưꢇc; trong nhꢃng quyꢀn ꢋy, có quyꢀn ñưꢇc sꢅng,
quyꢀn tꢄ do và quyꢀn mưu cꢜu hꢍnh phúc.
Lꢁi bꢋt hꢊ ꢋy ꢝ trong bꢆn Tuyên ngôn Đꢉc lꢎp năm 1776 cꢊa nưꢘc Mꢩ” [7, tr.9].
Vꢘi mꢉt trí tuꢖ uyên bác, Hꢛ Chí Minh am hiꢙu tưꢁng tꢎn các danh ngôn cꢊa Đông ꢡ
Tây, kim, cꢑ ñꢙ trích dꢠn. Tuy nhiên khi soꢍn thꢆo mꢉt văn bꢆn lꢎp quꢅc ꢡ mang tính
trưꢁng tꢛn ꢡ Hꢛ Chí Minh ñã phꢆi cân nhꢐc ñꢜy ñꢊ khi chꢂn mꢉt câu trích mà Ngưꢁi ñánh
giá là bꢋt hꢊ. Nó bꢋt hꢊ vì bao quát ñưꢇc nhꢃng ưꢘc vꢂng lꢘn nhꢋt, bao trùm nhꢋt trong
lꢌch sꢗ nhân loꢍi. Đó là nhꢃng quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi: quyꢀn sꢅng, quyꢀn tꢄ do và
quyꢀn tư hꢃu cꢊa con ngưꢁi. Tꢋt cꢆ nhꢃng ñiꢀu này ñã ñưꢇc triꢓt gia J.Locke khꢔng ñꢌnh
tꢈ thꢓ kꢢ XVII. Năm 1776, khi soꢍn Tuyên Ngôn ñꢄc lꢇp cho nưꢘc Mꢩ, T.Jefferson ñã thay
thꢓ quyꢀn thꢏ ba trong lý thuyꢓt vꢀ quyꢀn con ngưꢁi cꢊa J.Locke thành quyꢀn mưu cꢜu
hꢍnh phúc. T.Jefferson khꢔng ñꢌnh mưu cꢜu hꢍnh phúc là mꢉt trong nhꢃng quyꢀn cơ bꢆn,
ñꢙ con ngưꢁi có thꢙ tìm kiꢓm hꢍnh phúc cho mình mà không chꢌu kiꢓp sꢅng nô lꢖ, lꢜm
than. Mꢉt chꢓ ñꢉ xã hꢉi tiꢓn bꢉ phꢆi tꢍo cơ hꢉi ñꢙ mꢧi ngưꢁi có thꢙ mưu cꢜu hꢍnh phúc.
Tꢈ mꢉt chân lý có giá trꢌ lꢌch sꢗ, Hꢛ Chí Minh phát triꢙn thêm ý nghĩa mꢘi trong bꢅi
cꢆnh thꢁi ñꢍi cꢊa Ngưꢁi bꢚng cách “Suy rꢉng ra, câu ꢋy có ý nghĩa là: tꢋt cꢆ các dân tꢉc
trên thꢓ giꢘi ñꢀu sinh ra bình ñꢔng, dân tꢉc nào cũng có quyꢀn sꢅng, quyꢀn sung sưꢘng và
quyꢀn tꢄ do” [7, tr.9].
Tꢈ nhꢃng quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi mà các triꢓt gia phương Tây ꢝ nhꢃng thꢓ kꢢ
trưꢘc thꢈa nhꢎn, trong bꢅi cꢆnh thꢁi ñꢍi mꢘi, Hꢛ Chí Minh ñã phát triꢙn thành quyꢀn dân
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
185
tꢉc. Nꢓu quyꢀn tꢄ do cꢊa con ngưꢁi ñưꢇc hình thành tꢈ nhân phꢦm vꢅn có cꢊa con ngưꢁi,
là cái tꢋt yꢓu cꢊa con ngưꢁi thì quyꢀn tꢄ quyꢓt cꢊa dân tꢉc xét vꢀ mꢕt ñꢍo lý và pháp lý
cũng là quyꢀn tꢄ nhiên cꢊa các dân tꢉc. Tư tưꢝng này cꢊa Hꢛ Chí Minh không chꢒ có ý
nghĩa ñꢅi vꢘi dân tꢉc Viꢖt Nam mà còn có ꢆnh hưꢝng ñꢓn các dân tꢉc bꢌ áp bꢏc, nô dꢌch
khác trên thꢓ giꢘi. Trong thꢁi ñꢍi ñꢓ quꢅc chꢊ nghĩa, các nưꢘc ñꢓ quꢅc ñã tiꢓn hành cuꢉc
chiꢓn tranh xâm lưꢇc, áp bꢏc, nô dꢌch các dân tꢉc thuꢉc ñꢌa, trong ñó có Viꢖt Nam. Mꢕc dù
trong Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp cꢊa Mꢩ và Tuyên ngôn Nhân quyꢋn và Dân quyꢋn cꢊa Pháp ñꢀu
khꢔng ñꢌnh các quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi nhưng thꢄc chꢋt ñó chꢒ là quyꢀn cꢊa mꢉt sꢅ
dân tꢉc tꢄ cho mình là “văn minh”, “mꢠu quꢅc”. Các nưꢘc ñꢓ quꢅc không hꢀ chia sꢤ nhꢃng
giá trꢌ nhân quyꢀn ꢡ cꢆ phương diꢖn lý thuyꢓt và thꢄc tiꢞn ꢡ cho dân tꢉc thuꢉc ñꢌa. Trong
bài trꢆ lꢁi phꢟng vꢋn nhà văn ngưꢁi Pháp – Rơnê Marăng, Hꢛ Chí Minh hꢛi tưꢝng “Khi tôi
ñꢉ mưꢁi ba tuꢑi, lꢜn ñꢜu tiên ñưꢇc nghe ba chꢃ Pháp: Tꢄ do, Bình ñꢔng, Bác ái… Và tꢈ
thuꢝ ꢋy, rꢋt muꢅn làm quen vꢘi nꢀn văn minh Pháp, muꢅn tìm xem nhꢃng gì ꢦn sau nhꢃng
chꢃ ꢋy. Nhưng trong nhꢃng trưꢁng hꢂc cho ngưꢁi bꢆn xꢏ, bꢂn Pháp dꢍy ngưꢁi như dꢍy
con vꢪt. Chúng giꢋu không cho ngưꢁi nưꢘc tôi xem sách báo. Không phꢆi chꢒ sách cꢊa các
nhà văn mꢘi, mà cꢆ Rútxô và Môngtexkiơ cũng bꢌ cꢋm” [6, tr.476]. Trong Tuyên ngôn ñꢄc
lꢇp, Hꢛ Chí Minh ñã tꢅ cáo tꢉi ác tày trꢁi cꢊa thꢄc dân Pháp bꢚng nhꢃng chꢏng cꢏ cꢨ thꢙ:
“Chúng lꢎp ra nhà tù nhiꢀu hơn trưꢁng hꢂc. Chúng thꢔng tay chém giꢓt nhꢃng ngưꢁi yêu
nưꢘc thương nòi cꢊa ta. Chúng tꢐm các cuꢉc khꢝi nghĩa cꢊa ta trong nhꢃng bꢙ máu.”;
“Chúng ràng buꢉc dư luꢎn, thi hành chính sách ngu dân.”; “Chúng dùng thuꢅc phiꢖn, rưꢇu
cꢛn ñꢙ làm cho nòi giꢅng ta suy nhưꢇc.”; “Vꢀ kinh tꢓ, chúng bóc lꢉt dân ta ñꢓn tꢎn xương
tꢊy, khiꢓn cho dân ta nghèo nàn, thiꢓu thꢅn, nưꢘc ta xơ xác, tiêu ñiꢀu”, hành ñꢉng cꢊa
chúng trái hꢔn vꢘi nhân ñꢍo và chính nghĩa [7, tr.9ꢡ10]. Như vꢎy, trên thꢄc tꢓ, các nưꢘc ñꢓ
quꢅc ngang nhiên chà ñꢍp lên nhân quyꢀn cꢊa ngưꢁi dân nưꢘc thuꢉc ñꢌa và phꢨ thuꢉc.
Trên hành trình ñi tìm ñưꢁng cꢏu nưꢘc, Hꢛ Chí Minh ñã rút ra ñưꢇc kꢓt luꢎn: muꢅn
giành ñưꢇc quyꢀn sꢅng, quyꢀn tꢄ do và quyꢀn mưu cꢜu hꢍnh phúc thì nhân dân các nưꢘc
thuꢉc ñꢌa trưꢘc hꢓt phꢆi giành ñưꢇc ñꢉc lꢎp dân tꢉc. Chꢒ khi dân tꢉc ñưꢇc ñꢉc lꢎp thì
quyꢀn tꢄ quyꢓt và bình ñꢔng dân tꢉc mꢘi ñưꢇc thꢄc hiꢖn, khi ñó, mꢧi ngưꢁi dân mꢘi ñưꢇc
tꢄ do và ñưꢇc hưꢝng nhꢃng quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con ngưꢁi. Vì vꢎy, ñꢋu tranh cho dân tꢉc
ñưꢇc ñꢉc lꢎp là cơ sꢝ, ñiꢀu kiꢖn tiên quyꢓt bꢆo ñꢆm quyꢀn con ngưꢁi cho nhân dân, cho
tꢈng cá nhân.
Tꢈ vꢋn ñꢀ quyꢀn tꢄ do cꢊa con ngưꢁi mà thꢋy ñưꢇc quyꢀn tꢄ do và bình ñꢔng cꢊa các
dân tꢉc là mꢉt ñóng góp vĩ ñꢍi cꢊa Hꢛ Chí Minh vào lý luꢎn vꢀ nhân quyꢀn cꢊa nhân loꢍi ꢝ
thꢓ kꢢ XX. Vào thꢁi ñiꢙm ñó, quan ñiꢙm vꢀ nhân quyꢀn cꢊa Liên hiꢖp quꢅc cũng mꢘi chꢒ
xem xét vꢀ quyꢀn con ngưꢁi, chưa chưa thꢋy ñưꢇc quyꢀn tꢄ quyꢓt cꢊa các dân tꢉc. Phꢆi
186
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
ñꢓn giꢃa thꢎp kꢢ 60 cꢊa thꢓ kꢢ XX trꢝ ñi, khiꢓm khuyꢓt này mꢘi ñưꢇc phát hiꢖn và ñiꢙu
chꢒnh. Đꢓn Công ưꢓc quꢜc tꢐ vꢋ các quyꢋn kinh tꢐ, văn hóa, xã hꢄi (năm 1966) và Công
ưꢓc quꢜc tꢐ vꢋ các quyꢋn dân sꢕ và chính trꢊ (năm 1966) ghi nhꢎn “Tꢋt cꢆ mꢂi dân tꢉc ñꢀu
có quyꢀn tꢄ quyꢓt” [8, tr.218]. Tꢍi Hꢄi nghꢊ nhân quyꢋn thꢐ giꢓi tꢑ chꢏc ꢝ Vienna (nưꢘc
Áo) năm 1993, cꢉng ñꢛng quꢅc tꢓ mꢉt lꢜn nꢃa khꢔng ñꢌnh: Tꢋt cꢆ các dân tꢉc ñꢀu có
quyꢀn tꢄ quyꢓt dân tꢉc. Quyꢀn này bao gꢛm: Quyꢀn xác lꢎp chꢓ ñꢉ chính trꢌ, thꢙ chꢓ quꢅc
gia và hꢖ thꢅng pháp luꢎt. Tꢋt cꢆ các quꢅc gia ñꢀu phꢆi tôn trꢂng quyꢀn ñó. Vꢘi quyꢀn này,
các nhà nưꢘc có quyꢀn áp dꢨng mꢂi biꢖn pháp, trong ñó có xây dꢄng và thꢄc thi pháp luꢎt
ñꢙ bꢆo vꢖ chꢓ ñꢉ cꢊa mình. Nhꢃng hành vi chꢅng lꢍi chꢓ ñꢉ chính trꢌ và nhà nưꢘc hiꢖn hꢃu
là vi phꢍm quy luꢎt, tꢋt yꢓu sꢫ mꢋt tꢄ do. Nhꢎn thꢏc ñúng ñꢐn vꢀ tꢄ do cꢊa cá nhân không
thꢙ không nhꢎn thꢏc ñúng quy luꢎt này. Hay nói cách khác, không có quyꢀn tꢄ do cá nhân
nào ñưꢇc phép ñꢏng trên hoꢕc chà ñꢍp lên chꢓ ñꢉ chính trꢌ, lꢇi ích cꢊa Nhà nưꢘc. Viꢖc
khưꢘc tꢈ hay thꢊ tiêu quyꢀn dân tꢉc tꢄ quyꢓt là mꢉt sꢄ vi phꢍm nhân quyꢀn. Như vꢎy,
ngay tꢈ rꢋt sꢘm Hꢛ Chí Minh ñã có tꢜm nhꢎn thꢏc vưꢇt thꢁi ñꢍi vꢀ mꢅi quan hꢖ giꢃa
quyꢀn con ngưꢁi vꢘi quyꢀn ñꢉc lꢎp và tꢄ do cꢊa dân tꢉc.
Sꢄ thꢅng nhꢋt biꢖn chꢏng giꢃa quyꢀn dân tꢉc và quyꢀn con ngưꢁi, vꢀ khát vꢂng và
tinh thꢜn ñꢋu tranh kiên quyꢓt ñꢙ giꢃ vꢃng nꢀn ñꢉc lꢎp tꢄ do trong Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp cꢊa
Hꢛ Chí Minh vꢠn có ý nghĩa ñꢕc biꢖt sâu sꢐc trong công cuꢉc xây dꢄng và bꢆo vꢖ Tꢑ quꢅc
hiꢖn nay. Đꢆng ta xác ñꢌnh: “Con ngưꢁi là trung tâm cꢊa chiꢓn lưꢇc phát triꢙn, ñꢛng thꢁi là
chꢊ thꢙ phát triꢙn. Tôn trꢂng và bꢆo vꢖ quyꢀn con ngưꢁi, gꢐn quyꢀn con ngưꢁi vꢘi quyꢀn
và lꢇi ích cꢊa dân tꢉc, ñꢋt nưꢘc và quyꢀn làm chꢊ cꢊa nhân dân” [1, tr.76]. Năm 2013,
trong bꢆn Hiꢓn pháp mꢘi ñã thꢙ hiꢖn mꢉt bưꢘc tiꢓn quan trꢂng khi ñꢀ cao nhân quyꢀn như
tꢑng hòa quyꢀn con ngưꢁi và quyꢀn công dân, tꢈ ñó thꢙ chꢓ hóa quan hꢖ giꢃa quyꢀn lꢇi và
nghĩa vꢨ công dân. Đꢛng thꢁi, Hiꢓn pháp cũng chꢒ rõ: Nhà nưꢘc Cꢉng hòa xã hꢉi chꢊ
nghĩa Viꢖt Nam là nhà nưꢘc pháp quyꢀn xã hꢉi chꢊ nghĩa cꢊa nhân dân, do nhân dân, vì
nhân dân; thꢄc hiꢖn mꢨc tiêu dân giàu, nưꢘc mꢍnh, dân chꢊ, công bꢚng văn minh, mꢂi
ngưꢁi có cuꢉc sꢅng ꢋm no hꢍnh phúc, có ñiꢀu kiꢖn phát triꢙn toàn diꢖn. Tôn trꢂng quyꢀn
con ngưꢁi cũng chính là tꢍo ñꢉng lꢄc ñꢙ thúc ñꢦy sꢄ phát triꢙn cꢊa xã hꢉi, bꢝi con ngưꢁi là
chꢊ thꢙ xây dꢄng và bꢆo vꢖ ñꢋt nưꢘc.
Sꢄ kiꢖn Viꢖt Nam ñưꢇc bꢜu làm thành viên Hꢄi ñꢔng Nhân quyꢋn Liên hꢒp quꢅc
nhiꢖm kỳ 2014 ꢡ 2016 không chꢒ thꢙ hiꢖn quan ñiꢙm trưꢘc sau như mꢉt cꢊa Đꢆng và Nhà
nưꢘc ta coi quyꢀn con ngưꢁi là giá trꢌ và nguyꢖn vꢂng chung cꢊa nhân loꢍi, thꢙ hiꢖn chính
sách nhꢋt quán, tôn trꢂng, bꢆo ñꢆm quyꢀn con ngưꢁi và chꢊ trương tăng cưꢁng ñóng góp
và thúc ñꢦy hꢇp tác quꢅc tꢓ cꢊa Viꢖt Nam trên lĩnh vꢄc này. Mꢕt khác, ñó còn là sꢄ ghi
nhꢎn cꢊa cꢉng ñꢛng quꢅc tꢓ ñꢅi vꢘi Viꢖt Nam trong viꢖc xây dꢄng Nhà nưꢘc pháp quyꢀn,
phát huy dân chꢊ và bꢆo ñꢆm ngày càng tꢅt hơn các quyꢀn cꢊa ngưꢁi dân.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
187
3. KꢕT LUꢖN
Đã hơn 70 năm trôi qua nhưng bꢆn Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp khai sinh nưꢘc Viꢖt Nam Dân
chꢊ Cꢉng hòa vꢠn sꢅng mãi trong lòng bao thꢓ hꢖ ngưꢁi Viꢖt Nam không chꢒ bꢝi giá trꢌ
lꢌch sꢗ, pháp lý mà còn bꢝi giá trꢌ nhân văn vꢀ quyꢀn con ngưꢁi và quyꢀn dân tꢉc. Vì thꢓ,
Tuyên ngôn ñꢄc lꢇp ñưꢇc coi là mꢉt áng văn lꢎp quꢅc vĩ ñꢍi, bꢆn hùng văn cꢊa mꢉt dân tꢉc
anh hùng. Đó còn là tuyên ngôn vꢀ quyꢀn tꢄ quyꢓt dân tꢉc, vꢀ các quyꢀn cơ bꢆn cꢊa con
ngưꢁi mà dân tꢉc Viꢖt Nam, toàn thꢙ nhân dân Viꢖt Nam ñã luôn bꢆo vꢖ và giꢃ vꢃng các
quyꢀn thiêng liêng, bꢋt khꢆ xâm phꢍm ꢋy.
Vꢎn dꢨng nhꢃng tư tưꢝng ñó cꢊa Hꢛ Chí Minh, Đꢆng ta xác ñꢌnh mꢉt trong nhꢃng
quan ñiꢙm chꢒ ñꢍo trong viꢖc xây dꢄng chính sách bꢆo vꢖ và thꢄc hiꢖn quyꢀn con ngưꢁi ꢝ
Viꢖt Nam là bꢆo vꢖ và thꢄc hiꢖn quyꢀn con ngưꢁi không tách rꢁi vꢘi bꢆo vꢖ nꢀn ñꢉc lꢎp
dân tꢉc và chꢊ quyꢀn quꢅc gia. Lꢌch sꢗ nhân loꢍi ñã cho thꢋy mꢉt dân tꢉc không có chꢊ
quyꢀn thì ꢝ ñó không thꢙ có quyꢀn con ngưꢁi tꢄ do, dân chꢊ, bình ñꢔng và hꢍnh phúc. Tꢈ
thꢄc tiꢞn lꢌch sꢗ dꢄng nưꢘc và giꢃ nưꢘc cꢊa dân tꢉc Viꢖt Nam ñã chꢏng minh mꢉt chân lý
“Không có gì quý hơn ñꢄc lꢇp, tꢕ do”. Hiꢖn nay, vꢘi tư cách là mꢉt quꢅc gia ñꢉc lꢎp, có
chꢊ quyꢀn và là thành viên tích cꢄc cꢊa Liên hiꢖp quꢅc, Viꢖt Nam ñã, ñang cùng các quꢅc
gia trên thꢓ giꢘi cùng xây dꢄng mꢉt thꢓ giꢘi hòa bình, an ninh, hiꢙu biꢓt lꢠn nhau và tôn
trꢂng các chuꢦn mꢄc quꢅc tꢓ vꢀ nhân quyꢀn. Dưꢘi sꢄ lãnh ñꢍo cꢊa Đꢆng, Nhà nưꢘc ta kiên
quyꢓt làm thꢋt bꢍi các âm mưu, hành ñꢉng lꢇi dꢨng “nhân quyꢀn”, “dân chꢊ”, “dân tꢉc”,
“tôn giáo”… ñꢙ can thiꢖp vào công viꢖc nꢉi bꢉ, xâm phꢍm chꢊ quyꢀn ñꢉc lꢎp, toàn vꢪn
lãnh thꢑ. Thꢄc tꢓ lꢌch sꢗ dân tꢉc ñã cho thꢋy rꢚng: Đꢉc lꢎp dân tꢉc gꢐn vꢘi chꢊ nghĩa xã
hꢉi là ñiꢀu kiꢖn, là cơ sꢝ cho viꢖc ñꢆm bꢆo quyꢀn con ngưꢁi, ñꢛng thꢁi, viꢖc bꢆo vꢖ quyꢀn
con ngưꢁi cꢊa tꢋt cꢆ các dân tꢉc trên thꢓ giꢘi ñꢀu phꢆi gꢐn vꢘi mꢨc tiêu chung cꢊa
nhân loꢍi.
TÀI LIꢗU THAM KHꢘO
1. Đꢆng Cꢉng sꢆn Viꢖt Nam (2011), Văn kiꢏn Đꢁi hꢄi ñꢁi biꢘu toàn quꢜc lꢍn thꢝ XI, Nxb Chính
trꢌ Quꢅc gia, Hà Nꢉi.
2. Đꢆng Cꢉng sꢆn Viꢖt Nam (2016), Văn kiꢏn Đꢁi hꢄi ñꢁi biꢘu toàn quꢜc lꢍn thꢝ XII, Nxb Chính
trꢌ Quꢅc gia, Hà Nꢉi.
3. Đꢁi Viꢏt sꢛ ký toàn thư, Nxb Văn hꢂc, tꢎp 2, H. 2006,
4. Iꢡliꢡa Sétꢡlích, 1976, Thꢐ giꢓi ca ngꢒi và thương tiꢐc Hꢔ Chꢃ tꢊch, Nxb Sꢄ thꢎt, Hà Nꢉi.
5. Matthew Spalding (2009), “The Declaration of Independence: The Constitution of the United
States” (Tuyên ngôn Đꢉc lꢎp: Hiꢓn pháp cꢊa Hꢇp chúng quꢅc Hoa Kỳ), Publisher by Heritage
Foundation, The United States of America.
6. Hꢔ Chí Minh toàn tꢇp, tꢎp 1, Nxb Chính trꢌ Quꢅc gia, H.2000.
188
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
7. Hꢔ Chí Minh toàn tꢇp, tꢎp 4, Nxb Chính trꢌ Quꢅc gia, H.2000.
8. Viꢖn Thông tin Khoa hꢂc xã hꢉi (1998), Quyꢋn con ngưꢀi – Các văn kiꢏn quan trꢂng, Nxb
Thông tin Khoa hꢂc Xã hꢉi, Hà Nꢉi.
9. Vincent Robert Johnson (1990), “The French Declaration of the Rights of Man and of Citizens
of 1789, the Reign of Terror, and the Revolutionary Tribunal of Paris”, Publisher by Boston
College, The United States of America.
THE CONSISTENCY IN HO CHI MINH’S THOUGHT ON HUMAN
RIGHTS AND NATIONAL RIGHTS IN DECLARATION OF
INDEPENDENCE OF THE DEMOCRATIC REPUBLIC
OF VIETNAM
Abstract: Declaration of Independence of the Democratic Republic of Vietnam written by
Ho Chi Minh was not only an important document of the nation in the history of struggle
for independence and freedom but also a declaration which shines with ideology on
human rights and national rights. Declaration of Independence affirms legal principles
national rights and fundamental human rights. Declaration was short, but it included
immortal contents which had historical value for significance of the times and the nation.
Keywords: Declaration of Independence, human rights, national rights, Ho Chi Minh.
10 trang
12300
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tư tưởng nhất quán về quyền con người và quyền dân tộc trong Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tu_tuong_nhat_quan_ve_quyen_con_nguoi_va_quyen_dan_toc_trong.pdf
